I CA 268/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy we Włocławku rozpoznał apelację pozwanego Sanatorium (...) sp. z o.o. w C. od wyroku wstępnego częściowego Sądu Rejonowego w Aleksandrowie Kujawskim, który uznał za usprawiedliwione co do zasady roszczenia powódki G. R. o zadośćuczynienie i odszkodowanie. Przyczyną wypadku powódki, która upadła na schodach w budynku sanatorium, było niewłaściwe oznaczenie schodów, w szczególności brak poziomego oznakowania. Pozwana sanatorium zarzuciła w apelacji błędy w ustaleniach faktycznych, naruszenie przepisów postępowania cywilnego (m.in. art. 233 § 1 kpc, art. 243 § 2 kpc, art. 327 1 kpc) oraz prawa materialnego, w tym błędną wykładnię przepisów dotyczących warunków technicznych budynków i ich usytuowania. Kwestionowano również znaczenie pozwolenia na użytkowanie obiektu dla odpowiedzialności pozwanego. Sąd Okręgowy oddalił apelację, uznając ją za bezzasadną. Sąd odwoławczy podkreślił, że zarzuty dotyczące ustaleń faktycznych były wadliwie skonstruowane i stanowiły konsekwencję zarzucanych uchybień procesowych. Sąd uzupełnił ustalenia faktyczne o dowód z decyzji o pozwoleniu na użytkowanie obiektu, jednak uznał, że nie wyklucza to odpowiedzialności pozwanego. Podkreślono, że obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wynika nie tylko z przepisów, ale także z zasad współżycia społecznego i doświadczenia życiowego, a w przypadku sanatorium oczekiwane są maksymalne standardy bezpieczeństwa. Sąd odwoławczy wskazał również na właściwą wykładnię przepisów § 71 ust. 4 i § 306 ust. 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury, które nakładają obowiązek wizualnego i dotykowego oznakowania schodów w budynkach użyteczności publicznej. Sąd Okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego co do odpowiedzialności deliktowej pozwanego, uznając zaistnienie bezprawnego zdarzenia, winy sprawcy (niedbalstwa) oraz adekwatnego związku przyczynowego. Sąd odrzucił wniosek dowodowy pozwanej jako nieprzydatny i nieposiadający cechy nowości.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie odpowiedzialności za wypadek w obiekcie użyteczności publicznej z powodu niewłaściwego oznakowania schodów, niezależnie od pozwolenia na użytkowanie.
Dotyczy specyficznej sytuacji wypadku na schodach w sanatorium, ale zasady odpowiedzialności za bezpieczeństwo użytkowników obiektów użyteczności publicznej są szersze.
Zagadnienia prawne (3)
Czy niewłaściwe oznakowanie schodów w budynku użyteczności publicznej, w tym brak poziomego oznakowania krawędzi stopni, stanowi podstawę odpowiedzialności deliktowej właściciela obiektu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, niewłaściwe oznakowanie schodów, w tym brak kontrastowego oznaczenia krawędzi stopni oraz braku zmian faktury lub barwy przed krawędzią stopnia, stanowi podstawę odpowiedzialności deliktowej właściciela obiektu, nawet jeśli obiekt posiadał pozwolenie na użytkowanie.
Uzasadnienie
Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wynika nie tylko z przepisów prawa budowlanego, ale także z zasad współżycia społecznego i doświadczenia życiowego. Właściciel obiektu użyteczności publicznej, zwłaszcza sanatorium, ma obowiązek podjęcia wszelkich rozsądnych środków zapobiegających powstaniu szkody, w tym właściwego oznakowania schodów, aby zminimalizować ryzyko upadku, szczególnie osób starszych lub o obniżonych zdolnościach postrzegania.
Czy pozwolenie na użytkowanie budynku wydane przez organ administracji publicznej zwalnia właściciela z odpowiedzialności cywilnej za wypadek spowodowany niewłaściwym oznakowaniem schodów?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, pozwolenie na użytkowanie nie zwalnia z odpowiedzialności cywilnej. Związanie sądu decyzją administracyjną nie wyklucza badania, czy konkretna decyzja wywołała określone skutki w zakresie prawa cywilnego, a obowiązek zapobiegania szkodom może wynikać również z zasad współżycia społecznego.
Uzasadnienie
Pozwolenie na użytkowanie potwierdza zgodność obiektu z projektem budowlanym i warunkami technicznymi, ale nie wyłącza odpowiedzialności za szkody wynikające z braku należytej staranności w zapewnieniu bezpieczeństwa użytkownikom, zwłaszcza gdy obowiązek ten wynika z szerszego rozumienia porządku prawnego, w tym zasad współżycia społecznego.
Czy zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc poprzez błędne ustalenia faktyczne może być skutecznie podniesiony bez wskazania konkretnych uchybień procesowych?
Odpowiedź sądu
Nie, zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc musi być powiązany z konkretnymi uchybieniami procesowymi sądu, które doprowadziły do wadliwej oceny dowodów i w konsekwencji do błędnych ustaleń faktycznych. Samo wskazanie na pominięcie twierdzeń strony nie jest wystarczające.
Uzasadnienie
Wadliwość podstawy faktycznej jest wynikiem uchybienia procesowego. Twierdzenia stron nie są dowodem, a ich pominięcie nie stanowi przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów. Zarzut naruszenia art. 233 § 1 kpc musi wykazać, że ocena dowodów była rażąco błędna lub nieracjonalna.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| G. R. | osoba_fizyczna | powódka |
| Sanatorium (...) sp. z o.o. w C. | spółka | pozwana |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 415
Kodeks cywilny
Sąd przyjął, że po stronie pozwanej zaistniało bezprawne zdarzenie szkodzące (czyn niedozwolony), wina sprawcy w postaci niedbalstwa nie budzi wątpliwości, a adekwatny związek przyczynowy między zdarzeniem szkodzącym a szkodą jest niewątpliwy.
k.c. art. 416
Kodeks cywilny
Sąd przyjął, że spełnione zostały przesłanki odpowiedzialności deliktowej.
Dz.U.2019.1065 art. 71 § ust. 4
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
W budynkach użyteczności publicznej schody powinny być oznaczone wizualnie – kontrastowo oznaczone krawędzie stopni.
Dz.U.2019.1065 art. 306 § ust. 1 i 2
Rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 roku w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie
W budynkach użyteczności publicznej schody powinny być oznaczone poprzez zmianę faktury, odcienia lub barwy w pasie 30 cm przed krawędzią stopnia.
Pomocnicze
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odwoławczy uznał, że zarzut naruszenia tego przepisu był wadliwie sformułowany, ale jednocześnie wskazał na pewne uchybienia w ocenie dowodów przez Sąd I instancji, w tym pominięcie dowodu z pozwolenia na użytkowanie.
k.p.c. art. 243 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd odwoławczy uznał za zasadny zarzut naruszenia tego przepisu, wskazując, że dokument załączony do akt staje się dowodem, o ile Sąd nie wyda postanowienia o jego pominięciu, a Sąd I instancji nie wydał takiego postanowienia w odniesieniu do pozwolenia na użytkowanie.
Dz.U.2021.2351 art. 59 a § ust. 2 pkt 2 f
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane
Wydanie pozwolenia na użytkowanie poprzedzone jest kontrolą obejmującą m.in. sprawdzenie, czy zapewnione są warunki niezbędne do korzystania z obiektu przez osoby niepełnosprawne (w tym starsze) w stosunku do obiektu użyteczności publicznej.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna oddalenia apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niewłaściwe oznakowanie schodów stanowi podstawę odpowiedzialności deliktowej. • Obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa wynika również z zasad współżycia społecznego. • Pozwolenie na użytkowanie nie zwalnia z odpowiedzialności cywilnej. • Sąd I instancji prawidłowo zinterpretował przepisy dotyczące oznakowania schodów.
Odrzucone argumenty
Błędne ustalenia faktyczne z uwagi na brak oznakowania poziomego schodów. • Przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez pominięcie dowodu z pozwolenia na użytkowanie. • Przekroczenie zakresu orzekania w wyroku wstępnym. • Obraza przepisów prawa materialnego - błędna wykładnia rozporządzenia w sprawie warunków technicznych. • Nierozpoznanie istoty sprawy z uwagi na pominięcie pozwolenia na użytkowanie.
Godne uwagi sformułowania
„upadek pozwanej” nastąpił z uwagi na brak oznakowania (np. taśm) na schodach • „także poprzez przekroczenie zakresu orzekania w wyroku wstępnym poprzez uznanie, że jedyną przyczyną upadku pozwanej (związek przyczynowy) jest brak właściwego (zdaniem Sądu) oznakowania schodów” • „takie postępowanie narusza regułę przewidzianą w art. 3 kpc , a w konsekwencji ponadto podważa wiarygodność wszelkich twierdzeń strony pozwanej.” • „Bezpraność w prawie cywilnym pojmowana jest szeroko – jako niezgodność zachowania się sprawcy szkody z porządkiem prawnym.” • „każda osoba jest zobowiązana przedsiębrać odpowiednie środki, jakich można rozsądnie oczekiwać w celu zapobieżenia szkodzie” • „w przypadku kuracjuszy oznakowanie w innych sposób (tabliczką ostrzegawczą) jest niewystarczające – właśnie z uwagi na potencjalne ich mniejsze zdolności postrzegania niż w przypadku innych osób.” • „oznakowanie schodów bezpośrednio po zdarzeniu wskazuje na to, że pozwana sama dała wyraz temu – w przeciwieństwie do tego, co podnosi w postępowaniu – że to nieodpowiednie oznakowanie schodów, a nie nieostrożność powódki było przyczyną upadku” • „Sąd I instancji nie dokonał zatem błędnej wykładni przytoczonych przepisów i trafnie w następstwie tego uznał, że wskazane wymagania w dniu zdarzeniu nie były spełnione (nota bene w całości nie są spełnione do chwili obecnej).”
Skład orzekający
Mariusz Nazdrowicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie odpowiedzialności za wypadek w obiekcie użyteczności publicznej z powodu niewłaściwego oznakowania schodów, niezależnie od pozwolenia na użytkowanie."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji wypadku na schodach w sanatorium, ale zasady odpowiedzialności za bezpieczeństwo użytkowników obiektów użyteczności publicznej są szersze.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu bezpieczeństwa w miejscach publicznych i pokazuje, jak ważne jest właściwe oznakowanie, nawet jeśli obiekt posiadał pozwolenie na użytkowanie. Pokazuje też, jak sądy interpretują obowiązki właścicieli obiektów.
“Sanatorium odpowiedzialne za upadek kuracjuszki. Kluczowe okazało się niewłaściwe oznakowanie schodów.”
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.