I ACa 251/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła skargi pauliańskiej wniesionej przez syndyka masy upadłości Ł. W. przeciwko jego małoletnim dzieciom, K. W. i W. W. (1). Syndyk domagał się uznania za bezskuteczną umowy darowizny nieruchomości z dnia 23 grudnia 2016 r., twierdząc, że dłużnik dokonał jej z pokrzywdzeniem wierzycieli. Sąd Okręgowy w Kielcach uznał powództwo za uzasadnione, stwierdzając, że darowizna została dokonana w warunkach realizacji przesłanek skargi pauliańskiej. Dłużnik, prowadzący wcześniej firmę transportową, od 2014 r. doświadczał problemów finansowych, zalegał z płatnościami podatków, składek ZUS i rat kredytów. Wartość darowanych nieruchomości została oszacowana na 155 000 zł, podczas gdy łączna suma wierzytelności wynosiła ponad 6 milionów złotych. Pozwani w apelacji zarzucili sądowi pierwszej instancji błędną ocenę dowodów i naruszenie prawa materialnego, argumentując, że firma dłużnika prosperowała w momencie darowizny, a nieruchomości stanowiły dziedzictwo rodzinne. Sąd Apelacyjny oddalił apelację, uznając ustalenia sądu pierwszej instancji za własne. Sąd podkreślił, że dłużnik już w 2014 r. zaczął mieć problemy finansowe, a darowizna pogłębiła jego niewypłacalność. Sąd Apelacyjny oddalił również zażalenie syndyka na rozstrzygnięcie o kosztach, biorąc pod uwagę trudną sytuację finansową małoletnich pozwanych i ich rodziców, stosując art. 102 kpc.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów skargi pauliańskiej w kontekście darowizn na rzecz małoletnich dzieci, ocena niewypłacalności dłużnika i stosowanie domniemania z art. 529 k.c.
Konkretny stan faktyczny sprawy, który może wpływać na bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Zagadnienia prawne (4)
Czy umowa darowizny nieruchomości dokonana przez dłużnika na rzecz małoletnich dzieci, na cztery lata przed ogłoszeniem upadłości, może zostać uznana za bezskuteczną wobec masy upadłości na podstawie skargi pauliańskiej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną, jeśli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a czynność ta doprowadziła do jego niewypłacalności lub pogłębiła istniejącą niewypłacalność.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że dłużnik, mimo że firma prosperowała w momencie darowizny, już od 2014 r. miał problemy finansowe, zalegał z płatnościami i zaciągał kredyty. Darowizna majątku, który nie był jeszcze obciążony rzeczowo, pogłębiła jego niewypłacalność i utrudniła zaspokojenie wierzycieli. Pozwani nie wykazali, że pozostały majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie wierzycieli.
Czy w przypadku darowizny na rzecz najbliższych członków rodziny, syndyk jest zwolniony z obowiązku wykazywania złej wiary obdarowanych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, w przypadku darowizny, stosuje się domniemanie z art. 529 k.c., które pozwala przyjąć, że dłużnik działał z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeśli przed lub w wyniku czynności stał się niewypłacalny. Ciężar dowodu obalenia tego domniemania spoczywa na pozwanym.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że darowizna rodzi możliwość zastosowania domniemania z art. 529 k.c. Pozwani nie zdołali obalić tego domniemania, nie wykazując, że dłużnik nie miał świadomości pokrzywdzenia wierzycieli lub że jego majątek wystarczał na ich zaspokojenie.
Czy roszczenie syndyka o uznanie darowizny za bezskuteczną, skierowane przeciwko małoletnim dzieciom, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, dochodzenie roszczenia pauliańskiego nie jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, nawet jeśli adresatami są małoletni, ponieważ instytucja ta ma na celu ochronę wierzycieli przed działaniami dłużników.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że instytucja skargi pauliańskiej służy realizacji zasad współżycia społecznego poprzez ochronę praw wierzycieli. Okoliczność, że adresatami są małoletni, nie wyklucza zastosowania tej instytucji, a potencjalne konsekwencje dla dzieci nie mogą stanowić podstawy do oddalenia powództwa, zwłaszcza gdy dłużnik sam doprowadził do takiej sytuacji.
Czy w wyjątkowych okolicznościach, sąd może odstąpić od obciążania pozwanych kosztami postępowania, mimo przegrania sprawy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, na podstawie art. 102 kpc, sąd może odstąpić od obciążania strony kosztami postępowania w szczególnie uzasadnionych wypadkach, kierując się zasadami słuszności.
Uzasadnienie
Sąd Apelacyjny odstąpił od obciążenia małoletnich pozwanych kosztami postępowania, biorąc pod uwagę ich trudną sytuację finansową i brak własnych dochodów oraz majątku, a także sytuację ich rodziców. Zastosowano zasadę słuszności, która w tym wyjątkowym przypadku miała pierwszeństwo przed zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Syndyk Masy Upadłości Ł. W. | inne | powód |
| W. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
| K. W. | osoba_fizyczna | pozwany |
Przepisy (12)
Główne
k.c. art. 527 § § 1
Kodeks cywilny
Określa przesłanki uznania czynności prawnej za bezskuteczną wobec wierzyciela, gdy dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.
u.p.u. art. 132 § ust. 1
Ustawa Prawo upadłościowe
Określa legitymację syndyka do zaskarżania czynności prawnych upadłego.
Pomocnicze
k.c. art. 528
Kodeks cywilny
Dotyczy sytuacji, gdy czynność prawna była nieodpłatna.
k.c. art. 529
Kodeks cywilny
Ustanawia domniemanie działania dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli w przypadku czynności nieodpłatnej, jeśli dłużnik był lub stał się niewypłacalny.
k.c. art. 533
Kodeks cywilny
Określa możliwość zaspokojenia wierzyciela przez osobę trzecią poprzez zapłatę należności dłużnika.
k.c. art. 5
Kodeks cywilny
Dotyczy zakazu nadużywania prawa podmiotowego.
u.p.u. art. 131
Ustawa Prawo upadłościowe
Reguluje stosowanie przepisów k.c. o ochronie wierzyciela w przypadku niewypłacalności dłużnika.
k.p.c. art. 233 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy zasad swobodnej oceny dowodów przez sąd.
k.p.c. art. 102
Kodeks postępowania cywilnego
Reguluje zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach postępowania.
k.p.c. art. 385
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia apelacji.
k.p.c. art. 396 § § 3
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy oddalenia zażalenia.
k.p.c. art. 391 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Dotyczy stosowania przepisów o postępowaniu przed sądem pierwszej instancji do postępowania apelacyjnego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, dokonując darowizny. • Darowizna pogłębiła niewypłacalność dłużnika. • Pozwani nie wykazali, że pozostały majątek dłużnika wystarczał na zaspokojenie wierzycieli. • Domniemanie z art. 529 k.c. nie zostało obalone przez pozwanych.
Odrzucone argumenty
Firma dłużnika prosperowała w momencie darowizny. • Nieruchomości stanowiły dziedzictwo rodzinne i nie były wykorzystywane w działalności gospodarczej. • Lokal mieszkalny był jedynym miejscem zamieszkania dla dzieci. • Wierzyciele nie kierowali roszczeń do nieruchomości objętych darowizną. • Syndyk niewłaściwie zarządza masą upadłości. • Dłużnik nie działał z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli.
Godne uwagi sformułowania
działał ze świadomością pokrzywdzenia swoich wierzycieli • wyzbycie się bez ekwiwalentu udziałów w tak cennych składnikach majątkowych • utrudni ich zaspokojenie • nie mają racji pozwani broniąc się w postępowaniu zarzutem , iż kwestionowaną czynnością wierzyciele dłużnika nie zostali pokrzywdzeni • domniemanie ustanowione w art. 529 kc. Pozwala ono na przyjęcie , iż dłużnik dokonując jej działał z pokrzywdzeniem wierzycieli o ile przed nią był , lub w jej wyniku stał się niewypłacalny • nie można także nie dostrzegać , że w chwili dokonywania czynności jego przedsiębiorstwo funkcjonowało a realnym - rzeczywiście dostępnym dla wierzycieli sposobem zaspokojenia wymagalnych wierzytelności były przede wszystkim dochody z tej działalności.
Skład orzekający
Grzegorz Krężołek
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów skargi pauliańskiej w kontekście darowizn na rzecz małoletnich dzieci, ocena niewypłacalności dłużnika i stosowanie domniemania z art. 529 k.c."
Ograniczenia: Konkretny stan faktyczny sprawy, który może wpływać na bezpośrednie zastosowanie w innych przypadkach.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy ochrony wierzycieli przed próbami ukrycia majątku poprzez darowizny, co jest częstym problemem w kontekście upadłości. Pokazuje, jak sąd analizuje intencje dłużnika i jego sytuację finansową.
“Czy darowizna dla dzieci może zrujnować wierzycieli? Sąd Apelacyjny wyjaśnia zasady skargi pauliańskiej.”
Dane finansowe
WPS: 205 000 PLN
Sektor
nieruchomości
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.