WK 48/02

31  
   
POSTANOWIENIE SKŁADU SIEDMIU SĘDZIÓW  
Z DNIA 22 STYCZNIA 2003 R.  
WK 48/02  
   
Naczelny Prokurator Wojskowy może wnieść do Izby Wojskowej Sądu 
Najwyższego kasację przewidzianą w art. 521 k.p.k., gdyż na podstawie art. 
657 § 1 k.p.k. dysponuje uprawnieniami procesowymi Prokuratora 
Generalnego, a ustawa w tym wypadku nie stanowi inaczej.  
   
Przewodniczący: Prezes SN gen. dyw. J. Godyń.  
Sędziowie SN: płk W. Błuś, płk S. Kosmal, płk W. Maciak,  
ppłk M. Pietruszyński, płk J. Steckiewicz (sprawozdawca),  
płk Z. Stefaniak.  
Prokurator Naczelnej Prokuratury Wojskowej: płk J. 
Ciepłowski.  
   
Sąd Najwyższy w sprawie Rafała L., skazanego za popełnienie przestępstwa 
określonego w art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k., po rozpoznaniu na 
rozprawie w dniu 22 stycznia 2003 r. kasacji, wniesionej na korzyść skazanego 
przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego, od postanowienia Sądu Najwyższego z 
dnia 8 października 2002 r.  
   
u c h yl i ł  zaskarżone postanowienie i sprawę przekazał Sądowi Najwyższemu do 
rozpoznania kasacji Naczelnego Prokuratora Wojskowego z dnia 30 sierpnia 2002 r. 
(...)  
   
Z  u z a s a d n i e n i a :   
   
Wyrokiem Wojskowego Sądu Garnizonowego w W. z dnia 27 marca 2002 r., 
który uprawomocnił się w pierwszej instancji, Rafał L. uznany został za winnego 
popełnienia przestępstwa określonego w art. 18 § 3 k.k. w zw. z art. 270 § 1 k.k. i 
skazany na karę grzywny w rozmiarze 20 stawek dziennych po 10 złotych każda.  
Od tego orzeczenia Zastępca Prokuratora Generalnego – Naczelny Prokurator 
Wojskowy wniósł – na korzyść skazanego – kasację w trybie art. 521 k.p.k.  
Postanowieniem z dnia 8 października 2002 r., Sąd Najwyższy – Izba Wojskowa, 
powołując się na art. 531 § 1 k.p.k., kasację tę pozostawił bez rozpoznania uznając, 
że „pochodziła ona od nieuprawnionego podmiotu”.  
W obszernym uzasadnieniu swojego postanowienia Sąd Najwyższy, dokonując 
wykładni „językowej, historycznej i praworządnościowo-gwarancyjnej” art. 521 
k.p.k., skonkludował, iż kasację na podstawie powołanego przepisu mogą wnieść 
tylko podmioty expressis verbis w nim wymienione, a zatem Naczelny Prokurator 
Wojskowy nie jest do tego uprawniony.  
Kasację od tego postanowienia wniósł Zastępca Prokuratora Generalnego-
Naczelny Prokurator Wojskowy i zarzucając: „rażącą obrazę prawa procesowego, a 
to art. 531 § 1 k.p.k. w zw. z art. 429 § 1 k.p.k. oraz art. 521 k.p.k. w zw. z art. 657 § 
1 k.p.k. przez błędne uznanie, iż Zastępca Prokuratora Generalnego-Naczelny 
Prokurator Wojskowy nie jest uprawnionym podmiotem do wniesienia kasacji 

określonej w art. 521 k.p.k. mimo posiadania uprawnień procesowych Prokuratora 
Generalnego (art. 657 § 1 k.p.k.) i w konsekwencji pozostawienie jej bez 
rozpoznania, co miało istotny wpływ na treść orzeczenia przez to, że 
uniemożliwiało rozpoznanie zasadnego, złożonego na korzyść oskarżonego 
nadzwyczajnego środka odwoławczego” postulował uchylenie postanowienia Izby 
Wojskowej Sądu Najwyższego z dnia 8 października 2002 r. i przekazanie temu 
Sądowi sprawy Rafała L. do ponownego rozpoznania.  
Sąd Najwyższy w powiększonym składzie zważył, co następuje:  
Kasacja Naczelnego Prokuratora Wojskowego jest zasadna.  
Podstawowym argumentem Sądu Najwyższego, powołanym w zaskarżonym 
postanowieniu, mającym uzasadniać pogląd, że Naczelny Prokurator Wojskowy nie 
ma kompetencji do wnoszenia kasacji szczególnych, ma być „ścisła interpretacja 
art. 521 k.p.k.”, która prowadzić musi do wniosku, że na podstawie przepisów 
kodeksu postępowania karnego (poza Rzecznikiem Praw Obywatelskich) 
uprawnienie to ma wyłącznie Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny, a 
zatem nie ma go żaden z tych podmiotów występujący oddzielnie oraz Naczelny 
Prokurator Wojskowy.  
Ponadto, Sąd Najwyższy, omawiając zmiany stanu prawnego dotyczące 
nadzwyczajnych środków zaskarżenia, konkluduje, że liczba podmiotów 
uprawnionych do wnoszenia kasacji szczególnych została, zgodnie z intencją 
ustawodawcy, ograniczona wyłącznie do dwóch, wskazanych w art. 521 k.p.k.  
W zaskarżonym postanowieniu stwierdza się też, że nie jest możliwe wniesienie 
przez Naczelnego Prokuratora Wojskowego kasacji szczególnej na podstawie art. 
657 § 1 k.p.k., gdyż to właśnie art. 521 k.p.k. jest tym przepisem, który w 
odniesieniu do kasacji szczególnych „stanowi inaczej”, ponieważ przyznaje 
uprawnienie do wnoszenia tego nadzwyczajnego środka odwoławczego Ministrowi 
Sprawiedliwości-Prokuratorowi Generalnemu, a nie Prokuratorowi Generalnemu.  
Powołanych argumentów Sąd Najwyższy w powiększonym składzie nie 
podziela.  
Przede wszystkim inaczej niż w zaskarżonym postanowieniu interpretuje sens 
dwuczłonowej nazwy, którą posługuje się art. 521 k.p.k., i nie uważa, że tylko tak 
określony podmiot jest uprawniony do wnoszenia kasacji szczególnych. Kluczem 
do innego niż uczynił to Sąd Najwyższy w zaskarżonym postanowieniu jej 
rozumienia będzie właściwe pojmowanie funkcji, jaką spełnia łącznik w wyrazach 
Minister Sprawiedliwości- -Prokurator Generalny, a zatem chodzi o to, czy łącznik 
ten należy traktować jako koniunkcję, czy też alternatywę.  
Otóż: „Łącznik w języku polskim pełni różnego rodzaju funkcje wynikające bądź 
ze wzajemnego stosunku składniowo-znaczeniowego członów w grupach wyrazów, 
bądź ze swoistości budowy morfologicznej (słowotwórczej lub fleksyjnej) danego 
wyrazu, bądź też z przyczyn techniczno-praktycznych. Najogólniej rzecz ujmując, 
można stwierdzić, że łącznik przyczyn składniowo-znaczeniowych (a tak został 
użyty w połączeniu wyrazów „Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny ” – 
dop. SN ) stawiamy tam, gdzie mamy do czynienia z równorzędnymi członami 
złożenia lub zestawienia” (patrz Słownik ortograficzny języka polskiego wraz z 
zasadami pisowni i interpunkcji, pod red. M. Szymczaka, Warszawa 1995, s. 110). 
Podobnie wypowiadają się w tej kwestii i inni autorzy: „Z łącznikiem pisze się 
zestawienia 
rzeczownikowe 
o 
członach 
równorzędnych, 
które 
oznaczają 
równoważne cechy lub funkcje osoby lub podmiotu” (patrz Nowy słownik 
ortograficzny, pod red. E. Polańskiego, Warszawa 1999, s. LXVII oraz Wielki 

słownik ortograficzno-fleksyjny, pod red. J. Podrackiego, Warszawa 2001, s. LXVII 
).  
Skoro zatem funkcje Ministra Sprawiedliwości i Prokuratora Generalnego 
sprawuje jedna osoba, to tym samym może je realizować również występując w 
którejś z tych ról – bądź jako Minister Sprawiedliwości, bądź jako Prokurator 
Generalny.  
Nie należy tym samym z faktu, że art. 521 k.p.k. posługuje się nazwą 
dwuczłonową, wysnuwać wniosku, że tylko tak określony podmiot jest 
upoważniony do wnoszenia kasacji szczególnych. Gdyby bowiem ustawodawca 
miał rzeczywiście taką intencję, to wystarczające byłoby zapisanie w art. 521 k.p.k., 
że uprawniony do wnoszenia kasacji na podstawie tego przepisu jest Minister 
Sprawiedliwości, gdyż to on z mocy prawa pełni jednocześnie funkcję Prokuratora 
Generalnego.  
Ponieważ takiego zapisu nie uczynił, a za pomocą omawianego znaku 
graficznego połączył wyrazy (podmioty) „Minister Sprawiedliwości” i „Prokurator 
Generalny”, to, w ocenie Sądu Najwyższego w powiększonym składzie, dał wyraz 
temu, że każdy z tych podmiotów ma uprawnienie do wnoszenia kasacji 
nadzwyczajnych, co zresztą jest powszechną i niekwestionowaną praktyką w 
orzecznictwie Izby Karnej Sądu Najwyższego.  
Jeżeli zatem każdy z wymienionych w art. 521 k.p.k. podmiotów, określonych 
łącznie jako „Minister Sprawiedliwości-Prokurator Generalny”, ma prawo do 
wnoszenia kasacji, to również może je wnosić do Izby Wojskowej Sądu 
Najwyższego Naczelny Prokurator Wojskowy, ponieważ na podstawie art. 657 § 1 
k.p.k. przysługują mu uprawnienia Prokuratora Generalnego, a ustawa (art. 521 
k.p.k.) nie stanowi inaczej.  
Sąd Najwyższy w powiększonym składzie nie akceptuje zatem sposobu 
interpretacji art. 657 § 1 k.p.k. zawartego w zaskarżonym postanowieniu i podziela 
w tym względzie zapatrywanie autora kasacji. Nie wdając się w dalsze rozważania 
dotyczące zakresu uprawnień procesowych Naczelnego Prokuratora Wojskowego, 
nadanych mu w art. 657 § 1 k.p.k., należy jedynie odnotować, że zarówno autorzy 
komentarzy do kodeksu postępowania karnego, jak i doktryna (na ogół) nie 
kwestionują uprawnienia Naczelnego Prokuratora Wojskowego do wnoszenia 
kasacji na podstawie art. 521 k.p.k. (zob. np. P. Hofmański, E. Sadzik, W. Zgryzek: 
Kodeks postępowania karnego, pod red. P. Hofmańskiego, t. 2, Warszawa 1999, s. 
1144; T. Grzegorczyk: Kodeks postępowania karnego, wyd. II poszerzone i 
uzupełnione, Kraków 2000, s. 1427; S. Zabłocki: Komentarz. Nowela kodeksu 
postępowania karnego z dnia 20 lipca 2000 r., Warszawa 2000, s. 297). Inaczej, jak 
się wydaje, uważa F. Prusak (zob. Komentarz do kodeksu postępowania karnego, t. 
II, Warszawa 1999, s. 1726), który wymieniając uprawnienia Prokuratora 
Generalnego 
przysługujące 
Naczelnemu 
Prokuratorowi 
Wojskowemu, 
nie 
wspomina o treści art. 521 k.p.k.  
Za tym, że Naczelny Prokurator Wojskowy jest uprawniony do wnoszenia 
kasacji szczególnych jednoznacznie, bez jakichkolwiek zastrzeżeń, wypowiadali się 
również: J. Krawiec: Kilka uwag dotyczących uprawnień Naczelnego Prokuratora 
Wojskowego w świetle art. 521 k.p.k. i art. 657 § 1 k.p.k., WPP 1999, z. 3–4, s. 46–
48 oraz R. A. Stefański: Podmioty uprawnione do wnoszenia kasacji 
nadzwyczajnych w sprawach karnych, WPP 2000, z. 2, s. 28–39. Inaczej H. 
Kmieciak (zob. Czy Naczelny Prokurator Wojskowy jest uprawniony do wniesienia 
kasacji przewidzianej w art. 521 k.p.k.?, WPP 2000, z. 1, s. 47–57), który w swoim 

opracowaniu podniósł wiele argumentów mogących przemawiać za tym, że 
uprawnienie, o którym mowa, jest jednak wątpliwe, i nie zajmując kategorycznego 
stanowiska, postulował – dla jasności – ustawową zmianę, która wprost dawałaby 
Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu tytuł do wnoszenia kasacji szczególnych.  
Teza zawarta w zaskarżonym postanowieniu, jakoby intencją ustawodawcy było 
ograniczenie prawa do wnoszenia kasacji szczególnych tylko do Ministra 
Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego, nie znajduje uzasadnienia, jeżeli 
prześledzi się przebieg procesu legislacyjnego; w tej kwestii – patrz szczegółowy 
wywód w cytowanym artykule H. Kmieciaka.  
Ostateczny zapis ustawowy zawarty w art. 521 k.p.k. powinien być zatem 
odczytywany nie jako zmiana tych intencji, lecz jako wyraz tego, że obie 
wymienione funkcje pełni ta sama osoba. Gdyby intencją ustawodawcy było 
rzeczywiście nadanie uprawnienia do wnoszenia kasacji szczególnych tylko 
Ministrowi Sprawiedliwości-Prokuratorowi Generalnemu, to musiałby jednocześnie 
godzić się z tym, że na skutek niemożności sprawowania tego urzędu (np. z powodu 
długotrwałej choroby), kasacje w trybie art. 521 k.p.k. (poza oczywiście 
Rzecznikiem Praw Obywatelskich) nie mogłyby być wnoszone, ponieważ w 
strukturze organizacyjnej Ministerstwa Sprawiedliwości nie ma osoby, która 
mogłaby działać w zastępstwie Ministra Sprawiedliwości-Prokuratora Generalnego 
(zob. w tej kwestii R. A. Stefański: op. cit., s. 32 i nast.).  
Działanie ustawodawcy byłoby nieracjonalne także z tego powodu, że oddając, 
na mocy ustawy, Naczelnemu Prokuratorowi Wojskowemu – w zastępstwie 
Prokuratora Generalnego – kierownictwo nad działalnością wojskowych jednostek 
organizacyjnych prokuratury, pozbawiałoby go jednocześnie jednego tylko 
uprawnienia procesowego Prokuratora Generalnego, a mianowicie prawa do 
wnoszenia kasacji szczególnych. Byłoby to o tyle niezrozumiałe, że jednym z zadań 
prokuratury, zarówno powszechnej, jak i wojskowej, jest „podejmowanie środków 
przewidzianych prawem, zmierzających do prawidłowego i jednolitego stosowania 
prawa w postępowaniu sądowym...” (art. 3 ust. 1 pkt 3 oraz art. 12 ust. 3 ustawy z 
dnia 20 czerwca 1985 r. o prokuraturze – jedn. tekst: Dz.U. z 2002 r. Nr 21, poz. 
206 ze zm.). (...)  
Uogólniając swoje rozważania Sąd Najwyższy w powiększonym składzie wyraża 
następujący pogląd: Naczelny Prokurator Wojskowy może wnieść do Izby 
Wojskowej Sądu Najwyższego kasację przewidzianą w art. 521 k.p.k., gdyż na 
podstawie art. 657 § 1 k.p.k. dysponuje uprawnieniami procesowymi Prokuratora 
Generalnego, a ustawa w tym wypadku nie stanowi inaczej.