I CSK 3493/23
Podsumowanie
Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, uznając, że podniesione zagadnienia prawne dotyczące abuzywności klauzul w umowach kredytowych nie stanowią nowości i zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie.
Sąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną Banku S.A. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie w sprawie o ustalenie i zapłatę. Bank powołał się na istotne zagadnienia prawne dotyczące interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego, dopuszczalności oceny abuzywności klauzul oraz nieważności postępowania. Sąd Najwyższy uznał, że przedstawiona problematyka, w szczególności dotycząca klauzul walutowych i ich abuzywności, została już wielokrotnie i wszechstronnie rozstrzygnięta w orzecznictwie Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co wyklucza potrzebę dalszych wypowiedzi.
Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną Banku S.A. w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 6 kwietnia 2023 r. w sprawie z powództwa L. P. i A. P. o ustalenie i zapłatę. Skarga kasacyjna została wniesiona z powołaniem się na istotne zagadnienie prawne, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, a także na nieważność postępowania. Bank wskazał na problemy związane z art. 189 k.p.c. (interes prawny w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego), oceną abuzywności klauzul umownych (art. 385¹ k.c. i dyrektywa 93/13/EWG) oraz składem sądu drugiej instancji. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398⁹ § 1 k.p.c.), stwierdził, że podniesione przez skarżącego zagadnienia prawne dotyczące konsekwencji zawarcia w umowach kredytowych powiązanych z walutą obcą postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku, nie stanowią nowości. Kwestia ta była wielokrotnie i wszechstronnie podejmowana w orzecznictwie Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych. Sąd Najwyższy przywołał szereg swoich wcześniejszych orzeczeń oraz wyroków TSUE, wskazując na brak potrzeby dalszych wypowiedzi w tej materii. Odnosząc się do zarzutu nieważności postępowania, Sąd Najwyższy zauważył, że zaskarżone orzeczenie zapadło przed wejściem w życie uchwały III PZP 6/22, a przyjęcie, że nieważność miałaby dotyczyć rozstrzygnięć wydanych przed tą uchwałą, kolidowałoby z zasadą pewności prawa. W konsekwencji, Sąd Najwyższy, na podstawie art. 398⁹ § 2 k.p.c., odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Potrzebujesz głębszej analizy? Agent AI przeanalizuje tę sprawę na tle orzecznictwa i odpowiedniego stanu prawnego.
SprawdźZagadnienia prawne (3)
Odpowiedź sądu
Nie, w sytuacji gdy kredytobiorcy przysługują dalej idące roszczenia, brak jest interesu prawnego w ustaleniu nieistnienia stosunku prawnego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że interes prawny w rozumieniu art. 189 k.p.c. jest wyłączony, gdy istnieją inne środki ochrony praw, a w przypadku roszczeń o zapłatę, powództwo o ustalenie jest zbędne.
Rozstrzygnięcie
Decyzja
odmowa przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania
Strona wygrywająca
Bank spółka akcyjna w W.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| L. P. | osoba_fizyczna | powód |
| A. P. | osoba_fizyczna | powód |
| Bank spółka akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (5)
Główne
k.p.c. art. 398 § 9
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 189
Kodeks cywilny
Dotyczy interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego.
k.c. art. 385 § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy oceny abuzywności klauzul umownych.
k.p.c. art. 379 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez sąd w składzie jednego sędziego.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398 § 4
Kodeks postępowania cywilnego
W skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych).
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne dotyczące abuzywności klauzul walutowych nie stanowią novum i zostały już rozstrzygnięte w utrwalonym orzecznictwie SN i TSUE. Zarzut nieważności postępowania z powodu jednoosobowego składu sądu nie znajduje zastosowania do orzeczeń wydanych przed wejściem w życie uchwały III PZP 6/22.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego wymagającego rozstrzygnięcia przez Sąd Najwyższy. Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. Nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z racji rozpoznania sprawy przez Sąd w składzie jednego sędziego.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna, będąca nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych kolidowałoby z zaakcentowaną w motywach uchwały zasadą pewności prawa i nadrzędną potrzebą zapewnienia stabilności obrotu
Skład orzekający
Paweł Grzegorczyk
sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Ugruntowane stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie kryteriów przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności w sprawach dotyczących abuzywności klauzul w umowach kredytowych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy wyłącznie przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, a nie merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie jest interesujące dla prawników ze względu na analizę przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej i odniesienie do utrwalonego orzecznictwa w sprawach frankowych. Pokazuje, jak Sąd Najwyższy filtruje sprawy.
“Kiedy Sąd Najwyższy odrzuci Twoją skargę kasacyjną? Kluczowe kryteria przyjęcia sprawy do rozpoznania.”
Sektor
finanse
Masz pytanie dotyczące tej sprawy?
Zapytaj AI Research — przeanalizuje to orzeczenie w kontekście ponad 1,4 mln innych spraw i aktualnych przepisów.
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
SN I CSK 3493/23 POSTANOWIENIE 10 stycznia 2025 r. Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej w składzie: SSN Paweł Grzegorczyk na posiedzeniu niejawnym 10 stycznia 2025 r. w Warszawie w sprawie z powództwa L. P. i A. P. przeciwko Bank spółce akcyjnej w W. o ustalenie i zapłatę, ewentualnie o zapłatę, na skutek skargi kasacyjnej Bank spółki akcyjnej w W. od wyroku Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 6 kwietnia 2023 r., I ACa 698/22, odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. UZASADNIENIE Zgodnie z art. 398 9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona. Przepis ten odpowiada charakterowi skargi kasacyjnej, będącej nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, o dominującym publicznoprawnym charakterze, przysługującym od orzeczeń wydanych po przeprowadzeniu dwuinstancyjnego postępowania sądowego, w którym sąd pierwszej i drugiej instancji dysponuje pełną kognicją w zakresie faktów i dowodów. W powiązaniu z art. 398 4 § 2 k.p.c. oznacza to, że w skardze kasacyjnej nieodzowne jest powołanie i uzasadnienie okoliczności o charakterze publicznoprawnym, które stanowią wyłączną podstawę oceny pod kątem przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (przyczyn kasacyjnych). Wnosząc o przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania skarżąca Bank S.A. w W. powołała się na zagadnienia prawne, związane występowaniem po stronie kredytobiorcy interesu prawnego w domaganiu się ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytu (art. 189 k.p.c.), jeżeli kredytobiorcy przysługują dalej idące roszczenia, a także dopuszczalności oceny abuzywności, sposobu tej oceny, jak również konsekwencji stwierdzenia abuzywności wskazanych we wniosku klauzul zawartych w umowie kredytu zawartej z konsumentem. Wskazała ponadto na potrzebę wykładni art. 189 k.p.c., art. 385 1 § 1 k.c., art. 316 § 1 k.p.c. w związku z art. 385 1 § 2 k.c. w związku z art. 3 k.c. w związku z art. 6 ust. 1 i art. 7 ust. 1 dyrektywy Rady 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE L 95, s. 29, dalej – „dyrektywa 93/13”), art. 385 1 § 2 k.c. w związku z art. 7 ust. 1 i art. 8b ust. 1 dyrektywy 93/13 i art. 353 1 k.c. w związku z art. 2, art. 31 ust. 3 i art. 32 ust. 1 Konstytucji, a także na nieważność postępowania przed Sądem drugiej instancji z racji rozpoznania sprawy przez Sąd w składzie jednego sędziego (art. 379 pkt 4 k.p.c.). Powołanie się na istotne zagadnienie prawne (art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c.) wymaga sformułowania problemu prawnego i uzasadnienia, że ma on precedensowy (nowy) charakter lub znaczenie dla rozwoju prawa. Problem ten powinien odnosić się do konkretnych przepisów prawa i zostać ujęty w sposób abstrakcyjny, a zarazem wiązać się z rozpoznawaną sprawą; konieczne jest przy tym wskazanie argumentów, które prowadzą do jego rozbieżnych ocen (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2001 r., II CZ 35/01, OSNC 2002, nr 1, poz. 11, z dnia 11 stycznia 2002 r., III CKN 570/01, OSNC 2002, nr 12, poz. 151, z dnia 13 lipca 2007 r., III CSK 180/07, z dnia 10 kwietnia 2014 r., IV CSK 623/13, z dnia 2 grudnia 2014 r., II CSK 376/14, z dnia 9 kwietnia 2015 r., V CSK 547/14). W celu uzasadnienia potrzeby wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398 9 § 1 pkt 2 k.p.c.) konieczne jest natomiast wykazanie, że określony przepis prawa lub zespół tych przepisów, mimo że budzi poważne wątpliwości, nie doczekał się wykładni albo niejednolita wykładnia wywołuje wyraźnie wskazane przez skarżącego rozbieżności w judykaturze w odniesieniu do identycznych lub podobnych stanów faktycznych, które należy przytoczyć (por. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 13 czerwca 2008 r., III CSK 104/08 i z dnia 28 marca 2007 r., II CSK 84/07). Przytoczone we wniosku wątpliwości w zestawieniu z zarzutami skargi i przedmiotem postępowania przed Sądami meriti odnosiły się w przeważającym zakresie do konsekwencji zawarcia w umowie kredytowej powiązanej z walutą obcą (frankiem szwajcarskim) postanowień umownych wyrażających ryzyko walutowe i odsyłających do tabel kursowych banku przy przeliczeniu waluty obcej na złote polskie i odwrotnie. Problematyka ta nie stanowi novum i była nie tylko wielokrotnie, lecz także wszechstronnie podejmowana w odniesieniu do zbliżonych treścią umów kredytowych w nowszej judykaturze Sądu Najwyższego i w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, co doprowadziło do utrwalenia się jednolitych kierunków orzeczniczych (por. np. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2021 r., III CZP 6/21, OSNC 2021, nr 9, poz. 56, wyroki Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2019 r., V CSK 382/18, OSNC-ZD 2021, nr 2, poz. 20, z dnia 10 maja 2022 r., II CSKP 163/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 464/22, z dnia 13 maja 2022 r., II CSKP 405/22, z dnia 20 czerwca 2022 r., II CSKP 701/22, z dnia 9 września 2022 r., II CSKP 794/22, z dnia 26 stycznia 2023 r., II CSKP 722/22, z dnia 20 lutego 2023 r., II CSKP 809/22, z dnia 25 maja 2023 r., II CSKP 1311/22, z dnia 28 lipca 2023 r., II CSKP 611/22, z dnia 25 października 2023 r., II CSKP 820/23, z dnia 29 listopada 2023 r., II CSKP 1460/22 oraz II CSKP 1753/22, i z dnia 19 stycznia 2024 r., II CSKP 874/22 oraz II CSKP 36/23; postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2022 r., I CSK 1669/22, z dnia 27 kwietnia 2023 r., I CSK 3629/22, z dnia 8 grudnia 2023 r., I CSK 5651/22 i z dnia 29 maja 2024 r., I CSK 2038/23 oraz powołane tam dalsze orzecznictwo Sądu Najwyższego; w judykaturze Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej zob. zwłaszcza wyroki z dnia 29 kwietnia 2021 r., C-19/20, I.W., R.W. przeciwko Bank BPH S.A., ECLI:EU:C:2021:341, z dnia 18 listopada 2021 r., C-212/20, M.P., B.P. przeciwko „A.” , ECLI:EU:C:2021:934, z dnia 16 marca 2023 r., C-6/22, M.B.,U.B., M.B. przeciwko X S.A ., ECLI:EU:C:2023:216 i z dnia 23 listopada 2023 r., C-321/22, ZL, KU, KM przeciwko Provident Polska S.A ., ECLI:EU:C:2023:911). W zestawieniu z powołanym wyżej orzecznictwem Sądu Najwyższego i judykaturą Trybunału Sprawiedliwości wywody wniosku nie ujawniały potrzeby dalszych wypowiedzi Sądu Najwyższego w objętej nimi materii, z uwzględnieniem publicznoprawnych, ponadindywidualnych zadań skargi kasacyjnej. W kontekście zarzuconej nieważności postępowania przed Sądem Apelacyjnym należało ograniczyć się do spostrzeżenia, że zaskarżone orzeczenie zapadło w dniu 6 kwietnia 2023 r., toteż nie było objęte czasowymi skutkami wykładni prawa przyjętej w uchwale składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego (zasada prawna) z dnia 26 kwietnia 2023 r., III PZP 6/22, OSNP 2023, nr 10, poz. 104 (por. odpowiednio postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 lipca 2023 r., I CSK 4249/22). Rozumowanie, według którego nieważność postępowania wynikająca z rozpoznania sprawy w składzie jednoosobowym miałaby dotyczyć także rozstrzygnięć wydanych w czasie poprzedzającym podjęcie uchwały, kolidowałoby z zaakcentowaną w motywach uchwały zasadą pewności prawa i nadrzędną potrzebą zapewnienia stabilności obrotu, które zdaniem powiększonego składu Sądu Najwyższego przemawiały nie tylko na rzecz nadania uchwale rangi zasady prawnej, lecz także za temporalnym ograniczeniem przyjętej w niej interpretacji. Z tych względów, na podstawie art. 398 9 § 2 k.p.c., Sąd Najwyższy orzekł, jak w sentencji. [SOP] r.g.
Nie znalazłeś odpowiedzi?
Zadaj pytanie naszemu agentowi AI — przeszuka orzecznictwo i przepisy za Ciebie.
Rozpocznij analizę