Orzeczenie · 2016-07-21

XI Ns 364/16

Sąd
Sąd Rejonowy w Toruniu
Miejsce
Toruń
Data
2016-07-21
SAOSCywilneprawo spadkoweŚredniarejonowy
spadekodrzucenie spadkuuchylenie siębłądtermindługi spadkoweKodeks cywilnyart. 1019 kc

Sprawa dotyczyła wniosku S.K. o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po jej ojcu, J.K., zmarłym w 2011 r. Wnioskodawczyni argumentowała, że od 1984 r. nie utrzymywała kontaktu z ojcem, nie wiedziała o jego sytuacji zawodowej ani o zaciągniętych przez niego zobowiązaniach. O długach dowiedziała się dopiero w styczniu 2016 r. z pisma banku. Sąd ustalił stan faktyczny, w tym datę śmierci spadkodawcy, brak testamentu oraz brak kontaktu wnioskodawczyni z ojcem od wielu lat. Sąd oparł się na zeznaniach wnioskodawczyni, które uznał za wiarygodne. Kluczowe dla rozstrzygnięcia było ustalenie, czy wnioskodawczyni działała pod wpływem błędu istotnego dla uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie, zgodnie z art. 1019 § 2 w zw. z art. 84 Kodeksu cywilnego. Sąd, powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, uznał, że błąd co do stanu spadku (nieświadomość istnienia długów) może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków niezłożenia oświadczenia w terminie, pod warunkiem dołożenia należytej staranności w ustalaniu stanu majątku. W ocenie sądu, wnioskodawczyni dołożyła należytej staranności, kontaktując się z jedynym znanym jej krewnym ojca (wujem), który jednak również nie posiadał informacji o długach. W związku z tym sąd uznał, że wnioskodawczyni działała pod wpływem istotnego błędu i zatwierdził jej oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 520 § 1 kpc, obciążając każdego uczestnika kosztami związanymi z jego udziałem.

Asystent · analiza prawna

Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.

Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.

Wypróbuj Asystenta

Wartość praktyczna

Siła precedensu: Średnia
Do czego można powołać

Uzasadnienie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie z powodu błędu co do stanu spadku, zwłaszcza w sytuacji braku kontaktu ze spadkodawcą i braku możliwości uzyskania informacji o jego długach.

Ograniczenia stosowania

Każda sprawa oceniana indywidualnie pod kątem należytej staranności spadkobiercy.

Zagadnienia prawne (2)

Czy spadkobierca, który nie złożył oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu, jeśli działał pod wpływem błędu co do stanu spadku?Ratio decidendi

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli błąd był istotny i spadkobierca dołożył należytej staranności w ustalaniu stanu majątku spadkowego.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że wnioskodawczyni, która nie utrzymywała kontaktu z ojcem od lat i dowiedziała się o jego długach dopiero po upływie terminu do odrzucenia spadku, działała pod wpływem istotnego błędu. Brak możliwości uzyskania informacji o stanie majątku spadkowego, mimo podjęcia prób kontaktu z krewnym spadkodawcy, uzasadniał uchylenie się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia w terminie.

Czy nieznajomość przedmiotu spadku, wynikająca z braku należytej staranności spadkobiercy w ustalaniu stanu majątku spadkowego, może stanowić podstawę do uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie?

Odpowiedź sądu

Nie, błąd musi być istotny i nie może wynikać z zaniedbania spadkobiercy.

Uzasadnienie

Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym błąd prawnie doniosły nie może wynikać z niedołożenia przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego. W analizowanej sprawie sąd uznał, że wnioskodawczyni dołożyła należytej staranności.

Rozstrzygnięcie
Decyzja
Zatwierdzono uchylenie się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku
Strona wygrywająca
S. K.

Strony

NazwaTypRola
S. K.osoba_fizycznawnioskodawczyni
(...) S.A. (...) Portfelami Wierzytelnościspółkauczestnik

Przepisy (5)

Główne

k.c. art. 1019 § § 1

Kodeks cywilny

Jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami: 1) uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem; 2) spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

k.c. art. 1019 § § 2

Kodeks cywilny

Spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia w terminie, może w powyższy sposób uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu.

k.c. art. 1019 § § 3

Kodeks cywilny

Uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku wymaga zatwierdzenia przez sąd.

Pomocnicze

k.c. art. 84

Kodeks cywilny

Aby móc uchylić się od skutków prawnych oświadczenia woli, błąd musi być istotny i dotyczyć treści czynności prawnej.

k.p.c. art. 520 § § 1

Kodeks postępowania cywilnego

W sprawach o prawa z zakresu prawa rzeczowego oraz w sprawach o zasiedzenie, o zniesienie współwłasności, o naruszenie posiadania, jak również w sprawach o wpis w księdze wieczystej i o założenie księgi wieczystej, każdy uczestnik ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Brak kontaktu wnioskodawczyni z ojcem od wielu lat. • Niewiedza wnioskodawczyni o istnieniu długów spadkowych do momentu otrzymania pisma z banku. • Brak możliwości uzyskania informacji o stanie majątku spadkowego mimo podjęcia prób. • Działanie pod wpływem istotnego błędu co do stanu spadku.

Godne uwagi sformułowania

pod wpływem błędu • uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu • błąd musi być istotny i dotyczyć treści czynności prawnej • nieznajomość przedmiotu spadku pozostająca w związku przyczynowym z niedołożeniem przez spadkobiercę należytej staranności w ustalaniu rzeczywistego stanu majątku spadkowego

Skład orzekający

Jolanta Sikorska

przewodniczący

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Średnia

Powoływalne dla: "Uzasadnienie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie z powodu błędu co do stanu spadku, zwłaszcza w sytuacji braku kontaktu ze spadkodawcą i braku możliwości uzyskania informacji o jego długach."

Ograniczenia: Każda sprawa oceniana indywidualnie pod kątem należytej staranności spadkobiercy.

Wartość merytoryczna

Ocena: 6/10

Sprawa pokazuje, jak ważne jest dokładne ustalenie stanu spadku i jak błąd co do jego stanu może wpłynąć na możliwość odrzucenia spadku, nawet po upływie terminu.

Czy można odrzucić spadek po latach, jeśli nie wiedziało się o długach ojca?

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej.

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

  • Analiza orzecznictwa i przepisów
  • Drafting pism i dokumentów
  • Odpowiedzi na pytania prawne
  • Pogłębiona analiza z doktryny
Wypróbuj Asystenta AI za darmo
Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.

Przeczytaj pełny tekst