I FSK 817/23Uchylenie wyroku VAT należyta staranność kontrahenta 5
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła prawa do odliczenia podatku VAT naliczonego przez skarżącego G.J. na podstawie faktur wystawionych przez kontrahenta Z.K., który został prawomocnie skazany za wystawianie nierzetelnych faktur. Organ podatkowy zakwestionował prawo do odliczenia, twierdząc, że faktury były nierzetelne, a skarżący nie dochował należytej staranności. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę podatnika, podzielając stanowisko organu. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpoznając skargę kasacyjną, uchylił wyrok WSA i decyzję organu. Kluczowym zarzutem, który doprowadził do uchylenia wyroku, było naruszenie art. 153 p.p.s.a. przez organ podatkowy i sąd pierwszej instancji, które nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej NSA z poprzedniego postępowania (wyrok z 28 maja 2019 r., sygn. akt I FSK 1116/17). W poprzednim wyroku NSA wskazał, że dotychczasowe argumenty organów dotyczące braku należytej staranności skarżącego (np. brak weryfikacji siedziby kontrahenta, płatności gotówkowe) były zbyt daleko idące i nie mogły samodzielnie przesądzać o braku prawa do odliczenia. NSA stwierdził, że organ podatkowy w ponownym postępowaniu nie uwzględnił tej oceny, powtarzając te same argumenty. Sąd kasacyjny uznał, że zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego były w większości bezzasadne lub nie miały wpływu na wynik sprawy, podobnie jak zarzuty dotyczące postępowania dowodowego, które zostało uzupełnione zgodnie z zaleceniami. Ostatecznie, ze względu na naruszenie art. 153 p.p.s.a., NSA uchylił zaskarżony wyrok i decyzję organu, przekazując sprawę do ponownego rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaWskazuje na konieczność ścisłego stosowania się przez organy administracji i sądy niższej instancji do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniach NSA, nawet jeśli dotyczy ona oceny należytej staranności podatnika w kontekście transakcji z nierzetelnymi kontrahentami.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ i sąd niższej instancji zignorowały wcześniejsze wiążące orzeczenie NSA w tej samej sprawie.
Zagadnienia prawne (3)
Czy organ podatkowy i sąd pierwszej instancji zastosowały się do wiążącej oceny prawnej Naczelnego Sądu Administracyjnego z poprzedniego postępowania dotyczącej należytej staranności podatnika w kontekście transakcji z kontrahentem, który wystawiał nierzetelne faktury?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, organ podatkowy i sąd pierwszej instancji nie zastosowały się do wiążącej oceny prawnej NSA, powtarzając te same argumenty dotyczące braku należytej staranności, które zostały już wcześniej zanegowane przez NSA.
Uzasadnienie
NSA uchylił wyrok WSA, ponieważ organ podatkowy i sąd pierwszej instancji nie uwzględniły wiążącej oceny prawnej NSA z poprzedniego wyroku, która kwestionowała dotychczasowe argumenty organów dotyczące braku należytej staranności podatnika w weryfikacji kontrahenta.
Czy zobowiązanie podatkowe za okresy rozliczeniowe 2012 r. uległo przedawnieniu?
Odpowiedź sądu
Nie, mimo pewnych błędów w obliczeniu terminu przedawnienia przez sąd pierwszej instancji, bieg terminu przedawnienia został skutecznie zawieszony na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej (wszczęcie postępowania karnego skarbowego), co uniemożliwiło przedawnienie.
Uzasadnienie
Sąd pierwszej instancji błędnie obliczył termin przedawnienia, jednakże bieg terminu został skutecznie zawieszony na skutek wszczęcia postępowania karnego skarbowego, co wykluczyło przedawnienie. Brak było zarzutów dotyczących tej konkretnej podstawy zawieszenia.
Czy podatnikowi przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahenta, który został prawomocnie skazany za wystawianie nierzetelnych faktur, mimo że podatnik nie dochował należytej staranności w weryfikacji kontrahenta?
Odpowiedź sądu
Kwestia ta jest przedwczesna do rozstrzygnięcia, ponieważ wymaga ponownego ustalenia stanu faktycznego w zakresie należytej staranności podatnika, zgodnie z wytycznymi NSA.
Uzasadnienie
NSA nie rozstrzygnął ostatecznie kwestii prawa do odliczenia, ponieważ uznał, że ocena należytej staranności podatnika została dokonana z naruszeniem art. 153 p.p.s.a. Konieczne jest ponowne rozpatrzenie sprawy przez organ, z uwzględnieniem wiążącej oceny prawnej NSA.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (22)
Główne
p.p.s.a. art. 153
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie było przedmiotem zaskarżenia.
o.p. art. 70 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przepis dotyczący terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych.
o.p. art. 70 § § 2 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia (wydanie decyzji ratalnej).
o.p. art. 70 § § 6 pkt 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanka zawieszenia biegu terminu przedawnienia (wszczęcie postępowania karnego skarbowego).
o.p. art. 70 § § 7 pkt 2
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Określenie sposobu biegu terminu przedawnienia po jego zawieszeniu.
o.p. art. 11
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Związanie sądu administracyjnego ustaleniami prawomocnego wyroku skazującego.
ustawa o VAT art. 86 § ust. 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego.
ustawa o VAT art. 88 § ust. 3a pkt 4 lit. a
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Okoliczności wyłączające prawo do obniżenia kwoty podatku należnego.
p.p.s.a. art. 145 § § 1 pkt 1 lit. c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia decyzji organu w przypadku naruszenia przepisów postępowania.
p.p.s.a. art. 188
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Podstawa uchylenia zaskarżonego wyroku.
Pomocnicze
o.p. art. 120
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada praworządności.
o.p. art. 121 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Zasada prawdy obiektywnej.
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Dowody w postępowaniu podatkowym.
o.p. art. 187 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Ocena dowodów przez organ podatkowy.
o.p. art. 194 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Moc dowodowa dokumentów urzędowych.
o.p. art. 208 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Wydanie decyzji.
o.p. art. 210 § § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Uzasadnienie decyzji.
o.p. art. 233 § § 1 pkt 2 lit. a
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
Przesłanki wznowienia postępowania.
dyrektywa 112 art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Warunki powstania prawa do odliczenia.
dyrektywa 112 art. 168 § lit. a
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Zakres prawa do odliczenia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Naruszenie przez organ podatkowy i sąd pierwszej instancji art. 153 p.p.s.a. poprzez niezastosowanie się do wiążącej oceny prawnej NSA z poprzedniego postępowania dotyczącej należytej staranności podatnika.
Odrzucone argumenty
Zarzuty dotyczące przedawnienia zobowiązania podatkowego (choć sąd pierwszej instancji błędnie obliczył termin, nie miało to wpływu na wynik sprawy). • Zarzuty dotyczące wadliwej oceny materiału dowodowego w zakresie rzetelności faktur (uznane za chybione ze względu na związanie wyrokiem karnym). • Zarzuty dotyczące błędnej wykładni art. 11 p.p.s.a. (uznane za chybione).
Godne uwagi sformułowania
Ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy... • Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej do oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniu sądu narusza zasadę związania organu wyrażoną w art. 153 p.p.s.a. • nie można względem podatnika oczekiwać, że posiadając dokumenty rejestrowe swego kontrahenta, winien również podjąć się weryfikacji jego siedziby. • Fakt nabycia towarów po cenach nieodbiegających znacznie od cen rynkowych też nie może stanowić okoliczności przemawiającej na niekorzyść strony. • okoliczność płacenia gotówką za zakupiony towar nie jest sama w sobie nieprawidłowa.
Skład orzekający
Arkadiusz Cudak
przewodniczący sprawozdawca
Hieronim Sęk
członek
Włodzimierz Gurba
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Wskazuje na konieczność ścisłego stosowania się przez organy administracji i sądy niższej instancji do wiążącej oceny prawnej wyrażonej w orzeczeniach NSA, nawet jeśli dotyczy ona oceny należytej staranności podatnika w kontekście transakcji z nierzetelnymi kontrahentami."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której organ i sąd niższej instancji zignorowały wcześniejsze wiążące orzeczenie NSA w tej samej sprawie.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest przestrzeganie przez organy i sądy wiążących orzeczeń wyższej instancji. Podkreśla również złożoność oceny 'należytej staranności' podatnika w kontekście VAT.
“NSA przypomina: Organy muszą stosować się do wiążących wyroków!”
Sektor
podatkowe
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.