XI GC 463/25

Sygn. akt XI GC 463/25 UZASADNIENIE Pozwem z dnia 20 marca 2025 r. (...) Fundusz (...) spółka akcyjna we F. wniósł przeciwko Ł. H. (1) o zapłatę kwoty 70 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 marca 2025 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu. Powódka dochodzi od pozwanego zwrotu ceny uzyskanej z tytułu nabycia od pozwanego pojazdu marki A. (...) obarczonego wadą prawną, albowiem pojazd pochodził z przestępstwa kradzieży i na mocy zarządzenia prokuratora został zwrócony pierwotnemu właścicielowi. Nakazem zapłaty z dnia 25 marca 2025 r. Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Pozwany wniósł sprzeciw od ww. nakazu zapłaty, zaskarżając nakaz w całości, wnosząc oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu. Nadto pozwany wniósł o przypozwanie (...) sp. z o.o. we F. , od której pozwany nabył pojazd. W toku procesu strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Dnia 8 października 2020 r. pozwany Ł. H. (1) prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą (...) (kupujący) zawarł z (...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnością we F. (sprzedający) umowę sprzedaży pojazdu marki A. (...) nr VIN (...) za kwotę 70 000 zł. Pojazd ten miał być następnie przedmiotem umowy leasingu pomiędzy F. W. prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą (...) a powodem (...) Funduszem (...) spółką akcyjną we F. jako finansującym. Dowód: - faktura VAT k. 57; - zeznania pozwanego Ł. H. (2) k. 154-154v.; Dnia 12 listopada 2020 r. powódka (...) Fundusz (...) spółka akcyjna we F. zawarła z F. W. umowę leasingu nr (...) , przedmiotem której było nabycie przez powódkę pojazdu marki A. (...) od pozwanego Ł. H. (1) za kwotę 70 000 zł i oddanie go do korzystania za wynagrodzeniem. Dowód: - umowa leasingu k. 6-11; - zeznania pozwanego Ł. H. (2) k. 154-154v. Dnia 26 listopada 2020 r. (...) spółka akcyjna we F. zakupiła od Ł. H. (1) pojazd marki A. (...) nr VIN (...) za kwotę 70 000 zł. Przed nabyciem pojazdu został poddany oględzinom i ekspertyzie technicznej przez rzeczoznawcę samochodowego S. H. celem wyceny wartości rynkowej. Rzeczoznawca zastrzegł, iż nie ponosi odpowiedzialności za wady ukryte (prawne i fizyczne) przedmiotu wyceny. Dowód: - faktura VAT k. 5; - ekspertyza DEKRA k. 13-31; - zeznania pozwanego Ł. H. (1) k. 154-154v.; E. 8 grudnia 2020 r. F. W. pokwitował odbiór pojazdu od powódki i z tytułu korzystania z przedmiotu leasingu uiszczał na rzecz powódki raty leasingowe w kwotach 1048,89 zł miesięcznie. Dowód: - protokół zdawczo odbiorczy k. 12; - rozliczenie umowy k. 146-149; - zeznania pozwanego Ł. H. (1) k. 154-154v. Zarządzeniem z dnia 6 września 2023 r. Prokurator Prokuratury Okręgowej w Słupsku zarządził zwrot (...) spółce akcyjnej w F. po uprawomocnieniu się zarządzenia ww. pojazdu marki A. (...) nr VIN (...) , albowiem w toku śledztwa zabezpieczono od F. W. pojazd marki A. (...) nr VIN (...) wobec podejrzenia, iż pochodzi on z czynu zabronionego i na skutek badań mechanoskopijnych ustalono pierwotny numer pojazdu (...) , który to pojazd pochodził z przestępstwa kradzieży, wobec czego należało zwrócić zabezpieczony od F. W. pojazd właścicielowi. Zarządzenie prokuratora doręczono powódce w dniu 13 września 2023 r. Dowód: - zarządzenie z dnia 6 września 2023 r. k 32; - dokumentacja UM R. k. 95-114; - zeznania pozwanego Ł. H. (1) k. 154-154v. Pismem z dnia 18 grudnia 2023 r. powódka oświadczyła o odstąpieniu od umowy sprzedaży zawartej z pozwanym dnia 26 listopada 2020 r., wzywając pozwanego do zwrotu kwoty 70 000 zł, w terminie 7 dni. Dowód: - pismo z dnia 18 grudnia 2023 r. k. 33; - wydruk śledzenia przesyłki k. 34-35; - pełnomocnictwo k. 74. Pismem z dnia 15 stycznia 2024 r. powódka wezwała pozwanego do zapłaty łącznej kwoty 70 453,08 zł, na którą składały się kwoty 70 000 zł tytułem należności głównej oraz 453,08 zł tytułem odsetek, w terminie do dnia 26 stycznia 2024 r. Dowód: - pismo z dnia 15 stycznia 2024 r. k. 36; - dowód nadania k. 37-38; Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym dokumentu urzędowego ( art. 244 k.p.c. ), jakim jest zarządzenie z dnia 6 września 2023 r. Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Słupsku. Ubocznie sąd bazował na zeznaniach pozwanego, czym innym jest natomiast ocena, jakie fakty zostały tym dowodem wykazane. Sąd zważył, co następuje: Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości. Niniejszym pozwem powódka dochodziła od pozwanego zwrotu uiszczonej ceny w związku z odstąpieniem od zawartej z pozwanym umowy sprzedaży pojazdu marki A. (...) nr VIN (...) , wobec ujawnienia wady prawnej pojazdu, który pochodził z kradzieży i na mocy zarządzenia Prokuratora podlegał zwrotowi ustalonemu właścicielowi. Sprzeciwiając się żądaniu pozwu, pozwany podniósł, iż roszczenie powoda jest sprekludowane, pozew został złożony po upływie rocznego terminu prekluzyjnego z art. 576 § 1 k.c. , wobec czego oświadczenie powódki o odstąpieniu od umowy sprzedaży jest nieskuteczne. Nadto pozwany podniósł, iż powódka nie wykazała, aby sporny pojazd pochodził z kradzieży. Zarzucił także, iż powódka nie wykazała, kto i kiedy miał dokonać kradzieży, jak również nie wykazała, kto był jego faktycznym właścicielem. Wreszcie przedłożone zarządzenie Prokuratora w formie kopii nie posiada żadnej informacji o jego wykonaniu. Pozwany podniósł również, iż z uwagi na upływ 3 - letniego terminu, powód skutecznie nabył własność spornego pojazdu na mocy art. 169§2 k.c. Pozwany podniósł również zarzut braku szkody w majątku powódki, która pobierała pożytki z tytułu umowy leasingu spornego pojazdu. Zgodnie z art. 556 k.c. sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia). Z kolei w myśl art. 556 3 k.c. rzecz dotknięta jest wadą prawną, j eżeli stanowi własność osoby trzeciej, jest obciążona prawem osoby trzeciej albo ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu. W przypadku sprzedaży prawa wada prawna może również polegać na nieistnieniu prawa. Pozostałe wady stanowią wady fizyczne. Stosownie do art. 560 § 1 k.c. jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie. Ograniczenie to nie ma zastosowania, jeżeli rzecz była już wymieniona lub naprawiana przez sprzedawcę albo sprzedawca nie uczynił zadość obowiązkowi wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady. Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, powódka nabyła od pozwanego pojazd dotknięty wadą prawną w rozumieniu art. 556 3 k.c. , co potwierdza dokument urzędowy w postaci zarządzenia Prokuratora, z którego wynika, iż nabyty przez powódkę od pozwanego pojazd pochodził z przestępstwa kradzieży, co wykazały przeprowadzone w toku śledztwa badania mechanoskopijne. Również na mocy zarządzenia prokuratora pojazd został wydany właścicielowi - (...) S.A. Z powyższego dokumentu urzędowego ( art. 244 k.p.c. ) wynika zatem, że zakupiony pojazd stanowił własność osoby trzeciej, nadto z orzeczenia organu (prokuratora) wynikało ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą, skoro pojazd wydano ustalonemu właścicielowi, a powódka tudzież leasingobiorca nie mogli już dysponować samochodem. Powódka zgłosiła ww. okoliczność pozwanemu, odstępując od umowy i wnosząc o zwrot uiszczonej ceny. Pozwany kwestionował okoliczność wykazania wady i moc dowodową zarządzenia prokuratora, niemniej jednak to na pozwanym spoczywał ciężar obalenia faktów stwierdzonych ww. dokumentem urzędowym ( art.244 k.c. ). Skoro z zarządzenia prokuratora wynikało, iż zabezpieczony w toku śledztwa pojazd pochodził z kradzieży, został wydany właścicielowi, co oznacza, iż powódka nie mogła dysponować pojazdem, to należy przyjąć, że powódka wykazała okoliczność zaistnienia wady prawnej, a pozwany swoimi twierdzeniami i naprowadzonymi dowodami nie obalił mocy dowodowej powyższego zarządzenia prokuratora. Zgodnie z art. 576 k.c. do wykonywania uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej stosuje się przepisy art. 568 § 2-5 , z tym że bieg terminu, o którym mowa w art. 568 § 2 , rozpoczyna się od dnia, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady , a jeżeli kupujący dowiedział się o istnieniu wady dopiero na skutek powództwa osoby trzeciej - od dnia, w którym orzeczenie wydane w sporze z osobą trzecią stało się prawomocne. Natomiast na mocy art. 568 § 1 k.c. sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości - przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu. Roszczenie o usunięcie wady lub wymianę rzeczy sprzedanej na wolną od wad przedawnia się z upływem roku, licząc od dnia stwierdzenia wady. Jeżeli kupującym jest konsument, bieg terminu przedawnienia nie może zakończyć się przed upływem terminów określonych w § 1 zdanie pierwsze ( art. 568 § 2 k.c. ). W terminach określonych w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej. Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady ( art. 568 § 3 k.c. ). Upływ terminu do stwierdzenia wady nie wyłącza wykonania uprawnień z tytułu rękojmi, jeżeli sprzedawca wadę podstępnie zataił (§ 6). Ponadto zgodnie z art. 563 k.c. przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później - jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu ( § 1 ). Do zachowania powyższego terminu wystarczy wysłanie przed jego upływem zawiadomienia o wadzie ( § 2 ). Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy, podkreślić należy, iż powódka zawierając umowę sprzedaży z pozwanym, w ocenie sądu dochowała należytej staranności badając pojazd w zwyczajowo przyjęty sposób w tego rodzaju sytuacjach – sporządzono bowiem przez rzeczoznawcę (...) ekspertyzę, dotyczącą stanu pojazdu będącego przedmiotem umowy leasingu z wyceną jego wartości. Nadto powód jako przedsiębiorca zajmujący się finansowaniem umów leasingu nie mógł bazować na niejasnym nabyciu własności przedmiotu leasingu, wobec czego przyjąć należy, że powód nie utracił uprawnień z tytułu rękojmi i mógł skutecznie odstąpić od umowy zawartej z pozwanym powołując się na wadę prawną rzeczy. Kluczowy dla rozstrzygnięcia zarzutu pozwanego sprekludowania roszczenia wobec upływu rocznego terminu okazał się moment powzięcia przez powódkę wiedzy o zaistnieniu wady prawnej. Jak wynika z przedłożonego zarządzenia Prokuratora z dnia 6 września 2023 r., zarządzenie to doręczono powódce w dniu 13 września 2023 r., natomiast dnia 18 grudnia 2023 r. powódka złożyła wobec pozwanego oświadczenie o odstąpieniu od umowy sprzedaży, wzywając go do zwrotu uiszczonej ceny. Powódka wykonała zatem przewidziane art. 568 § 3 k.c. uprawnienie kupującego wynikające z przepisów o rękojmi, składając oświadczenie o odstąpieniu od umowy z powodu wady prawnej rzeczy sprzedanej, które złożyła wobec pozwanego z zachowaniem rocznego terminu, o którym mowa w art. 568 § 2 k.c. w zw. z art. 576 k.c. Czym innym jest natomiast bieg terminu na wniesienie powództwa o zapłatę, po skutecznym odstąpieniu od umowy, bowiem zgodzić się należy z powódką, że roszczenie o zwrot ceny na skutek odstąpienia od umowy wzajemnej ( art. 494 k.c. ) przedawnia się na zasadach ogólnych i w przypadku roszczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą termin ten wynosi 3 lata ( art. 118 k.c. ). Powódka wnosząc pozew 20 marca 2025 roku, przerwała bieg 3-letniego terminu przedawnienia roszczenia o zapłatę (zwrot ceny). Pozwany podniósł także zarzut upływu terminu, na skutek którego powódka nabyła własność rzeczy, nawet jeśli pochodziła ona z kradzieży oraz, że powód nie powiadomił go o tym fakcie i pozbawił pozwanego możliwości udziału w postępowaniu prowadzonym przez prokuratora. W okolicznościach sprawy nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut pozwanego dotyczący nabycia własności przez powódkę z uwagi na upływ 3 - letniego terminu wskazanego w art. 169§2 k.c. , zgodnie z którym gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu. Z kolei w myśl art. 573 k.c. kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym sprzedawcę i wezwać go do wzięcia udziału w sprawie. Jeżeli tego zaniechał, a osoba trzecia uzyskała orzeczenie dla siebie korzystne, sprzedawca zostaje zwolniony od odpowiedzialności z tytułu rękojmi za wadę prawną o tyle, o ile jego udział w postępowaniu był potrzebny do wykazania, że roszczenia osoby trzeciej były całkowicie lub częściowo bezzasadne. W doktrynie prawniczej przyjmuje się, że odpowiedzialność sprzedawcy za wady prawne rzeczy jest odpowiedzialnością na zasadzie ryzyka, co oznacza, że sprzedawca nie może uwolnić się od odpowiedzialności poprzez wykazanie braku winy własnej sprzedawcy. Dla istnienia wady prawnej oraz możliwości przewidzianych na tę okoliczność uprawnień kupującego wtórne znaczenie ma to, że w konkretnym przypadku podmiot taki, pomimo istnienia wady prawnej, może skutecznie nabyć własność na podstawie przepisów o ochronie nabywcy w dobrej wierze ( art. 169 -170 k.c. ). Celem tych przepisów jest ochrona nabywcy, a nie zbywcy, stąd kupujący, który nie chce skorzystać z takiej ochrony, nie traci uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne i może od umowy odstąpić. Aktualność zachowuje w tym względzie wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 lipca 2008 r., sygn. akt IV CSK 182/08, zgodnie z którym celem art. 169 § 1 k.c. jest polepszenie położenia nabywcy w dobrej wierze, a nie utrudnienie mu wykorzystania instrumentów prawnych umożliwiających uwolnienie się z więzów nieudanej umowy, dostępnych w wypadku, gdyby takiej ochrony nie miał. Jeżeli zatem nabywca, podlegający ochronie przewidzianej w art. 169 k.c. nie chce z niej korzystać - obojętne czy dla uniknięcia pokrzywdzenia dotychczasowego właściciela, czy z obawy przed jego ewentualnymi roszczeniami i wiążącą się z tym niepewnością uzyskanych praw - i dąży do unicestwienia czynności prawnej, na podstawie której nabył rzecz, może powołać się na wadę prawną zakupionej rzeczy. Jak bowiem stwierdził Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 28 września 1995 r. (III CZP 125/95, OSNC 1996/1/11), odnoszącej się do wzajemnego stosunku pomiędzy roszczeniami odszkodowawczymi kupującego i prawami z rękojmi, sprawą nadrzędną jest interes kupującego, który powinien doznać ochrony za pomocą takich środków prawnych, które ją lepiej gwarantują. Odstąpienie od umowy sprzedaży, które spowoduje stan, jakby umowa nie została zawarta, uchyli skutki działania art. 169 § 1 k.c. Jedną z przesłanek koniecznych do wprowadzenia zmian własnościowych na podstawie tego przepisu jest bowiem zawarcie ważnej umowy zbycia rzeczy (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2002 r., V CKN 1340/00). Z tego powodu zarzuty pozwanego dotyczące możliwości nabycia własności rzeczy przez powódkę tudzież pozbawienia możliwości wykazania przez pozwanego w toku śledztwa, że roszczenia osoby trzeciej były bezzasadne, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, nie powodują utraty uprawnień kupującego. Mając powyższe na uwadze, wobec zaistnienia wady prawnej pojazdu oraz wydania przedmiotu umowy właścicielowi, powódce przysługiwało uprawnienie polegające na odstąpieniu od umowy z powodu wady rzeczy sprzedanej, a tym samym po stronie pozwanego zaktualizował się obowiązek zwrotu uiszczonej ceny. Tym samym w pkt I sentencji należało zasądzić od pozwanego na rzecz powódki cała dochodzoną kwotę, tj. 70 000 zł, wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 20 marca 225 r. do dnia zapłaty. Orzeczenie o odsetkach znajduje swoją podstawę prawną w treści art. 481 § 1 k.c. Rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w pkt II wyroku, znajduje podstawę prawną w art. 98 § 1 i §1 1 k.p.c. Powódka wygrała sprawę w całości, wobec czego pozwany zobowiązany jest do zwrotu poniesionych przez powódkę kosztów procesu. Na koszty poniesione przez powódkę składają się opłata o pozwu 3500 zł, opłata od pełnomocnictwa 17 złotych oraz wynagrodzenie pełnomocnika – radcy prawnego 5400 złotych. Łącznie zasądzono na rzecz powoda kwotę (...) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty. Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji. ZARZĄDZENIE 1. (...) 2. (...) (...) 3. (...)