I FSK 465/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi kasacyjnej N. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Białymstoku w przedmiocie podatku od towarów i usług za kwiecień 2015 r. Skarżąca zarzucała naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 187, 121, 210, 191 Ordynacji podatkowej, poprzez błędną ocenę dowodów i uznanie faktur za niedokumentujące wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, a także naruszenie art. 122, 123, 188, 187, 180 o.p. oraz art. 47 Karty praw podstawowych UE, poprzez uniemożliwienie czynnego udziału w postępowaniu i odmowę przeprowadzenia dowodów. Zarzucała również naruszenie prawa materialnego, w tym art. 8 ust. 2 w zw. z art. 7 Konstytucji RP, art. 120 o.p., art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez nieuzasadnioną odmowę obniżenia podatku należnego o podatek naliczony, a także naruszenie art. 8 ust. 2, art. 21 ust. 1, art. 64 Konstytucji RP, art. 86 ust. 1 ustawy o VAT, poprzez nieprawidłowe uznanie, że faktury nie dokumentują WDT i naruszenie prawa własności. Skarżąca podnosiła również naruszenie art. 167, 178 lit. a, 220 ust. 1, 226 Dyrektywy 2006/112/WE. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną. Sąd uznał, że transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy kawy na rzecz estońskiej firmy były pozorne i miały na celu wyłudzenie VAT. Podkreślono, że podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w oszustwie podatkowym, jest traktowany jako jego współsprawca i traci prawo do odliczenia VAT. Sąd stwierdził, że skarżąca miała świadomość udziału w oszustwie, co potwierdzają okoliczności związane ze współpracą z kontrahentami, sposobem składania zamówień, brakiem organizacji transportu przez firmę, brakiem sprawdzania dostaw, szybkością transakcji i brakiem ryzyka finansowego. Sąd uznał, że organy podatkowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny, a zarzuty dotyczące naruszenia przepisów postępowania nie były uzasadnione. Sąd podkreślił, że wykorzystanie materiałów z innych postępowań jest dopuszczalne i nie narusza zasady czynnego udziału strony. W konsekwencji, odmowa prawa do odliczenia podatku naliczonego była zasadna.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUgruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej odpowiedzialności podatnika za udział w oszustwach VAT, w tym kryteriów świadomości lub możliwości wiedzy o udziale w karuzeli podatkowej oraz dopuszczalności wykorzystania dowodów z innych postępowań.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego w VAT i może wymagać analizy kontekstu faktycznego w innych sprawach.
Zagadnienia prawne (3)
Czy podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa podatkowego w VAT, może być uznany za współsprawcę oszustwa i pozbawiony prawa do odliczenia podatku naliczonego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o udziale w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa podatkowego, jest traktowany jako czynny uczestnik oszustwa i nie przysługuje mu prawo do odliczenia podatku naliczonego.
Uzasadnienie
NSA powołując się na orzecznictwo TSUE wyjaśnił, że brak dochowania należytej staranności lub świadomość udziału w oszustwie VAT na wcześniejszym etapie łańcucha dostaw jest wystarczający do odmowy prawa do odliczenia VAT, nawet jeśli podatnik nie brał aktywnego udziału w samym oszustwie.
Czy organy podatkowe mogą wykorzystywać materiały dowodowe zebrane w innych postępowaniach (np. karnych) do ustalenia stanu faktycznego w sprawie podatkowej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wykorzystanie materiałów dowodowych zebranych w innych postępowaniach jest dopuszczalne i nie narusza zasady czynnego udziału strony w postępowaniu podatkowym, pod warunkiem, że strona miała możliwość zapoznania się z tymi dowodami i odniesienia się do ich treści.
Uzasadnienie
NSA stwierdził, że art. 181 Ordynacji podatkowej dopuszcza wykorzystanie dowodów z innych postępowań, co nie narusza zasady bezpośredniości ani zasady czynnego udziału strony, o ile strona miała możliwość zapoznania się z tymi dowodami.
Czy fakt posiadania faktury dokumentującej nabycie towaru jest wystarczający do skorzystania z prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli transakcja była pozorna i służyła oszustwu podatkowemu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo posiadanie faktury nie kreuje prawa do odliczenia podatku naliczonego, jeśli nie towarzyszy mu spełnienie warunku wykonania rzeczywistej czynności opodatkowanej oraz brak świadomości lub możliwości wiedzy o udziale w oszustwie podatkowym.
Uzasadnienie
NSA podkreślił, że prawo do odliczenia VAT przysługuje tylko wtedy, gdy podatek naliczony jest związany z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi, a transakcje pozorne, służące oszustwu, pozostają poza systemem VAT.
Przepisy (42)
Główne
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
w zw. z art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 roku (dalej jako Konstytucja RP) w zw. z art. 120 o.p.
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
poprzez nieprawidłowe uznanie, że w zakresie czynności dokonywanych przez Skarżącą, wystawione przez nią faktury nie dokumentują wewnątrzwspólnotowych dostaw towarów, a tym samym nie stanowią czynności podlegających opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, ponieważ zdaniem Organów i Sądu towar nabywany przez Skarżącą nie służył czynnościom opodatkowanym, a został wykorzystany do czynności pozornych mających na celu oszustwo podatkowe, w konsekwencji czego niesłusznie naruszono prawo własności, o którym mowa w art. 64 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej poprzez zakwestionowanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów Skarżącej
ustawa o VAT art. 86 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
w zw. z art. 5 ust. 1 ustawy o VAT
Pomocnicze
o.p. art. 187 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 181
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 123 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
p.p.s.a. art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 174
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 183 § 1
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 193
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 207 § 2
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 184
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
o.p. art. 210 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 210 § 4
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 191
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 188
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
o.p. art. 180 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
ustawa o VAT art. 5 § 1
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Konstytucja RP art. 7
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 8 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 21 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 64 § 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
ustawa o VAT art. 86 § 2
Ustawa z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług
Dyrektywa 2006/112/WE art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 178
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 178
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
lit. a
Dyrektywa 2006/112/WE art. 220
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 226
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
w związku z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. oraz art. 191 o.p.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
w związku z art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 188 o.p. w zw. z art. 187 o.p. w zw. z art. 180 § 1 o.p.
Karta praw podstawowych UE art. 47
Karta praw podstawowych Unii Europejskiej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 167
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
poprzez brak zastosowania wskazanych norm przez Sąd oraz Organy, a co za tym idzie niesłuszne zakwestionowanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów Skarżącej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 178
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
lit. a, poprzez brak zastosowania wskazanych norm przez Sąd oraz Organy, a co za tym idzie niesłuszne zakwestionowanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów Skarżącej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 220 § 1
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
poprzez brak zastosowania wskazanych norm przez Sąd oraz Organy, a co za tym idzie niesłuszne zakwestionowanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów Skarżącej
Dyrektywa 2006/112/WE art. 226
Dyrektywa Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej
poprzez brak zastosowania wskazanych norm przez Sąd oraz Organy, a co za tym idzie niesłuszne zakwestionowanie prawa Skarżącej do odliczenia podatku naliczonego z faktur wystawionych przez kontrahentów Skarżącej
o.p. art. 121 § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
w związku z art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 o.p. oraz art. 191 o.p.
o.p. art. 122
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa
w związku z art. 123 § 1 o.p. w zw. z art. 188 o.p. w zw. z art. 187 o.p. w zw. z art. 180 § 1 o.p.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Transakcje wewnątrzwspólnotowej dostawy kawy były pozorne i miały na celu wyłudzenie VAT. • Skarżąca miała świadomość udziału w oszustwie podatkowym lub powinna była ją mieć, co pozbawia ją prawa do odliczenia podatku naliczonego. • Organy podatkowe prawidłowo wykorzystały materiały dowodowe z innych postępowań do ustalenia stanu faktycznego. • Posiadanie faktury nie jest wystarczające do skorzystania z prawa do odliczenia VAT, jeśli transakcja była pozorna i służyła oszustwu.
Odrzucone argumenty
Zarzuty naruszenia przepisów postępowania, w tym błędnej oceny dowodów i braku możliwości czynnego udziału w postępowaniu. • Zarzuty naruszenia prawa materialnego, w tym błędnego zakwestionowania prawa do odliczenia podatku naliczonego i naruszenia prawa własności. • Argumenty o braku świadomości udziału w oszustwie podatkowym. • Wnioski dowodowe o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego.
Godne uwagi sformułowania
podatnik, który wiedział lub powinien był wiedzieć o tym, że nabywając towar, uczestniczył w transakcji wykorzystanej do popełnienia oszustwa w podatku VAT, dla celów szóstej dyrektywy powinien zostać uznany za osobę biorącą udział w tym oszustwie • nie ma zatem potrzeby wykazywania dla uzasadnienia takiej odmowy, że ów podatnik czynnie uczestniczył we wspomnianym oszustwie • brak dochowania określonej staranności doprowadził do odmowy prawa do odliczenia • transakcje sprzedaży kawy w ramach WDT na rzecz estońskiej firmy S. [...] nie odzwierciedlały rzeczywistych transakcji, a Skarżąca pozorowała dostawy w celu otrzymania nienależnego zwrotu VAT • w skardze kasacyjnej nie sformułowano zarzutów związanych z zakwestionowaniem istniejącego i opisanego w zaskarżonej decyzji i wyroku mechanizmu oszustwa karuzelowego • nie każde naruszenie prawa procesowego, którego dopuściłyby się organy administracji publicznej musi skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji przez sąd administracyjny
Skład orzekający
Hieronim Sęk
przewodniczący
Maja Chodacka
członek
Marek Olejnik
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowanie linii orzeczniczej dotyczącej odpowiedzialności podatnika za udział w oszustwach VAT, w tym kryteriów świadomości lub możliwości wiedzy o udziale w karuzeli podatkowej oraz dopuszczalności wykorzystania dowodów z innych postępowań."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji oszustwa karuzelowego w VAT i może wymagać analizy kontekstu faktycznego w innych sprawach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu oszustw VAT (karuzela podatkowa) i szczegółowo analizuje kryteria odpowiedzialności podatnika, co jest kluczowe dla praktyków prawa podatkowego. Wyjaśnia, kiedy brak należytej staranności lub świadomość udziału w oszustwie prowadzi do utraty prawa do odliczenia VAT.
“Karuzela VAT: Kiedy brak wiedzy o oszustwie nie chroni przed odpowiedzialnością?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.