I C 1770/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Okręgowy w Toruniu rozpoznał sprawę z powództwa (...) Spółki Akcyjnej przeciwko M. D. (1) o uznanie za bezskuteczną umowy darowizny udziału w nieruchomości, zawartej między M. D. (2) a jego matką, pozwaną M. D. (1). Powód opierał swoje żądanie na art. 527 i nast. Kodeksu cywilnego (skarga pauliańska), wskazując, że posiada wierzytelność wobec M. D. (2) potwierdzoną prawomocnym wyrokiem, a egzekucja okazała się bezskuteczna. Dłużnik darował swojej matce udział wynoszący 1/4 w prawie własności lokalu mieszkalnego. Pozwana w odpowiedzi na pozew argumentowała, że nie zostały spełnione przesłanki z art. 527 kc, w szczególności wierzytelność powoda nie istniała w chwili darowizny, a dłużnik nie był niewypłacalny ani nie stał się niewypłacalny wskutek tej czynności. Podkreślała, że problemy finansowe dłużnika zaczęły się później, a jego niewypłacalność była spowodowana zobowiązaniami podatkowymi. Sąd ustalił, że wierzytelność powoda powstała po dokonaniu darowizny, ale uznał, że umowa została dokonana z pokrzywdzeniem przyszłego wierzyciela. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, że M. D. (2) już w 2009 roku (dwa lata przed darowizną) posiadał ogromne zadłużenie podatkowe, co uzasadniało przyjęcie, że działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Ponadto, pozwana uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (art. 528 kc), co oznaczało, że jej wiedza o zamiarze dłużnika nie miała znaczenia. Sąd uznał, że M. D. (2) jest obecnie niewypłacalny, a egzekucja prowadzona przez komornika okazała się bezskuteczna. W związku z tym, sąd uznał umowę darowizny za bezskuteczną w stosunku do powoda. Powództwo w pozostałym zakresie zostało oddalone, a pozwana została obciążona kosztami procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-530 kc), w szczególności w kontekście pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, bezpłatnego nabycia korzyści majątkowej oraz znaczenia zadłużenia podatkowego dla oceny zamiaru dłużnika.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego interpretacja przepisów ma ogólne zastosowanie w sprawach o skargę pauliańską.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa darowizny udziału w nieruchomości dokonana przez dłużnika z pokrzywdzeniem przyszłego wierzyciela może zostać uznana za bezskuteczną wobec tego wierzyciela na podstawie art. 527 i 530 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną, jeśli dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłego wierzyciela, a osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dłużnik, który posiadał znaczące zadłużenie podatkowe już przed dokonaniem darowizny, działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli. Ponieważ pozwana uzyskała udział w nieruchomości bezpłatnie, jej wiedza o zamiarach dłużnika nie była istotna dla uwzględnienia skargi pauliańskiej.
Czy ustanowienie dożywotniej służebności mieszkania na rzecz darczyńcy przez obdarowanego czyni czynność darowizny odpłatną w rozumieniu art. 528 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, ustanowienie dożywotniej służebności mieszkania na rzecz darczyńcy nie czyni czynności darowizny odpłatną w rozumieniu art. 528 kc, jeśli służebność jest nieodpłatna.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo, zgodnie z którym czynność prawna obejmująca przeniesienie własności nieruchomości z równoczesnym obciążeniem jej służebnością osobistą na rzecz zbywającego (dłużnika) ma charakter czynności nieodpłatnej w rozumieniu art. 528 kc.
Czy wierzytelność powoda powstała po dokonaniu zaskarżonej czynności prawnej (darowizny) może stanowić podstawę do uwzględnienia skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli (art. 530 kc).
Uzasadnienie
Sąd podkreślił, że art. 530 kc zapewnia ochronę przyszłym wierzycielom, a dla przyjęcia zamiaru pokrzywdzenia wystarczająca jest świadomość możliwego pokrzywdzenia.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| (...) Spółka Akcyjna | spółka | powód |
| M. D. (1) | osoba_fizyczna | pozwana |
| M. D. (2) | osoba_fizyczna | dłużnik |
Przepisy (13)
Główne
k.c. art. 527 § 1
Kodeks cywilny
Gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.
k.c. art. 527 § 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
k.c. art. 530
Kodeks cywilny
Przepisy artykułów poprzedzających stosuje się odpowiednio w wypadku, gdy dłużnik działał w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli.
Pomocnicze
k.c. art. 534
Kodeks cywilny
Uznania czynności prawnej dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli za bezskuteczną nie można żądać po upływie lat pięciu od daty tej czynności.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zasada odpowiedzialności za wynik postępowania w zakresie kosztów procesu.
k.p.c. art. 207 § 6
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.
k.p.c. art. 217 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd pomija spóźnione twierdzenia i dowody, chyba że strona uprawdopodobni, że nie zgłosiła ich bez swojej winy lub że uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodów nie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy albo że występują inne wyjątkowe okoliczności.
k.p.c. art. 217 § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd może pominąć spóźnione dowody, jeśli ich przeprowadzenie prowadziłoby do niepotrzebnego przedłużania postępowania.
k.p.c. art. 230
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd uznaje za bezsporne okoliczności faktyczne przytoczone w pozwie, odpowiedzi na pozew lub dalszym piśmie procesowym, jeśli strona przeciwna nie zaprzeczyła tym okolicznościom.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
k.p.c. art. 245
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument prywatny stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Dz.U. z 2015 r. poz. 1804 art. 2 § 6
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych
Określa wysokość wynagrodzenia pełnomocnika powoda.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłego wierzyciela (posiadanie znaczącego zadłużenia podatkowego przed darowizną). • Pozwana uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (art. 528 kc). • Egzekucja wobec dłużnika okazała się bezskuteczna. • Wierzytelność powoda powstała po dokonaniu darowizny, ale dłużnik działał z zamiarem pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli.
Odrzucone argumenty
Wierzytelność powoda nie istniała w chwili darowizny. • Dłużnik nie był niewypłacalny w chwili darowizny ani nie stał się niewypłacalny wskutek darowizny. • Niewypłacalność dłużnika była spowodowana zobowiązaniami podatkowymi, a nie darowizną. • Wartość udziału w nieruchomości była niewielka i nie wystarczyłaby na zaspokojenie roszczenia powoda. • Pozwana ustanowiła służebność mieszkania na rzecz darczyńcy, co czyniło czynność odpłatną.
Godne uwagi sformułowania
Czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. • Jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. • W orzecznictwie przyjmuje się bowiem, iż czynność prawna, obejmująca przeniesienie nieruchomości z równoczesnym obciążeniem jej służebnością osobistą (na rzecz zbywającego, dłużnika) ma charakter czynności nieodpłatnej w rozumieniu art. 528 kc. • Zamiar pokrzywdzenia przyjąć należy także u tego, kto w chwili dokonywania czynności liczył się z tym, że w związku z jego działalnością może mieć wierzycieli i że czynność jego może być połączona z ich krzywdą.
Skład orzekający
Elżbieta Stępniewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o skardze pauliańskiej (art. 527-530 kc), w szczególności w kontekście pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli, bezpłatnego nabycia korzyści majątkowej oraz znaczenia zadłużenia podatkowego dla oceny zamiaru dłużnika."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, ale jego interpretacja przepisów ma ogólne zastosowanie w sprawach o skargę pauliańską.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa pokazuje, jak dłużnik próbował ukryć majątek przed wierzycielami poprzez darowiznę, a sąd skutecznie zastosował skargę pauliańską, chroniąc interesy wierzyciela, nawet jeśli jego wierzytelność powstała później. Jest to przykład praktycznego zastosowania prawa w ochronie obrotu gospodarczego.
“Darowizna nie chroni przed wierzycielami: Sąd udaremnił próbę ukrycia majątku.”
Dane finansowe
WPS: 79 820,9 PLN
zwrot kosztów procesu: 11 544 PLN
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.