I CSK 285/24
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy rozpatrywał skargę kasacyjną od postanowienia Sądu Okręgowego w Bielsku-Białej, które z kolei zmieniało postanowienie Sądu Rejonowego w przedmiocie ustanowienia służebności drogi koniecznej. Skarżący podnosili zarzuty dotyczące nieważności postępowania przed sądem drugiej instancji z powodu orzekania w składzie jednoosobowym oraz nieracjonalności wyznaczonej drogi koniecznej. Sąd Najwyższy, analizując przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.), odmówił jej przyjęcia. Wskazał, że choć orzekanie w składzie jednoosobowym przez sąd drugiej instancji może prowadzić do nieważności postępowania, to zasada prawna Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22) nie miała zastosowania w tej sprawie, gdyż sąd okręgowy orzekał przed datą jej podjęcia. Sąd Najwyższy nie dopatrzył się również oczywistej zasadności skargi, uznając, że zarzuty dotyczące przebiegu drogi koniecznej były przedmiotem analizy sądu drugiej instancji i nie nosiły cech rażących uchybień. Podkreślono, że kwestia odpowiedniości drogi koniecznej jest ocenna i zależy od okoliczności faktycznych, a sąd ma swobodę w jej kształtowaniu, godząc interesy stron. W konsekwencji, skarga kasacyjna nie została przyjęta do rozpoznania, a skarżący zostali obciążeni kosztami postępowania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaWykładnia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności kwestii nieważności postępowania w kontekście przepisów covidowych i oczywistej zasadności skargi. Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanawiania służebności drogi koniecznej.
Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19. Wykładnia zasady prawnej III PZP 6/22 ma zastosowanie tylko do orzeczeń wydanych po jej podjęciu.
Zagadnienia prawne (2)
Czy orzekanie przez sąd drugiej instancji w składzie jednoosobowym, na podstawie przepisów wprowadzonych w celu przeciwdziałania COVID-19, prowadzi do nieważności postępowania w świetle art. 45 ust. 1 Konstytucji RP?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli orzekanie miało miejsce przed datą podjęcia uchwały Sądu Najwyższego z 26 kwietnia 2023 r. (III PZP 6/22), która wyjaśniła tę kwestię.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy powołał się na własną uchwałę zasadniczą, która stwierdziła, że orzekanie w składzie jednoosobowym przez sąd drugiej instancji w okresie obowiązywania przepisów covidowych ogranicza prawo do sprawiedliwego rozpatrzenia sprawy i prowadzi do nieważności postępowania. Jednakże, zasada ta obowiązuje od dnia podjęcia uchwały i nie ma zastosowania do spraw, w których orzekanie sądu drugiej instancji miało miejsce przed tą datą.
Czy skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona, gdy zarzuty dotyczą nieracjonalności wyznaczonej drogi koniecznej i istotnego obciążenia nieruchomości sąsiednich?
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli zarzuty te były przedmiotem analizy sądu drugiej instancji i nie noszą cech rażących uchybień.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy podkreślił, że pojęcie "odpowiedniości" dostępu do drogi publicznej jest relatywne i ocenne. Decydujące znaczenie mają okoliczności faktyczne, a sąd ma swobodę w kształtowaniu treści służebności, godząc interesy stron. Wywód skarżących sprowadzał się do polemiki z zaskarżonym orzeczeniem, a nie do wykazania kwalifikowanych błędów w stosowaniu prawa.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| L.C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| R.A.C. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z.L. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z.Ł. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.P. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S.D. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| C.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| J.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| K.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| L.L. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| B.M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| A.W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| W.B. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| S.P. – P.G.W.W.P. | inne | uczestnik |
| R.M. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| H.B.-W. | osoba_fizyczna | uczestnik |
| Z.L., A.P., K.P., C.W., J.W., L.L. i R.M. | osoba_fizyczna | skarżący |
| A.W. | osoba_fizyczna | uczestniczka postępowania kasacyjnego |
| S.G. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni postępowania kasacyjnego |
Przepisy (8)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy odmawia przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, jeżeli nie stwierdzi istnienia wskazanych w § 1 przesłanek.
k.c. art. 145
Kodeks cywilny
Ustanowienie służebności drogi koniecznej powinno uwzględniać potrzeby nieruchomości pozbawionej dostępu do drogi publicznej, jednocześnie powodując jak najmniejsze obciążenie gruntów, przez które droga ma prowadzić.
Pomocnicze
k.p.c. art. 379 § pkt 4
Kodeks postępowania cywilnego
Nieważność postępowania zachodzi m.in. w przypadku orzekania przez sąd w składzie nieuprawnionym.
ustawa covidowa art. 15 zzs1 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych
Przepis ten umożliwiał orzekanie w składzie jednoosobowym przez sąd drugiej instancji w określonych sytuacjach.
k.p.c. art. 520 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy orzekania o kosztach w sprawach, w których strony mają sprzeczne interesy.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Odpowiednie stosowanie przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji w postępowaniu apelacyjnym.
k.p.c. art. 398^21
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy kosztów postępowania kasacyjnego.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Nieważność postępowania przed sądem drugiej instancji z uwagi na orzekanie w składzie jednoosobowym. • Nieracjonalność wyznaczonego przez sąd przebiegu drogi koniecznej, wiążąca się z istotnym obciążeniem nieruchomości sąsiednich oraz nadmierną ingerencją w prawo własności.
Godne uwagi sformułowania
Skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia, którego rozpoznanie przez Sąd Najwyższy musi być uzasadnione względami o szczególnej doniosłości, wykraczającymi poza indywidualny interes skarżącego, a mającymi swoje źródło w interesie publicznym. • Sąd Najwyższy nie jest trzecią instancją sądową i nie jest jego rolą usuwanie błędów w zakresie wykładni i stosowania prawa w każdej indywidualnej sprawie. • Odpowiedniość dostępu do drogi publicznej jest pojęciem relatywnym i ocennym, w związku z czym decydujące znaczenie w sprawie o ustanowienie służebności drogi koniecznej mają okoliczności faktyczne konkretnej sprawy, z uwzględnieniem konieczności należytego wyważenia interesów wnioskodawcy (...) i właścicieli nieruchomości, które mają być obciążone służebnością.
Skład orzekający
Monika Koba
SSN
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Wykładnia przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania, w szczególności kwestii nieważności postępowania w kontekście przepisów covidowych i oczywistej zasadności skargi. Interpretacja art. 145 k.c. w kontekście ustanawiania służebności drogi koniecznej."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy konkretnego stanu faktycznego i specyfiki przepisów wprowadzonych w związku z pandemią COVID-19. Wykładnia zasady prawnej III PZP 6/22 ma zastosowanie tylko do orzeczeń wydanych po jej podjęciu.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia proceduralnego związanego z przepisami covidowymi i ich wpływem na ważność postępowań, a także praktycznych aspektów ustanawiania służebności drogi koniecznej.
“Czy sądowe przepisy covidowe unieważniły postępowanie? Sąd Najwyższy wyjaśnia.”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.