Orzeczenie · 2022-09-28

I C 87/22

Sąd

Sąd Rejonowy w Obornikach

Miejsce

Oborniki

Data

2022-09-28

SAOSCywilnezobowiązaniaWysokarejonowy

pożyczka konsumenckaklauzule abuzywnewekselodsetki maksymalnekoszty pożyczkiochrona konsumentasąd rejonowy

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Powódka (...) S.A. wniosła o zasądzenie od pozwanej D. K. kwoty 14 671,18 zł z weksla, który miał zabezpieczać umowę pożyczki gotówkowej z dnia 15-10-2018 r. Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzuciła, że umowa narusza zasady współżycia społecznego i zawiera klauzule abuzywne, w szczególności dotyczące wysokiej prowizji (14 371 zł) i opłaty za usługę (2 000 zł) przy faktycznie udzielonej kwocie 16 500 zł. Sąd Rejonowy w Obornikach, po analizie umowy, uznał, że opłata za usługę oraz wynagrodzenie prowizyjne w zastrzeżonej wysokości stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c., rażąco naruszające interesy konsumenta i stanowiące sposób na obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Sąd ustalił, że rzeczywista kwota do spłaty, uwzględniając kapitał, opłatę przygotowawczą i odsetki umowne, wynosiła 23 805 zł, co przekładało się na miesięczną ratę w wysokości 495,93 zł. Ponieważ pozwana wpłaciła już 22 244 zł, co pokrywało 44 raty i część 45. raty, sąd uznał, że powódka mogła skutecznie dochodzić jedynie kwoty 1 064,09 zł, stanowiącej pozostałą część wymagalnych rat. W pozostałym zakresie powództwo oddalono. Koszty procesu zostały rozdzielone stosunkowo.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Interpretacja klauzul abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, badanie zasadności roszczeń wekslowych zabezpieczających umowy pożyczek, ochrona konsumenta przed nadmiernymi kosztami pozaodsetkowymi.

Ograniczenia stosowania

Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z konsumentami, gdzie występują klauzule dotyczące prowizji i dodatkowych opłat.

Zagadnienia prawne (3)

Czy postanowienia umowy pożyczki konsumenckiej dotyczące prowizji i opłaty za usługę, w sytuacji gdy ich wysokość jest znacząco wygórowana w stosunku do kwoty pożyczki i nie odzwierciedla rzeczywistych kosztów pożyczkodawcy, stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniu art. 385¹ k.c.?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, postanowienia umowy pożyczki dotyczące opłaty za usługę w wysokości 2 000 zł oraz wynagrodzenia prowizyjnego w kwocie 14 371 zł, przy faktycznie udzielonej kwocie 16 500 zł, zostały uznane za niedozwolone postanowienia umowne (klauzule abuzywne) rażąco naruszające interesy konsumenta.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zastrzeżone opłaty, zwłaszcza prowizja, stanowiły ukryte źródło zysku dla pożyczkodawcy, pozwalając na obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. Ich wysokość była nieproporcjonalna do kwoty pożyczki i nie znajdowała uzasadnienia w nakładzie pracy czy ryzyku pożyczkodawcy. Opłata za usługę również została uznana za nieważną ze względu na cenę i wątpliwości co do rzeczywistych uprawnień.

Czy w sytuacji, gdy umowa pożyczki zabezpieczona jest wekslem in blanco, a postanowienia umowy dotyczące głównych kosztów pożyczki (prowizja, opłaty) zostaną uznane za nieważne, sąd może badać zasadność roszczenia opartego na wekslu?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli weksel nie został puszczony w obieg i zabezpiecza jedynie zobowiązanie z umowy pożyczki, sąd może badać stosunek zobowiązaniowy wynikający z tej umowy, w tym zasadność i wysokość dochodzonego roszczenia.

Uzasadnienie

Weksel zabezpieczający umowę pożyczki, który nie został puszczony w obieg, nie staje się zobowiązaniem abstrakcyjnym. Jego istnienie zależy od istnienia zobowiązania z umowy pożyczki. Dlatego sąd może badać postanowienia umowy, w tym ich ważność i abuzywność, aby ustalić rzeczywistą wysokość długu.

Czy pozwana, która wpłaciła na poczet umowy pożyczki kwotę przekraczającą ustaloną przez sąd rzeczywistą wysokość zobowiązania (po wyeliminowaniu klauzul abuzywnych), jest nadal zobowiązana do zapłaty pozostałych rat?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, jeśli suma wpłat przekracza ustaloną przez sąd rzeczywistą kwotę zobowiązania (kapitał, opłata przygotowawcza, odsetki), pozwana nie jest zobowiązana do zapłaty pozostałych rat, a powódka może dochodzić jedynie kwoty stanowiącej różnicę między sumą wpłat a wymagalnymi ratami.

Uzasadnienie

Po uznaniu klauzul prowizyjnych i opłaty za usługę za nieważne, sąd ustalił niższą wysokość miesięcznej raty. Pozwana wpłaciła kwotę, która pokryła 44 raty w całości i część 45. raty. Powódka mogła zatem dochodzić jedynie pozostałej części 45. raty oraz 46. i 47. raty, które stały się wymagalne do dnia wyrokowania.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Częściowe uwzględnienie powództwa

Strona wygrywająca

(...) S.A.

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) S.A.	spółka	powódka
D. K.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (10)

Główne

k.c. art. 385¹ § § 1

Kodeks cywilny

Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.

Pomocnicze

k.c. art. 385¹ § § 2

Kodeks cywilny

Strony są związane umową w pozostałym zakresie.

k.c. art. 359 § § 1

Kodeks cywilny

Odsetki od sumy pieniężnej należą się tylko wtedy, gdy wynika to z czynności prawnej albo z ustawy, z orzeczenia sądu lub z decyzji innego właściwego organu.

k.c. art. 359 § § 2¹

Kodeks cywilny

Maksymalna wysokość odsetek wynikających z czynności prawnej nie może w stosunku rocznym przekraczać dwukrotności wysokości odsetek ustawowych (odsetki maksymalne).

k.c. art. 481 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności.

k.c. art. 481 § § 2¹

Kodeks cywilny

Jeżeli stopa odsetek za opóźnienie nie była z góry określona, należą się odsetki ustawowe za opóźnienie w wysokości równej sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.

k.p.c. art. 505 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W razie prawidłowego wniesienia sprzeciwu nakaz zapłaty traci moc.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

W razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowe rozdzielone.

u.k.k. art. 36a

Ustawa o kredycie konsumenckim

Określa maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu konsumenckiego.

pr. bank. art. 7

Ustawa Prawo bankowe

Dotyczy dokumentów bankowych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Postanowienia umowy pożyczki dotyczące prowizji i opłaty za usługę są klauzulami abuzywnymi w rozumieniu art. 385¹ k.c. • Wysokość prowizji i opłaty za usługę rażąco narusza interesy konsumenta i stanowi sposób na obejście przepisów o odsetkach maksymalnych. • Weksel zabezpieczający umowę pożyczki podlega badaniu pod kątem ważności postanowień umowy pożyczki.

Odrzucone argumenty

Roszczenie powódki oparte na wekslu jest zasadne w pełnej wysokości 14 671,18 zł. • Wszystkie postanowienia umowy pożyczki, w tym dotyczące prowizji i opłat, są ważne i wiążące.

Godne uwagi sformułowania

stanowi dla pożyczkodawcy źródło dodatkowego zysku ukryte przed konsumentem, pozwalając mu jednocześnie omijać przepisy dotyczące odsetek maksymalnych • kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy • nie można co prawda wyłączyć co do zasady prawa do obciążenia kredytobiorcy czy pożyczkobiorcy prowizją, w szczególności w sytuacji, gdy samo korzystanie z kapitału jest nieoprocentowane. Wysokość prowizji powinna jednak zostać określona w sposób niepowodujący nadmiernego obciążenia konsumenta pozaodsetkowymi kosztami

Skład orzekający

Tomasz Vogt-Kostecki

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja klauzul abuzywnych w umowach pożyczek konsumenckich, badanie zasadności roszczeń wekslowych zabezpieczających umowy pożyczek, ochrona konsumenta przed nadmiernymi kosztami pozaodsetkowymi."

Ograniczenia: Dotyczy umów pożyczek konsumenckich zawieranych z konsumentami, gdzie występują klauzule dotyczące prowizji i dodatkowych opłat.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sądy walczą z nadmiernymi kosztami pożyczek konsumenckich, nawet gdy roszczenie jest oparte na wekslu. Jest to ważny przykład ochrony konsumentów.

“Weksel nie zawsze oznacza pełną zapłatę – sąd badał abuzywne klauzule w umowie pożyczki!”

Dane finansowe

WPS: 14 671,18 PLN

zapłata z umowy pożyczki: 1064,09 PLN

Sektor

finanse

Asystent AI dla prawników