I CSK 780/15
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa wywodzi się ze skargi Agencji Nieruchomości Rolnych o uchylenie wyroku częściowego i wstępnego Sądu Polubownego ad hoc. Sąd Okręgowy uchylił wyrok sądu polubownego w części dotyczącej odszkodowania z tytułu nakładów i utraconych korzyści z umowy dzierżawy z 1993 r., uznając, że umowa ta nie zawierała zapisu na sąd polubowny. W pozostałej części skargę oddalił, uznając termin 14 dni na wydanie wyroku przez sąd polubowny za instrukcyjny. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację Agencji, zmienił wyrok Sądu Okręgowego, uchylając wyrok sądu polubownego w całości, uznając zarzut naruszenia art. 1206 § 1 pkt 1 k.p.c. za trafny. Sąd Apelacyjny uznał, że upływ 14-dniowego terminu na rozstrzygnięcie sporu, określonego w § 17 ust. 3 umowy dzierżawy z 25 lipca 1994 r., spowodował utratę mocy zapisu na sąd polubowny. Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną przeciwnika skargi, P. W., uznając wykładnię Sądu Apelacyjnego za prawidłową. Sąd Najwyższy podkreślił, że zapis na sąd polubowny stanowi wyraz autonomii woli stron, a dodatkowe postanowienia umowne, takie jak termin na wydanie wyroku, mają znaczenie prawne i ich niedotrzymanie może prowadzić do utraty mocy zapisu, nawet jeśli prawo nie przewiduje takiej sankcji wprost. Sąd Najwyższy odrzucił argumentację skarżącego, że termin ten miał charakter instrukcyjny, wskazując, że strony muszą być świadome skutków prawnych postanowień umownych.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja klauzul arbitrażowych, znaczenie terminów umownych w postępowaniu arbitrażowym, autonomia woli stron w kształtowaniu zasad postępowania polubownego.
Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony umowy dzierżawy określiły termin na wydanie wyroku przez sąd polubowny.
Zagadnienia prawne (2)
Czy upływ terminu na wydanie wyroku przez sąd polubowny, określonego w umowie stron, skutkuje utratą mocy zapisu na sąd polubowny, nawet jeśli przepisy prawa nie przewidują takiej sankcji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, upływ terminu na wydanie wyroku przez sąd polubowny, określonego w umowie stron, skutkuje utratą mocy zapisu na sąd polubowny.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że dodatkowe postanowienia umowne w zapisie na sąd polubowny, w tym termin na wydanie wyroku, mają znaczenie prawne i muszą być respektowane. Ich niedotrzymanie, nawet jeśli prawo nie przewiduje sankcji, prowadzi do utraty mocy zapisu. Termin ten nie jest instrukcyjny, a jego przekroczenie bez zgody stron skutkuje wygaśnięciem kompetencji sądu polubownego.
Jak należy interpretować zapis na sąd polubowny, w szczególności postanowienia dotyczące terminu rozstrzygnięcia sporu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowę arbitrażową należy wykładać w sposób, który zapewni odczytanie zgodnej woli stron oraz jej poszanowanie, stosując kombinowaną metodę wykładni (art. 65 k.c.). Dodatkowe postanowienia umowne, poza ustawowe minimum, mają znaczenie i nie można ich traktować jako nic nie znaczących.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że zapis na sąd polubowny jest wyrazem autonomii woli stron. Dodatkowe postanowienia, takie jak termin na wydanie wyroku, nie są opcjonalne i muszą być respektowane. Niewłaściwe jest stosowanie wykładni ścisłej lub rozszerzającej, która miałaby na celu utrzymanie za wszelką cenę kognicji sądu polubownego lub sądów państwowych. Kluczowe jest odczytanie zgodnej woli stron.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Agencja Nieruchomości Rolnych | instytucja | skarżąca |
| P. W. | osoba_fizyczna | przeciwnik skargi |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 65 § 1
Kodeks cywilny
Kombinowana metoda wykładni oświadczeń woli, uwzględniająca literalne brzmienie i cel umowy.
k.p.c. art. 1206 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Uchylenie wyroku arbitrażowego następuje m.in. w przypadku braku, nieważności lub bezskuteczności zapisu na sąd polubowny.
k.p.c. art. 1161 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Definicja zapisu na sąd polubowny.
Pomocnicze
k.p.c. art. 1180 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.c. art. 65 § 2
Kodeks cywilny
Wykładnia oświadczenia woli powinna zmierzać do realizacji celu umowy.
k.p.c. art. 1161 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Możliwość zamieszczenia w zapisie na sąd polubowny postanowień dodatkowych.
k.p.c. art. 1168
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398¹⁴
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 98 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 11 § 1
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu art. 13 § 4
Argumenty
Skuteczne argumenty
Upływ 14-dniowego terminu na wydanie wyroku przez sąd polubowny, określonego w umowie dzierżawy, spowodował utratę mocy zapisu na sąd polubowny. • Zapis na sąd polubowny, zawierający dodatkowe postanowienia umowne (np. termin na wydanie wyroku), musi być respektowany przez arbitrów. • Wykładnia umowy arbitrażowej powinna opierać się na zgodnej woli stron, a nie na domniemaniu utrzymania kognicji sądu polubownego.
Odrzucone argumenty
Termin 14 dni na wydanie wyroku przez sąd polubowny miał charakter instrukcyjny i jego upływ nie powodował utraty mocy zapisu. • Niewyrażenie przez strony zgody na przedłużenie terminu nie skutkuje utratą mocy zapisu, jeśli prawo nie przewiduje takiej sankcji. • Sąd polubowny prowadził postępowanie po upływie terminu, co powinno być uwzględnione przy wykładni woli stron. • Sąd Apelacyjny naruszył prawo do sądu polubownego poprzez błędną wykładnię zapisu.
Godne uwagi sformułowania
Zapis na sąd polubowny stanowi nie tylko źródło władzy judykacyjnej arbitrów (...), ale także wyznacza granice tej władzy (...) • Arbitrzy mają obowiązek stosować do postanowień umowy arbitrażowej i powinni być świadomi, że nieprzestrzeganie woli stron wyrażonej w zapisie na sąd polubowny może doprowadzić w konsekwencji do uchylenia ich orzeczenia. • Brak podstaw do takiej wykładni umowy, która wskazywałaby, że przewidziany przez strony termin należy traktować jako termin instrukcyjny.
Skład orzekający
Anna Kozłowska
przewodniczący, sprawozdawca
Marian Kocon
członek
Władysław Pawlak
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul arbitrażowych, znaczenie terminów umownych w postępowaniu arbitrażowym, autonomia woli stron w kształtowaniu zasad postępowania polubownego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji, w której strony umowy dzierżawy określiły termin na wydanie wyroku przez sąd polubowny.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia interpretacji klauzul arbitrażowych i autonomii woli stron w postępowaniu polubownym, co jest istotne dla praktyków prawa.
“Czy termin w umowie arbitrażowej to tylko sugestia? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 7 627 658 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.