I C 238/19
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka I. B. wniosła o zasądzenie od pozwanych E. S. i J. S. kwoty 70.000 zł tytułem zachowku po swojej babci T. M. (1), która przed śmiercią darowała pozwanym spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego. Powódka nabyła spadek po babci na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia. Pozwani domagali się oddalenia powództwa, wskazując na testament, w którym spadkodawczyni wydziedziczyła powódkę z powodu jej rzekomego zamiaru sprzedaży mieszkania bez jej wiedzy. Sąd Rejonowy w Łomży uznał powództwo za zasadne. Sąd ustalił, że spadkodawczyni darowała lokal pozwanym, a następnie sporządziła testament wydziedziczający powódkę. Sąd szczegółowo przeanalizował przesłanki wydziedziczenia określone w art. 1008 Kodeksu cywilnego i doszedł do wniosku, że wskazana przez spadkodawczynię przyczyna (zamiar sprzedaży mieszkania) nie spełnia ustawowych wymogów, a ponadto pozwani nie udowodnili, by powódka faktycznie zamierzała sprzedać mieszkanie bez zgody babci. Sąd podkreślił, że powódka przez długi czas sprawowała opiekę nad spadkodawczynią, co potwierdzały liczne dowody. Wartość darowanego lokalu została oszacowana przez biegłego na 150.500 zł. Sąd zasądził na rzecz powódki kwotę 70.000 zł tytułem zachowku, odrzucając argumenty pozwanych o odliczeniu kosztów pogrzebu, które nie zostały w całości udowodnione lub były niezasadne (np. podatek od darowizny). O kosztach procesu orzeczono na zasadzie odpowiedzialności strony przegrywającej.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przesłanek wydziedziczenia w kontekście zamiaru sprzedaży majątku spadkowego oraz ocena dowodów w sprawach o zachowek.
Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z wydziedziczeniem i opieką nad spadkodawcą.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wydziedziczenie spadkobiercy z powodu zamiaru sprzedaży mieszkania spadkodawcy, bez jego wiedzy, jest skuteczne i pozbawia go prawa do zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, wydziedziczenie w takiej sytuacji jest nieważne, ponieważ wskazana przyczyna nie mieści się w zamkniętym katalogu przyczyn wydziedziczenia określonym w art. 1008 Kodeksu cywilnego, a nadto nie zostało udowodnione, że powódka faktycznie zamierzała sprzedać mieszkanie bez zgody spadkodawczyni.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że zamiar sprzedaży mieszkania nie stanowi uporczywego postępowania wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, ani nie wypełnia innych przesłanek z art. 1008 kc. Ponadto, dowody wskazują, że powódka informowała o rezygnacji z zamiaru sprzedaży, a sama sprzedaż bez tytułu prawnego byłaby niemożliwa. Wydziedziczenie z przyczyn innych niż ustawowe jest nieważne.
Czy koszty pogrzebu, w tym podatek od darowizny i nieudokumentowane wydatki, mogą zostać odliczone od kwoty zachowku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, koszty pogrzebu, które nie zostały w całości udowodnione lub nie stanowią kosztów pogrzebu (jak podatek od darowizny), nie mogą zostać odliczone od zachowku.
Uzasadnienie
Sąd odrzucił żądanie odliczenia kwoty podatku od darowizny, wskazując, że nie jest to koszt pogrzebu. Ponadto, pozwani nie udowodnili poniesienia części kosztów pogrzebu (np. dla księdza, za zdjęcia, tablicę) ani zapłaty za usługę pogrzebową, a otrzymany zasiłek pogrzebowy powinien pokryć udokumentowane koszty.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| I. B. | osoba_fizyczna | powódka |
| E. S. | osoba_fizyczna | pozwana |
| J. S. (1) | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (8)
Główne
k.c. art. 991 § § 1
Kodeks cywilny
Określa wysokość zachowku należnego zstępnym, małżonkowi i rodzicom spadkodawcy.
k.c. art. 1000 § § 1
Kodeks cywilny
Reguluje możliwość dochodzenia zachowku od osoby, na której rzecz spadkodawca uczynił darowiznę doliczoną do spadku.
k.c. art. 1008
Kodeks cywilny
Wymienia ustawowe przyczyny, z których spadkodawca może pozbawić uprawnionego do zachowku (wydziedziczenie).
Pomocnicze
k.c. art. 993
Kodeks cywilny
Określa zasady doliczania darowizn do spadku przy obliczaniu zachowku.
k.c. art. 158
Kodeks cywilny
Określa formę umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego (akt notarialny pod rygorem nieważności).
k.c. art. 476
Kodeks cywilny
Definiuje pojęcie opóźnienia.
k.c. art. 481 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Reguluje zasady naliczania ustawowych odsetek za opóźnienie.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady zwrotu kosztów procesu.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieważność wydziedziczenia z powodu braku ustawowej podstawy. • Faktyczne sprawowanie opieki nad spadkodawczynią przez powódkę. • Niespełnienie przez pozwanych wymogów dowodowych w zakresie kosztów pogrzebu. • Darowizna lokalu mieszkalnego podlega doliczeniu do spadku przy ustalaniu zachowku.
Odrzucone argumenty
Skuteczne wydziedziczenie powódki testamentem. • Zamiar sprzedaży mieszkania przez powódkę bez wiedzy spadkodawczyni jako podstawa wydziedziczenia. • Możliwość odliczenia od zachowku udokumentowanych kosztów pogrzebu i podatku od darowizny.
Godne uwagi sformułowania
Tego zachowania nie wybaczy jej. • Wydziedziczenie z innych przyczyn, niż wymienione w art. 1008 kc jest nieważne. • Zamiar sprzedaży mieszkania nie stanowi uporczywego postępowania wbrew woli spadkodawcy w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego. • Powódka opiekowała się T. M. (1) do czasu, kiedy, w nie wyjaśnionych okolicznościach przejęli nad nią opiekę w czerwcu 2018 r.
Skład orzekający
Małgorzata Jędrzejewska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek wydziedziczenia w kontekście zamiaru sprzedaży majątku spadkowego oraz ocena dowodów w sprawach o zachowek."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i prawnej związanej z wydziedziczeniem i opieką nad spadkodawcą.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest precyzyjne sformułowanie testamentu i jakie mogą być konsekwencje błędnego wydziedziczenia, zwłaszcza gdy w tle jest troska o bliskiego i potencjalny konflikt rodzinny.
“Czy testamentowe wydziedziczenie wnuczki za chęć sprzedaży mieszkania babci było skuteczne? Sąd odpowiada.”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
zachowek: 70 000 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 048,07 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.