VIII U 303/24Oszustwo składek ZUS powiązane spółki
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołań płatnika składek, Przedsiębiorstwa Usługowo-Handlowo-Produkcyjnego (...) Sp. z o.o., od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. ZUS stwierdził, że przychody osiągane przez pracowników z tytułu umów zlecenia zawartych z inną, powiązaną spółką, (...) Sp. z o.o., powinny być traktowane jako przychody ze stosunku pracy i stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne. Zdaniem ZUS, powiązania osobowe, gospodarcze i kapitałowe między spółkami, a także tożsamość klientów i realizacja wspólnych projektów w ramach konsorcjum, wskazywały na celowe działanie mające na celu obejście przepisów prawa, obniżenie kosztów składek oraz uniknięcie ograniczeń wynikających z przepisów o czasie pracy. Płatnik składek kwestionował te decyzje, zarzucając m.in. błędną wykładnię i zastosowanie przepisów ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz Kodeksu cywilnego. Sąd Okręgowy, po połączeniu czterech podobnych spraw, oddalił odwołania. Sąd uznał, że powiązania między spółkami były na tyle silne, a umowy zlecenia zawarte z (...) Sp. z o.o. miały charakter pozorny i służyły obejściu prawa, zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W konsekwencji, pracodawca (Płatnik składek) był zobowiązany do naliczania i odprowadzania składek od łącznego przychodu, obejmującego zarówno wynagrodzenie z umowy o pracę, jak i z umowy zlecenia. Sąd podkreślił, że celem takiej regulacji jest zapobieganie nadużyciom i ochrona pracowników. Sąd oddalił również wniosek o zawieszenie postępowania, uznając, że nie zachodziły przesłanki prejudycjalności. O kosztach postępowania orzeczono na rzecz organu rentowego.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaInterpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornych umów zlecenia.
Dotyczy sytuacji faktycznych zbliżonych do opisanych w orzeczeniu, z silnymi powiązaniami między podmiotami.
Zagadnienia prawne (3)
Czy przychody z umów zlecenia zawartych przez pracownika z podmiotem trzecim, z którym pracodawca jest powiązany kapitałowo i osobowo, powinny być traktowane jako przychody ze stosunku pracy i stanowić podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowy zlecenia są pozorne i służą obejściu przepisów prawa, a praca faktycznie świadczona jest na rzecz pracodawcy.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że powiązania między spółkami oraz charakter umów zlecenia wskazują na celowe działanie mające na celu obejście przepisów o ubezpieczeniach społecznych i obniżenie kosztów składek. Zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do obowiązku naliczania składek od łącznego przychodu.
Czy zawarcie przez pracownika dwóch umów zlecenia z powiązanymi podmiotami, z których tylko jedna stanowi tytuł do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych, stanowi obejście prawa?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli umowy te są pozorne i mają na celu uniknięcie opłacania składek od pełnej podstawy wymiaru.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że pozorny zbieg tytułów do ubezpieczeń, wynikający z zawarcia dwóch umów zlecenia przez powiązane podmioty, jest sprzeczny z zasadami współżycia społecznego i stanowi obejście prawa (art. 58 § 1 i 2 k.c.), mające na celu zaniżenie podstawy wymiaru składek.
Czy sąd w postępowaniu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych bada naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego popełnione przez organ rentowy?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, sąd w sprawach ubezpieczeń społecznych stosuje przepisy Kodeksu postępowania cywilnego i bada jedynie wady materialnoprawne decyzji, a nie proceduralne wady administracyjne.
Uzasadnienie
Postępowanie sądowe w sprawach ubezpieczeń społecznych skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego. Wady decyzji administracyjnych spowodowane naruszeniem przepisów postępowania pozostają poza zakresem kognicji sądu ubezpieczeń społecznych.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| Przedsiębiorstwo Usługowo - Handlowo - Produkcyjne (...) Sp. z o.o. | spółka | płatnik składek / odwołujący |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. | instytucja | organ rentowy |
| M. M. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| P. Ł. | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| P. J. (1) | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| M. M. (2) | osoba_fizyczna | ubezpieczony / zainteresowany |
| (...) Sp. z o.o. | spółka | zainteresowany |
Przepisy (7)
Główne
u.s.u.s. art. 8 § ust. 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Za pracownika uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
u.s.u.s. art. 6 § ust. 1 pkt 4
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
u.s.u.s. art. 18 § ust. 1a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
W przypadku osób, o których mowa w art. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
u.ś.o.z.f.ś.p. art. 81 § ust. 1, 5 i 6
Ustawa o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób.
u.s.u.s. art. 4 § pkt 2a
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Płatnikiem składek jest pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi.
Pomocnicze
k.c. art. 58 § § 1 i 2
Kodeks cywilny
Czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności może orzec o jej nieważności. Nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego.
u.s.u.s. art. 9 § ust. 2
Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych
Osoba spełniająca warunki do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowym z kilku tytułów jest objęta obowiązkowo ubezpieczeniami z tego tytułu, który powstał najwcześniej, ale może dobrowolnie być objęta ubezpieczeniami także z pozostałych tytułów.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Istnienie powiązań osobowych, kapitałowych i gospodarczych między spółkami. • Pozorność umów zlecenia zawartych z powiązaną spółką. • Celowe działanie mające na celu obejście przepisów o ubezpieczeniach społecznych i obniżenie kosztów składek. • Zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. • Praca faktycznie świadczona na rzecz pracodawcy, mimo formalnego zawarcia umowy z podmiotem trzecim.
Odrzucone argumenty
Prawidłowość ustalenia podstaw wymiaru składek przez płatnika. • Brak naruszenia przepisów prawa przez organ rentowy. • Niewłaściwe zastosowanie art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. • Nieważność umów zlecenia z powodu sprzeczności z prawem lub zasadami współżycia społecznego. • Naruszenie przepisów KPA przez organ rentowy.
Godne uwagi sformułowania
Stworzenie pozornego zbiegu tytułów do ubezpieczeń służyło obniżeniu kosztów wynikających z obowiązku odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne oraz ominięcie ograniczenia wynikającego z przepisów o czasie pracy w godzinach nadliczbowych. • Pomiędzy (...) sp. z o.o. a (...) Sp. z o.o. istnieją nierozerwalne powiązania osobowe, gospodarcze, organizacyjne, kadrowe i kapitałowe. • Celem wprowadzenia takiej regulacji było ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. • Rozbicie czynności na dwie umowy z dwoma płatnikami składek należy traktować, jako działanie mające na celu obejście prawa w rozumieniu art. 58 § 1 kodeksu cywilnego.
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Interpretacja art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w kontekście powiązanych spółek i pozornych umów zlecenia."
Ograniczenia: Dotyczy sytuacji faktycznych zbliżonych do opisanych w orzeczeniu, z silnymi powiązaniami między podmiotami.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa pokazuje, jak powiązane spółki mogą próbować obejść przepisy dotyczące składek ZUS, co jest częstym problemem w praktyce gospodarczej. Wyjaśnia złożone zagadnienia prawne w przystępny sposób.
“Jak dwie powiązane firmy próbowały oszukać ZUS na składkach? Sąd wyjaśnia.”
Sektor
usługi ochroniarskie
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.