I FSK 1035/25Uchylenie decyzji o umorzeniu postępowania zabezpieczającego VAT 4
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuNaczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną spółki P. sp. k. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który oddalił skargę spółki na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej. Decyzja ta umorzyła postępowanie odwoławcze od decyzji określającej przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za listopad 2020 r. oraz zabezpieczającej ją na majątku podatnika. Spółka zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, w tym prawa do skutecznego środka zaskarżenia i zasady dwuinstancyjności, argumentując, że wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie powinno prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego, skoro skutki tej decyzji nadal oddziałują na jej sytuację prawną i faktyczną. Spółka powołała się również na naruszenie prawa Unii Europejskiej, w tym art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 19 TUE. Naczelny Sąd Administracyjny uznał skargę kasacyjną za usprawiedliwioną. Sąd podkreślił, że po wygaśnięciu decyzji o zabezpieczeniu, organ odwoławczy, umarzając postępowanie odwoławcze, ma obowiązek merytorycznie odnieść się w uzasadnieniu do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu. Pozwala to na późniejszą kontrolę sądową istnienia przesłanek do zabezpieczenia poprzez zaskarżenie decyzji umarzającej postępowanie. Sąd wskazał, że ignorowanie skutków prawnych wygaśniętej decyzji zabezpieczającej, zwłaszcza w kontekście wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, prowadziłoby do pozbawienia podatnika konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu. W związku z tym NSA uchylił zaskarżony wyrok WSA oraz decyzję organu odwoławczego, zasądzając jednocześnie zwrot kosztów postępowania. Sąd uznał, że nie zachodzi potrzeba występowania z pytaniami prejudycjalnymi do TSUE ani pytaniami prawnymi do Trybunału Konstytucyjnego czy poszerzonego składu NSA.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie obowiązku merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej przez organ odwoławczy nawet po jej wygaśnięciu, w celu ochrony prawa do sądu i skutecznego środka zaskarżenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w postępowaniu podatkowym i umorzenia postępowania odwoławczego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu zobowiązania podatkowego na podstawie art. 33a § 1 Ordynacji podatkowej powoduje bezprzedmiotowość postępowania odwoławczego, uniemożliwiając merytoryczną kontrolę legalności tej decyzji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wygaśnięcie decyzji o zabezpieczeniu nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania odwoławczego w takim stopniu, aby uniemożliwić merytoryczną kontrolę jej legalności. Organ odwoławczy, umarzając postępowanie, musi odnieść się do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji zabezpieczającej, aby umożliwić kontrolę sądową.
Uzasadnienie
Skutki prawne wygasłej decyzji zabezpieczającej, zwłaszcza w kontekście wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nadal istnieją i mogą znacząco oddziaływać na sytuację prawną podatnika. Pozbawienie możliwości kontroli sądowej tych skutków naruszałoby konstytucyjne prawo do sądu. Dlatego organ odwoławczy musi zbadać przesłanki wydania decyzji zabezpieczającej, nawet jeśli postępowanie jest umarzane.
Czy brak merytorycznej kontroli legalności decyzji zabezpieczającej po jej wygaśnięciu narusza prawo do skutecznego środka zaskarżenia oraz zasadę dwuinstancyjności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, brak merytorycznej kontroli narusza prawo do skutecznego środka zaskarżenia i zasadę dwuinstancyjności, ponieważ podatnik traci możliwość obrony swoich praw przed wadliwym działaniem organu, które nadal może wywoływać negatywne skutki prawne.
Uzasadnienie
Prawo do skutecznego środka zaskarżenia i zasada dwuinstancyjności wymagają, aby podatnik miał możliwość poddania ocenie organu odwoławczego, a następnie sądu, legalności decyzji, która wpłynęła na jego sytuację prawną, nawet jeśli sama decyzja wygasła. Umorzenie postępowania bez takiej oceny pozbawia go tej możliwości.
Czy wykładnia przepisów krajowych, zgodnie z którą postępowanie odwoławcze od decyzji zabezpieczającej podlega umorzeniu bez merytorycznego rozpatrzenia w sytuacji wygaśnięcia decyzji, jest zgodna z art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 19 ust. 1 TUE?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Przyjęcie takiej wykładni jest sprzeczne z art. 47 KPP i art. 19 ust. 1 TUE, ponieważ narusza prawo do skutecznego środka prawnego i prawo do sądu.
Uzasadnienie
Prawo Unii Europejskiej gwarantuje prawo do skutecznego środka prawnego i dostępu do sądu. Umorzenie postępowania odwoławczego bez merytorycznej oceny decyzji, która nadal wywołuje skutki, stanowiłoby naruszenie tych gwarancji.
Rozstrzygnięcie
Przepisy (34)
Główne
Konstytucja RP art. 45 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
KPP art. 47
Karta Praw Podstawowych Unii Europejskiej
TUE art. 19 § 1
Traktat o Unii Europejskiej
Pomocnicze
p.p.s.a. art. 3 § 2 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 133 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 134
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 141 § 4
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c)
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 145 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 151
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 200
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 203 § 1 pkt 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 205 § 2
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 269 § 1
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
p.p.s.a. art. 188
Ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Ordynacja podatkowa art. 33a § 1 pkt 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 33a § 1 pkt 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 33a § 2
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 120
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 121 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 123 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 133 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 208 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 220 § 1
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 233 § 1 pkt 3
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70 § 6 pkt 4
Ustawa Ordynacja podatkowa
Ordynacja podatkowa art. 70 § 7 pkt 5
Ustawa Ordynacja podatkowa
u.p.e.a. art. 154 § 4 pkt 1
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 77 § 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 78
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 184
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) NR 282/2011 art. 22 § pkt 1
Rozporządzenie wykonawcze Rady (UE) NR 282/2011
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie powinno prowadzić do umorzenia postępowania odwoławczego bez merytorycznej oceny jej legalności, ze względu na nadal istniejące skutki prawne. • Brak merytorycznej kontroli narusza prawo do skutecznego środka zaskarżenia i zasadę dwuinstancyjności. • Naruszenie prawa Unii Europejskiej (art. 47 KPP, art. 19 TUE) poprzez brak zapewnienia skutecznego środka prawnego. • Niewłaściwe zastosowanie uchwały NSA I FPS 1/11 w zmienionym stanie prawnym, w tym po wyroku TSUE C-289/21. • Potencjalne nadużycie prawa przez organ odwoławczy poprzez celowe zwlekanie z wydaniem decyzji.
Godne uwagi sformułowania
skutki prawne tej wygaśniętej decyzji nadal istnieją i mogą w znaczący sposób, jeszcze przez wiele lat, wywierać wpływ na sytuację prawną adresata decyzji o zabezpieczeniu. • Doprowadziłoby to do pozbawienia podatnika konstytucyjnie gwarantowanego prawa do sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji RP). • Jednocześnie stanowiłoby zachętę dla organów podatkowych do instrumentalnego wykorzystywania tej instytucji w celu jedynie wydłużenia terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. • organ odwoławczy umarzając postępowanie odwoławcze na podstawie art. 233 § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej ma obowiązek odnieść się w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia merytorycznie do zarzutów dotyczących zasadności wydania decyzji o zabezpieczeniu wykonania zobowiązania podatkowego.
Skład orzekający
Elżbieta Olechniewicz
sprawozdawca
Janusz Zubrzycki
członek
Ryszard Pęk
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie obowiązku merytorycznej kontroli decyzji zabezpieczającej przez organ odwoławczy nawet po jej wygaśnięciu, w celu ochrony prawa do sądu i skutecznego środka zaskarżenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wygaśnięcia decyzji zabezpieczającej w postępowaniu podatkowym i umorzenia postępowania odwoławczego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego w prawie podatkowym, które ma bezpośrednie przełożenie na prawa podatników i ich dostęp do sądu. Interpretacja NSA w kontekście prawa UE jest istotna dla praktyków.
“Wygaśnięcie decyzji zabezpieczającej nie zamyka drogi do sądu – NSA chroni prawa podatników.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.