VIII SA/Wa 605/23

VIII SA/Wa 605/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-11-23
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-09-15
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący sprawozdawca/
Justyna Mazur
Leszek Kobylski
Symbol z opisem
6191 Żołnierze zawodowi
Hasła tematyczne
Inne
Skarżony organ
Minister Obrony Narodowej
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 372
art. 134 ust.  1 i 2, art. art. 125, art. 133
Ustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz – Nowak (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski, Sędzia WSA Justyna Mazur, , Protokolant Specjalista Marlena Stolarczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi Przedsiębiorstwa Produkcyjno Usługowo Handlowego "[...]" Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Szefa Sztabu Generalnego Wojska Polskiego z dnia 19 lipca 2023 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi z tytułu powołania do służby przygotowawczej oddala skargę.
Uzasadnienie
Szef Wojewódzkiego Sztabu Wojskowego w W. (dalej: organ
I instancji, Szef WSzW) decyzją z 27 października 2021 r. Nr [...], działając na podstawie art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023 r. poz. 775 ze zm., dalej: k.p.a.), art. 134a ust. 1, 2, i 7 ustawy z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 372, dalej: ustawa) oraz § 1 ust. 1 pkt c oraz § 4 ust. 1 rozporządzenia Ministra Obrony Narodowej z dnia 21 lipca 2017 r. w sprawie świadczenia pieniężnego przysługującego pracodawcom zatrudniającym żołnierzy rezerwy posiadających nadany przydział kryzysowy za okres odbywania przez tych żołnierzy ćwiczeń wojskowych lub pełnienia okresowej służby wojskowej oraz żołnierzy pełniących terytorialną służbę wojskową rotacyjnie (Dz. U. z 2019 r. poz. 1837, dalej: rozporządzenie), po rozpatrzeniu wniosku z 19 października 2021 r. złożonego przez Przedsiębiorstwo Produkcyjno Usługowo Handlowe "[...]" sp. z o.o. z siedzibą
w R. (dalej: pracodawca, skarżący) dotyczącego wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy w kwocie 1.844,84 zł, wypłaconej A.S.(dalej: pracownik) w związku z powołaniem go przez Wojskowego Komendanta Uzupełnień w R. do pełnienia służby przygotowawczej, odmówił pracodawcy wypłaty wnioskowanego świadczenia.
W uzasadnieniu decyzji Szef WSzW podniósł, że przepis art. 134a ust. 1 i 2 ustawy nie stanowi podstawy do otrzymania rekompensaty pieniężnej za wypłaconą odprawę przez pracodawcę zatrudniającego pracownika powołanego do służby przygotowawczej. Odnosi się on bowiem wyłącznie do pracodawcy zatrudniającego żołnierza posiadającego przydział kryzysowy lub żołnierza pełniącego terytorialną służbę wojskową. Tymczasem pracownik został powołany do pełnienia służby przygotowawczej w [...] Brygadzie Pancernej w W. – W., którą odbył
w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 3 lipca 2021 r. i w tym czasie nie był żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy, ani żołnierzem terytorialnej służby wojskowej.
Organ I instancji wyjaśnił, że służba przygotowawcza jest odrębnym rodzajem czynnej służby wojskowej, która pełniona jest w trybie ochotniczym na podstawie dobrowolnego zgłoszenia się do tej służby, przez osobę nieposiadającą wyszkolenia wojskowego, a stosunek służbowy powstaje w drodze powołania. Ten rodzaj służby związany jest z kształceniem w uczelniach wojskowych, szkołach podoficerskich
i ośrodkach szkolenia, ewentualnie w jednostkach wojskowych i kończy się egzaminem. Zatem, w ocenie organu I instancji, nie można w stosunku do pracodawcy zatrudniającego osobę powołaną i pełniącą służbę przygotowawczą stosować w sposób analogiczny przepisów mających zastosowanie wyłącznie do pracodawcy żołnierza rezerwy powołanego do odbywania ćwiczeń wojskowych w ramach posiadanego przydziału kryzysowego lub do pracodawcy żołnierza rezerwy powołanego do pełnienia okresowej czy terytorialnej służby wojskowej.
Nie zgadzając się z decyzją Szefa WSzW, pracodawca od powyższej decyzji złożył odwołanie, w którym zarzucił naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 8 k.p.a., art. 8
§ 1 k.p.a. oraz art. 134a ust. 1, 2, 5 i 7 ustawy. W ocenie pracodawcy zdarzeniem, które uprawnia pracodawcę do żądania przyznania świadczenia rekompensującego koszty odprawy jest dokonanie przez pracodawcę, zgodnie z przepisami, wypłaty tej odprawy pracownikowi powołanemu - w tym przypadku - do służby przygotowawczej (art. 134a ust. 5 w zw. z art. 125 i art. 133 ustawy). Przywołał wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 22 stycznia 2019 r. wydany w sprawie sygn. akt
II SA/Wa 579/18, który – w ocenie pracodawcy – przez analogię znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie. Nie sposób bowiem doszukać się racjonalnych względów celowościowych, które mogłyby przemawiać za przyjęciem przez prawodawcę, że zwrot kosztów wypłaconej odprawy nie może dotyczyć pracodawcy, który dokonał wypłaty odprawy pracownikowi powołanemu do służby przygotowawczej, gdy obowiązek jej wypłaty wynika wprost z art. 134a ust. 5 w zw. z art. 125 i art. 133 ustawy. Poza tym art. 134a ust. 2 ustawy stanowi, że świadczenie ma stanowić rekompensatę wypłaty żołnierzowi odprawy, co niewątpliwie nastąpiło w niniejszej sprawie.
Zdaniem pracodawcy organ I instancji, odmawiając wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi z tytułu powołania do służby przygotowawczej, podczas gdy należycie wypłacił pracownikowi odprawę, odpowiednio udokumentował wydatki związane z wypłaconą odprawą oraz złożył prawidłowy wniosek o wypłatę tego świadczenia, naruszył przepisy art. 134a ust. 1, ust. 2, ust. 5 i ust. 7 ustawy. Przyjęcie przez Szefa WSzW odmiennej wykładni prowadzi do naruszenia zasady równego traktowania pracodawców.
Szef Sztabu Generalnego Wojska Polskiego (dalej: organ odwoławczy, organ II instancji, Szef SzG) decyzją z 19 lipca 2023 r. Nr [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z art. 125 i art. 133 ustawy, utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji.
W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał, że Szef WSzW właściwie ustalił, iż art. 134a ust. 1 i 2 ustawy nie stanowi podstawy do otrzymania rekompensaty pieniężnej za wypłaconą odprawę przez pracodawcę zatrudniającego pracownika powołanego do służby przygotowawczej. Uprawnienie pracodawcy, ustanowione w art. 134a ust. 1 ustawy, związane jest bowiem z zatrudnianiem pracownika będącego: 1) żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub 2) żołnierzem OT,
a przysługuje za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Służba przygotowawcza nie jest powyższymi rodzajami służby wojskowej, ponieważ mocą art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy została ustanowiona jako samodzielny rodzaj służby wojskowej.
Pracownik nie został powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej czy też terytorialnej służby wojskowej, o których mowa w art. 125 ustawy. Z kolei art. 133 ustawy wprawdzie dotyczy żołnierzy pełniących służbę przygotowawczą, ale odnosi się do tych przepisów, które statuują uprawnienia dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin. Przepis ten nie daje możliwości zastosowania wykładni rozszerzającej, na podstawie której pracodawcy przysługuje rekompensata wypłaconej odprawy pracownikowi pełniącemu służbę przygotowawczą.
Organ odwoławczy wskazał również, że zasada równości prawa nie ma charakteru bezwzględnego, tak więc różnicowanie w prawach i obowiązkach jest dopuszczalne, jeżeli z tym prawem związane są różne okoliczności. Szef SzG
w sprawie służby przygotowawczej i uprawnienia pracodawcy do rekompensaty wypłaconej odprawy powołał się na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Warszawie z 28 lutego 2020 r., sygn. akt II SA/Wa 1657/19, wskazując, że brak jest podstawy materialnoprawnej do rekompensowania pracodawcy wypłaconych środków pieniężnych na rzecz żołnierza powołanego do służby przygotowawczej. Zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, zgodnie z art. 7 k.p.a., nie może bowiem powodować naruszenia przepisów prawa materialnego.
Od powyższej decyzji skarżący wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając naruszenie:
1) art. 7 w zw. z art. 8 k.p.a. poprzez niepodjęcie przez organ wszelkich czynności niezbędnych do wszechstronnego rozpoznania sprawy oraz nienależyte zbadanie stanu faktycznego sprawy, biorąc pod uwagę interes społeczny i słuszny interes strony, co
w konsekwencji doprowadziło do błędnego utrzymania w mocy decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi
z tytułu powołania do służby przygotowawczej, podczas gdy wniosek pracodawcy
o wypłatę świadczenia pieniężnego obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy należało uznać za zasadny i zasługujący na uwzględnienie;
2) art. 8 § 1 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi z tytułu powołania do służby przygotowawczej, co stanowi naruszenie zasady równego traktowania pracodawców zobowiązanych do wypłaty odprawy;
3) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 134a ust. 1 i 2 w zw. z art. 125 i art. 133 ustawy poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i utrzymanie w mocy decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi
z tytułu powołania do służby przygotowawczej, podczas gdy pracodawca należycie wypłacił pracownikowi odprawę, odpowiednio udokumentował wydatki związane
z wypłaconą odprawą oraz złożył prawidłowy wniosek o wypłatę świadczenia pieniężnego, obejmującego koszty wypłaconej pracownikowi odprawy, a tym samym wniosek pracodawcy o zwrot poniesionych wydatków był w pełni zasadny i zasługiwał na pozytywne rozpatrzenie.
W konsekwencji powyższych zarzutów skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej
i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na skargę Szef SzG wniósł w pierwszej kolejności o odrzucenie skargi z uwagi na fakt, że skarżący nie jest i nie mógł być stroną postępowania
w sprawie prawa dochodzonego na podstawie art. 134a ust. 1 ustawy. Z ostrożności procesowej wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej
i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami
i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną.
Rozpatrując skargę według wyżej wskazanych reguł, Sąd uznał, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Trafne jest bowiem stanowisko organów obu instancji w odniesieniu do braku podstaw do wypłaty skarżącemu rekompensaty z tytułu wypłacenia odprawy pracownikowi, który został powołany do pełnienia służby przygotowawczej w [...] Brygadzie Pancernej w W.– W. i pełnił tę służbę w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 3 lipca 2021 r. Z tego tytułu otrzymał od pracodawcy odprawę w kwocie 1.844,84 zł (wniosek oraz szczegółowa lista płac k. 2, k. 4 akt administracyjnych).
Z treści art. 134a ust. 1 i 2 ustawy wynika, że pracodawcy zatrudniającemu pracownika, będącemu żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT, przysługuje świadczenie pieniężne za okres odbywania ćwiczeń wojskowych, pełnienia okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej rotacyjnie przez tego żołnierza. Świadczenie obejmuje wyłącznie rekompensatę kosztów, bez kwot wynagrodzenia, poniesionych przez pracodawcę z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę na czas określony nowego pracownika
w celu zastępstwa żołnierza rezerwy, o którym mowa w ust. 1, lub z tytułu powierzenia tego zastępstwa innemu pracownikowi zatrudnionemu dotychczas u tego pracodawcy, a także wypłaty żołnierzowi rezerwy odprawy, o której mowa w art. 125.
Zgodnie natomiast z art. 125 ustawy pracownik powołany do zasadniczej służby wojskowej, okresowej służby wojskowej lub terytorialnej służby wojskowej otrzymuje od pracodawcy odprawę w wysokości dwutygodniowego wynagrodzenia obliczonego według zasad określonych dla ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy. Odprawa nie przysługuje w razie ponownego powołania do tej samej służby.
W tym miejscu podkreślenia wymaga, że art. 125 ustawy nie nakłada na pracodawcę obowiązku zapłacenia odprawy pracownikowi powołanemu do służby przygotowawczej. Jeśli nawet powinność wypłaty pracodawcy odprawy dla pracownika odbywającego służbę przygotowawczą wynika z art. 133 ustawy (żołnierzom pełniącym służbę przygotowawczą oraz członkom ich rodzin przysługują szczególne uprawnienia przewidziane dla żołnierzy zasadniczej służby wojskowej i członków ich rodzin na zasadach określonych w art. 118-131 ustawy), to przepis art. 125 w związku z art. 133 nie może być rozumiany za wystarczającą podstawę do wyłożenia treści przepisu jako nakazującego rekompensowanie ponoszonych w związku z tym przez pracodawców kosztów (por. wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1133/20, publ. cbosa). Tym samym skład orzekający w niniejszej sprawie podziela stanowisko organu odwoławczego, że pełnienie służby przygotowawczej, o której mowa w art. 133 ustawy, nie spełnia przesłanek określonych w art. 134a ust. 1 i 2 ustawy.
Jak wynika z powyższych przepisów w omawianej ustawie nie wyrażono generalnej reguły rekompensowania wszelkich nakładów pracodawców, ponoszonych wobec powinności związanych z powszechnym obowiązkiem obrony Rzeczpospolitej Polskiej. Służba przygotowawcza, do której został powołany pracownik, nie należy do wyżej wskazanych rodzajów służby wojskowej, ponieważ na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 5 ustawy została ustanowiona jako samodzielny rodzaj służby wojskowej szczegółowo uregulowany w art. 98a - art. 98h ustawy jako kształcenie w szkołach wojskowych
i ośrodkach szkolenia na potrzeby korpusu oficerów, podoficerów i szeregowych, które kończy się egzaminem.
Nie ulega wątpliwości, że pracownik w okresie od 7 czerwca 2021 r. do 3 lipca 2021 r. nie był żołnierzem rezerwy posiadającym nadany przydział kryzysowy lub żołnierzem OT, za którego przepis art. 134a ust. 1 ustawy pozwala pracodawcy żądać przyznania wnioskowanego świadczenia pieniężnego. Ta norma prawna jest jednoznaczna w swoim brzmieniu i nie można jej wykładać rozszerzająco. Wolą prawodawcy nie było zatem zrekompensowanie kosztów odprawy dla żołnierzy służby przygotowawczej. Nie dał temu żadnego wyrazu, choćby konstruując przepis, który może być wykładany w różny sposób. Należy przy tym pamiętać, że wszelkie wypłaty świadczeń ze środków publicznych muszą znajdować podstawę w treści konkretnych regulacji normatywnych (por. w.cyt. wyrok WSA w Warszawie z 8 lutego 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 1133/20).
Rację ma przy tym organ odwoławczy, że w sprawie nie znajduje zastosowania przywołany w skardze wyrok WSA w Warszawie z 22 stycznia 2019 r., sygn. akt
II SA/Wa 579/18, ponieważ odnosi się do innego stanu faktycznego, tj. powołania pracownika do terytorialnej służby wojskowej pełnionej rotacyjnie.
W związku z powyższym Sąd uznał, że organ odwoławczy zasadnie utrzymał
w mocy decyzję organu I instancji o odmowie wypłaty na rzecz pracodawcy rekompensaty przedmiotowego świadczenia. Tym samym nie doszło do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 134a ust. 1 i 2 oraz art. 125 i art. 133 ustawy.
Chybione są też zarzuty skarżącego dotyczące naruszenia przepisów postępowania wyjaśniającego (art. 7 i art. 8 k.p.a.), ponieważ żadne istotne elementy stanu faktycznego w niniejszej sprawie nie są sporne. Pozostaje jedynie do rozstrzygnięcia spór w zakresie wykładni art. 134a ust. 1 i 2 ustawy, która z woli ustawodawcy jest jednoznaczna: pracodawca zatrudniający pracownika powołanego do służby przygotowawczej nie został objęty normami tego przepisu.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 8 § 1 k.p.a., ponieważ organ odwoławczy nie naruszył zasady równego traktowania, która może odnosić się
w okolicznościach tej sprawy jedynie do pracodawców żołnierzy powołanych do służby przygotowawczej, a nie do każdego rodzaju czynnej służby wojskowej.
Mając powyższe na uwadze należy wskazać, że przyjęta przez organ I instancji forma orzekania (odmowa wypłaty świadczenia rekompensującego koszty odprawy wypłaconej pracownikowi), utrzymana w mocy zaskarżoną decyzją organu odwoławczego, jest prawidłowa, co skutkuje oddaleniem skargi na podstawie art. 151 p.p.s.a., a nie jej odrzuceniem, o co wnosił w pierwszej kolejności organ. Należy zauważyć, że organy uczyniły pracodawcę adresatem swoich decyzji, wskazały podstawę materialnoprawną swoich rozstrzygnięć i pouczyły o prawie do wniesienia środków zaskarżenia. Tym samym uznały pracodawcę za stronę przedmiotowego postępowania.