Orzeczenie · 2015-02-26

I C 1366/12

Sąd

Sąd Okręgowy w Siedlcach

Miejsce

Siedlce

Data

2015-02-26

SAOSCywilnespadkiŚredniaokręgowy

zachowekspadektestamentdziedziczenieroszczenie pieniężnenieruchomośćkoszty procesu

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Sprawa dotyczyła roszczenia o zachowek wniesionego przez powodów, P. J. i M. J., przeciwko pozwanej A. S., która była testamentową spadkobierczynią po K. J. i H. J. Spadkodawcy pozostawili testament, w którym jedynym spadkobiercą uczynili swoją wnuczkę A. S. Powodowie, będący wnukami spadkodawcy K. J. (synami zmarłego syna L. J.), domagali się zasądzenia od pozwanej kwoty tytułem zachowku. Sąd ustalił, że do spadku po K. J. wchodziła nieruchomość o wartości 368 780 zł oraz środki pieniężne w kwocie 30 000 zł. Przy dziedziczeniu ustawowym udział powodów wynosiłby 1/6, a wartość ich udziału 66 463,33 zł. Zgodnie z art. 991 § 1 kc, należny im zachowek stanowił połowę tej wartości, czyli po 33 231,66 zł. Sąd oddalił argumenty pozwanej dotyczące nakładów na nieruchomość i kosztów pogrzebu, uznając je za niezasadne lub nieudowodnione w kontekście roszczenia o zachowek. Sąd zasądził od pozwanej na rzecz każdego z powodów kwotę 33 231,66 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu. W pozostałej części powództwo zostało oddalone. Sąd orzekł również o kosztach procesu na zasadzie stosunkowego zniesienia.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia

Do czego można powołać

Ustalanie wartości spadku i obliczanie zachowku, rozliczanie nakładów na nieruchomość spadkową, zasądzanie odsetek od zachowku, odmowa rozłożenia świadczenia na raty.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących zachowku w kontekście dziedziczenia testamentowego.

Zagadnienia prawne (5)

Czy spadkobiercy testamentowemu przysługuje roszczenie o zachowek od spadkobiercy testamentowego, jeśli spadkodawca pominął w testamencie spadkobierców ustawowych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, spadkobiercy ustawowemu, który nie otrzymał należnego mu zachowku, przysługuje przeciwko spadkobiercy testamentowemu roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na art. 991 § 1 i 2 kc, zgodnie z którym zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się określone udziały w spadku tytułem zachowku, jeśli nie otrzymali go w inny sposób.

Jak obliczyć wartość zachowku, uwzględniając wartość spadku i wysokość udziału ustawowego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Zachowek oblicza się jako połowę wartości udziału spadkowego, który by przypadał uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, przy czym wartość spadku ustala się według stanu z chwili otwarcia spadku, a ceny z daty orzekania o zachowku.

Uzasadnienie

Sąd oparł się na uchwale Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1985r., III CZP 75/84, która precyzuje sposób obliczania zachowku, uwzględniając wartość aktywów i długów spadkowych oraz ceny z daty orzekania.

Czy nakłady pozwanej na nieruchomość spadkową, poniesione w okresie zamieszkiwania z dziadkami, mogą być odliczone od wartości spadku przy ustalaniu zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nakłady poniesione przez pozwaną na nieruchomość spadkową w okresie zamieszkiwania z dziadkami, bez żądania zwrotu tych kosztów od spadkodawcy, nie mogą być uznane za dług spadkowy i nie podlegają odliczeniu od wartości spadku.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że ponoszenie wydatków na remont było konsekwencją zamieszkiwania na nieruchomości i stanowiło formę nieodpłatnego przysporzenia, a pozwana nigdy nie domagała się zwrotu tych kosztów od spadkodawcy.

Od kiedy należą się odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Odsetki ustawowe od zasądzonej kwoty zachowku należą się od dnia następującego po doręczeniu pozwu pozwanej, gdyż roszczenie o zachowek jest roszczeniem bezterminowym, które staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do wykonania.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2010 roku, II CSK 178/10, wskazując na deklaratoryjny charakter orzeczenia o zachowku, które potwierdza zasadność wcześniejszego wezwania do zapłaty.

Czy sąd może rozłożyć na raty zasądzone świadczenie w postaci zachowku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie w szczególnie uzasadnionych wypadkach, jednak w tej sprawie nie stwierdzono takich okoliczności.

Uzasadnienie

Sąd ocenił, że sytuacja majątkowa, finansowa i rodzinna pozwanej jest w miarę dobra, a ona i jej mąż pracują i osiągają stałe dochody, co czyni realnym spełnienie świadczenia od razu i w pełnej wysokości.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Zasądzenie części powództwa i oddalenie w pozostałej części

Strona wygrywająca

P. J. i M. J. (w części zasądzonej kwoty)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
P. J.	osoba_fizyczna	powód
M. J.	osoba_fizyczna	powód
A. S.	osoba_fizyczna	pozwana

Przepisy (6)

Główne

k.c. art. 991 § § 1

Kodeks cywilny

Zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału.

k.c. art. 991 § § 2

Kodeks cywilny

Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.

Pomocnicze

k.c. art. 455

Kodeks cywilny

Jeżeli strony oznaczyły w umowie termin wykonania obowiązku, obowiązuje taki termin. Jeżeli strony nie oznaczyły terminu, świadczenie jest wymagalne niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania.

k.p.c. art. 320

Kodeks postępowania cywilnego

W szczególnie uzasadnionych wypadkach sąd może w wyroku rozłożyć na raty zasądzone świadczenie, a w sprawach o wydanie nieruchomości lub o opróżnienie pomieszczenia - wyznaczyć odpowiedni termin do spełnienia tego świadczenia.

k.p.c. art. 100

Kodeks postępowania cywilnego

W razie wzajemnego zniesienia się przez strony w swoich żądaniach, sąd wzajemnie zniesie koszty między stronami.

k.c. art. 5

Kodeks cywilny

Nie można powoływać się na upływ terminu do dochodzenia roszczeń, jeżeli termin ten nie istniał lub gdy termin ten został przerwany. Nie można również powoływać się na upływ terminu do dochodzenia roszczeń, jeżeli termin ten został przerwany przez czynność przed sądem lub innym organem powołanym do rozpoznawania spraw danego rodzaju; w razie przerwania biegu terminu, zaczyna się on na nowo po zakończeniu postępowania.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Roszczenie powodów o zachowek jest uzasadnione na podstawie przepisów kodeksu cywilnego. • Wartość spadku została prawidłowo ustalona na podstawie opinii biegłego. • Nakłady pozwanej na nieruchomość nie stanowią długów spadkowych i nie podlegają odliczeniu. • Odsetki ustawowe należą się od daty doręczenia pozwu.

Odrzucone argumenty

Pozwana podnosiła argumenty dotyczące nakładów na nieruchomość i kosztów pogrzebu, które sąd uznał za niezasadne. • Pozwana wnioskowała o odroczenie terminu zapłaty, co zostało oddalone z uwagi na brak szczególnych okoliczności.

Godne uwagi sformułowania

Zachowek stanowi minimum zagwarantowanego udziału w spadku spadkobiercy ustawowego i pozbawić tego udziału można tylko w sytuacjach rzeczywiście wyjątkowych na podstawie art. 5 kc. • Nikt nie może na wypadek swojej śmierci rozporządzić majątkiem z pominięciem swoich najbliższych. • Roszczenie o zachowek jest roszczeniem bezterminowym, które po myśli art. 455 kc staje się wymagalne po wezwaniu dłużnika do wykonania. • Wyrok sądowy potwierdza tylko zasadność tego wezwania wskutek istniejącego wcześniej zobowiązania do świadczenia zachowku.

Skład orzekający

Jolanta Hryciuk

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Ustalanie wartości spadku i obliczanie zachowku, rozliczanie nakładów na nieruchomość spadkową, zasądzanie odsetek od zachowku, odmowa rozłożenia świadczenia na raty."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej i interpretacji przepisów dotyczących zachowku w kontekście dziedziczenia testamentowego.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa dotyczy powszechnego zagadnienia zachowku, ale zawiera szczegółowe rozważania dotyczące wartości spadku, rozliczenia nakładów oraz momentu wymagalności roszczenia, co jest cenne dla praktyków prawa spadkowego.

“Czy testament może pozbawić bliskich prawa do spadku? Sąd rozstrzyga o zachowku.”

Dane finansowe

WPS: 166 666,66 PLN

zachowek: 33 231,66 PLN

zwrot kosztów procesu: 556,15 PLN

zwrot kosztów procesu: 2222,9 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników