Orzeczenie · 2026-03-24

I FSK 1475/21Uchylenie decyzji VAT nadwyzka podatkowa

Sąd
Naczelny Sąd Administracyjny
Data
2026-03-24
NSAPodatkoweWysokansa
VATpodatek naliczonypodatek należnyreprezentacja spółkibrak zarządukuratorwznowienie postępowaniawady procesowedoręczenia

Sprawa dotyczyła skargi kasacyjnej spółki P. sp. z o.o. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, który oddalił jej skargę na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 O.p., wskazując, że w trakcie postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego w P. od dnia 4 kwietnia 2018 r. nie miała należytej reprezentacji z powodu braku zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny uznał ten zarzut za trafny. Stwierdzono, że spółka od dnia 4 kwietnia 2018 r. do 1 października 2018 r. nie posiadała zarządu, co pozbawiło ją organu zdolnego do reprezentacji i skutecznego działania. W takiej sytuacji organ podatkowy powinien był wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla spółki na podstawie art. 138 § 3 O.p. Brak takiego działania stanowił kwalifikowaną wadę procesową, skutkującą wznowieniem postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p. NSA podkreślił, że wpis o wykreśleniu P. S. z funkcji prezesa zarządu został ujawniony w KRS w dniu 11 kwietnia 2018 r., co oznaczało, że organ podatkowy miał wiedzę o braku reprezentacji spółki. W związku z tym, NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów obu instancji, nakazując przeprowadzenie postępowania w sposób zapewniający udział strony i jej prawidłową reprezentację.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ugruntowanie zasady, że brak organu reprezentującego spółkę w postępowaniu podatkowym stanowi wadę procesową skutkującą uchyleniem decyzji i koniecznością ustanowienia kuratora.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy spraw, w których spółka nie posiada zarządu w trakcie postępowania podatkowego.

Zagadnienia prawne (3)

Czy brak zarządu w spółce w trakcie postępowania podatkowego stanowi kwalifikowaną wadę procesową skutkującą wznowieniem postępowania?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, brak zarządu w spółce w trakcie postępowania podatkowego, uniemożliwiający jej czynny udział, stanowi kwalifikowaną wadę procesową, będącą podstawą wznowienia postępowania na podstawie art. 240 § 1 pkt 4 O.p.

Uzasadnienie

Spółka pozbawiona zarządu nie posiada organu zdolnego do reprezentacji i skutecznego działania, co uniemożliwia jej czynny udział w postępowaniu. W takiej sytuacji organ podatkowy powinien wystąpić o ustanowienie kuratora. Brak takiego działania jest wadą procesową.

Czy organ podatkowy powinien wystąpić o ustanowienie kuratora dla spółki, gdy ta nie posiada zarządu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, organ podatkowy powinien podjąć działania na podstawie art. 138 § 3 O.p. i wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie dla spółki kuratora, gdy ta nie posiada zarządu.

Uzasadnienie

W sytuacji braku zarządu w spółce, organ podatkowy ma obowiązek podjąć kroki w celu zapewnienia jej reprezentacji, w tym poprzez wystąpienie o ustanowienie kuratora.

Czy doręczenie pism spółce, która nie posiada zarządu, przez osobę nieupoważnioną lub odbiór przez osobę, która nie miała umocowania, jest skuteczne?

Odpowiedź sądu

Nie, doręczenie pism spółce, która nie posiada zarządu, przez osobę nieupoważnioną lub odbiór przez osobę bez umocowania, nie jest skuteczne, jeśli spółka nie miała organu zdolnego do odbioru korespondencji.

Uzasadnienie

Skuteczność doręczeń wymaga, aby pismo zostało doręczone organowi spółki lub osobie upoważnionej. W przypadku braku zarządu, spółka nie może skutecznie odbierać korespondencji, co stanowi wadę postępowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uchylono decyzję
Uchylono zaskarżony wyrok WSA oraz decyzje organów I i II instancji z powodu naruszenia przepisów postępowania, w szczególności braku należytej reprezentacji spółki.

Przepisy (9)

Główne

O.p. art. 123 § § 1

Ordynacja podatkowa

Naruszenie obowiązku zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu.

O.p. art. 138 § § 3

Ordynacja podatkowa

Obowiązek organu podatkowego wystąpienia do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie kuratora dla osoby prawnej nieposiadającej organu uprawnionego do jej reprezentowania.

O.p. art. 240 § § 1

Ordynacja podatkowa

Przesłanka wznowienia postępowania, w tym pozbawienie strony możliwości brania czynnego udziału w postępowaniu.

P.p.s.a. art. 151

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Oddalenie skargi przez WSA.

P.p.s.a. art. 145 § § 1

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie decyzji przez NSA z powodu naruszenia przepisów postępowania.

P.p.s.a. art. 188

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Uchylenie zaskarżonego wyroku przez NSA.

Pomocnicze

k.c. art. 38

Kodeks cywilny

Zasady działania osób prawnych przez ich organy.

K.s.h. art. 201 § § 1

Kodeks spółek handlowych

Prowadzenie spraw spółki i jej reprezentowanie przez zarząd.

u.k.r.s. art. 15 § § 1

Ustawa o Krajowym Rejestrze Sądowym

Nikt nie może zasłaniać się nieznajomością ogłoszonych wpisów w KRS.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Naruszenie art. 151 P.p.s.a. w zw. z art. 123 § 1 O.p. poprzez błędne oddalenie skargi, gdy decyzje organów podatkowych powinny zostać uchylone z powodu braku należytej reprezentacji spółki w trakcie postępowania. • Naruszenie art. 151 P.p.s.a. poprzez błędne oddalenie skargi, gdy Naczelnik US w P. nie wystąpił o ustanowienie kuratora dla spółki.

Godne uwagi sformułowania

skarżąca spółka w trakcie toczącego się wobec niej postępowania podatkowego nie posiadała zarządu od dnia 04.04.2018 r. do dnia 01.10.2018 r. • organ podatkowy winien podjąć stosowne czynności, w celu sanowania tego stanu rzeczy, a w szczególności podjąć działania na podstawie art. 138 § 3 O.p., tzn. wystąpić do sądu powszechnego z wnioskiem o ustanowienie dla spółki kuratora. • dalsze procedowanie dotknięte zostało kwalifikowaną wadą wskazaną w art. 240 § 1 pkt 4 O.p. w zw. z art. 123 § 1 O.p., którego przyczynę stanowił brak organu powołanego do reprezentowania strony skarżącej.

Skład orzekający

Janusz Zubrzycki

przewodniczący sprawozdawca

Ryszard Pęk

sędzia

Bartosz Wojciechowski

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ugruntowanie zasady, że brak organu reprezentującego spółkę w postępowaniu podatkowym stanowi wadę procesową skutkującą uchyleniem decyzji i koniecznością ustanowienia kuratora."

Ograniczenia: Dotyczy spraw, w których spółka nie posiada zarządu w trakcie postępowania podatkowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak istotne jest prawidłowe reprezentowanie spółki w postępowaniach administracyjnych i podatkowych. Brak zarządu może prowadzić do poważnych konsekwencji proceduralnych i uchylenia decyzji.

“Brak zarządu w spółce to prosta droga do uchylenia decyzji podatkowej – NSA wyjaśnia, jak uniknąć pułapki.”

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst