Orzeczenie · 2014-04-02

I ACA 1134/13Odpowiedzialnosc czlonka zarzadu za dlugi spolki

Sąd
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Miejsce
Katowice
Data
2014-04-02
SAOSCywilneprawo zobowiązańWysokaapelacyjny
skarga pauliańskabezskuteczność czynności prawnejpokrzywdzenie wierzycielaniewypłacalność dłużnikadarowiznawierzytelnośćtytuł egzekucyjnyuzgodnienia małżeńskie

Sąd Apelacyjny w Katowicach rozpoznał sprawę z powództwa (...) Spółki Akcyjnej przeciwko J. D. i K. D. o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną. Powód domagał się uznania umowy darowizny udziału w lokalu mieszkalnym, dokonanej przez R. D. na rzecz jego dzieci (pozwanych), za bezskuteczną wobec siebie, jako wierzyciela. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo, argumentując, że w dacie darowizny (27 stycznia 2009 r.) nie istniały jeszcze tytuły egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, co uniemożliwiało przyjęcie, że działał on ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Sąd Okręgowy podkreślił również, że umowa darowizny była wykonaniem wcześniejszych uzgodnień małżeńskich i wynikała z konieczności sprostowania umowy o wyodrębnienie lokalu. Sąd Apelacyjny, rozpoznając apelację powoda, zmienił zaskarżony wyrok. Sąd Apelacyjny uznał, że materiał dowodowy prowadzi do wniosku, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Stwierdzono, że w dacie darowizny dłużnik był już niewypłacalny, gdyż wypowiedziane zostały mu umowy kredytowe, a zobowiązania nie zostały spłacone. Zgodnie z art. 529 k.c., w takiej sytuacji przyjąć należało domniemanie działania ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, które nie zostało wzruszone. Sąd Apelacyjny podkreślił również, że zgodnie z art. 528 k.c., nawet gdyby pozwani nie wiedzieli o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia, a czynność była nieodpłatna, wierzyciel mógł żądać uznania jej za bezskuteczną. W konsekwencji Sąd Apelacyjny uznał umowę darowizny za bezskuteczną w stosunku do powoda i zasądził od pozwanych na rzecz powoda koszty procesu.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka
Do czego można powołać

Interpretacja przesłanek skargi pauliańskiej, w szczególności kwestii niewypłacalności dłużnika i świadomości pokrzywdzenia wierzycieli w kontekście braku tytułu egzekucyjnego w dacie czynności.

Ograniczenia stosowania

Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów k.c. ma szersze zastosowanie.

Zagadnienia prawne (3)

Czy umowa darowizny udziału w lokalu mieszkalnym może zostać uznana za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela na podstawie art. 527 k.c., jeśli dłużnik w dacie jej dokonania nie posiadał tytułu egzekucyjnego przeciwko sobie, ale był już niewypłacalny?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, umowa darowizny może zostać uznana za bezskuteczną, jeśli dłużnik był niewypłacalny w dacie jej dokonania, nawet jeśli wierzyciel nie posiadał jeszcze tytułu egzekucyjnego.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że dla stwierdzenia świadomości pokrzywdzenia wierzycieli przez dłużnika nie jest konieczne posiadanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dacie dokonania czynności. Wystarczy wykazanie niewypłacalności dłużnika i dokonanie przez niego czynności prawnej, która pogłębia tę niewypłacalność, co rodzi domniemanie świadomości pokrzywdzenia.

Czy wcześniejsze uzgodnienia małżeńskie dotyczące podziału majątku mogą wyłączyć świadomość dłużnika o pokrzywdzeniu wierzycieli przy dokonaniu darowizny?

Odpowiedź sądu

Nie, wcześniejsze uzgodnienia małżeńskie nie wyłączają świadomości pokrzywdzenia wierzycieli, zwłaszcza gdy czynność darowizny następuje po wypowiedzeniu umów kredytowych i w stanie niewypłacalności.

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny uznał, że odwołanie się do uzgodnień małżeńskich z 2004 roku było niezasadne, ponieważ dłużnik był już niewypłacalny w 2009 roku, a darowizna pogłębiła jego niewypłacalność. Ponadto, nie można było twierdzić, że dłużnik nie zdawał sobie sprawy z możliwości pokrzywdzenia wierzyciela.

Czy dla uwzględnienia skargi pauliańskiej na podstawie art. 528 k.c. istotna jest wiedza osoby trzeciej (obdarowanego) o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, jeśli czynność była nieodpłatna?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, wiedza osoby trzeciej nie jest istotna, jeśli czynność była nieodpłatna (darowizna).

Uzasadnienie

Sąd Apelacyjny wskazał, że zgodnie z art. 528 k.c., jeśli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, nawet jeśli osoba ta nie wiedziała o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia.

Rozstrzygnięcie

Decyzja
Uwzględnienie powództwa i zmiana wyroku sądu pierwszej instancji
Strona wygrywająca
powód

Strony

NazwaTypRola
(...) Spółki Akcyjnej w W.spółkapowód
J. D.osoba_fizycznapozwany
K. D.osoba_fizycznapozwany
R. D.osoba_fizycznadłużnik (ojciec pozwanych)

Przepisy (7)

Główne

k.c. art. 527 § 1

Kodeks cywilny

Określa przesłanki skargi pauliańskiej: pokrzywdzenie wierzycieli, działanie dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia, uzyskanie korzyści przez osobę trzecią.

k.c. art. 527 § 2

Kodeks cywilny

Określa, że pokrzywdzenie wierzyciela następuje wtedy, gdy wskutek czynności dłużnika stał się on niewypłacalny.

Pomocnicze

k.c. art. 528

Kodeks cywilny

Dotyczy sytuacji, gdy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, co pozwala na uznanie czynności za bezskuteczną nawet bez wiedzy tej osoby o działaniu dłużnika ze świadomością pokrzywdzenia.

k.c. art. 529

Kodeks cywilny

Stanowi domniemanie świadomości pokrzywdzenia wierzycieli, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonanej czynności.

k.p.c. art. 98 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje zasady zasądzania kosztów procesu.

k.p.c. art. 234

Kodeks postępowania cywilnego

Dotyczy domniemania faktycznego.

k.p.c. art. 386 § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Reguluje możliwość zmiany zaskarżonego wyroku przez sąd drugiej instancji.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Dłużnik był niewypłacalny w dacie darowizny, co rodzi domniemanie świadomości pokrzywdzenia wierzycieli (art. 529 k.c.). • Darowizna jest czynnością nieodpłatną, co oznacza, że wiedza pozwanych o działaniu dłużnika nie jest istotna (art. 528 k.c.). • Dla uwzględnienia skargi pauliańskiej nie jest konieczne posiadanie przez wierzyciela tytułu wykonawczego w dacie dokonania czynności.

Odrzucone argumenty

W dacie darowizny nie istniały tytuły egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, co uniemożliwia przyjęcie świadomości pokrzywdzenia wierzycieli (argument sądu I instancji). • Umowa darowizny była wykonaniem wcześniejszych uzgodnień małżeńskich i wynikała z konieczności sprostowania umowy o wyodrębnienie lokalu (argument sądu I instancji).

Godne uwagi sformułowania

dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli • nie można przyjąć by w czasie dokonywania zaskarżonej czynności prawnej dłużnik powódki działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli • zgromadzony w sprawie materiał dowodowy prowadzi do wniosku, że dokonując darowizny dłużnik działał ze świadomością pokrzyw- dzenia wierzycieli • skoro bezsprzecznie w dacie dokonywania darowizny udziału w prawie do lokalu spółdzielczego typu własnościowego R. D. pozostawał w stanie niewypłacalności względem powódki - zgodnie z domniemaniem wypływającym z art. 529 k.c. przyjąć należało, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.

Skład orzekający

Zofia Kawińska-Szwed

przewodniczący

Ewa Jastrzębska

sędzia

Joanna Naczyńska

sędzia-sprawozdawca

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przesłanek skargi pauliańskiej, w szczególności kwestii niewypłacalności dłużnika i świadomości pokrzywdzenia wierzycieli w kontekście braku tytułu egzekucyjnego w dacie czynności."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji faktycznej, ale jego interpretacja przepisów k.c. ma szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa pokazuje, jak sąd drugiej instancji może odwrócić decyzję sądu pierwszej instancji, opierając się na tej samej podstawie prawnej, ale odmiennie oceniając dowody i stosując domniemania prawne. Jest to przykład kluczowej roli apelacji w systemie prawnym.

Czy brak tytułu egzekucyjnego chroni przed skargą pauliańską? Sąd Apelacyjny odpowiada: niekoniecznie!

Dane finansowe

zwrot kosztów procesu: 8896 PLN

zwrot kosztów postępowania apelacyjnego: 8849 PLN

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo

Powiązane przepisy

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst