Orzeczenie · 2025-12-08

I FSK 2019/24Oddalenie skargi kasacyjnej syndyka VAT

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2025-12-08
NSAPodatkoweWysokansa
VATzaliczanie nadpłatyzaległość podatkowamasa upadłościprawo upadłościoweOrdynacja podatkowazwrot podatkukompensataNSA

Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną Syndyka Masy Upadłości X. S.A. w upadłości od wyroku WSA w Warszawie, który oddalił skargę syndyka na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Spór dotyczył zaliczenia zwrotu podatku od towarów i usług za styczeń 2017 r. na poczet zaległości podatkowych w tym podatku za październik 2011 r. Syndyk podnosił, że zaliczenie nie mogło nastąpić przed ogłoszeniem upadłości spółki (28 czerwca 2017 r.), ponieważ wierzytelności nie były wymagalne i sporne, a także powoływał się na przepisy Prawa upadłościowego. NSA oddalił skargę kasacyjną, opierając się na utrwalonym orzecznictwie. Sąd wskazał, że zgodnie z art. 76b § 1 w zw. z art. 76 § 1 i art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zaliczenie zwrotu podatku następuje z mocy prawa z dniem złożenia deklaracji wykazującej zwrot. W tej sprawie zwrot podatku za styczeń 2017 r. (wykazany w deklaracji z 24 lutego 2017 r.) oraz zaległość za październik 2011 r. (powstała z dniem 26 listopada 2011 r.) powstały przed ogłoszeniem upadłości. Postanowienie organu potwierdzające zaliczenie ma charakter deklaratoryjny i nie narusza przepisów Prawa upadłościowego, ponieważ zaliczenie nastąpiło z mocy prawa przed datą ogłoszenia upadłości, a zatem wierzytelność nie weszła do masy upadłości. Sąd odrzucił również zarzuty dotyczące naruszenia art. 239a Ordynacji podatkowej oraz art. 93 i 96 Prawa upadłościowego, podkreślając, że instytucja zaliczenia z mocy prawa różni się od potrącenia w postępowaniu upadłościowym i nie stosuje się do niej przepisów Prawa upadłościowego, jeśli zaliczenie nastąpiło przed ogłoszeniem upadłości.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Potwierdzenie zasady, że zaliczenie nadpłaty/zwrotu podatku na poczet zaległości następuje z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości, a postanowienie potwierdzające ma charakter deklaratoryjny.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczenia z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości w kontekście podatku VAT i Ordynacji podatkowej.

Zagadnienia prawne (2)

Czy zaliczenie zwrotu podatku VAT na poczet zaległości podatkowej, które nastąpiło z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości spółki, jest dopuszczalne, jeśli postanowienie potwierdzające to zaliczenie zostało wydane po ogłoszeniu upadłości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, zaliczenie następuje z mocy prawa z dniem powstania zwrotu podatku (złożenia deklaracji), co miało miejsce przed ogłoszeniem upadłości. Postanowienie potwierdzające zaliczenie ma charakter deklaratoryjny i nie narusza przepisów Prawa upadłościowego.

Uzasadnienie

NSA oparł się na art. 76b § 1 w zw. z art. 76 § 1 i art. 76a § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którymi zaliczenie następuje z mocy prawa z dniem złożenia deklaracji. Skoro zwrot i zaległość powstały przed ogłoszeniem upadłości, zaliczenie nastąpiło przed tą datą, a wierzytelność nie weszła do masy upadłości. Postanowienie potwierdzające jest jedynie deklaratoryjne.

Czy przepisy Prawa upadłościowego dotyczące potrącenia wykluczają zaliczenie nadpłaty na poczet zaległości podatkowej, które nastąpiło z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, przepisy Prawa upadłościowego dotyczące potrącenia nie mają zastosowania, jeśli zaliczenie nastąpiło z mocy prawa przed dniem ogłoszenia upadłości.

Uzasadnienie

NSA stwierdził, że zaliczenie z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości różni się od potrącenia w postępowaniu upadłościowym. Jeśli zaliczenie nastąpiło przed ogłoszeniem upadłości, wierzytelności nie istniały już w dacie ogłoszenia upadłości, co wyłącza zastosowanie art. 93 i 96 Prawa upadłościowego.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Oddalono skargę
Oddalono skargę kasacyjną Syndyka Masy Upadłości X. S.A. w upadłości.

Przepisy (20)

Główne

O.p. art. 76 § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76a § 1

Ordynacja podatkowa

O.p. art. 76a § 2

Ordynacja podatkowa

Zaliczenie następuje z dniem powstania nadpłaty lub zwrotu podatku.

O.p. art. 76b § 1

Ordynacja podatkowa

Przepisy o zaliczeniu nadpłaty stosuje się odpowiednio do zwrotu podatku.

t. j. art. 76 § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

t. j. art. 76a § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

t. j. art. 76b § 1

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

Pomocnicze

O.p. art. 239a

Ordynacja podatkowa

t. j. art. 239a

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa

tj art. 93 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

tj art. 96

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

tj art. 239 § 1

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

tj art. 239 § 3

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

tj art. 240

Ustawa z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe

p.p.s.a. art. 151

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 183 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 184

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 204 § 1

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

p.p.s.a. art. 205 § 2

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Argumenty

Skuteczne argumenty

Zaliczenie zwrotu podatku VAT na poczet zaległości podatkowej następuje z mocy prawa z dniem powstania zwrotu (złożenia deklaracji), co miało miejsce przed ogłoszeniem upadłości. • Postanowienie potwierdzające zaliczenie ma charakter deklaratoryjny i nie narusza przepisów Prawa upadłościowego. • Przepisy Prawa upadłościowego dotyczące potrącenia nie mają zastosowania, jeśli zaliczenie nastąpiło z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości.

Odrzucone argumenty

Naruszenie art. 76 § 1, art. 76a § 1, art. 76b § 1 Ordynacji podatkowej poprzez ich zastosowanie pomimo niespełnienia przesłanek umożliwiających kompensatę przed dniem ogłoszenia upadłości (brak wymagalności, sporny charakter roszczenia). • Naruszenie art. 239a Ordynacji podatkowej poprzez jego pominięcie i niezastosowanie, mimo że roszczenie organu było niewymagalne i nieskonkretyzowane. • Naruszenie art. 93 Prawa upadłościowego poprzez jego niezastosowanie, mimo że obie wierzytelności nie istniały w dacie ogłoszenia upadłości. • Naruszenie art. 96 Prawa upadłościowego poprzez jego niezastosowanie, mimo że wyklucza kompensatę po zgłoszeniu wierzytelności. • Naruszenie art. 239 ust. 1 i 3 oraz art. 240 Prawa upadłościowego w związku z przepisami Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie i wydanie postanowienia o zaliczeniu, gdy wierzytelność została zgłoszona na listę wierzytelności.

Godne uwagi sformułowania

zaliczenie następuje z mocy prawa przed dniem ogłoszenia upadłości • postanowienie ma charakter deklaratoryjny • nie ingeruje w postępowanie upadłościowe • wierzytelność ta nie istniała już w dacie ogłoszenia upadłości, a przez to nie mogła wejść w skład masy upadłości

Skład orzekający

Elżbieta Olechniewicz

sprawozdawca

Janusz Zubrzycki

członek

Sylwester Marciniak

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie zasady, że zaliczenie nadpłaty/zwrotu podatku na poczet zaległości następuje z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości, a postanowienie potwierdzające ma charakter deklaratoryjny."

Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji zaliczenia z mocy prawa przed ogłoszeniem upadłości w kontekście podatku VAT i Ordynacji podatkowej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interakcji prawa podatkowego z prawem upadłościowym, co jest istotne dla praktyków. Wyjaśnia, jak zaliczenia podatkowe funkcjonują w kontekście masy upadłości.

“Zaliczenie VAT przed upadłością: NSA wyjaśnia, kiedy prawo podatkowe wyprzedza syndyka.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst