I C 318/18
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka B.K. wystąpiła z powództwem przeciwko swojemu bratu, M.K., domagając się nakazania mu złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na jej rzecz służebności mieszkania w budynku rodziców, do czasu zawarcia przez nią związku małżeńskiego. Podstawą żądania był zapis testamentowy ich ojca, J.K., który przekazując dom pozwanemu, zobowiązał go do zapewnienia powódce prawa do zamieszkania. Pozwany wniósł o oddalenie powództwa, argumentując, że rozrządzenie testamentowe jest zapisem zwykłym, a roszczenie uległo przedawnieniu, ponieważ powódka nie wzywała go do jego wykonania w terminie. Sąd Rejonowy w Nowym Sączu uznał jednak, że rozrządzenie testamentowe należy interpretować jako zapis zwykły, a nie polecenie. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że powódka od otwarcia spadku (listopad 2004 r.) pozostawała w posiadaniu części domu rodzicielskiego za zgodą pozwanego, który był spadkobiercą. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Sądu Najwyższego, posiadanie przedmiotu zapisu przez zapisobiercę za zgodą spadkobiercy wstrzymuje bieg terminu przedawnienia. W związku z tym, zarzut przedawnienia podniesiony przez pozwanego został oddalony. Sąd nakazał pozwanemu złożenie oświadczenia woli o ustanowieniu służebności mieszkania na rzecz powódki i zasądził od pozwanego na rzecz powódki zwrot kosztów procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń z zapisów testamentowych, zwłaszcza gdy zapisobierca pozostaje w posiadaniu przedmiotu zapisu za zgodą spadkobiercy.
Dotyczy sytuacji, gdy zapisobierca faktycznie posiadał przedmiot zapisu za zgodą spadkobiercy od otwarcia spadku.
Zagadnienia prawne (2)
Czy roszczenie o ustanowienie służebności mieszkania na podstawie zapisu testamentowego ulega przedawnieniu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o ustanowienie służebności mieszkania na podstawie zapisu testamentowego nie ulega przedawnieniu, dopóki zapisobierca posiada nieruchomość będącą przedmiotem zapisu za zgodą spadkobiercy.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego III CZP 127/68 oraz wyroku II CKN 1279/00, zgodnie z którymi posiadanie przedmiotu zapisu przez zapisobiercę za zgodą spadkobiercy wstrzymuje bieg terminu przedawnienia. W niniejszej sprawie powódka od otwarcia spadku posiadała część domu za zgodą pozwanego.
Czy rozrządzenie testamentowe zobowiązujące spadkobiercę do zapewnienia prawa do zamieszkania zapisobiercy stanowi polecenie czy zapis zwykły?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Rozrządzenie testamentowe zobowiązujące spadkobiercę do zapewnienia prawa do zamieszkania zapisobiercy należy odczytywać jako zapis zwykły, którego przedmiotem jest ustanowienie ograniczonego prawa rzeczowego (służebności mieszkania).
Uzasadnienie
Sąd odwołał się do definicji zapisu zwykłego (art. 968 § 1 k.c.) i polecenia (art. 982 k.c.), wskazując, że zapis zwykły tworzy stosunek zobowiązaniowy i może polegać na nałożeniu obowiązku ustanowienia ograniczonego prawa rzeczowego, podczas gdy polecenie nie prowadzi do powstania wierzytelności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| B. K. | osoba_fizyczna | powódka |
| M. K. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (9)
Główne
k.c. art. 968 § § 1
Kodeks cywilny
Spadkodawca może przez rozrządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby.
k.c. art. 981
Kodeks cywilny
Roszczenie z tytułu zapisu przedawnia się z upływem lat pięciu od dnia wymagalności zapisu.
k.c. art. 64
Kodeks cywilny
Nakazanie złożenia oznaczonego oświadczenia woli.
Pomocnicze
k.c. art. 982
Kodeks cywilny
Spadkodawca może w testamencie włożyć na spadkobiercę lub na zapisobiercę obowiązek oznaczonego działania lub zaniechania, nie czyniąc nikogo wierzycielem.
k.c. art. 970 § zd. 1
Kodeks cywilny
Zapisobierca w braku odmiennej woli spadkodawcy może żądać wykonania zapisu niezwłocznie po ogłoszeniu testamentu.
k.c. art. 120
Kodeks cywilny
Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Roszczenia, jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, przedawniają się z upływem lat sześciu.
Ustawa o zmianie ustawy – kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw art. 5 § ust. 2
Przepis dotyczący biegu terminu przedawnienia po zmianie przepisów.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Służebność mieszkania jako zapis zwykły. • Posiadanie nieruchomości przez zapisobiercę za zgodą spadkobiercy wstrzymuje bieg przedawnienia. • Roszczenie nie uległo przedawnieniu na podstawie przepisów przejściowych ustawy nowelizującej kodeks cywilny.
Odrzucone argumenty
Roszczenie o ustanowienie służebności mieszkania uległo przedawnieniu. • Rozrządzenie testamentowe stanowiło polecenie, a nie zapis zwykły.
Godne uwagi sformułowania
Sąd doszedł do przekonania, że w przedmiotowej sprawie mamy do czynienia z roszczeniem, którego podstawą nie jest polecenie lecz zapis zwykły. • Termin przedawnienia przewidziany w art. 134 pr. spadkowego ( art. 981 k.c. ) nie biegnie tak długo, dopóki zapisobierca posiada nieruchomość, będącą przedmiotem zapisu, za zgodą spadkobiercy. • Wydanie przez spadkobiercę przedmiotu zapisu jest jakkolwiek niepełnym ale jednak wykonaniem zapisu.
Skład orzekający
Grażyna Poręba
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących przedawnienia roszczeń z zapisów testamentowych, zwłaszcza gdy zapisobierca pozostaje w posiadaniu przedmiotu zapisu za zgodą spadkobiercy."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji, gdy zapisobierca faktycznie posiadał przedmiot zapisu za zgodą spadkobiercy od otwarcia spadku.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy konfliktu rodzinnego o dziedziczenie i prawo do zamieszkania, co ma wymiar ludzki. Rozstrzygnięcie kwestii przedawnienia roszczenia spadkowego jest istotne dla praktyki prawniczej.
“Czy można stracić prawo do mieszkania w domu rodzinnym po latach? Sąd rozstrzyga o przedawnieniu zapisu testamentowego.”
Dane finansowe
zwrot kosztów procesu: 5617 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.