I CSK 136/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Najwyższy w Izbie Cywilnej rozpoznał wniosek małoletnich Z.M. i M.M. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Skarga kasacyjna została oparta na przesłankach istotnego zagadnienia prawnego, potrzeby wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, nieważności postępowania lub oczywistej zasadności skargi. Sąd Najwyższy, odmawiając przyjęcia skargi do rozpoznania, podkreślił, że skarga kasacyjna jest nadzwyczajnym środkiem zaskarżenia służącym rozwojowi prawa i jednolitości orzecznictwa, a nie kolejną instancją rozpoznawczą. Instytucja przedsądu, uregulowana w art. 398^9 § 1 k.p.c., ma na celu selekcję skarg pod kątem tych celów. Sąd Najwyższy stwierdził, że skarżący nie wykazali istnienia istotnego zagadnienia prawnego, gdyż ich argumentacja była zbyt kazuistyczna i stanowiła polemikę z orzecznictwem Sądu Okręgowego, a nie przedstawiała problemu o szerszym znaczeniu. Ponadto, Sąd Najwyższy odniósł się do kwestii błędu istotnego w kontekście odrzucenia spadku, wskazując, że lekkomyślność rodziców małoletnich w kwestii procedury odrzucenia spadku nie może być uznana za błąd istotny w rozumieniu art. 84 k.c. Brak wiedzy prawniczej nie zwalnia z obowiązku zachowania należytej staranności. Sąd Najwyższy podkreślił, że obecna treść art. 1015 § 2 k.c. zapewnia ochronę poprzez domniemanie przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza w przypadku braku oświadczenia w terminie. W związku z niespełnieniem przesłanek z art. 398^9 § 1 k.p.c., Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności wymogów istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności skargi. Wyjaśnienie pojęcia błędu istotnego w kontekście niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego, z uwzględnieniem obowiązku zachowania należytej staranności przez opiekunów prawnych.
Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek formalnych przyjęcia skargi kasacyjnej i konkretnego stanu faktycznego związanego z prawem spadkowym. Interpretacja błędu istotnego może być stosowana w innych sprawach cywilnych, gdzie pojawia się kwestia wad oświadczeń woli.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spadkobierca może powołać się na nieznajomość prawa (procedury), jeżeli błąd jest istotny i usprawiedliwiony okolicznościami, a błędne przekonanie co do procedury odrzucenia spadku można uznać za mieszczące się w kategorii błędu istotnego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, samo mylne przekonanie spadkobiercy o braku konsekwencji jego biernego zachowania nie stanowi podstawy do uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu, chyba że jest uzasadnione szczególnymi okolicznościami. Lekkomyślność nie jest błędem istotnym.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy uznał, że nieznajomość prawa lub procedury, jeśli nie jest uzasadniona szczególnymi okolicznościami i wynika z lekkomyślności, nie stanowi błędu istotnego w rozumieniu art. 84 k.c. i art. 1019 § 2 k.c., który pozwalałby na uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku. Podkreślono, że każdy podmiot ma obowiązek zachowania należytej staranności.
Czy skarga kasacyjna spełnia przesłanki przyjęcia jej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności czy zawiera istotne zagadnienie prawne, potrzebę wykładni przepisów budzących wątpliwości lub rozbieżności w orzecznictwie, czy też jest oczywiście uzasadniona?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, skarga kasacyjna nie spełnia wskazanych przesłanek, gdyż przedstawione zagadnienie prawne jest kazuistyczne, stanowi polemikę z orzecznictwem sądu niższej instancji i nie wykazuje cech istotności ani nowości, a zarzuty nie wskazują na oczywistą zasadność skargi.
Uzasadnienie
Sąd Najwyższy szczegółowo omówił przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania (art. 398^9 § 1 k.p.c.), wskazując, że muszą one być wykazane przez skarżącego. W analizowanej sprawie skarżący nie przedstawili argumentów świadczących o istnieniu istotnego zagadnienia prawnego, rozbieżności w orzecznictwie lub oczywistej zasadności skargi, ograniczając się do polemiki z orzeczeniem sądu drugiej instancji.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Z.M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
| M.M. | osoba_fizyczna | wnioskodawca |
Przepisy (9)
Główne
k.p.c. art. 398^9 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy przyjmuje skargę kasacyjną do rozpoznania, jeżeli w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, istnieje potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów, zachodzi nieważność postępowania lub skarga kasacyjna jest oczywiście uzasadniona.
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Oświadczenie woli złożone pod wpływem błędu może być uchylone, jeżeli błąd jest istotny. Istotność błędu ocenia się w kontekście zamiaru strony i okoliczności, a także rozsądnego przypuszczenia, że gdyby strona działała pod wpływem prawidłowego wyobrażenia, nie złożyłaby oświadczenia o tej treści.
k.c. art. 1015 § § 2
Kodeks cywilny
Niezłożenie przez spadkobiercę oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku w terminie sześciu miesięcy od dnia, w którym dowiedział się o tytule swojego powołania, jest jednoznaczne z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
Pomocnicze
k.p.c. art. 398^9 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
W razie spełnienia co najmniej jednej z przesłanek określonych w § 1, przyjęcie skargi kasacyjnej do rozpoznania jest usprawiedliwione.
k.p.c. art. 398^3 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawą skargi kasacyjnej nie mogą być zarzuty naruszenia przepisów postępowania, o ile nie miały one istotnego wpływu na wynik sprawy.
k.p.c. art. 398^13 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd Najwyższy jest związany stanem faktycznym przedstawionym w skardze kasacyjnej.
k.c. art. 1019 § § 1
Kodeks cywilny
Spadkobierca może uchylić się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku na zasadach określonych w przepisach o wadach oświadczeń woli.
u.SN art. 183 § ust. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Konstytucja RP stanowi, że Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzekania.
u.SN art. 1
Ustawa o Sądzie Najwyższym
Obowiązki Sądu Najwyższego obejmują zapewnienie jednolitości orzecznictwa i rozstrzyganie zagadnień prawnych.
Argumenty
Odrzucone argumenty
Istnienie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. • Potrzeba wykładni przepisów prawnych budzących poważne wątpliwości lub wywołujących rozbieżności w orzecznictwie sądów (art. 398^9 § 1 pkt 2 k.p.c.) • Oczywista zasadność skargi kasacyjnej (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.) • Błędne przekonanie co do procedury odrzucenia spadku jako błąd istotny uzasadniający uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia.
Godne uwagi sformułowania
skarga kasacyjna została ukształtowana w przepisach kodeksu postępowania cywilnego jako nadzwyczajny środek zaskarżenia, nakierowany na ochronę interesu publicznego przez zapewnienie rozwoju prawa, jednolitości orzecznictwa oraz prawidłowej wykładni • instytucja tzw. przedsądu, ustanowiona w art. 398^9 k.p.c., w ramach której Sąd Najwyższy dokonuje wstępnej oceny skargi kasacyjnej • nie może mieć charakteru kazuistycznego i służyć uzyskaniu przez skarżącego odpowiedzi odnośnie do kwalifikacji prawnej szczegółowych elementów podstawy faktycznej zaskarżonego orzeczenia • nie stanowi zagadnienia prawnego stwierdzenie o potrzebie dokonania oceny prawnej w określonym zakresie w sytuacji, gdy skarżący nie przedstawił argumentów, które świadczyłyby o możliwych rozbieżnościach interpretacyjnych • podstawą do uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu nie może być samo tylko, nieuzasadnione szczególnymi okolicznościami, mylne przekonanie spadkobiercy, iż jego bierne zachowanie nie oznacza przyjęcia spadku • nie ma racji przemawiających za tym, aby w tym zakresie nie stosować w pełni art. 84 k.c., nieczyniącego rozróżnienia na błąd, co do prawa i co do faktów • dla stwierdzenia błędu „co do treści czynności prawnej” (art. 84 § 1 zd. […]
Skład orzekający
Tomasz Szanciło
przewodniczący-sprawozdawca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej do rozpoznania przez Sąd Najwyższy, w szczególności wymogów istotnego zagadnienia prawnego i oczywistej zasadności skargi. Wyjaśnienie pojęcia błędu istotnego w kontekście niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku przez małoletniego, z uwzględnieniem obowiązku zachowania należytej staranności przez opiekunów prawnych."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych przesłanek formalnych przyjęcia skargi kasacyjnej i konkretnego stanu faktycznego związanego z prawem spadkowym. Interpretacja błędu istotnego może być stosowana w innych sprawach cywilnych, gdzie pojawia się kwestia wad oświadczeń woli.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Orzeczenie SN dotyczące przesłanek przyjęcia skargi kasacyjnej jest kluczowe dla praktyków prawa, a analiza błędu istotnego w kontekście spadkowym jest zawsze interesująca dla prawników specjalizujących się w prawie cywilnym i spadkowym.
“Sąd Najwyższy: Kiedy skarga kasacyjna ma szansę na rozpoznanie? Kluczowe przesłanki i pułapki.”
Sektor
cywilne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.