# Kiedy SN przyjmuje skargi kasacyjne ZUS od wyroków sądów ubezpieczeń społecznych?

*Data publikacji: 2026-05-21 · obszar prawa: pracownicze · Wersja HTML: https://lexedit.ai/odpowiedzi/cluster-odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus*

Sąd Najwyższy przyjmuje skargi kasacyjne ZUS tylko wtedy, gdy zachodzą przesłanki kwalifikowane z art. 398^9 § 1 k.p.c.: istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni przepisów budzących rozbieżności, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi. Ponadto skarga musi być dopuszczalna — zależy to od rodzaju sprawy (objęcie obowiązkiem ubezpieczenia vs. spór o płatnika) i wartości przedmiotu zaskarżenia. W praktyce większość skarg ZUS zostaje odmówionych przyjęcia do rozpoznania.

## 1. Przesłanki przyjęcia skargi kasacyjnej — „przyczyny kwalifikowane"

SN nie jest „trzecią instancją" — skarga kasacyjna służy realizacji interesu publicznego, a jej rozpoznanie następuje tylko z przyczyn kwalifikowanych. Jak podkreślił SN w II USK 192/24: „Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji" ([II USK 192/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-usk-192-24/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus-wysokosc-skladek-430712)). Organ rentowy musi zatem wykazać, że w sprawie występuje istotne zagadnienie prawne, potrzeba wykładni, nieważność postępowania lub oczywista zasadność skargi (art. 398^9 § 1 k.p.c.). Gdy ZUS formułuje zagadnienie prawne w sposób kazuistyczny, odnoszący się do ustaleń faktycznych, a nie do abstrakcyjnej wykładni prawa — SN odmawia przyjęcia skargi. W II USK 408/21 SN wyjaśnił, że „Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398^9 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości" ([II USK 408/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-usk-408-21/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus-ubezpieczenia-spoleczne-359608)). Podobnie w III USK 223/22 SN odmówił przyjęcia skargi, bo organ rentowy nie przedstawił jurydycznego wywodu uzasadniającego oczywistą zasadność — zarzuty dotyczyły polemiki z oceną dowodów, co jest w postępowaniu kasacyjnym niedopuszczalne (art. 398^3 § 3 k.p.c.).

## 2. Dopuszczalność skargi a wartość przedmiotu zaskarżenia

Kluczowym filtrem dopuszczalności jest art. 398^2 § 1 k.p.c.: w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych skarga kasacyjna jest niedopuszczalna, gdy wartość przedmiotu zaskarżenia (wpz) jest niższa niż 10 000 zł. Wyjątek dotyczy spraw o przyznanie/wstrzymanie emerytury lub renty oraz o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego — tu skarga przysługuje niezależnie od wpz. W I UZ 20/24 SN potwierdził, że „ustalenie podmiotu zobowiązanego do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne (płatnika składek) wyklucza możliwość zakwalifikowania sprawy jako sprawy dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym" ([I UZ 20/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uz-20-24/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-wartosc-przedmiotu-zaskarzenia-385280)). Zatem spór o to, kto jest płatnikiem, jest sprawą majątkową podlegającą progowi 10 000 zł. W II UZ 6/21 SN dodał ważną kwalifikację: w sprawach o dobrowolne ubezpieczenie chorobowe wpz należy ustalać od potencjalnych świadczeń (np. zasiłku chorobowego), a nie wyłącznie od sumy składek — co pozwala na objęcie większej liczby spraw kontrolą kasacyjną.

## 3. Skarga od wyroku uchylającego i przekazującego — niedopuszczalność

SN konsekwentnie orzeka, że skarga kasacyjna nie przysługuje od wyroku sądu drugiej instancji uchylającego wyrok I instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania. W II UK 2/07 SN odrzucił skargę ZUS, stwierdzając: „Sformułowanie „wyrok kończący postępowanie w sprawie" wyłącza dopuszczalność wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku drugiej instancji sądowej uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania" ([II UK 2/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-2-07/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-zus-od-wyroku-apelacyjnego-53691)). Dotyczy to również wyroku na podstawie art. 477^14a k.p.c., gdy sąd przekazuje sprawę bezpośrednio organowi rentowemu.

## 4. Sprawy o interpretację przepisów — skarga niezależnie od wpz

W sprawach o wydanie pisemnej interpretacji przepisów dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne skarga kasacyjna przysługuje niezależnie od wpz. W II UZ 74/14 SN uchylił postanowienie SA odrzucające skargę ZUS, wyjaśniając, że „Istotą tego postępowania jest uzyskanie przez stronę wyjaśnienia treści przepisów prawa i ich zastosowania w odniesieniu do indywidualnej sytuacji wskazanej we wniosku" ([II UZ 74/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uz-74-14/uchylenie-postanowienia-o-odrzuceniu-skargi-kasacyjnej-zus-2074958)). Organ nie może ingerować w stan faktyczny opisany we wniosku ani żądać ustalenia wartości przedmiotu sporu — sprawa mieści się w wyjątku z art. 398^2 § 1 k.p.c. dotyczącym objęcia obowiązkiem ubezpieczenia.

## 5. Oczywista zasadność — wysoki próg dla ZUS

ZUS często powołuje się na „oczywistą zasadność" skargi (art. 398^9 § 1 pkt 4 k.p.c.), ale SN wymaga wykazania kwalifikowanego naruszenia prawa, a nie polemiki z ustaleniami faktycznymi. W II USK 192/24 organ rentowy zarzucał, że wynagrodzenie ustalono w celu obejścia prawa i uzyskania wyższych świadczeń zasiłkowych. SN odmówił przyjęcia skargi, wskazując, że do naruszenia zasad współżycia społecznego dochodzi tylko przy kumulacji dwóch przesłanek: wynagrodzenie rażąco przewyższa wkład pracy oraz zostało ustalone tuż przed przewidywanym ryzykiem ubezpieczeniowym. W III USK 536/21 SN odmówił przyjęcia skargi organu rentowego, który zarzucał sądowi brak kompetencji do oceny konstytucyjności przepisów — SN przypomniał, że „Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego" ([III USK 536/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-usk-536-21/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-renta-policyjna-242959)).

## 6. Wady formalne — przedwczesne wniesienie i brak doręczenia

SN rygorystycznie kontroluje formalne wymogi skargi. W III USK 366/25 skarga została zwrócona jako przedwcześnie wniesiona — odpis nie został doręczony bezpośrednio organowi rentowemu, lecz pracownikowi niebędącemu radcą prawnym. Podobnie w III USK 26/24 skarga została zwrócona z powodu braku skutecznego doręczenia odpisu stronie przeciwnej. W II USK 287/21 SN odmówił przyjęcia skargi z powodu niespełnienia wymogów formalnych wniosku o przyjęcie do rozpoznania — organ nie wykazał ani oczywistej zasadności, ani potrzeby wykładni przepisów.

**Źródła:** II UK 2/07 (SN, 29.05.2007), II UZ 74/14 (SN, 10.03.2015), II UZ 6/21 (SN, 9.09.2021), II USK 408/21 (SN, 3.03.2022), II USK 192/24 (SN, 15.10.2024), III USK 223/22 (SN, 4.07.2023), III USK 536/21 (SN, 25.08.2022), I UZ 20/24 (SN, 4.12.2024), III USK 366/25 (SN, 29.12.2025), III USK 26/24 (SN, 2.02.2024), II USK 287/21 (SN, 18.08.2021); przepisy: art. 398^2 § 1, art. 398^9 § 1, art. 398^3 § 3, art. 398^6 § 3, art. 477^14a k.p.c.

## Źródła (orzeczenia)

- [II USK 192/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-usk-192-24/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus-wysokosc-skladek-430712) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2024-10-15
  > „Sąd Najwyższy, jako sąd kasacyjny, nie jest sądem powszechnym trzeciej instancji, zaś skarga kasacyjna nie jest środkiem zaskarżenia przysługującym od każdego rozstrzygnięcia sądu drugiej instancji"
- [II USK 408/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-usk-408-21/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus-ubezpieczenia-spoleczne-359608) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2022-03-03
  > „Sformułowanie istotnego zagadnienia prawnego w rozumieniu art. 398 9 § 1 pkt 1 k.p.c. powinno przybrać postać porównywalną z formułowaniem zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości"
- [I UZ 20/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/i-uz-20-24/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-wartosc-przedmiotu-zaskarzenia-385280) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2024-12-04
  > „ustalenie podmiotu zobowiązanego do odprowadzania składek na ubezpieczenia społeczne (płatnika składek) wyklucza możliwość zakwalifikowania sprawy jako sprawy dotyczącej podlegania ubezpieczeniom społecznym"
- [II UZ 74/14](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uz-74-14/uchylenie-postanowienia-o-odrzuceniu-skargi-kasacyjnej-zus-2074958) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2015-03-10
  > „Istotą tego postępowania jest uzyskanie przez stronę wyjaśnienia treści przepisów prawa i ich zastosowania w odniesieniu do indywidualnej sytuacji wskazanej we wniosku"
- [III USK 536/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-usk-536-21/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-renta-policyjna-242959) — Sąd Najwyższy — wyrok z 2022-08-25
  > „Odmowa zastosowania przepisu ustawy uznanego przez sąd za sprzeczny z Konstytucją nie narusza zatem kompetencji Trybunału Konstytucyjnego"
- [III USK 366/25](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-usk-366-25/zwrot-skargi-kasacyjnej-przedwczesne-wniesienie-1752357) — wyrok z 2025-12-29
- [II UK 2/07](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uk-2-07/odrzucenie-skargi-kasacyjnej-zus-od-wyroku-apelacyjnego-53691) — wyrok z 2007-05-29
- [II UZ 6/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-uz-6-21/uchylenie-postanowienia-wz-wartosci-przedmiotu-zaskarzenia-2145029) — wyrok z 2021-09-09
- [II USK 287/21](https://lexedit.ai/orzeczenia/ii-usk-287-21/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-zus-492174) — wyrok z 2021-08-18
- [III USK 223/22](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-usk-223-22/odmowa-przyjecia-skargi-kasacyjnej-ubezpieczenia-wypadkowe-399362) — wyrok z 2023-07-04
- [III USK 26/24](https://lexedit.ai/orzeczenia/iii-usk-26-24/przyjecie-skargi-kasacyjnej-renta-emerytura-3061201) — wyrok z 2024-08-14

---

**Lexedit** — agent AI do researchu prawnego po polskim prawie: 1,4 mln orzeczeń (SN, NSA, WSA, sądy apelacyjne), 100 tys. aktów prawnych z wersjami historycznymi. Każde cytowanie w memo jest klikalne i weryfikowane względem treści źródła. Wypróbuj: https://lexedit.ai/research

Więcej odpowiedzi: https://lexedit.ai/odpowiedzi · Indeks dla agentów AI: https://lexedit.ai/llms.txt