Orzeczenie · 2017-11-15

I ACA 1396/17

Sąd
Sąd Apelacyjny w Łodzi
Miejsce
Łódź
Data
2017-11-15
SAOSCywilneprawo autorskieWysokaapelacyjny
prawa autorskieprogram komputerowynaruszenieodszkodowanieSkarb Państwaspółka z o.o.licencjawspółautorstwowynagrodzenie autorskie

Sprawa dotyczyła roszczeń E. K. (1) przeciwko Przedsiębiorstwu Produkcyjno – Handlowemu (...) spółce z o.o. oraz Skarbowi Państwa – Ministrowi Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, związanych z naruszeniem praw autorskich do programu komputerowego. Po wieloletnim postępowaniu, które obejmowało rozpoznanie sprawy przez Sąd Okręgowy, Sąd Apelacyjny, Sąd Najwyższy i ponowne rozpoznanie przez Sąd Apelacyjny, ostatecznie Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 15 listopada 2017 r. zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego. Zasądzono dodatkowo od Skarbu Państwa na rzecz powódki kwotę 1.043.606 zł z odsetkami, uznając jego odpowiedzialność za solidarną z pozwaną spółką. Sąd Apelacyjny oparł swoje rozstrzygnięcie na wytycznych Sądu Najwyższego, który wskazał na bezprawność działań Skarbu Państwa polegających na korzystaniu z programu bez zgody współautora. Sąd uznał, że Skarb Państwa, będąc nie tylko dystrybutorem, ale i końcowym użytkownikiem programu, naruszył prawa autorskie A. K. (1), organizując jego rozpowszechnienie bez wymaganej zgody. Wartość szkody ustalono na 521.803,36 zł, a zasądzona kwota stanowi dwukrotność tego wynagrodzenia, zgodnie z art. 79 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych. Sąd Apelacyjny rozstrzygnął również o kosztach postępowania, uwzględniając częściowe wygranie sprawy przez powódkę.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie praw autorskich, interpretacja art. 79 pr. aut., konwersja nieważnych umów, zasady odpowiedzialności deliktowej w prawie autorskim.

Ograniczenia stosowania

Specyfika stanu faktycznego i interpretacji umowy partnerskiej.

Zagadnienia prawne (5)

Czy Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność deliktową za naruszenie praw autorskich do programu komputerowego, nawet jeśli nie korzystał z niego osobiście, ale umożliwił jego rozpowszechnienie?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność deliktową za naruszenie praw autorskich, ponieważ jego działania polegające na organizacji dystrybucji programu bez zgody współautora były bezprawne i zawinione, prowadząc do szkody powódki.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że Skarb Państwa, organizując system korzystania z programu przez jednostki samorządowe i rządowe, naruszył prawa autorskie współtwórcy. Działania te były bezprawne, ponieważ nie uzyskano zgody współautora, a skala rozpowszechnienia programu była możliwa tylko dzięki centralnemu systemowi udostępniania. Istnieje związek przyczynowy między działaniami Skarbu Państwa a szkodą powódki.

Jaka jest podstawa prawna i wysokość roszczenia o wynagrodzenie za naruszenie praw autorskich, w tym możliwość żądania dwukrotności stosownego wynagrodzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Podstawą roszczenia jest art. 79 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych w brzmieniu sprzed nowelizacji. Zasądzono dwukrotność stosownego wynagrodzenia, co stanowi 1.043.606 zł, uznając, że takie świadczenie jest zgodne z prawem europejskim i polskim, a jego podstawą jest samo bezprawne naruszenie.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, opierając się na orzecznictwie TSUE i SN, stwierdził, że art. 79 ust. 1 pr. aut. pozwala na żądanie dwukrotności stosownego wynagrodzenia już na podstawie samego bezprawnego naruszenia, bez konieczności wykazywania rzeczywistej szkody. Zasądzona kwota stanowi dwukrotność ustalonego wynagrodzenia.

Czy umowa licencyjna zawarta przez jednego ze współautorów bez zgody drugiego jest skuteczna wobec współautora, który nie wyraził zgody?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Umowa licencyjna zawarta przez jednego ze współautorów bez zgody drugiego jest bezskuteczna wobec tego drugiego współautora, a jej skutki prawne nie mogą być rozszerzane na jego rzecz na podstawie art. 59 k.c.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy zakwestionował pogląd Sądu Apelacyjnego, że bezskuteczność umowy licencyjnej zawartej bez zgody współautora następuje dopiero na mocy wyroku sądowego. Stwierdził, że taka umowa jest bezskuteczna od początku wobec współautora, który nie wyraził zgody, i nie można stosować art. 59 k.c. do rozszerzenia jej skuteczności.

Czy umowa partnerska między współautorami programu komputerowego może stanowić tytuł prawny dla osoby trzeciej do korzystania z utworu bez zgody drugiego współautora?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Umowa partnerska, nawet jeśli przewiduje podział rynku i pewne uprawnienia, nie stanowi tytułu prawnego dla jednego ze współautorów do udzielania licencji osobie trzeciej na obszarze zastrzeżonym dla drugiego współautora bez jego zgody.

Uzasadnienie

Sąd Najwyższy analizując umowę partnerską, stwierdził, że jej postanowienia nie dają podstaw do uznania, iż jeden ze współautorów mógł skutecznie udzielić licencji Skarbowi Państwa poza swoim obszarem bez zgody drugiego współautora. Interpretacja umowy nie pozwala na takie rozszerzenie uprawnień.

Czy ustna umowa między małżonkami o przeniesienie autorskich praw majątkowych do programu komputerowego może być konwertowana na umowę licencyjną?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, ustna umowa o przeniesienie autorskich praw majątkowych, która jest nieważna z powodu braku formy pisemnej, może być konwertowana na ważną umowę licencyjną niewyłączną, jeśli taka była zgodna wola stron i cel umowy.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny, powołując się na literaturę prawniczą, uznał, że nieważna umowa o przeniesienie praw autorskich może zostać przekształcona w umowę licencyjną, zwłaszcza gdy wolą stron było uregulowanie sposobu korzystania z utworu i zapewnienie wynagrodzenia. Pozwoliło to na uznanie legitymacji czynnej powódki.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zmiana wyroku
Strona wygrywająca
E. K. (1)

Strony

NazwaTypRola
E. K. (1)osoba_fizycznapowódka
Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w W.spółkapozwana
Skarb Państwa – Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznejorgan_państwowypozwany

Przepisy (11)

Główne

pr. aut. art. 79 § 1

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Podstawa roszczenia o zapłatę dwukrotności lub trzykrotności stosownego wynagrodzenia w przypadku naruszenia praw autorskich. Odpowiedzialność deliktowa oparta na bezprawności działania.

k.c. art. 415

Kodeks cywilny

Podstawa odpowiedzialności deliktowej za szkodę wyrządzoną z winy.

pr. aut. art. 17

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Wyłączne prawo twórcy do korzystania z utworu i rozporządzania nim oraz do wynagrodzenia.

pr. aut. art. 9

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Współautorstwo i zarządzanie prawami autorskimi.

pr. aut. art. 67

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Umowa licencyjna.

pr. aut. art. 74

Ustawa o prawie autorskim i prawach pokrewnych

Prawa autorskie do programu komputerowego.

Pomocnicze

k.c. art. 430

Kodeks cywilny

Odpowiedzialność za szkody wyrządzone przez podwładnych.

k.c. art. 59

Kodeks cywilny

Skuteczność umowy wobec osób trzecich.

k.c. art. 199

Kodeks cywilny

Czynności przekraczające zakres zwykłego zarządu w stosunku do współwłasności.

k.c. art. 65

Kodeks cywilny

Wykładnia umowy.

k.c. art. 89

Kodeks cywilny

Warunek w czynności prawnej.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarb Państwa ponosi odpowiedzialność deliktową za naruszenie praw autorskich poprzez organizację dystrybucji programu bez zgody współautora. • Działania Skarbu Państwa były bezprawne i zawinione, co uzasadnia zasądzenie dwukrotności stosownego wynagrodzenia. • Ustna umowa między małżonkami o przeniesienie praw autorskich może być konwertowana na umowę licencyjną, co potwierdza legitymację czynną powódki.

Odrzucone argumenty

Skarb Państwa nie ponosi odpowiedzialności, gdyż nie korzystał osobiście z programu i działał w dobrej wierze. • Umowa licencyjna zawarta przez jednego współautora bez zgody drugiego jest bezskuteczna i nie może być podstawą roszczenia. • Umowa partnerska nie dawała podstaw do udzielenia licencji Skarbowi Państwa na obszarze zastrzeżonym dla drugiego partnera.

Godne uwagi sformułowania

Skarb Państwa pozostawał w tej konfiguracji swoistym dystrybutorem oprogramowania udostępnianego gminnym jednostkom budżetowym. • Samo bowiem korzystanie z utworu bez skutecznego uprawnienia do tego wobec twórcy jest źródłem korzyści (wzbogacenia) naruszyciela uzyskanej kosztem (zubożenia) uprawnionego twórcy. • Konsekwencją braku wymaganej zgody współuprawnionego na wykonywanie prawa autorskiego do całości utworu, przybierającego postać zawarcia umowy licencyjnej, jest bezskuteczność względna tej umowy. • Nieważność określonej umowy nie jest jednak jednoznaczna z zakwestionowaniem istnienia jakiejkolwiek więzi prawnej między stronami. W tej sytuacji wyłania się problem konwersji (albo, inaczej ujmując, innej kwalifikacji prawnej) czynności dokonanej bez zachowania wymaganej formy po to, aby utrzymać w mocy choćby ograniczoną skuteczność oświadczeń woli.

Skład orzekający

Dariusz Limiera

przewodniczący-sprawozdawca

Lilla Mateuszczyk

sędzia

Jacek Świerczyński

sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Ustalenie odpowiedzialności Skarbu Państwa za naruszenie praw autorskich, interpretacja art. 79 pr. aut., konwersja nieważnych umów, zasady odpowiedzialności deliktowej w prawie autorskim."

Ograniczenia: Specyfika stanu faktycznego i interpretacji umowy partnerskiej.

Wartość merytoryczna

Ocena: 8/10

Sprawa dotyczy znaczącej kwoty odszkodowania za naruszenie praw autorskich, obejmuje wieloletnią batalę prawną i skomplikowane zagadnienia interpretacji umów oraz przepisów prawa autorskiego, co czyni ją interesującą dla prawników i potencjalnie dla szerszej publiczności zainteresowanej sprawiedliwością.

Skarb Państwa zapłaci ponad milion złotych za naruszenie praw autorskich do programu komputerowego!

Dane finansowe

WPS: 1 810 861 PLN

odszkodowanie: 1 043 606 PLN

zwrot kosztów procesu: 2943,95 PLN

zwrot kosztów procesu: 2304 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego i kasacyjnego: 44 203 PLN

Sektor

IT/technologie

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst