XI GC 463/25
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuPowódka, Fundusz (...) spółka akcyjna, wniosła pozew przeciwko Ł. H. o zapłatę 70 000 zł tytułem zwrotu ceny zakupu pojazdu, który okazał się wadliwy prawnie, ponieważ pochodził z kradzieży i został zwrócony prawowitemu właścicielowi na mocy zarządzenia prokuratora. Sąd pierwszej instancji wydał nakaz zapłaty, od którego pozwany wniósł sprzeciw. Pozwany podniósł zarzuty dotyczące przedawnienia roszczenia z tytułu rękojmi (art. 576 § 1 k.c.), skutecznego nabycia własności pojazdu przez powódkę na mocy art. 169 § 2 k.c. po upływie 3 lat od utraty, braku wykazania wady prawnej oraz braku szkody po stronie powódki, która pobierała pożytki z umowy leasingu. Sąd ustalił, że pozwany sprzedał powódce pojazd, który stanowił własność osoby trzeciej i był obciążony ograniczeniem w korzystaniu na mocy orzeczenia organu (zarządzenie prokuratora), co stanowiło wadę prawną w rozumieniu art. 556³ k.c. Sąd uznał, że zarządzenie prokuratora jest dokumentem urzędowym (art. 244 k.p.c.) potwierdzającym wadę prawną, a pozwany nie obalił jego mocy dowodowej. Sąd podkreślił, że powódka dochowała należytej staranności przy badaniu pojazdu i skutecznie odstąpiła od umowy sprzedaży, składając oświadczenie o odstąpieniu w terminie od dnia dowiedzenia się o wadzie (13 września 2023 r.), tj. do 18 grudnia 2023 r., co mieściło się w rocznym terminie z art. 568 § 2 k.c. w zw. z art. 576 k.c. Sąd wyjaśnił, że przepisy o ochronie nabywcy w dobrej wierze (art. 169 k.c.) mają na celu ochronę nabywcy, a nie zbywcy, i powódka miała prawo wybrać odstąpienie od umowy zamiast skorzystania z tej ochrony. Roszczenie o zwrot ceny na skutek odstąpienia od umowy wzajemnej (art. 494 k.c.) przedawnia się na zasadach ogólnych (3 lata), a pozew został wniesiony przed upływem tego terminu. Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 70 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz koszty procesu.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja przepisów o rękojmi za wady prawne przy sprzedaży rzeczy ruchomych (pojazdów), w szczególności w kontekście kradzieży i ochrony nabywcy w dobrej wierze.
Dotyczy transakcji między przedsiębiorcami, choć zasady mogą być analogicznie stosowane w relacjach z konsumentami w zakresie wad prawnych.
Zagadnienia prawne (3)
Czy odstąpienie od umowy sprzedaży pojazdu z powodu wady prawnej (pochodzącego z kradzieży) jest skuteczne, jeśli pozwany podnosi zarzut przedawnienia roszczenia z tytułu rękojmi oraz skutecznego nabycia własności przez kupującego na podstawie art. 169 § 2 k.c.?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, odstąpienie od umowy jest skuteczne. Sąd uznał, że powódka skutecznie odstąpiła od umowy sprzedaży pojazdu z powodu wady prawnej, ponieważ oświadczenie o odstąpieniu zostało złożone w terminie od dnia dowiedzenia się o wadzie, a przepisy o ochronie nabywcy w dobrej wierze (art. 169 k.c.) nie pozbawiają kupującego prawa do odstąpienia od umowy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pojazd miał wadę prawną potwierdzoną zarządzeniem prokuratora. Powódka skutecznie odstąpiła od umowy w terminie od dnia dowiedzenia się o wadzie. Zarzuty pozwanego dotyczące przedawnienia i nabycia własności na podstawie art. 169 § 2 k.c. nie były zasadne, ponieważ przepisy te służą ochronie nabywcy, a nie zbywcy, i powódka miała prawo wybrać odstąpienie od umowy.
Jaki jest termin przedawnienia roszczenia o zwrot ceny po skutecznym odstąpieniu od umowy sprzedaży z powodu wady prawnej?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Roszczenie o zwrot ceny na skutek odstąpienia od umowy wzajemnej przedawnia się na zasadach ogólnych, a w przypadku przedsiębiorców wynosi 3 lata.
Uzasadnienie
Sąd wskazał, że roszczenie o zwrot ceny po odstąpieniu od umowy wzajemnej podlega 3-letniemu terminowi przedawnienia właściwemu dla roszczeń związanych z działalnością gospodarczą (art. 118 k.c.), a pozew został wniesiony przed upływem tego terminu.
Czy kupujący, który mógłby uzyskać własność rzeczy zbytej przez osobę nieuprawnioną na podstawie art. 169 § 2 k.c., może skutecznie odstąpić od umowy sprzedaży z powodu wady prawnej?Ratio decidendi
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, zgodnie z którym celem art. 169 k.c. jest polepszenie położenia nabywcy w dobrej wierze, a nie utrudnienie mu uwolnienia się z więzów nieudanej umowy. Kupujący, który nie chce skorzystać z tej ochrony, może powołać się na wadę prawną i odstąpić od umowy.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Fundusz (...) spółka akcyjna we F. | spółka | powódka |
| Ł. H. | osoba_fizyczna | pozwany |
| (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością we F. | spółka | przypozwany |
| F. W. | osoba_fizyczna | leasingobiorca |
Przepisy (15)
Główne
k.c. art. 556
Kodeks cywilny
Sprzedawca jest odpowiedzialny względem kupującego, jeżeli rzecz sprzedana ma wadę fizyczną lub prawną (rękojmia).
k.c. art. 556 § 3
Kodeks cywilny
Rzecz dotknięta jest wadą prawną, jeżeli stanowi własność osoby trzeciej, jest obciążona prawem osoby trzeciej albo ograniczenie w korzystaniu lub rozporządzaniu rzeczą wynika z decyzji lub orzeczenia właściwego organu.
k.c. art. 560 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli rzecz sprzedana ma wadę, kupujący może złożyć oświadczenie o obniżeniu ceny albo odstąpieniu od umowy, chyba że sprzedawca niezwłocznie i bez nadmiernych niedogodności dla kupującego wymieni rzecz wadliwą na wolną od wad albo wadę usunie.
k.c. art. 481 § 1
Kodeks cywilny
Jeżeli dłużnik opóźni się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, choćby nie poniósł żadnej szkody i choćby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.
k.p.c. art. 98 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Strona wygrywająca sprawę jest obowiązana do zwrotu przeciwnikowi na jego żądanie kosztów niezbędnych do celowego dochodzenia praw i celowej obrony.
Pomocnicze
k.c. art. 563 § 1
Kodeks cywilny
Przy sprzedaży między przedsiębiorcami kupujący traci uprawnienia z tytułu rękojmi, jeżeli nie zbadał rzeczy w czasie i w sposób przyjęty przy rzeczach tego rodzaju i nie zawiadomił niezwłocznie sprzedawcy o wadzie, a w przypadku gdy wada wyszła na jaw dopiero później - jeżeli nie zawiadomił sprzedawcy niezwłocznie po jej stwierdzeniu.
k.c. art. 568 § 1
Kodeks cywilny
Sprzedawca odpowiada z tytułu rękojmi, jeżeli wada fizyczna zostanie stwierdzona przed upływem dwóch lat, a gdy chodzi o wady nieruchomości - przed upływem pięciu lat od dnia wydania rzeczy kupującemu.
k.c. art. 568 § 2
Kodeks cywilny
W terminach określonych w § 2 kupujący może złożyć oświadczenie o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny z powodu wady rzeczy sprzedanej.
k.c. art. 568 § 3
Kodeks cywilny
Jeżeli kupujący żądał wymiany rzeczy na wolną od wad lub usunięcia wady, bieg terminu do złożenia oświadczenia o odstąpieniu od umowy albo obniżeniu ceny rozpoczyna się z chwilą bezskutecznego upływu terminu do wymiany rzeczy lub usunięcia wady.
k.c. art. 573
Kodeks cywilny
Kupujący, przeciwko któremu osoba trzecia dochodzi roszczeń dotyczących rzeczy sprzedanej, obowiązany jest niezwłocznie zawiadomić o tym sprzedawcę i wezwać go do wzięcia udziału w sprawie.
k.c. art. 576 § 1
Kodeks cywilny
Do wykonywania uprawnień z tytułu rękojmi za wady prawne rzeczy sprzedanej stosuje się przepisy art. 568 § 2-5, z tym że bieg terminu, o którym mowa w art. 568 § 2, rozpoczyna się od dnia, w którym kupujący dowiedział się o istnieniu wady.
k.c. art. 169 § 2
Kodeks cywilny
Gdy rzecz zgubiona, skradziona lub w inny sposób utracona przez właściciela zostaje zbyta przed upływem lat trzech od chwili jej zgubienia, skradzenia lub utraty, nabywca może uzyskać własność dopiero z upływem powyższego trzyletniego terminu.
k.c. art. 494
Kodeks cywilny
Strony umowy wzajemnej obowiązane są zwrócić sobie nawzajem świadczenia.
k.p.c. art. 244
Kodeks postępowania cywilnego
Dokument urzędowy stanowi dowód tego, co zostało w nim urzędowo zaświadczone.
k.c. art. 118
Kodeks cywilny
Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat sześć; jednakże dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej sześć lat jest terminem przedawnienia.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Pojazd obarczony wadą prawną (pochodził z kradzieży i został zwrócony właścicielowi). • Oświadczenie o odstąpieniu od umowy złożone w terminie od dnia dowiedzenia się o wadzie. • Możliwość odstąpienia od umowy zamiast skorzystania z ochrony nabywcy w dobrej wierze (art. 169 k.c.). • Roszczenie o zwrot ceny przedawnia się na zasadach ogólnych (3 lata).
Odrzucone argumenty
Roszczenie sprekludowane z uwagi na upływ rocznego terminu prekluzyjnego z art. 576 § 1 k.c. • Powódka nie wykazała, że pojazd pochodził z kradzieży. • Powódka nie wykazała, kto i kiedy dokonał kradzieży ani kto był faktycznym właścicielem. • Zarządzenie Prokuratora nie posiada informacji o jego wykonaniu. • Powódka skutecznie nabyła własność pojazdu na mocy art. 169 § 2 k.c. z uwagi na upływ 3-letniego terminu. • Brak szkody w majątku powódki, która pobierała pożytki z umowy leasingu.
Godne uwagi sformułowania
Celem art. 169 § 1 k.c. jest polepszenie położenia nabywcy w dobrej wierze, a nie utrudnienie mu wykorzystania instrumentów prawnych umożliwiających uwolnienie się z więzów nieudanej umowy. • Jeżeli zatem nabywca, podlegający ochronie przewidzianej w art. 169 k.c. nie chce z niej korzystać - obojętne czy dla uniknięcia pokrzywdzenia dotychczasowego właściciela, czy z obawy przed jego ewentualnymi roszczeniami i wiążącą się z tym niepewnością uzyskanych praw - i dąży do unicestwienia czynności prawnej, na podstawie której nabył rzecz, może powołać się na wadę prawną zakupionej rzeczy. • Odstąpienie od umowy sprzedaży, które spowoduje stan, jakby umowa nie została zawarta, uchyli skutki działania art. 169 § 1 k.c.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów o rękojmi za wady prawne przy sprzedaży rzeczy ruchomych (pojazdów), w szczególności w kontekście kradzieży i ochrony nabywcy w dobrej wierze."
Ograniczenia: Dotyczy transakcji między przedsiębiorcami, choć zasady mogą być analogicznie stosowane w relacjach z konsumentami w zakresie wad prawnych.
Wartość merytoryczna
Ocena: 7/10
Sprawa dotyczy popularnego problemu zakupu pojazdów z niepewnym statusem prawnym i pokazuje, jak prawo chroni nabywców w takich sytuacjach, nawet gdy pojazd pochodzi z kradzieży.
“Kupiłeś auto z kradzieży? Sąd wyjaśnia, jak odzyskać pieniądze i czy możesz zatrzymać pojazd!”
Dane finansowe
WPS: 70 000 PLN
zwrot ceny zakupu: 70 000 PLN
Sektor
transport
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.