I C 435/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowód (...) sp. z o.o. w B. wniósł pozew o zapłatę 141 019,06 zł wraz z odsetkami, wynikającymi z umów sprzedaży leków i wyrobów medycznych. Pozwany (...) Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej w K. przyznał zasadność należności głównej, jednak kwestionował żądanie odsetek, wskazując na zapisy umowne o zrzeczeniu się odsetek lub naliczaniu odsetek ustawowych, a także na swoją trudną sytuację finansową. Powód argumentował, że klauzule ograniczające prawo do odsetek w transakcjach handlowych są nieważne na mocy ustawy o terminach zapłaty. Po tym, jak pozwany zapłacił należność główną w kwocie 140 225,84 zł, powód cofnął pozew w tym zakresie i zrzekł się roszczenia. Sąd Okręgowy w Radomiu, uwzględniając częściowo żądanie powoda, zasądził kwotę 793,22 zł z odsetkami oraz odsetki od kwoty 140 225,84 zł za określony okres, umorzył postępowanie w pozostałym zakresie i zasądził od pozwanego na rzecz powoda 7 051 zł tytułem częściowego zwrotu kosztów procesu. Sąd zastosował art. 102 kpc, odstępując od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i obciążając strony równo kosztami, ze względu na wykazaną trudną sytuację finansową pozwanego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, w szczególności nieważność klauzul ograniczających prawo do odsetek oraz zastosowanie art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji finansowej podmiotu publicznego.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podmiotu leczniczego i przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (choć sąd stosował przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie zawierania umów).
Zagadnienia prawne (3)
Czy postanowienia umowne wyłączające lub ograniczające prawo wierzyciela do dochodzenia odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych są ważne w świetle ustawy o terminach zapłaty?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika, o których mowa w art. 8 ust. 1 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, są nieważne na mocy art. 13 tej ustawy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na art. 8 ust. 1 i art. 13 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, wskazując, że wszelkie zapisy umowne ograniczające prawo wierzyciela do dochodzenia ustawowych odsetek są nieważne. Dotyczy to zarówno całkowitego wyłączenia możliwości dochodzenia odsetek, jak i określenia ich wysokości na poziomie niższym niż wynikający z przepisów.
Czy trudna sytuacja finansowa pozwanego uzasadnia odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu i nieobciążanie go kosztami postępowania?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadkach szczególnie uzasadnionych, sąd może nie obciążać strony przegrywającej kosztami postępowania, kierując się zasadą słuszności, co obejmuje trudną sytuację finansową strony.
Uzasadnienie
Sąd, powołując się na art. 102 kpc, uznał trudną sytuację finansową pozwanego za szczególnie uzasadniony wypadek pozwalający na odstąpienie od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Zasądził od pozwanego na rzecz powoda jedynie połowę opłaty od pozwu, co skutkowało równym obciążeniem stron kosztami.
Czy powołanie się przez pozwanego na zasady współżycia społecznego (art. 5 kc) może prowadzić do modyfikacji lub podważenia wyraźnych dyspozycji przepisów prawa, które przewidują sankcję bezwzględnej nieważności?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, powołując się na zasady współżycia społecznego, nie można podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych, które ze względu na bezpieczeństwo obrotu przewidują sankcję bezwzględnej nieważności dla czynności prawnych sprzecznych z prawem.
Uzasadnienie
Sąd podzielił pogląd Sądu Najwyższego, że zasady współżycia społecznego nie mogą służyć do podważania przepisów prawa przewidujących sankcję bezwzględnej nieważności, co jest szczególnie istotne w kontekście przepisów o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) sp. z o.o. | spółka | powód |
| (...) Publiczny Zespół Zakładów Opieki Zdrowotnej | instytucja | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
u.t.z.t.h. art. 8 § ust. 1
Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
W transakcjach handlowych wierzycielowi przysługują odsetki w wysokości odsetek za zwłokę określanej na podstawie art. 56 § 1 Ordynacji podatkowej, za okres od dnia wymagalności świadczenia do dnia zapłaty, jeżeli wierzyciel spełnił swoje świadczenie i nie otrzymał zapłaty w terminie.
u.t.z.t.h. art. 13
Ustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowych
Postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika, o których mowa w art. 8 ust. 1, są nieważne.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
W przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami.
o.p. art. 56 § § 1
Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa
Określa wysokość odsetek za zwłokę.
Pomocnicze
k.c. art. 481 § § 1
Kodeks cywilny
Dotyczy odsetek ustawowych, które mogą być przedmiotem zrzeczenia.
k.p.c. art. 320
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy możliwości rozłożenia zasądzonego świadczenia na raty.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zasad współżycia społecznego.
Ustawa z dnia 29 stycznia 2004 roku art. 39
Dotyczy trybu udzielania zamówień publicznych.
u.dz.l. art. 4 § ust. 1 pkt 2-4
Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej
Definicja podmiotu leczniczego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność klauzul umownych ograniczających prawo do odsetek w transakcjach handlowych na mocy ustawy. • Zastosowanie art. 102 kpc ze względu na trudną sytuację finansową pozwanego, uzasadniające częściowe obciążenie kosztami procesu.
Odrzucone argumenty
Zrzeczenie się przez powoda prawa do odsetek (w odniesieniu do umowy z 20 kwietnia 2015 r. przed aneksem). • Nadużycie prawa podmiotowego przez powoda w dochodzeniu odsetek. • Zastosowanie art. 5 kc przez pozwanego w celu ograniczenia żądania odsetek. • Całkowite zwolnienie pozwanego z kosztów procesu ze względu na jego trudną sytuację finansową.
Godne uwagi sformułowania
postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika, o których mowa w art. 8 ust. 1 są nieważne • w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej kosztami • powołując się na zasady współżycia społecznego nie można podważać ani modyfikować wyraźnych dyspozycji przepisów prawnych
Skład orzekający
Rafał Socha
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, w szczególności nieważność klauzul ograniczających prawo do odsetek oraz zastosowanie art. 102 kpc w przypadku trudnej sytuacji finansowej podmiotu publicznego."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji podmiotu leczniczego i przepisów obowiązujących przed nowelizacją ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (choć sąd stosował przepisy w brzmieniu obowiązującym w czasie zawierania umów).
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje konflikt między prawem wierzyciela do odsetek a trudną sytuacją finansową dłużnika publicznego, a także interpretację przepisów o terminach zapłaty w transakcjach handlowych.
“Czy trudna sytuacja finansowa zwalnia z zapłaty odsetek? Sąd rozstrzyga spór o należności między szpitalem a dostawcą.”
Dane finansowe
WPS: 141 019,06 PLN
odsetki: 793,22 PLN
odsetki: 140 225,84 PLN
Sektor
medycyna
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.