I ACa 616/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka J. H. wniosła o unieważnienie umowy przeniesienia własności lokalu mieszkalnego na rzecz córki K. H., powołując się na art. 388 Kodeksu cywilnego (wyzysk). Twierdziła, że pozwana wykorzystała jej niedołęstwo wynikające z głębokiego niedosłuchu oraz że wystąpiła rażąca dysproporcja świadczeń. Sąd Okręgowy w Częstochowie oddalił powództwo, uznając, że powódka miała pełne rozeznanie co do czynności prawnych, a brak środków na wykup mieszkania nie stanowił przymusowego położenia. Sąd Apelacyjny w Katowicach podzielił to stanowisko. Analizując stan zdrowia powódki, sąd uznał, że mimo problemów ze słuchem, nie można jej uznać za osobę niedołężną w rozumieniu art. 388 kc, gdyż zachowała logiczny kontakt i miała świadomość skutków prawnych zawieranych umów, co potwierdzili notariusze i świadek. Sąd Apelacyjny podkreślił, że powódka miała czas na przemyślenie decyzji i konsultacje. Odnosząc się do zarzutu rażącej dysproporcji świadczeń, sąd uznał, że wartość ustanowionej służebności mieszkania (szacowanej na 40% wartości lokalu) wraz z kwotą pożyczki stanowiła ekwiwalentne świadczenie w stosunku do wartości mieszkania. Sąd podkreślił również, że żądanie unieważnienia umowy jest ostatecznością, a w pierwszej kolejności powinno być zgłoszone żądanie wyrównawcze.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja art. 388 kc w kontekście osób z niepełnosprawnością słuchu oraz ocena ekwiwalentności świadczeń w umowach przeniesienia własności z ustanowieniem służebności.
Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było wykazanie pełnego rozeznania powódki mimo problemów zdrowotnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy umowa przeniesienia własności nieruchomości zawarta przez osobę z głębokim niedosłuchem, która nie w pełni rozumiała skutki prawne, może zostać unieważniona z powodu wyzysku (art. 388 kc)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, umowa nie może zostać unieważniona z powodu wyzysku, jeśli osoba mimo niedosłuchu miała pełne rozeznanie co do celu, treści i skutków prawnych czynności, a wartość świadczeń nie była rażąco dysproporcjonalna.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka, mimo problemów ze słuchem, posiadała pełne rozeznanie co do skutków prawnych umowy, co potwierdzili notariusze i świadek. Wartość świadczeń, uwzględniając pożyczkę i służebność mieszkania, nie była rażąco dysproporcjonalna.
Czy brak środków na wykup mieszkania od gminy stanowi przymusowe położenie w rozumieniu art. 388 kc?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, brak środków finansowych na skorzystanie z preferencyjnej oferty wykupu mieszkania nie stanowi przymusowego położenia w rozumieniu art. 388 kc.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powódka nie była zobowiązana do wykupu mieszkania, a brak środków nie oznaczał przymusowego położenia, które uzasadniałoby zastosowanie art. 388 kc.
Czy ustanowiona służebność osobista mieszkania może stanowić ekwiwalentne świadczenie w umowie przeniesienia własności nieruchomości?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, ustanowiona służebność osobista mieszkania, wraz z innymi świadczeniami, może stanowić ekwiwalentne świadczenie w umowie przeniesienia własności nieruchomości, zwłaszcza gdy umowa ma charakter złożony (pożyczka, datio in solutum).
Uzasadnienie
Sąd ocenił, że wartość służebności mieszkania (ok. 40% wartości lokalu) wraz z kwotą pożyczki stanowiła odpowiedni ekwiwalent dla wartości przeniesionej nieruchomości, co wykluczało rażącą dysproporcję świadczeń.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. H. | osoba_fizyczna | powódka |
| K. H. | osoba_fizyczna | pozwana |
Przepisy (7)
Główne
k.c. art. 388
Kodeks cywilny
Sąd analizował przesłanki wyzysku: przymusowe położenie, niedołęstwo lub niedoświadczenie oraz rażącą dysproporcję świadczeń. Stwierdził brak tych przesłanek w analizowanej sprawie.
Pomocnicze
k.c. art. 453
Kodeks cywilny
Przepis ten dotyczy świadczenia w miejsce wykonania zobowiązania, co miało miejsce w analizowanej umowie przeniesienia własności nieruchomości w celu zwolnienia się z długu.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Zastosowany do rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, gdzie sąd odstąpił od obciążania powódki całością kosztów z uwagi na jej trudną sytuację materialną i subiektywne przekonanie o zasadności roszczenia.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Zarzut naruszenia tego przepisu przez błędną ocenę dowodów został oddalony przez Sąd Apelacyjny.
Prawo o notariacie art. 2 § ust. 1
Obowiązek notariusza do upewnienia się, że strony rozumieją sens i skutki dokonywanych czynności.
Prawo o notariacie art. 86
Obowiązek notariusza do wyjaśnienia stronom treści i skutków czynności prawnych.
Prawo o notariacie art. 87 § ust. 1
Obowiązek notariusza do upewnienia się, że strony rozumieją sens i skutki dokonywanych czynności.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Powódka miała pełne rozeznanie co do skutków prawnych umowy. • Brak środków na wykup mieszkania nie stanowił przymusowego położenia. • Wartość świadczeń nie była rażąco dysproporcjonalna, uwzględniając pożyczkę i służebność mieszkania. • Notariusze i świadek potwierdzili logiczny kontakt powódki i jej zrozumienie czynności. • Powódka miała czas na przemyślenie decyzji i konsultacje.
Odrzucone argumenty
Niedołęstwo powódki wynikające z głębokiego niedosłuchu. • Rażąca dysproporcja świadczeń. • Wykorzystanie przymusowego położenia powódki.
Godne uwagi sformułowania
Powódka cierpi na chorobę zwyrodnieniową kręgosłupa, zaburzenia krążenia mózgowego i nadciśnienie tętnicze. Stwierdzono u niej znaczny ubytek słuchu ucha lewego. Powódka ma głęboko zaburzoną percepcję słuchową, która powoduje utrudnienia w codziennym życiu, a także w funkcjonowaniu społecznym. • Posiada skłonność do przytakiwania i potwierdzania głową okoliczności bądź faktów, których nie była w stanie zrozumieć, ponieważ ich nie usłyszała. • Nie było mowy o darowiźnie. • Ich zgodnym zamiarem było doprowadzenie do sytuacji, że pozwana stanie się właścicielką lokalu i zapewni powódce służebność mieszkania. • W jego ocenie w przypadku powódki nie miał do czynienia z osobą głuchą lub prawie głuchą. Normalnie komunikował się ze stronami. • Wiek powódki i choroby somatyczne, na które cierpi, nie powodowały u powódki stanu wyłączającego świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. • Niedołęstwo w kontekście wyzysku określa się jako brak umiejętności sprawnego działania i właściwego prowadzenia swoich spraw, bezradność wobec codziennych problemów i konieczność poszukiwania pomocy u innych, osłabienie czynności psychofizycznych.
Skład orzekający
Anna Bohdziewicz
przewodniczący
Ewa Solecka
sprawozdawca
Tomasz Tatarczyk
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 388 kc w kontekście osób z niepełnosprawnością słuchu oraz ocena ekwiwalentności świadczeń w umowach przeniesienia własności z ustanowieniem służebności."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznego stanu faktycznego, gdzie kluczowe było wykazanie pełnego rozeznania powódki mimo problemów zdrowotnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy wyzysku w kontekście niepełnosprawności, co jest tematem budzącym zainteresowanie. Pokazuje, jak sąd ocenia zdolność do czynności prawnych osób z problemami zdrowotnymi.
“Czy problemy ze słuchem unieważniają umowę? Sąd rozstrzyga o wyzysku matki przez córkę.”
Dane finansowe
WPS: 147 500 PLN
koszty postępowania apelacyjnego: 1000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.