I CSK 462/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w składzie sędzi Moniki Koby rozpoznał skargę kasacyjną pozwanej spółki jawnej od wyroku Sądu Apelacyjnego, który utrzymał w mocy wyrok Sądu Okręgowego zasądzający od pozwanej na rzecz powoda P. Ś. kwotę 77.931 zł. Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego co do abuzywności postanowienia umownego o zrzeczeniu się wszelkich przysługujących powodowi roszczeń z umowy przedwstępnej, uznając je za nieuzgodnione indywidualnie i rażąco naruszające interesy konsumenta. Pozwana w skardze kasacyjnej podniosła zarzut istnienia istotnego zagadnienia prawnego, pytając, czy brak reakcji przedsiębiorcy na ofertę zmiany niedozwolonych postanowień umownych powinien być automatycznie kwalifikowany jako brak rzeczywistego wpływu konsumenta na treść tych postanowień. Sąd Najwyższy, zgodnie z art. 398^9 § 1 k.p.c., badał jedynie przesłanki przyjęcia skargi do rozpoznania. Stwierdził, że przedstawione przez skarżącą zagadnienie nie ma charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego, lecz jest osadzone w okolicznościach konkretnej sprawy. Nie wykazała ona istnienia kontrowersji lub rozbieżnych ocen prawnych, ani konieczności zajęcia stanowiska przez Sąd Najwyższy. Sąd Najwyższy podkreślił, że ustalenie, czy postanowienie umowne było nieuzgodnione indywidualnie, wymaga zbadania „rzeczywistego wpływu” konsumenta na jego treść, co zwykle nie ma miejsca w przypadku postanowień z wzorca. Niepodjęcie przez przedsiębiorcę negocjacji w odniesieniu do zakwestionowanego przez konsumenta abuzywnego postanowienia nie jest równoznaczne z jego indywidualnym uzgodnieniem. W związku z tym Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego; interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej; kwestie związane z abuzywnością klauzul umownych i wpływem konsumenta na treść umowy.
Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i procedury przedsądu skargi kasacyjnej. Interpretacja wpływu konsumenta na treść umowy jest ogólna i wymaga dalszego uszczegółowienia w indywidualnych przypadkach.
Zagadnienia prawne (2)
Czy brak reakcji przedsiębiorcy na złożoną przez konsumenta ofertę zmiany postanowień umownych, które mają charakter niedozwolony, powinien być automatycznie kwalifikowany jako brak rzeczywistego wpływu konsumenta na treść tych postanowień?
Odpowiedź sądu
Nie, brak reakcji przedsiębiorcy nie jest automatycznie równoznaczny z brakiem rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych, jeśli nie zostało to wykazane w sposób udowadniający wspólne ustalenie ostatecznego brzmienia klauzuli w wyniku rzetelnych negocjacji.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że zagadnienie podniesione przez skarżącą nie ma charakteru abstrakcyjnego i uniwersalnego, a jedynie osadzone jest w realiach konkretnej sprawy. Brak reakcji przedsiębiorcy na propozycję zmiany postanowień nie jest wystarczający do uznania, że konsument miał rzeczywisty wpływ na treść umowy, jeśli nie udowodniono wspólnego ustalenia brzmienia klauzuli w wyniku rzetelnych negocjacji.
Czy postanowienie umowne o zrzeczeniu się wszelkich przysługujących powodowi roszczeń z umowy przedwstępnej, które nie było negocjowane i było sprzeczne z wolą powoda, można uznać za abuzywne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, takie postanowienie może być uznane za abuzywne, jeśli nie było uzgodnione indywidualnie i kształtuje prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny podzielił stanowisko Sądu Okręgowego, że klauzula zrzeczenia się roszczeń była abuzywna, ponieważ powód nie miał na nią wpływu, nie była negocjowana, a pozwana zwalniała się z odpowiedzialności bez uzyskania przez konsumenta ekwiwalentnego świadczenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| P. Ś. | osoba_fizyczna | powód |
| […] G. […] spółka jawna w W. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Brak reakcji przedsiębiorcy na złożoną przez konsumenta ofertę zmiany postanowień umownych, które mają charakter niedozwolony, nie jest automatycznie kwalifikowany jako brak rzeczywistego wpływu konsumenta na treść tych postanowień. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli w wyniku rzetelnych negocjacji.
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienie umowy zawarte z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie, które kształtuje jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, nie jest wiążące.
k.p.c. art. 398⁹ § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398⁹ § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie zachodzą okoliczności wskazane w § 1.
Pomocnicze
k.c. art. 385 § § 3
Kodeks cywilny
Wskazuje na przykładowe klauzule abuzywne, w tym postanowienia zwalniające z odpowiedzialności.
k.p.c. art. 98 § § 1 i 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu apelacyjnym do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398²¹
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Skarga kasacyjna nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 398^9 § 1 k.p.c. (brak istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów, nieważność postępowania, oczywista zasadność).
Odrzucone argumenty
W sprawie występuje istotne zagadnienie prawne dotyczące kwalifikacji braku reakcji przedsiębiorcy na ofertę zmiany niedozwolonych postanowień umownych jako braku rzeczywistego wpływu konsumenta na treść tych postanowień.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sformułowane przez skarżącą zagadnienie nie ma charakteru abstrakcyjnego, syntetycznego i uniwersalnego, lecz jest osadzone w okolicznościach konkretnej sprawy i jest pytaniem w tej właśnie sprawie. • Dla zrealizowania przesłanki rzeczywistego wpływu konsumenta na treść postanowień umownych nie wystarczy wykazanie, że konsument dowiedział się o treści klauzuli w odpowiednim czasie, a strony prowadziły w tym przedmiocie negocjacje. Konieczne jest udowodnienie wspólnego ustalenia ostatecznego brzmienia klauzuli, w wyniku rzetelnych negocjacji w ramach, których konsument miał realny wpływ na treść określonego postanowienia umownego, chyba że zostało ono sformułowane przez konsumenta i włączone do umowy na jego żądanie.
Skład orzekający
Monika Koba
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej z powodu braku istotnego zagadnienia prawnego; interpretacja wymogów formalnych skargi kasacyjnej; kwestie związane z abuzywnością klauzul umownych i wpływem konsumenta na treść umowy."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnego stanu faktycznego i procedury przedsądu skargi kasacyjnej. Interpretacja wpływu konsumenta na treść umowy jest ogólna i wymaga dalszego uszczegółowienia w indywidualnych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia ochrony konsumentów i abuzywności klauzul umownych, a także procedury kasacyjnej przed Sądem Najwyższym. Pokazuje, jak trudne jest przekonanie SN do rozpoznania skargi.
“Czy milczenie przedsiębiorcy oznacza zgodę na zmianę umowy? Sąd Najwyższy wyjaśnia zasady skargi kasacyjnej.”
Dane finansowe
WPS: 77 931 PLN
kwota główna: 77 931 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.