I CSK 3401/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał skargę kasacyjną w sprawie z powództwa K.Z. przeciwko nieujawnionej stronie, dotyczącej ustalenia i zapłaty. Skarga została wniesiona od wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 31 marca 2023 r. Sąd Najwyższy, działając na posiedzeniu niejawnym, postanowił odmówić przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania. Uzasadnienie opiera się na art. 398^9 § 1 k.p.c., który określa przesłanki przyjęcia skargi, takie jak istnienie istotnego zagadnienia prawnego, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Skarżąca powołała się na pierwsze trzy przesłanki. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że istotne zagadnienie prawne wymaga rzeczywistego problemu o charakterze prawnym, którego rozwiązanie stwarza trudności i ma uniwersalny charakter, a jego wyjaśnienie jest konieczne dla rozstrzygnięcia sprawy. Podkreślono, że skarżący musi przedstawić pogłębioną argumentację. W odniesieniu do potrzeby wykładni przepisów, wskazano na konieczność wykazania rozbieżności w orzecznictwie dotyczących identycznych lub podobnych stanów faktycznych. Sąd uznał, że sposób ujęcia wątpliwości przez skarżącą nie odzwierciedla istotnych zagadnień prawnych, a przepisy te były już przedmiotem wykładni TSUE i SN, co oznacza, że problemy można uznać za wyjaśnione. Sąd potwierdził interes prawny powoda w ustaleniu nieważności umowy kredytu, interpretując go elastycznie. Odniósł się również do kwestii nieważności umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego, wskazując, że klauzule indeksacyjne określają główne świadczenie kredytobiorcy i mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (art. 385^1 § 1 k.c.), jeśli nie są jasne i precyzyjne, naruszają dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta. Wyeliminowanie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności umowy, gdyż zmiana jej charakteru jest zbyt daleko idąca. Sąd odrzucił argumentację skarżącej dotyczącą nieważności postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, powołując się na uchwałę SN (III PZP 6/22), która obowiązuje od dnia jej podjęcia, a zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą. W konsekwencji, Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania i zasądził od pozwanej na rzecz powoda zwrot kosztów postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów frankowych, gdy podniesione zagadnienia zostały już wyjaśnione w orzecznictwie.
Dotyczy konkretnych przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej; nie rozstrzyga merytorycznie sprawy kredytu frankowego.
Zagadnienia prawne (5)
Czy w sprawie występują istotne zagadnienia prawne lub potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie, uzasadniające przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, podniesione zagadnienia prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że sposób ujęcia wątpliwości przez skarżącą nie odzwierciedla istotnych zagadnień prawnych, a przepisy dotyczące kredytów frankowych były już wielokrotnie interpretowane przez TSUE i SN, co czyni te kwestie wyjaśnionymi.
Czy powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu, który należy postrzegać elastycznie, z uwzględnieniem celowościowej wykładni i szeroko pojmowanego dostępu do sądów.
Uzasadnienie
Interes prawny w ustaleniu nieważności stosunku prawnego istnieje, gdy mimo przysługującego powództwa o świadczenie, istnieją inne, dalej idące skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o zapłatę nie jest możliwe lub aktualne, a jedynie powództwo o ustalenie może definitywnie rozstrzygnąć niepewną sytuację prawną.
Czy klauzule indeksacyjne w umowie kredytu waloryzowanego kursem franka szwajcarskiego mogą być uznane za niedozwolone postanowienia umowne (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, klauzule waloryzacyjne, które nie zostały wyrażone w sposób jasny i precyzyjny, podlegają badaniu pod kątem spełnienia przesłanek z art. 385^1 § 1 k.c. i mogą być uznane za abuzywne, jeśli naruszają dobre obyczaje i rażąco interes konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołując się na orzecznictwo TSUE i SN, wyjaśnił, że klauzule pozwalające bankowi swobodnie kształtować kurs waluty obcej są niedozwolonymi postanowieniami umownymi, ponieważ uzależniają wysokość świadczenia od jednostronnej decyzji banku, są nietransparentne i naruszają równorzędność stron.
Czy wyeliminowanie abuzywnych klauzul indeksacyjnych prowadzi do utrzymania w mocy umowy kredytu jako kredytu złotowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wyeliminowanie abuzywnych klauzul przeliczeniowych nie prowadzi do utrzymania w mocy kredytu indeksowanego jako kredytu złotowego, a utrzymanie umowy nie jest możliwe z prawnego punktu widzenia, gdyż prowadziłoby do zmiany charakteru głównego przedmiotu umowy.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że usunięcie klauzul indeksacyjnych i ryzyka walutowego spowodowałoby tak daleko idącą zmianę umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze, co przemawia za jej nieważnością.
Czy rozpoznanie sprawy cywilnej przez sąd drugiej instancji w składzie jednego sędziego, na podstawie art. 15zzs^1 ust. 1 pkt 4 ustawy COVID-owej, prowadzi do nieważności postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ale tylko w odniesieniu do spraw rozpoznanych po dniu podjęcia uchwały SN z dnia 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22).
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na uchwałę składu siedmiu sędziów (III PZP 6/22), która stwierdza nieważność postępowania w takich przypadkach, jednak z zastrzeżeniem, że wykładnia ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały. Zaskarżony wyrok został wydany przed tą datą, więc uchwała nie ma zastosowania.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| K.Z. | osoba_fizyczna | powód |
| pozwana | inne | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Określa przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi.
k.c. art. 385^1 § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania postanowienia umownego za niedozwolone (abuzywne): sprzeczność z dobrymi obyczajami i rażące naruszenie interesów konsumenta.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stan faktyczny ustalony przez sąd drugiej instancji jest wiążący dla Sądu Najwyższego.
ustawa COVID-owa art. 15zzs^1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Umożliwiał rozpoznanie sprawy przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym w określonym okresie.
Konstytucja RP art. 45 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy.
Konstytucja RP art. 2
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Konstytucja RP art. 31 § ust. 3
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Argumenty
Skuteczne argumenty
Podniesione zagadnienia prawne zostały już wyjaśnione w orzecznictwie TSUE i SN. • Brak istotnych zagadnień prawnych lub potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości. • Interes prawny powoda w ustaleniu nieważności umowy kredytu jest uzasadniony. • Klauzule indeksacyjne w umowach frankowych mogą być abuzywne. • Wykluczenie abuzywnych klauzul prowadzi do nieważności umowy. • Uchwała SN III PZP 6/22 nie ma zastosowania do wyroku wydanego przed jej podjęciem.
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnych zagadnień prawnych uzasadniających przyjęcie skargi kasacyjnej. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie. • Nieważność postępowania z powodu rozpoznania sprawy przez Sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym.
Godne uwagi sformułowania
Przez istotne zagadnienie prawne [...] należy rozumieć problem o charakterze prawnym, powstały na tle konkretnego przepisu prawa, mający charakter rzeczywisty w tym znaczeniu, że jego rozwiązanie stwarza realne i poważne trudności. • Sposób ujęcia wątpliwości przedstawionych przez skarżącą nie odzwierciedla występowania istotnych zagadnień prawnych, a przepisy ich dotyczące były przedmiotem wykładni Trybunału Sprawiedliwości UE oraz Sądu Najwyższego. • Oczywistym jest, że powód ma interes prawny w ustaleniu nieważności umowy kredytu. • Za pozbawione podstaw należy uznać wątpliwości mające na celu podważenie stwierdzenia nieważności całej spornej umowy kredytu. • Abuzywne klauzule indeksacyjne są od początku, z mocy samego prawa, dotknięte bezskutecznością na korzyść kredytobiorcy... • Wyeliminowanie ryzyka kursowego [...] jest równoznaczne z tak daleko idącym przekształceniem umowy, że należy ją uznać za umowę o odmiennej istocie i charakterze...
Skład orzekający
Grzegorz Misiurek
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej w sprawach dotyczących kredytów frankowych, gdy podniesione zagadnienia zostały już wyjaśnione w orzecznictwie."
Ograniczenia: Dotyczy konkretnych przesłanek odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej; nie rozstrzyga merytorycznie sprawy kredytu frankowego.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie dotyczy popularnego tematu kredytów frankowych i wyjaśnia kryteria przyjmowania skarg kasacyjnych, co jest istotne dla prawników zajmujących się tą materią.
“Sąd Najwyższy: Kiedy skarga kasacyjna w sprawie kredytu frankowego nie zostanie przyjęta?”
Dane finansowe
zwrot kosztów postępowania kasacyjnego: 5400 PLN
Sektor
finanse
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.