XII C 2502/15

Sygnatura akt XII C 2502/15 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Poznań, dnia 8 marca 2018 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie: Przewodniczący: SSO Małgorzata Małecka Protokolant: protokolant sądowy Katarzyna Michalewska po rozpoznaniu w dniu 5 marca 2018 r. w Poznaniu na rozprawie sprawy z powództwa W. M. przeciwko M. F. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności oraz sprawy z powództwa M. M. przeciwko M. F. o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności (o dawnej sygn. akt XII C 2503/15) I. w sprawie o sygn. akt XII C 2502/15 1. powództwo oddala; 2. kosztami procesu obciąża powoda i w związku z tym zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 30 zł tytułem opłaty sądowej od zażalenia; II. w sprawie o dawnej sygn. akt XII C 2503/15 1. powództwo oddala; 2. kosztami procesu obciąża powódkę i w związku z tym zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 30 zł tytułem opłaty sądowej od zażalenia. /-/ SSO Małgorzata Małecka UZASADNIENIE Pozwem z dnia 16 grudnia 2015r. przeciwko pozwanemu M. F. , powód W. M. wniósł o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – aktu notarialnego sporządzonego przed Notariuszem W. C. w Kancelarii Notarialnej przy ul. (...) w P. dnia 28 kwietnia 2008r. rep. A (...) , zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 października 2015r., nadaną postanowieniem Sądu Rejonowego P. (...) z dnia 19 października 2015r. na rzecz następcy prawnego. Jako podstawę prawną swojego żądania powód wskazał treść art. 840 par. 1 kpc . Strona powodowa swoje żądanie uzasadniła tym, że przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Zdaniem powoda, wskazane w akcie notarialnym z dnia 28 kwietnia 2008r. zobowiązanie J. M. z tytułu pożyczki kwoty 96.000 zł nigdy nie istniało, bowiem strony umowy zawarły pożyczkę na kwotę znacznie niższą, tj. 30.000 zł. W. M. , jako mąż J. T. tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania uiścił na rzecz Z. B. kwotę 46.000 zł. Zdaniem strony powodowej, J. M. , jak i jej mąż W. M. (powód w niniejszym procesie) nie zostali w należyty sposób poinformowani o treści aktu notarialnego oraz o tym, że jednocześnie z umową pożyczki przenieśli własność nieruchomości na rzecz Z. B. . Zdaniem powoda, z uwagi na oczywistą niezgodność treści tytułu wykonawczego co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy zawartej pomiędzy J. M. a Z. B. , pozew jest konieczny i uzasadniony. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt XII C 2502/15. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016r. Sąd udzielił powodowi zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzyciela M. F. przez Komornika S. przy Sądzie Rejonowym P. (...) A. K. , sygn. akt (...) Pismem z dnia 29 sierpnia 2016r. swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Okręgowy w Poznaniu ( art. 60 par. 1 kpc ). Postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie zabezpieczające z dnia 11 sierpnia 2016r. Pozwem z dnia 16 grudnia 2015r. przeciwko pozwanemu M. F. , powódka M. M. wniosła o pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego – aktu notarialnego sporządzonego przed Notariuszem W. C. w Kancelarii Notarialnej przy ul. (...) w P. dnia 28 kwietnia 2008r. rep. A (...) , zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 października 2015r., nadaną postanowieniem Sądu Rejonowego P. (...) z dnia 19 października 2015r. na rzecz następcy prawnego. Jako podstawę prawną swojego żądania powódka wskazała treść art. 840 par. 1 kpc . Strona powodowa swoje żądanie uzasadniła tym, że przeczy zdarzeniom, na których oparto wydanie klauzuli wykonalności. Zdaniem powódki, wskazane w akcie notarialnym z dnia 28 kwietnia 2008r. zobowiązanie J. M. z tytułu pożyczki kwoty 96.000 zł nigdy nie istniało, bowiem strony umowy zawarły pożyczkę na kwotę znacznie niższą, tj. 30.000 zł. W. M. , jako mąż J. T. tytułem spłaty zaciągniętego zobowiązania uiścił na rzecz Z. B. kwotę 46.000 zł. Zdaniem strony powodowej, J. M. , jak i jej mąż W. M. nie zostali w należyty sposób poinformowani o treści aktu notarialnego oraz o tym, że jednocześnie z umową pożyczki przenieśli własność nieruchomości na rzecz Z. B. . Zdaniem powódki, z uwagi na oczywistą niezgodność treści tytułu wykonawczego co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy zawartej pomiędzy J. M. a Z. B. , pozew jest konieczny i uzasadniony. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt XII C 2503/15. Postanowieniem z dnia 11 sierpnia 2016r. Sąd udzielił powódce zabezpieczenia roszczenia poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego z wniosku wierzyciela M. F. przez Komornika S. przy Sądzie Rejonowym P. (...) A. K. , sygn. akt (...) Pismem z dnia 29 sierpnia 2016r. swój udział w sprawie zgłosił Prokurator Okręgowy w Poznaniu ( art. 60 par. 1 kpc ). Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2016r. Sąd Apelacyjny w Poznaniu oddalił zażalenie pozwanego na postanowienie zabezpieczające z dnia 11 sierpnia 2016r. Zarządzeniem z dnia 20 stycznia 2017r. Przewodnicząca sprawę o sygnaturze akt XII C 2503/15 połączyła ze sprawą o sygnaturze akt XII C 2502/15 na podstawie art. 219 kpc do wspólnego prowadzenia lub też rozstrzygnięcia ( pod sygn. XII C 2502/15) Pismem procesowym z dnia 3 marca 2017r., stanowiącym odpowiedź na pozew , pozwany M. F. wniósł o oddalenie powództw. Pozwany zarzucił powodom, że nie posiadają legitymacji do wytoczenia powództwa w trybie art. 840 kpc , albowiem nie zostali wymienieni w tytule wykonawczym ani w klauzuli wykonalności. Wyjaśnił, że zgodnie z orzecznictwem, legitymacja powoda może znaleźć oparcie wyłącznie w treści art. 791 kpc , jednakże strona powodowa nie spełniła ani przesłanek, ani wymogów aby z niego skorzystać. Pozwany zwrócił uwagę, iż podnoszony przez powodów zarzut nieświadomości czy błędu w rozeznaniu czy też przymusu dłużniczki nie może zostać uwzględniony wobec braku uchylenia się przez nią w terminie 1 roku od skutków prawnych oświadczenia, które złożyła. Na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017r. powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisku dodatkowo podnosząc zarzut nieważności umowy pożyczki zawartej pomiędzy Z. B. a J. M. oraz umowy przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności zawartej w formie aktu notarialnego w dniu 28 kwietnia 2008r. wobec braku causy. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: W dniu 11 kwietnia 2008r. powód W. M. zawarł ze Z. B. umowę pożyczki w formie pisemnej, na podstawie której pożyczył on od Z. B. kwotę 58.375 zł, którą był obowiązany zwrócić do 27 kwietnia 2011r. Suma pożyczki podlegała oprocentowaniu w wysokości 20 % w stosunku rocznym. Kwota pożyczki miała zostać zwrócona w 36 ratach miesięcznych po 1.650 zł, a reszta sumy, tj. 34.000 zł w terminie do dnia 27 kwietnia 2011r. Dowód: umowa pożyczki z dnia 11 kwietnia 2008r. (k. 257 akt) W dniu 28 kwietnia 2008r. Z. B. zawał z J. M. umowę pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności w formie aktu notarialnego. Strony umowy ustaliły w niej, że Z. B. udziela J. M. pożyczki w wysokości 96.000 zł, której odbiór w/w potwierdziła. Zgodnie z paragrafem 1 umowy, pożyczka miała zostać zwrócona przez J. M. w kwocie 126.000 zł (suma pożyczka powiększona o odsetki) w terminie do dnia 27 kwietnia 2011r. Strony umowy ustaliły (paragraf 2 umowy), że zabezpieczeniem spłaty należności wynikających z umowy pożyczki, o której mowa w par. 1 ) będzie przeniesienie na własność Z. B. prawa własności nieruchomości należącej do J. M. , położonej w P. przy ulicy (...) , dla której Sąd Rejonowy P. (...) w P. prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Dowód: umowa pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości na zabezpieczenie wierzytelności w formie aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r. (k.261-271 akt), wyciąg z księgi wieczystej nr (...) (k. 6-14 akt). Dnia 14 listopada 2014r. Z. B. sprzedał pozwanemu M. F. nieruchomości należącą uprzednio do powódki, dla której Sąd Rejonowy P. (...) w P. prowadzi księgę wieczystą nr (...) . Dowód: umowa sprzedaży w formie aktu notarialnego nieruchomości (k. 44-47, 91-98 akt) Postanowieniem z dnia 30 września 2015r. Prokuratura Rejonowa P. w P. w sprawie o sygn. akt (...) umorzyła śledztwo, m. in. w sprawie wprowadzenia w dniu 28 kwietnia 2008r. w P. w celu osiągnięcia korzyści majątkowej J. M. i W. M. w błąd co do warunków udzielanej pożyczki. Dowód: postanowienie z dnia 30 września 2015r. Prokuratury Rejonowej P. w P. (k. 27—39 akt). Postanowieniem z dnia 19 października 2015r. Sąd Rejonowy P. (...) w sprawie o sygn. akt II Co 5687/15 nadał klauzulę wykonalności na powyższy akt notarialny z dnia 28.04.2008r. Dowód: postanowienie z dnia 19 października 2015r. (k. 21-22, 89-90 akt) Wnioskiem egzekucyjnym z dnia 23 listopada 2015r. pozwany zwrócił się do komornika o wszczęcie egzekucji przeciwko dłużnikowi J. M. poprzez wydanie nieruchomości w P. przy ul. (...) Dowód: wniosek egzekucyjny z dnia 23.11.2015r. (k. 87-88 akt), Pismami z dnia 9 grudnia 2015r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P. (...) A. K. zawiadomił dłużników o wszczęciu egzekucji. Dowód: zawiadomienie o wszczęciu egzekucji ( 99- 100 akt), wezwania do dobrowolnego wydania nieruchomości z 9.12.2015r. (k. 48, 101-104,105-108,117-118 akt) W nieruchomości należącej uprzednio do J. M. , a obecnie do pozwanego, położonej w P. przy ulicy (...) , dla której Sąd Rejonowy P. (...) w P. prowadzi księgę wieczystą nr (...) mieszkają zarówno powód W. M. , jak i jego córka powódka M. M. . Bezsporne Pismem z dnia 25 lipca 2016r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym P. (...) A. K. w sprawie o sygn. akt (...) zawiadomił tutejszy Sąd o wyznaczeniu terminu eksmisji m.in. powoda W. M. i powódki M. M. . Bezsporne Postanowieniem z dnia 21 marca 2016r. Sąd Okręgowy w Poznaniu uchylił postanowienie prokuratora Prokuratury Rejonowej P. w P. z dnia 30 września 2015r. w sprawie o sygn. akt 2 Ds.105/13/14. M. in. w pkt V i w tym zakresie przekazał sprawę do dalszego prowadzenia. Dowód: postanowienie SO w Poznaniu z dnia 21.03.2016r. (k. 158-166 akt). Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego w postaci dokumentów oraz częściowo na podstawie zeznań świadka J. M. oraz powoda W. M. . Zgromadzone w sprawie dokumenty urzędowe i prywatne , Sąd uznał za w pełni wiarygodne. Zgodnie z treścią art. 244 k.p.c. dokumenty urzędowe stanowią dowód tego co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Zgodnie natomiast z treścią art. 245 k.p.c. dokumenty prywatne stanowią dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie. Zgromadzone w sprawie dokumenty nie były kwestionowane przez strony. Również Sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować zgromadzone w sprawie dokumenty urzędowe i prywatne z urzędu. Wiarygodność kserokopii dokumentów również nie budziła wątpliwości Sądu. Mimo, że kserokopia nie jest dokumentem, a stanowi jedynie element twierdzenia strony o istnieniu dokumentu o treści odpowiadającej kserokopii, to w niniejszej sprawie żadna ze stron nie podniosła zarzutów kwestionujących istnienie określonych dokumentów prywatnych czy urzędowych. Na podkreślenie zasługuje, że powodowie w połączonych sprawach nie kwestionowali zawarcia umowy pożyczki z dnia 11 kwietnia 2008r. pomiędzy powodem W. M. a Z. B. oraz umowy pożyczki oraz przeniesienia prawa własności nieruchomości z dnia 28 kwietnia 2008r. zawartej pomiędzy J. M. a Z. B. . Twierdzili jedynie, iż nie odzwierciedlały one rzeczywistych ustaleń między stronami umów. Nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy okazały się dokumenty zgromadzone w aktach postępowania karnego, których kserokopie załączono do akt sprawy, albowiem nie dotyczyły on żadnych okoliczności związanych z ewentualnymi prawami przysługującymi powodom skutecznymi wobec wierzyciela. Sąd jedynie częściowo uznał zeznania świadka J. M. i powoda W. M. (świadek i powód są małżeństwem) za przydatne dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotne, a jednocześnie bezsporne były ich zeznania potwierdzające zawarcie przez powoda W. M. umowy pożyczki ze Z. B. , z uwagi na znalezienie się przez niego w trudnej sytuacji finansowej w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Bezsporny był również fakt zawarcia przez świadka J. M. aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r. Okoliczności podpisania tych umów, były natomiast dla Sądu nieistotne, albowiem nie pozostawały w związku ze zgłoszonym przez powodów żądaniem. Bezsporne było również, że powodowie są domownikami dłużnika, którym jest J. M. , wobec której jest prowadzona egzekucja komornicza w oparciu o tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego z dnia 28 kwietnia 2008r., opatrzonego klauzulą wykonalności. Sąd zważył, co następuje: Roszczenia powodów zgłoszone w odrębnych pozwach, a połączone celem wspólnego rozpoznania lub też rozstrzygnięcia okazały się niezasadne. Po pierwsze zauważyć należy, że powodowie jako podstawę prawną swoich żądań powołali art. 840 par. 1 kpc , który jak wynika z samej jego treści ma zastosowanie jedynie wobec dłużnika. Legitymację do złożenia powództwa przeciwgzekucyjnego uregulowanego w tym artykule (tzw. powództwa opozycyjnego) ma dłużnik, który został określony w tytule wykonawczym, następcy prawni dłużnika, jeśli skierowano przeciwko nim egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego, a w przypadku określonym w art. 840 § 1 pkt 3 – małżonek dłużnika, przeciwko któremu skierowano egzekucję w trybie art. 787 kpc . W rozpatrywanej sprawie, zarówno powód W. M. , jak i powódka M. M. nie są dłużnikami, wskazanymi w tytule wykonawczym, którym jest akt notarialny z dnia 28 kwietnia 2008r. Rep. A (...) , sporządzony przez notariusza W. C. , opatrzony klauzulą wykonalności. Dłużnikiem jest natomiast J. M. i jedynie ona jest uprawniona do wytoczenia powództwa w oparciu o treść art. 840 par. 1 kpc . Wprawdzie powód W. M. jest małżonkiem dłużniczki, jednakże w sprawie nie wykazano, by wobec niego zostały spełnione przesłanki z art. 840 par. 1 pkt 3 kpc . Powodom, jako domownikom dłużnika przysługiwało natomiast wytoczenie powództwa w oparciu o treść art. 791 kpc . Osoby niewymienione w tytule wykonawczym, przeciwko którym prowadzona jest egzekucja na podstawie art. 791 kpc , uzyskują w postępowaniu egzekucyjnym status dłużnika. Dłużnikowi takiemu przysługuje powództwo o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności. Podstawą tego powództwa będzie twierdzenie o przysługującym mu prawie do nieruchomości. Na wstępie zauważyć należy, ze powodowie dochowali terminu wynikającego z art. 791 par. 3 kpc , który ma charakter terminu zawitego. Termin tygodnia należy liczyć od dnia otrzymania przez dłużnika pouczenia komornika o możliwości wytoczenia powództwa o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności. W połączonych sprawach powód W. M. oraz powódka M. M. wnieśli pozwy w dniu 16 grudnia 2015r. ( data nadania pozwów listem poleconym), a wezwanie do dobrowolnego wykonania tytułu wykonawczego dla każdego powoda zostało opatrzone datą 9 grudnia 2015r. ( do obu pism zostało załączone pouczenia o możliwości wytoczenia powództwa o pozbawienie w stosunku do niego tytułu wykonawczego wykonalności k. 105, 107, 117,118 akt XII C 2503/15 i k. 105, 107, 117, 118 akt XII C 2502/15). Sąd uznał jednak, że powodowie w niniejszym procesie nie wykazali, by przysługiwało im jakiekolwiek prawo do nieruchomości położonej w P. przy ul. (...) . Co istotne, pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego żądali z uwagi na „oczywistą niezgodność jego treści co do faktycznych wydarzeń oraz co do uzgodnionej treści umowy pożyczki zawartej pomiędzy J. M. i Z. B. .” Tym samym powoływali się nie na przysługujące im ewentualne prawa do nieruchomości, skuteczne wobec wierzyciela, lecz na okoliczności zawarcia aktu notarialnego przez dłużniczkę J. M. . Mając zatem powyższe na względzie, zarówno powództwo wytoczone przez powoda W. M. , jak i powództwo wytoczone przez powódkę M. M. podlegało oddaleniu. W oparciu o treść art. 98 par. 1 kpc , Sąd kosztami niniejszych procesów obciążył w całości powodów i zasądził od nich na rzecz pozwanego po 30 zł, która to kwota stanowi uiszczoną przez pozwanego w obu sprawach opłatę sadową od zażaleń na postanowienia Sądu z dnia 11 sierpnia 2016r. /-/ SSO Małgorzata Małecka