XI Ns 364/16
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła wniosku S.K. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po jej ojcu, J.K., zmarłym w 2011 r. Wnioskodawczyni argumentowała, że od 1984 r. nie utrzymywała kontaktu z ojcem, nie wiedziała o jego sytuacji zawodowej ani o zaciągniętych przez niego zobowiązaniach. O długach dowiedziała się dopiero w styczniu 2016 r. z pisma banku. Sąd ustalił stan faktyczny, w tym datę śmierci spadkodawcy, brak testamentu oraz brak kontaktu wnioskodawczyni z ojcem od wielu lat. Sąd oparł się na zeznaniach wnioskodawczyni, które uznał za wiarygodne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy wnioskodawczyni działała pod wpływem błędu istotnego dla uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, zgodnie z art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 Kodeksu cywilnego. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że błąd co do stanu spadku (nieświadomość istnienia długów) może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie, pod warunkiem dołożenia należytej staranności w ustalaniu stanu majątku. W ocenie sądu, wnioskodawczyni dołożyła należytej staranności, kontaktując się z jedynym znanym jej krewnym ojca (wujem), który jednak również nie posiadał informacji o długach. W związku z tym sąd uznał, że wnioskodawczyni działała pod wpływem istotnego błędu i zatwierdził jej oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc, obciążając każdego uczestnika kosztami związanymi z jego udziałem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUzasadnienie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie z powodu błędu co do stanu spadku, zwłaszcza w sytuacji braku kontaktu ze spadkodawcą i braku możliwości uzyskania informacji o jego długach.
Każda sprawa oceniana indywidualnie pod kątem należytej staranności spadkobiercy.
Zagadnienia prawne (2)
Czy spadkobierca, który nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu, jeśli działał pod wpływem błędu co do stanu spadku?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli błąd był istotny i spadkobierca dołożył należytej staranności w ustalaniu stanu majątku spadkowego.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że wnioskodawczyni, która nie utrzymywała kontaktu z ojcem od lat i dowiedziała się o jego długach dopiero po upływie terminu do odrzucenia spadku, działała pod wpływem istotnego błędu. Brak możliwości uzyskania informacji o stanie majątku spadkowego, mimo podjęcia prób kontaktu z krewnym spadkodawcy, uzasadniał uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie.
Czy nieznajomość przedmiotu spadku, wynikająca z braku należytej staranności spadkobiercy w ustalaniu stanu majątku spadkowego, może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie?
Odpowiedź sądu
Nie, błąd musi być istotny i nie może wynikać z zaniedbania spadkobiercy.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym błąd prawnie doniosły nie może wynikać z niedołożenia przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. W analizowanej sprawie sąd uznał, że wnioskodawczyni dołożyła należytej staranności.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| S. K. | osoba_fizyczna | wnioskodawczyni |
| (...) S.A. (...) Portfelami Wierzytelności | spółka | uczestnik |
Przepisy (5)
Główne
k.c. art. 1019 § § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: 1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem; 2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.
k.c. art. 1019 § § 2
Kodeks cywilny
Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.
k.c. art. 1019 § § 3
Kodeks cywilny
Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.
Pomocnicze
k.c. art. 84
Kodeks cywilny
Aby móc uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli, błąd musi być istotny i dotyczyć treści czynności prawnej.
k.p.c. art. 520 § § 1
Kodeks postępowania cywilnego
W sprawach o prawa z zakresu prawa rzeczowego oraz w sprawach o zasiedzenie, o zniesienie współwłasności, o naruszenie posiadania, jak również w sprawach o wpis w księdze wieczystej i o założenie księgi wieczystej, każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Brak kontaktu wnioskodawczyni z ojcem od wielu lat. • Niewiedza wnioskodawczyni o istnieniu długów spadkowych do momentu otrzymania pisma z banku. • Brak możliwości uzyskania informacji o stanie majątku spadkowego mimo podjęcia prób. • Działanie pod wpływem istotnego błędu co do stanu spadku.
Godne uwagi sformułowania
pod wpływem błędu • uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu • błąd musi być istotny i dotyczyć treści czynności prawnej • nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego
Skład orzekający
Jolanta Sikorska
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie z powodu błędu co do stanu spadku, zwłaszcza w sytuacji braku kontaktu ze spadkodawcą i braku możliwości uzyskania informacji o jego długach."
Ograniczenia: Każda sprawa oceniana indywidualnie pod kątem należytej staranności spadkobiercy.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu spadku i jak błąd co do jego stanu może wpłynąć na możliwość odrzucenia spadku, nawet po upływie terminu.
“Czy można odrzucić spadek po latach, jeśli nie wiedziało się o długach ojca?”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.