Orzeczenie · 2021-02-16

XXVII Ca 806/19Uchylenie decyzji pozwolenie na budowe naruszenie procedury

Sąd

Sąd Okręgowy w Warszawie

Miejsce

Warszawa

Data

2021-02-16

SAOSnieruchomościzasiedzenieWysokaokręgowy

zasiedzenienieruchomość budynkowadekret warszawskiSkarb PaństwaPolska Akademia Naukwłasnośćposiadanie samoistnedobra wiarazła wiarapostępowanie odwoławcze

Podsumowanie

Przejdź do pełnego tekstu

Wniosek o zasiedzenie budynku przy ul. (...) w Warszawie złożył Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk, domagając się stwierdzenia nabycia własności przez Skarb Państwa. Wnioskodawca argumentował, że Skarb Państwa nabył nieruchomość w dobrej wierze z dniem 4 stycznia 1967 roku, lub przez zasiedzenie z dniem 4 stycznia 1977 roku. Uczestnicy, następcy prawni przedwojennych właścicieli, wnieśli o odrzucenie wniosku. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 roku stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z dniem 21 listopada 1975 roku własność budynku, uznając go za samoistnego posiadacza w złej wierze od 21 listopada 1945 roku. Sąd Rejonowy ustalił, że budynek stanowił odrębną nieruchomość od gruntu na mocy dekretu warszawskiego, a Skarb Państwa od początku posiadał go w złej wierze, wiedząc o prawach poprzednich właścicieli. Termin zasiedzenia (30 lat) upłynął z dniem 21 listopada 1975 roku. Uczestnicy wnieśli apelację, zarzucając naruszenie przepisów procesowych i materialnych, w tym błędne uznanie Skarbu Państwa za samoistnego posiadacza oraz możliwość zasiedzenia budynku dekretowego w oderwaniu od gruntu. Sąd Okręgowy w Warszawie oddalił apelacje, uznając je za bezzasadne. Sąd Odwoławczy podzielił ustalenia faktyczne i ocenę prawną Sądu Rejonowego, odrzucając zarzuty dotyczące naruszenia przepisów procesowych (art. 228 § 1 kpc, art. 156 § 1 w zw. z art. 16 kpa, art. 328 § 2 kpc) oraz materialnych. Sąd Okręgowy potwierdził, że Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem budynku, a domniemanie samoistności posiadania nie zostało obalone. Uznano, że zasiedzenie nie zostało przerwane przez wcześniejsze postępowania i że nie zachodziły przesłanki do zawieszenia biegu zasiedzenia z powodu siły wyższej (art. 121 pkt 4 kc). Sąd potwierdził również możliwość zasiedzenia budynku dekretowego jako odrębnej nieruchomości. O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Wysoka

Do czego można powołać

Potwierdzenie możliwości zasiedzenia budynków dekretowych jako odrębnych nieruchomości, analiza samoistnego posiadania Skarbu Państwa w specyficznych warunkach historycznych, interpretacja przepisów o zawieszeniu biegu zasiedzenia.

Ograniczenia stosowania

Specyfika dekretu warszawskiego i okresu historycznego, w którym powstały budynki.

Zagadnienia prawne (5)

Czy budynek stanowiący odrębną nieruchomość na gruncie przejętym na mocy dekretu warszawskiego może być przedmiotem zasiedzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, budynek dekretowy stanowi odrębną nieruchomość i może być przedmiotem zasiedzenia, niezależnie od gruntu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że dekret warszawski stworzył odrębną własność budynku od gruntu, a przepisy prawa rzeczowego i cywilnego dopuszczają zasiedzenie takiej nieruchomości. Własność budynku mogła przejść na inny podmiot w sposób pierwotny lub pochodny, w tym przez zasiedzenie.

Czy Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem budynku od początku jego przejęcia na mocy dekretu warszawskiego?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem budynku od momentu jego powstania jako odrębnego przedmiotu własności.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że Skarb Państwa, poprzez swoje jednostki organizacyjne, wykonywał władztwo faktyczne i wolę posiadania dla siebie, manifestując to wobec otoczenia i właścicieli. Nawet jeśli wiedział o prawach poprzednich właścicieli, nie świadczyło to o zależności posiadania, a jedynie o woli posiadania dla siebie.

Czy bieg terminu zasiedzenia został przerwany przez działania poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, bieg terminu zasiedzenia nie został przerwany.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że postanowienie o przywróceniu posiadania z 1947 roku nie przerwało biegu zasiedzenia, a roszczenia posesoryjne lub obligacyjne, niebędące środkami dochodzenia prawa rzeczowego, nie powodują przerwy biegu zasiedzenia. Odzyskanie faktycznego władztwa nad rzeczą nie nastąpiło.

Czy istniały okoliczności siły wyższej lub brak środków prawnych uniemożliwiające dochodzenie praw przez poprzednich właścicieli lub ich następców prawnych, co mogłoby zawiesić bieg zasiedzenia?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Nie, nie wykazano istnienia takich okoliczności.

Uzasadnienie

Sąd stwierdził, że nie można ogólnie przyjąć, iż do czerwca 1989 roku obywatele byli pozbawieni możliwości dochodzenia roszczeń związanych z nieruchomościami. Wskazano, że po zmianach politycznych w 1956 roku istniała możliwość dochodzenia praw na drodze sądowej, a od 1965 roku istniała ochrona petytoryjna. Brak było dowodów na to, że skuteczne dochodzenie roszczenia było niemożliwe z przyczyn politycznych lub braku środków prawnych.

Czy orzeczenie administracyjne odmawiające ustanowienia prawa użytkowania wieczystego tworzyło przeszkodę uniemożliwiającą wystąpienie na drogę sądową?

Odpowiedź sądu

Nie, nie stanowiło to przeszkody uniemożliwiającej wystąpienie na drogę sądową.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że zarzut naruszenia art. 156 § 1 w zw. z art. 16 k.p.a. był niedopuszczalny w postępowaniu cywilnym. Ponadto, interpretacja fragmentu literatury wskazującego na to, że 'niemal wszystkie' wnioski były rozpoznawane odmownie, sugeruje istnienie wniosków rozpoznanych pozytywnie, co podważa tezę o całkowitej niemożności uzyskania pozytywnej decyzji.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

Oddalić apelacje

Strona wygrywająca

wnioskodawca (Skarb Państwa)

Strony

Nazwa	Typ	Rola
(...) i Instytut (...) Polskiej Akademii Nauk w W.	instytucja	wnioskodawca
Skarb Państwa reprezentowany przez Prezydenta (...) W.	organ_państwowy	uczestnik
Polska Akademia Nauk w W.	instytucja	uczestnik
B. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
H. K.	osoba_fizyczna	uczestnik
W. G.	osoba_fizyczna	uczestnik
W. K.	osoba_fizyczna	uczestnik

Przepisy (18)

Główne

dekret warszawski art. 5

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Budynki znajdujące się na gruntach przechodzących na własność gminy pozostawały własnością dotychczasowych właścicieli, tworząc odrębną nieruchomość budynkową.

k.c. art. 172

Kodeks cywilny

Określa zasady nabycia własności przez zasiedzenie (termin 20 lat w dobrej wierze, 30 lat w złej wierze).

k.c. art. 336

Kodeks cywilny

Definicja posiadacza samoistnego.

k.c. art. 339

Kodeks cywilny

Domniemanie samoistności posiadania.

k.c. art. 340

Kodeks cywilny

Domniemanie ciągłości posiadania.

k.c. art. 7

Kodeks cywilny

Domniemanie dobrej wiary.

Pomocnicze

dekret warszawski art. 1

Dekret z dnia 26 października 1945 roku o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy

Grunt pod budynkiem przeszedł na własność gminy.

k.c. art. 121 § pkt 4

Kodeks cywilny

Zawieszenie biegu przedawnienia w razie siły wyższej lub niemożności dochodzenia roszczeń.

k.p.c. art. 520 § § 3

Kodeks postępowania cywilnego

Orzekanie o kosztach w sprawach, w których interesy stron są sprzeczne.

k.p.c. art. 385

Kodeks postępowania cywilnego

Utrzymanie w mocy zaskarżonego orzeczenia.

k.p.c. art. 13 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Stosowanie przepisów o postępowaniu w sprawach rozpoznawanych według przepisów o postępowaniu apelacyjnym.

k.p.c. art. 228 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

Fakty powszechnie znane.

k.p.c. art. 328 § § 2

Kodeks postępowania cywilnego

Wymagania dotyczące uzasadnienia orzeczenia.

kodeks N. art. 2228-2231

Kodeks Napoleona

Przepisy dotyczące posiadania i zasiedzenia.

Pr. Rzecz. art. 50

Dekret z dnia 11 października 1946 roku Prawo rzeczowe

Termin zasiedzenia nieruchomości.

Pr. Rzecz. art. 53

Dekret z dnia 11 października 1946 roku Prawo rzeczowe

Zawieszenie biegu zasiedzenia.

u.g.t.

Ustawa z dnia 14 lipca 1961 r. o gospodarce terenami w miastach i osiedlach

Ograniczenia możliwości zasiedzenia gruntów.

u.o.NSA

Ustawa z dnia 31 stycznia 1980 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym oraz o zmianie ustawy – kodeks postępowania administracyjnego

Ustanowienie sądownictwa administracyjnego.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Skarb Państwa był samoistnym posiadaczem budynku od początku. • Budynek dekretowy stanowi odrębną nieruchomość i może być przedmiotem zasiedzenia. • Bieg zasiedzenia nie został przerwany ani zawieszony. • Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i zastosował prawo materialne.

Odrzucone argumenty

Skarb Państwa był dzierżycielem, a nie samoistnym posiadaczem. • Nie było możliwe zasiedzenie budynku dekretowego w oderwaniu od gruntu. • Bieg zasiedzenia został przerwany lub zawieszony z powodu siły wyższej lub braku środków prawnych. • Orzeczenie administracyjne odmawiające prawa użytkowania wieczystego stanowiło przeszkodę w dochodzeniu praw.

Godne uwagi sformułowania

budynek dekretowy stanowi odrębną nieruchomość • Skarb Państwa był jedynym i wyłącznym posiadaczem samoistnym budynku • domniemanie samoistnego posiadania nie zostało skutecznie obalone • nie zachodziła sytuacja uniemożliwiająca rozpoczęcie i zakończenie biegu zasiedzenia

Skład orzekający

Iwona Grzegorzewska

Przewodniczący

Ewa Kiper

Sędzia

Katarzyna Małysa

Sędzia

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Potwierdzenie możliwości zasiedzenia budynków dekretowych jako odrębnych nieruchomości, analiza samoistnego posiadania Skarbu Państwa w specyficznych warunkach historycznych, interpretacja przepisów o zawieszeniu biegu zasiedzenia."

Ograniczenia: Specyfika dekretu warszawskiego i okresu historycznego, w którym powstały budynki.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy historycznego budynku w Warszawie i złożonego zagadnienia zasiedzenia, które ma znaczenie dla wielu podobnych nieruchomości. Interpretacja przepisów z okresu PRL i dekretów powojennych jest ciekawa dla prawników specjalizujących się w prawie rzeczowym.

“Czy Skarb Państwa zasiedział historyczny budynek w centrum Warszawy? Sąd Okręgowy rozstrzyga złożoną sprawę.”

Dane finansowe

zwrot kosztów postępowania: 1404,25 PLN

zwrot kosztów postępowania: 900 PLN

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników