I CSK 340/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpoznał wniosek o przyjęcie skargi kasacyjnej złożonej przez Spółdzielnię Mieszkaniową „Z.” w W. od postanowienia Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie z dnia 14 września 2023 r., które oddaliło wniosek o zasiedzenie nieruchomości. Skarżąca wniosła o przyjęcie skargi do rozpoznania, powołując się na przesłankę oczywistej zasadności (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.), wskazując na naruszenie art. 65, art. 172 Kodeksu cywilnego oraz art. 64 Konstytucji RP. Argumentowała, że sąd drugiej instancji nie wykazał braku samoistności ani dobrej wiary posiadania, przy czym istniało domniemanie tych cech. Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi do rozpoznania. W uzasadnieniu podkreślono, że Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją i nie koryguje błędów w każdej indywidualnej sprawie, a jedynie bada, czy istnieją publicznoprawne funkcje skargi kasacyjnej. Stwierdzono, że przesłanka oczywistej zasadności nie została spełniona, ponieważ naruszenie przepisów musi być widoczne prima facie, a nie wymaga pogłębionej analizy. Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił, że na podstawie umowy z 1992 r. poprzednik prawny skarżącej uzyskał posiadanie zależne, a nie samoistne. Zmiana charakteru posiadania z zależnego na samoistne wymaga zamanifestowania na zewnątrz i nie korzysta z domniemania z art. 339 k.c., a ciężar dowodu spoczywa na posiadaczu. Wobec braku spełnienia przesłanek, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania. Orzeczono również o kosztach postępowania kasacyjnego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacja przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., zasady dotyczące posiadania samoistnego i zależnego w kontekście zasiedzenia.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem nieruchomości przez spółdzielnię na podstawie umowy o współrealizację budowy.
Zagadnienia prawne (3)
Czy w sprawie o zasiedzenie nieruchomości, w której wnioskodawca wszedł w posiadanie na podstawie umowy o współrealizację budowy, można stosować domniemanie samoistności posiadania z art. 339 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, domniemanie samoistności posiadania z art. 339 k.c. nie ma zastosowania, gdy wejście w posiadanie dotyczyło posiadania zależnego, a zmiana charakteru posiadania na samoistne wymaga zamanifestowania na zewnątrz i nie korzysta z tego domniemania.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy wskazał, że umowa o współrealizację budowy z 1992 r. skutkowała uzyskaniem przez poprzednika prawnego wnioskodawcy posiadania zależnego, a nie samoistnego. Zmiana charakteru posiadania wymaga jednoznacznego zamanifestowania na zewnątrz, a ciężar dowodu spoczywa na posiadaczu, który nie korzysta wówczas z domniemania z art. 339 k.c.
Jakie są przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że celem wymogu przewidzianego w art. 398^9 § 1 k.p.c. jest realizacja publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej, a Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją korygującą błędy w każdej indywidualnej sprawie.
Czy naruszenie przepisów prawa materialnego lub procesowego przez sąd niższej instancji, nawet jeśli jest oczywiste, automatycznie uzasadnia przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo oczywiste naruszenie przepisu nie jest wystarczające; naruszenie to musi spowodować wydanie oczywiście nieprawidłowego orzeczenia, a nadto muszą być spełnione inne przesłanki określone w art. 398^9 § 1 k.p.c.
Uzasadnienie
Uzasadnienie oczywistej zasadności skargi kasacyjnej wymaga powołania się na kwalifikowaną postać naruszenia i wykazania, że jest ono widoczne prima facie. Nie można przy tym opierać się na błędnych ustaleniach faktycznych czy ocenie dowodów.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Spółdzielnia Mieszkaniowa „Z.” w W. | spółdzielnia | wnioskodawca |
| miasto stołeczne Warszawa | organ_państwowy | uczestnik |
| Skarb Państwa - Prezydent miasta stołecznego Warszawy | organ_państwowy | uczestnik |
| P. spółka akcyjna w W. | spółka | uczestnik |
Przepisy (11)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 339
Kodeks cywilny
Domniemanie samoistności posiadania. Sąd Najwyższy stwierdził, że nie ma zastosowania do wnioskodawcy, który wszedł w posiadanie zależne.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do orzeczenia o odmowie przyjęcia skargi kasacyjnej.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^4 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Cel wymagania przewidzianego w tym przepisie może być osiągnięty jedynie przez powołanie i uzasadnienie istnienia przesłanek umożliwiających realizację publicznoprawnych funkcji skargi kasacyjnej.
k.c. art. 172
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący zasiedzenia nieruchomości.
k.c. art. 65
Kodeks cywilny
Przepis dotyczący wykładni oświadczeń woli.
Konstytucja RP art. 64
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo własności i inne prawa.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Orzekanie o kosztach w sprawach nieprocesowych.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o apelacji do postępowania przed Sądem Najwyższym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Koszty w postępowaniu kasacyjnym.
k.p.c. art. 13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Stosowanie przepisów do innych postępowań.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją i nie koryguje błędów w każdej indywidualnej sprawie. • Skarżąca nie wykazała oczywistej zasadności skargi kasacyjnej. • Umowa z 1992 r. wskazuje na posiadanie zależne, a nie samoistne. • Zmiana charakteru posiadania z zależnego na samoistne wymaga zamanifestowania na zewnątrz i nie korzysta z domniemania z art. 339 k.c.
Odrzucone argumenty
Sąd drugiej instancji nie wykazał braku samoistności ani dobrej wiary posiadania. • Istniało domniemanie samoistności i dobrej wiary posiadania.
Godne uwagi sformułowania
Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą korygowanie ewentualnych błędów w zakresie stosowania czy wykładni prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Dopuszczenie i rozpoznanie skargi kasacyjnej ustrojowo i procesowo jest uzasadnione jedynie w tych sprawach, w których mogą być zrealizowane jej funkcje publicznoprawne. • Oczywistość naruszenia ma miejsce wówczas, gdy jest ono widoczne prima facie, przy wykorzystaniu podstawowej wiedzy prawniczej, bez potrzeby wchodzenia w szczegóły czy dokonywania pogłębionej analizy tekstu wchodzących w grę przepisów i doszukiwania się ich znaczenia. • Zmiana taka wymaga zamanifestowania na zewnątrz otoczeniu w jednoznaczny sposób, gdyż nie można tu uznać za wystarczającą samej intencji posiadacza. • Ciężar dowodu, że zmiana taka nastąpiła spoczywa na posiadaczu i w takiej sytuacji nie korzysta on z domniemania przewidzianego w art. 339 k.c.
Skład orzekający
Krzysztof Wesołowski
sędzia
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie odmowy przyjęcia skargi kasacyjnej, interpretacja przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., zasady dotyczące posiadania samoistnego i zależnego w kontekście zasiedzenia."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z zasiedzeniem nieruchomości przez spółdzielnię na podstawie umowy o współrealizację budowy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie wyjaśnia kluczowe zasady dotyczące przyjmowania skarg kasacyjnych przez Sąd Najwyższy oraz precyzuje wymogi dotyczące zmiany charakteru posiadania w kontekście zasiedzenia, co jest istotne dla praktyków prawa nieruchomości.
“Sąd Najwyższy: Kiedy skarga kasacyjna ma szansę na rozpoznanie? Kluczowe zasady i pułapki.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.