I C 544/20
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka E. O. wniosła o zobowiązanie Spółdzielni Mieszkaniowej (...) do ustanowienia na jej rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego, które pierwotnie przysługiwało jej zmarłym dziadkom. Spółdzielnia odmówiła, argumentując, że pozew został złożony przedwcześnie, gdyż roczny termin na zgłoszenie roszczenia po śmierci uprawnionego jeszcze nie upłynął, a także że powódka musi wnieść wkład mieszkaniowy. Sąd Okręgowy pierwotnie oddalił powództwo jako przedwczesne. Sąd Apelacyjny uchylił ten wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. W toku postępowania międzyinstancyjnego upłynął wymagany roczny termin od śmierci babci powódki. Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę ponownie, ustalił, że powódka złożyła wniosek w wymaganym terminie i należy do kręgu osób bliskich, którym przysługuje roszczenie. Sąd uznał, że brak wniesienia wkładu mieszkaniowego przez powódkę na tym etapie nie stanowi przeszkody do zawarcia umowy, gdyż wkład pozostaje w zasobach Spółdzielni, a rozliczenia z ewentualnymi spadkobiercami nastąpią później. Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym spółdzielnia nie może tworzyć dodatkowych przesłanek do zawarcia umowy poza tymi określonymi w ustawie. W konsekwencji Sąd zobowiązał Spółdzielnię do ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu na rzecz powódki i zasądził od niej zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych dotyczących roszczeń osób bliskich po śmierci uprawnionego, w szczególności w kontekście wymogu wniesienia wkładu mieszkaniowego.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem lokatorskim w spółdzielniach mieszkaniowych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy roszczenie o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przez osobę bliską po śmierci uprawnionego jest uzależnione od wniesienia wkładu mieszkaniowego przez tę osobę?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak wniesienia lub uzupełnienia wkładu mieszkaniowego nie może stanowić warunku ani przeszkody dla osoby bliskiej przy realizacji przysługujących jej roszczeń z art. 15 ust. 2 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, choć nie zwalnia to z obowiązku późniejszego wniesienia lub uzupełnienia wkładu.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na przepisach ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, wskazując, że umowa o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu jest umową dwustronnie zobowiązującą, lecz nie wzajemną. Świadczenia stron nie muszą być wniesione jednocześnie. Powołano się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, które wyklucza tworzenie przez spółdzielnie dodatkowych przesłanek do zawarcia umowy poza tymi ustawowymi.
Czy roszczenie o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przez osobę bliską po śmierci uprawnionego jest przedwczesne, jeśli termin roczny od śmierci uprawnionego nie upłynął w momencie wniesienia pozwu, ale upłynął przed rozpoznaniem sprawy w drugiej instancji?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli termin roczny upłynął przed rozpoznaniem sprawy w drugiej instancji, żądanie nie jest przedwczesne, a sprawa powinna być rozpoznana merytorycznie.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uchylił wyrok Sądu Okręgowego jako przedwczesny, ponieważ termin roczny jeszcze nie upłynął w momencie wydania wyroku przez Sąd I instancji. Ponieważ termin ten upłynął przed rozpoznaniem sprawy w drugiej instancji, Sąd Apelacyjny przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, co umożliwiło merytoryczne rozpatrzenie roszczenia.
Czy ojciec powódki, który od lat przebywa za granicą, nadal posiada uprawnienie do żądania zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego po śmierci swoich rodziców, mimo że nie złożył deklaracji członkowskiej w wymaganym terminie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, jeśli osoba uprawniona nie złożyła deklaracji członkowskiej w wymaganym terminie, jej uprawnienie wygasło.
Uzasadnienie
Sąd stwierdził, że zgodnie z art. 15 ust. 2 i 4 ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych, do zachowania roszczenia konieczne jest złożenie w terminie jednego roku deklaracji członkowskiej wraz z pisemnym zapewnieniem o gotowości do zawarcia umowy. Skoro ojciec powódki nie złożył takiego oświadczenia w wymaganym terminie, jego uprawnienie wygasło, co czyni powódkę jedyną uprawnioną osobą.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| E. O. | osoba_fizyczna | powódka |
| Spółdzielnia Mieszkaniowa (...) w O. | spółka | pozwana |
Przepisy (9)
Główne
u.s.m. art. 15 § ust. 1 i 4
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Określa roszczenie osób bliskich o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu po śmierci uprawnionego lub wygaśnięciu prawa, wymagając złożenia deklaracji członkowskiej i zapewnienia o gotowości do zawarcia umowy w terminie roku.
u.s.m. art. 15 § ust. 2
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Wskazuje, że roszczenia o zawarcie umowy przysługują małżonkowi, dzieciom i innym osobom bliskim w przypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Stanowi podstawę prawną do zobowiązania do złożenia oznaczonego oświadczenia woli.
Pomocnicze
u.s.m. art. 2 § ust. 5
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Definiuje pojęcie 'osoby bliskiej' na potrzeby ustawy.
u.s.m. art. 9 § ust. 1 i 4
Ustawa o spółdzielniach mieszkaniowych
Określa, że spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu powstaje z chwilą zawarcia umowy i zobowiązuje członka do wniesienia wkładu mieszkaniowego.
k.p.c. art. 98 § § 1 i § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady orzekania o kosztach procesu.
k.p.c. art. 108 § § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy rozstrzygania o kosztach w przypadku umorzenia postępowania.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 23
Określa wysokość opłat od pozwu.
Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych art. 27
Określa wysokość opłat od apelacji.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Spełnienie przez powódkę przesłanek ustawowych do zawarcia umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu (bliskość, złożenie wniosku w terminie). • Brak możliwości uzależniania zawarcia umowy od wniesienia wkładu mieszkaniowego przez osobę bliską na etapie realizacji roszczenia. • Niedopuszczalność tworzenia przez spółdzielnię dodatkowych przesłanek do zawarcia umowy, nieprzewidzianych w ustawie.
Odrzucone argumenty
Przedwczesność powództwa z uwagi na nieupływ rocznego terminu od śmierci uprawnionego. • Konieczność wniesienia przez powódkę wkładu mieszkaniowego lub wykazania prawa do niego jako warunek zawarcia umowy. • Uprawnienie ojca powódki do złożenia tożsamego wniosku, mimo jego długotrwałego pobytu za granicą.
Godne uwagi sformułowania
„Przyjmuje się w orzecznictwie, że jest to umowa dwustronnie zobowiązująca, lecz nie wzajemna. Dlatego też świadczenie obu stron nie muszą być wniesione jednocześnie, a brak wniesienia lub uzupełniania wkładu nie może stanowić warunku czy przeszkody dla osoby bliskiej przy realizacji przysługujących jej roszczeń z art. 15 ust. 2 u.s.m.” • „Przesłanki nabycia prawa zostały w ustawie wskazane w sposób wyczerpujący i że niedopuszczalnym jest kreowanie dodatkowych przesłanek, od których spółdzielnia mieszkaniowa mogłaby uzależniać przyjęcie uprawnionego w poczet członków spółdzielni i zawarcia z nim umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego.” • „Oczekiwanie od powódki wykazaniem się prawa do wkładu mieszkaniowego pozostającego w dyspozycji Spółdzielni albo uzależnienie zawarcia umowy spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego od jego wpłacenia - jest pozbawione podstaw prawnych.”
Skład orzekający
Rafał Kubicki
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych dotyczących roszczeń osób bliskich po śmierci uprawnionego, w szczególności w kontekście wymogu wniesienia wkładu mieszkaniowego."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z prawem lokatorskim w spółdzielniach mieszkaniowych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak prawo chroni osoby bliskie w trudnych sytuacjach życiowych (śmierć członków rodziny) i jak sądy interpretują przepisy, aby zapobiec nadużyciom ze strony instytucji.
“Czy po śmierci dziadków można odziedziczyć mieszkanie w spółdzielni? Sąd wyjaśnia!”
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.