I CSK 616/10
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła powództwa Spółdzielni Rzemieślniczej Usługowo-Produkcyjnej w likwidacji o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Spółdzielnia domagała się wpisania Grażyny T. jako właścicielki nieruchomości, powołując się na klauzulę wykonalności nadaną przeciwko niej jako małżonce dłużnika Jana T., z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego. Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo, a Sąd Okręgowy oddalił apelację pozwanej, uznając m.in. umowę z dnia 26 lutego 2001 r. o przesunięcie nieruchomości z majątku wspólnego do osobistego majątku Grażyny T. za bezskuteczną wobec wierzyciela na podstawie art. 527 § 1 k.c. oraz przyznając Spółdzielni legitymację czynną. Sąd Najwyższy uchylił zaskarżony wyrok. Wskazał, że umowa z dnia 26 lutego 2001 r. nie stanowiła małżeńskiej umowy majątkowej w rozumieniu art. 47 § 1 k.r. i op., a zatem nie mógł być do niej stosowany art. 47¹ k.r. i op. ani przywoływana uchwała III CZP 13/80. Podkreślił, że w przypadku przesunięć z majątku wspólnego do majątku odrębnego jednego z małżonków, wierzycielowi przysługuje ochrona na ogólnych zasadach, w tym na podstawie skargi pauliańskiej (art. 527 § 1 k.c.). Jednakże, aby uzyskać legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej na podstawie art. 10 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, wierzyciel musi posiadać tytuł wykonawczy, który uprawnia do egzekucji z danej nieruchomości. Tytuł wykonawczy przeciwko Grażynie T. z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego nie uprawniał do egzekucji z nieruchomości, która miała stać się jej majątkiem osobistym. Sąd Najwyższy uznał, że sama możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej lub hipotetyczne zastosowanie art. 5 k.c. nie przesądza o legitymacji czynnej w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUstalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej oraz relacji między skargą pauliańską a tym powództwem.
Dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji czynnej wierzyciela w kontekście tytułu wykonawczego ograniczonego do majątku wspólnego.
Zagadnienia prawne (3)
Czy wierzyciel, posiadający tytuł wykonawczy przeciwko małżonce dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego, ma legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, gdy nieruchomość stanowi majątek osobisty tej małżonki?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wierzyciel nie ma legitymacji czynnej w takiej sytuacji.
Uzasadnienie
Tytuł wykonawczy przeciwko małżonce dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego nie uprawnia do egzekucji z nieruchomości stanowiącej jej majątek osobisty. Legitymacja czynna do powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej wymaga tytułu wykonawczego pozwalającego na egzekucję z danej nieruchomości.
Czy umowa między małżonkami o przesunięcie składnika majątku wspólnego do majątku osobistego jednego z nich, zawarta po powstaniu zadłużenia jednego z małżonków, jest bezskuteczna wobec wierzyciela na podstawie art. 527 § 1 k.c. i czy uzasadnia to legitymację czynną do powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Umowa taka może być bezskuteczna na podstawie art. 527 § 1 k.c., ale sama hipotetyczna możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej nie przesądza o legitymacji czynnej w sprawie o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Uzasadnienie
Bezskuteczność względna czynności prawnej wymaga wyroku sądowego stwierdzającego tę bezskuteczność. Sama możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej, nawet z zabezpieczeniem w księdze wieczystej, nie stwarza legitymacji czynnej do powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, jeśli wierzyciel nie posiada tytułu wykonawczego do egzekucji z tej nieruchomości.
Czy umowa majątkowa małżeńska, która powoduje przesunięcie składnika majątku wspólnego do majątku osobistego jednego z małżonków, podlega reżimowi skargi pauliańskiej?
Odpowiedź sądu
Nie, do małżeńskich umów majątkowych nie stosuje się skargi pauliańskiej, a ochrona wierzyciela odbywa się na podstawie art. 47¹ k.r. i op.
Uzasadnienie
Umowy majątkowe małżeńskie mają charakter ustrojowy i regulują stosunki majątkowe na przyszłość. Umowa z dnia 26 lutego 2001 r. nie była małżeńską umową majątkową, lecz czynnością prawną obrotu, do której zastosowanie znajdują ogólne przepisy, w tym art. 527 k.c.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Rzemieślnicza Usługowo-Produkcyjna w likwidacji w R. | spółka | powód |
| Grażyna T. | osoba_fizyczna | pozwana |
| Antoni B. | osoba_fizyczna | właściciel nieruchomości (wcześniejszy) |
| Jan T. | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Skarga pauliańska - możliwość zaskarżenia czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli.
u.k.w.h. art. 10
Ustawa o księgach wieczystych i hipotece
Powództwo o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Pomocnicze
k.r. i op. art. 47 § § 1
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Umowa majątkowa małżeńska ma charakter ustrojowy i reguluje stosunki majątkowe na przyszłość. Może mieć skutek wsteczny włączając przedmioty z majątków osobistych do wspólnego lub odwrotnie, ale nie jest to czynność prawna w obrocie podlegająca skardze pauliańskiej.
k.r. i op. art. 47¹
Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Specjalna ochrona wierzyciela przed niekorzystnymi skutkami umowy małżeńskiej majątkowej.
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Termin do wniesienia powództwa o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Zasada współżycia społecznego, możliwość nieuwzględnienia upływu terminu zawitego.
k.p.c. art. 626² § § 5
Kodeks postępowania cywilnego
Określenie kręgu podmiotów uprawnionych do złożenia wniosku o wpis w księdze wieczystej, co wpływa na legitymację czynną w sprawie o uzgodnienie treści KW.
k.p.c. art. 398³ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawy skargi kasacyjnej.
k.p.c. art. 398¹⁵ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie Sądu Najwyższego w przedmiocie skargi kasacyjnej.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak legitymacji czynnej powoda do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej, gdyż tytuł wykonawczy przeciwko małżonce dłużnika z ograniczeniem odpowiedzialności do majątku wspólnego nie uprawnia do egzekucji z nieruchomości stanowiącej jej majątek osobisty. • Umowa z dnia 26 lutego 2001 r. nie była małżeńską umową majątkową, a zatem nie podlegała ochronie na podstawie art. 47¹ k.r. i op., lecz ogólnym przepisom, w tym art. 527 k.c. • Sama możliwość skorzystania ze skargi pauliańskiej nie stwarza legitymacji czynnej do powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej.
Odrzucone argumenty
Umowa przesunięcia majątkowego między małżonkami była bezskuteczna wobec wierzyciela na podstawie art. 527 § 1 k.c. • Powódka miała legitymację czynną do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej. • Możliwość nieuwzględnienia upływu terminu zawitego do wniesienia skargi pauliańskiej na podstawie art. 5 k.c.
Godne uwagi sformułowania
Tytuł wykonawczy pozostający w dyspozycji powódki, któremu nadano klauzulę wykonalności przeciwko Grażynie T. jako małżonce dłużnika z ograniczeniem jej odpowiedzialności do majątku wspólnego, nie uprawnia do egzekucji z nieruchomości, która miałaby być przedmiotem jej wyłącznej własności. • Sama hipotetyczna możliwość skorzystania z tego sposobu ochrony, w tym także skorzystania z zabezpieczenia powództwa przez dokonanie odpowiedniego wpisu w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości, nie przesądza – jak błędnie przyjął Sąd Okręgowy – o legitymacji czynnej w sprawie o usunięcie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym.
Skład orzekający
Krzysztof Strzelczyk
przewodniczący, sprawozdawca
Marta Romańska
członek
Marek Machnij
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ustalenie kręgu podmiotów uprawnionych do wytoczenia powództwa o uzgodnienie treści księgi wieczystej oraz relacji między skargą pauliańską a tym powództwem."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji braku legitymacji czynnej wierzyciela w kontekście tytułu wykonawczego ograniczonego do majątku wspólnego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy kluczowego zagadnienia legitymacji procesowej w sprawach o uzgodnienie treści księgi wieczystej, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości i egzekucyjnego. Pokazuje, jak ważne jest precyzyjne określenie zakresu odpowiedzialności w tytule wykonawczym.
“Czy wierzyciel może wpisać się do księgi wieczystej, jeśli jego tytuł wykonawczy dotyczy tylko majątku wspólnego, a nieruchomość jest majątkiem osobistym?”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.