I ACA 424/21
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z powództwa J. K. i M. K. przeciwko (...) Bankowi S.A. o zapłatę, dotyczącą umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do CHF z 2008 roku. Sąd Okręgowy w Katowicach uznał umowę za nieważną z powodu abuzywności klauzul indeksacyjnych, które pozwalały bankowi na dowolne ustalanie kursów walut, i zasądził na rzecz powodów kwotę 82.939,05 zł. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelacje obu stron, zmienił zaskarżony wyrok. Stwierdził, że klauzule indeksacyjne dotyczące przeliczania rat i kapitału na CHF według tabel kursowych banku są abuzywne, co prowadzi do upadku całej umowy, ponieważ nie można ich zastąpić przepisami dyspozytywnymi. Jednakże, w toku postępowania apelacyjnego, bank skutecznie podniósł zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu wypłaconego kapitału (84.521,34 zł) z wierzytelnością powodów (87.397,70 zł). Skuteczne potrącenie spowodowało umorzenie wzajemnych wierzytelności do wysokości niższej, czyli wierzytelności banku. W efekcie Sąd Apelacyjny zasądził na rzecz powodów pozostałą różnicę w kwocie 1438,18 zł dla każdego z nich, wraz z odsetkami, oddalając powództwo w pozostałym zakresie. Sąd Apelacyjny uznał również, że zarzut przedawnienia podniesiony przez Sąd Okręgowy był niezasadny.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaPotwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich usunięcia, a także dopuszczalności potrącenia przez bank wierzytelności z tytułu wypłaconego kapitału.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytowych indeksowanych do CHF z okresu przed nowelizacją Prawa bankowego, a jego zastosowanie do innych umów wymaga analizy indywidualnych postanowień.
Zagadnienia prawne (4)
Czy postanowienia umowy kredytu hipotecznego indeksowanego do waluty obcej, odsyłające do tabel kursowych banku przy ustalaniu wysokości rat i kapitału, stanowią klauzule niedozwolone (abuzywne)?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, postanowienia te są abuzywne, ponieważ nie określają w sposób jednoznaczny i weryfikowalny mechanizmu ustalania kursów walut, co narusza dobre obyczaje i rażąco interesy konsumenta.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że brak precyzyjnych zasad ustalania kursów walut w tabelach banku, przy braku możliwości ich weryfikacji przez konsumenta, narusza równowagę kontraktową i dobre obyczaje, co kwalifikuje te postanowienia jako abuzywne.
Jakie są konsekwencje stwierdzenia abuzywności klauzul indeksacyjnych dla ważności całej umowy kredytu?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Usunięcie abuzywnych klauzul indeksacyjnych, które dotyczą głównych świadczeń stron, prowadzi do upadku całej umowy, ponieważ nie można wypełnić powstałej luki przepisami dyspozytywnymi.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny, powołując się na orzecznictwo TSUE, stwierdził, że luki w umowie powstałe po usunięciu klauzul abuzywnych nie mogą być wypełniane przepisami ogólnymi ani na podstawie zgody stron, co skutkuje nieważnością umowy.
Czy bank może skutecznie podnieść zarzut potrącenia swojej wierzytelności z tytułu wypłaconego kapitału z wierzytelnością konsumenta o zwrot świadczeń nienależnych w związku z nieważnością umowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, bank może skutecznie podnieść zarzut potrącenia, jeśli wierzytelności są wzajemne i obie są wymagalne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał zarzut potrącenia podniesiony przez bank na etapie postępowania apelacyjnego za skuteczny, co doprowadziło do umorzenia wzajemnych wierzytelności do wysokości niższej i zmiany wyroku Sądu Okręgowego.
Czy roszczenie o zwrot świadczeń nienależnych w związku z nieważnością umowy kredytowej jest przedawnione?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, roszczenie o zwrot świadczeń nienależnych za okres nieprzedawniony jest zasadne.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy błędnie zastosował zarzut przedawnienia do części roszczeń powodów, a bank przedstawiając do potrącenia całą kwotę wypłaconego kapitału potwierdził, że roszczenie powodów za okres nieprzedawniony jest zasadne.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. K. (1) | osoba_fizyczna | powód |
| M. K. | osoba_fizyczna | powód |
| (...) Bank Spółka Akcyjna w W. | spółka | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 385¹ § § 1
Kodeks cywilny
Postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne).
pr. bank. art. 69 § ust. 1
Prawo bankowe
Przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
pr. bank. art. 69 § ust. 2 pkt 4a
Prawo bankowe
Umowa kredytu powinna określać, w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, szczegółowe zasady określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu.
Pomocnicze
k.c. art. 385¹ § § 2
Kodeks cywilny
Jeżeli postanowienie umowy (art. 385¹ §1) nie wiąże konsumenta, strony są związane umową w pozostałym zakresie.
k.c. art. 385¹ § § 3
Kodeks cywilny
Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. Odnosi się to w szczególności do postanowień umowy przejętych ze wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
k.c. art. 385¹ § § 4
Kodeks cywilny
Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie z klientem, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
k.c. art. 385²
Kodeks cywilny
Ocena, czy postanowienie umowne jest niedozwolone, odbywa się według stanu z chwili zawarcia umowy.
k.c. art. 405
Kodeks cywilny
Kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do jej zwrotu w zakresie wzbogacenia.
k.c. art. 410 § § 1
Kodeks cywilny
Przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu stosuje się w zakresie, w jakim świadczenie zostało spełnione nienależnie.
k.c. art. 498 § § 2
Kodeks cywilny
Przez potrącenie obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata. Koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata.
pr. bank. art. 69 § ust. 3
Prawo bankowe
W przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, kredytobiorca może dokonywać spłaty rat kapitałowo-odsetkowych oraz dokonać przedterminowej spłaty pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w tej walucie. W tym przypadku w umowie o kredyt określa się także zasady otwarcia i prowadzenia rachunku służącego do gromadzenia środków przeznaczonych na spłatę kredytu oraz zasady dokonywania spłaty za pośrednictwem tego rachunku.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Abuzywność klauzul indeksacyjnych odsyłających do tabel kursowych banku. • Niemożność uzupełnienia luki w umowie po usunięciu klauzul abuzywnych przepisami dyspozytywnymi. • Skuteczne potrącenie przez bank części należności z tytułu wypłaconego kapitału.
Odrzucone argumenty
Zasada prymatu utrzymania umowy w mocy. • Brak nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Okręgowy. • Zastosowanie zarzutu przedawnienia do części roszczeń powodów. • Brak konieczności przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego. • Zasada swobody umów i ochrona stosunków cywilnych.
Godne uwagi sformułowania
Sąd nie jest władny dokonać zmiany treści tego warunku. • Nie można pominąć zmian dokonanych w ustawie - Prawo bankowe ustawą z dnia 29 lipca 2011 r. • Skoro po usunięciu klauzul abuzywnych, nie można wypełnić tak powstałej w umowie luki, to umowa nie może ważnie wiązać stron i upada.
Skład orzekający
Anna Bohdziewicz
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Potwierdzenie abuzywności klauzul indeksacyjnych w umowach kredytów CHF i konsekwencji ich usunięcia, a także dopuszczalności potrącenia przez bank wierzytelności z tytułu wypłaconego kapitału."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji umów kredytowych indeksowanych do CHF z okresu przed nowelizacją Prawa bankowego, a jego zastosowanie do innych umów wymaga analizy indywidualnych postanowień.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy powszechnego problemu kredytów frankowych i abuzywności klauzul, co jest tematem budzącym duże zainteresowanie wśród konsumentów i prawników. Rozstrzygnięcie Sądu Apelacyjnego, uwzględniające potrącenie przez bank, dodaje nowy wymiar do analizy tych spraw.
“Kredyt CHF: Bank wygrał potrąceniem, ale konsument dostał część pieniędzy! Kluczowe orzeczenie Sądu Apelacyjnego.”
Dane finansowe
WPS: 87 397,7 PLN
kwota główna: 42 260,67 PLN
kwota główna: 1438,18 PLN
kwota główna: 1438,18 PLN
Sektor
bankowość
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.