VIII SA/Wa 516/25

VIII SA/Wa 516/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-05-28
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-07-24
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Mazur
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6122 Rozgraniczenia nieruchomości
Hasła tematyczne
Rozgraniczenie nieruchomości
Koszty postępowania
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 2000
art. 264 par. 1, art. 262  par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - t.j.
Dz.U. 2026 poz 143
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Dz.U. 2024 poz 1151
art. 29 ust.1, art. 31 ust.1, art. 33 ust.1-3
Ustawa z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca) Sędzia WSA Justyna Mazur po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 28 maja 2026 r. sprawy ze skargi E. P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Radomiu z dnia 20 maja 2025 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania rozgraniczeniowego oddala skargę.
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w sprawie jest skarga na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: "Kolegium", "SKO") z 20 maja 2025 r. znak [...], na podstawie którego Kolegium działając na podstawie art.138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2024r., poz. 572 ze zm. dalej: k.p.a.), po rozpoznaniu zażalenia E.P. (dalej: "strona", "skarżąca") na postanowienie Prezydenta Miasta R. (dalej: organ I instancji, Prezydent) z dnia 28 marca 2025r. znak: [...] ustalające koszty postępowania rozgraniczeniowego - orzekło o utrzymaniu w mocy zaskarżonego postanowienia.
U podstaw podjętego w tej sprawie rozstrzygnięcia legły następujące ustalenia.
Na wniosek skarżącej z 9 lutego 2023r. wszczęto postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w R., przy ulicy S., tj. pomiędzy działką ewidencyjną Nr [...] a działkami sąsiednimi Nr [...], [...], [...], [...] oraz pomiędzy działką Nr [...] a działką sąsiednią Nr [...], arkusz [...], obręb [...] – W. (postanowienie organu I instancji z 11 września 2023r.).
Na podstawie umowy Nr [...] z dnia 29 sierpnia 2023 r., zawartej z M.O., prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą [...] M.O.z, czynności rozgraniczeniowe zakończyły się sporządzeniem operatu technicznego, który został wpisany do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dla miasta R. dnia 22 lutego 2024 r., pod [...]. Za wykonane czynności Wykonawca wystawił fakturę numer [...] z dnia 28 lutego 2024 r. na kwotę 5.500,00 zł brutto.
Zakończenie procedury rozgraniczeniowej nastąpiło wydaniem przez Prezydenta decyzji z 28 marca 2025 r., zatwierdzającej przebieg granic, na podstawie zebranych dowodów.
Postanowieniem z dnia 28 marca 2025 r. znak: [...] wydanym z upoważnienia Prezydenta Miasta R. przez Dyrektora Wydziału Geodezji Urzędu Miejskiego w R. ustalono koszty postępowania rozgraniczeniowego w kwocie brutto 5 500,00 zł dotyczącego ustalenia przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami położonymi w R. przy ulicy S., arkusz [...], obręb [...]- W., tj.:
a) nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S., oznaczoną jako działka Nr [...], arkusz [..], obręb [...]- W., stanowiącą współwłasność E.P., M.T.P., J. A. i S. małż. Z.
a nieruchomościami sąsiednimi, tj.:
- nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S., oznaczoną jako działka Nr [...], arkusz [...], obręb [...] W., stanowiącą współwłasność E.P., M.T.P.,
- nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S., w skład której wchodzi działka oznaczona Nr [...], arkusz [...], obręb [...] - W., stanowiącą współwłasność J. A. i S. małż. Z.,
- nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S. [...], w skład której wchodzi działka oznaczona Nr [...], arkusz [...], obręb [...] - W., stanowiącą współwłasność J. G. Ś., J. Z. Ś., A. Ś.,
- nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S., w skład której wchodzi działka oznaczona Nr [...], arkusz [...], obręb [...] - W., stanowiąca własność M.I. B.,
b) nieruchomością objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w - R., przy ulicy S., oznaczoną jako działka Nr [...], arkusz [...], obręb [...] W., stanowiącą współwłasność E.P., M.T.P.,
z nieruchomością sąsiednią, tj. objętą księgą wieczystą - KW Nr [...], położoną w R., przy ulicy S., w skład której wchodzi działka oznaczona Nr [...], arkusz [...], obręb [...] - W., stanowiąca współwłasność J. A. i S. małż. Z.
i zobowiązano do uiszczenia tych kosztów w sposób następujący:
a) J. A. (K., A.) i S. (J., J.) małż. Z. 550,00 złotych brutto;
b) E.P. (M., Z.) - 3 712,50 złotych brutto;
c) M.T. P. (T., E.) - 137,50 złotych brutto;
d) J.G. Ś. (A., Z.) - 183,34 złotych brutto;
e) J. Z.Ś.(W., J.) - 183,33 złotych brutto ;
f) A.Ś. (Wiesław, Jolanta) 183,33 złotych brutto;
g) M. I. B. (S., T.) - 550,00 złotych brutto;
w terminie 14 dni od dnia otrzymania postanowienia na podane konto Urzędu Miejskiego w R..
Na powyższe postanowienie, zażalenie wniosła skarżąca.
W uzasadnieniu wskazanego na wstępie postanowienia z 20 maja 2025r. Kolegium przytoczyło brzmienie art. 29 ust. 1, art. 31 ust. 1, art. 33 ust. 1-3 ustawy z dnia 17 maja 1989r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1151 ze zm. dalej: P.g.k.).
Wyjaśniło, iż decyzją z dnia 28 marca2025 r. znak: [...], sprostowaną postanowieniem z dnia 25 kwietnia 2025 r. znak: [...], na podstawie art. 33 P.g.k. Prezydent zatwierdził ustalony na podstawie zebranych dowodów, przebieg granicy pomiędzy wskazanymi wyżej nieruchomościami. Następnie organ I instancji w dniu 29 kwietnia 2025 r. przekazał Sądowi Rejonowemu w R. akta sprawy Nr [...] z rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości, ponieważ E.P.jako strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy wystąpiła z żądaniem przekazania sprawy do Sądu.
SKO zauważył, że organ prowadzący postępowanie rozgraniczeniowe poniósł w interesie stron koszty wynagrodzenia geodety, co potwierdza faktura nr [...]wystawiona w dniu 28 lutego 2024r. przez geodetę M.O. na kwotę 5500,00 zł. Następnie wskazał, że z przedłożonej dokumentacji rozgraniczeniowej wynika, że strony zostały zawiadomione prawidłowo o terminie ustalenia przebiegu granic. Czynności ustalenia granic zostały wykonane w dniu 24 stycznia 2024 r. przy udziale stron. Uczestnikom przedstawiono istniejące dokumenty dotyczące określenia przebiegu granic nieruchomości, następnie wyznaczono punkty graniczne i zamarkowano drewnianymi palikami, po czym poproszono o wyrażenie stanowiska co do wskazanego przebiegu granic. Punktów [...], [...] nie markowano palikami ze względu na to, że są to słupki ogrodzenia. Skarżąca nie zgodziła się z przebiegiem granic, pozostałe strony nie wniosły zastrzeżeń i uwag.
Kolegium podniosło, że w odniesieniu do odcinków granic będących przedmiotem rozgraniczenia dokumenty są kompletne, wzajemnie spójne, a sposób określenia współrzędnych punktów granicznych spełnia wymagane kryteria dokładności. Dokumenty archiwalne pozwalają na jednoznaczne odtworzenie przebiegu granic. Granica pomiędzy punktami [...] -[...] biegnie wzdłuż trwałego ogrodzenia, w punkcie nr [...] płot w odległości około 20 cm od punktu, granica pomiędzy punktami [...] - [...] biegnie wzdłuż trwałego ogrodzenia, granica pomiędzy punktami [...] - [...] biegnie po istniejącej bramie, granica pomiędzy punktami [...] - [...] biegnie wzdłuż drewnianego płotu, przęsła płotu w odległości około 15-18 cm od granicy, granica pomiędzy punktami [...] - [...] biegnie wzdłuż płotu z metalowej siatki. Pomimo dążenia do ugodowego rozstrzygnięcia sporu E.P.nie zgodziła się z wyznaczonymi granicami, nie wskazała w sposób jednoznaczny przebiegu granic, odmówiła podpisania protokołów.
Kolegium wskazało, że podstawą prawną umożliwiającą obciążenie stron kosztami tego postępowania jest art. 264 § 1 k.p.a. stanowiący, iż jednocześnie z wydaniem decyzji organ administracji publicznej ustali w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. W postępowaniu będzie miał również zastosowanie art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Dalej podniosło, że z uwagi na istnienie dwóch faz postępowania rozgraniczeniowego w postępowaniu administracyjnym oprócz przepisów kodeksu postępowania administracyjnego zastosowanie mają także przepisy kodeksu cywilnego. Dlatego też w przedmiotowej sprawie ma również zastosowanie art. 152 kodeksu cywilnego stanowiący, iż właściciele nieruchomości koszty rozgraniczenia ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych. Wskazało również na uchwałę 7 Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 grudnia 2006 r. sygn. akt I OPS 5/06,, która stanowi wyjaśnienie przepisów prawnych i ma moc wiążącą w indywidualnych sprawach.
Kolegium podniosło, że z uwagi na fakt, iż granice działek były sporne rozgraniczenie prowadzone było w interesie wszystkich właścicieli działek, a zatem istniała podstawa do obciążenia kosztami postępowania właścicielki wszystkich działek. Zauważyło, że organ I instancji wskazał, że całkowite koszty rozgraniczenia wynoszące 5 500,00 zł brutto zostały rozdzielone w równej kwocie w stosunku do ilości granic podlegających rozgraniczeniu - 5 granic po 20% kosztów tj. granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100,00 zł.
Koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł rozdzielono w równej kwocie po 50% kosztów odpowiednio na współwłaścicieli działki Nr [...] i działki Nr [...] oraz współwłaścicieli działki Nr [...] i działki Nr [...], jednocześnie proporcjonalnie do posiadanych przez współwłaścicieli udziałów, z uwagi na fakt, że granice pomiędzy ww. działkami są granicami ewidencyjnymi.
Koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł przysądzono wnioskodawcy rozgraniczenia, z uwagi na fakt, że granice pomiędzy ww. działkami są granicami prawnymi, tj. granicami które zostały zatwierdzone postanowieniem Sądu Rejonowego w R. I Wydziału Cywilnego z dnia 28 września 2004 r., sygn. akt I [...]w oparciu o mapę sporządzoną przez geodetę uprawnionego J. M. w dniu 30 lipca 2004 r. której kopia jest zgodna z oryginałem nr [...]-[...]/[...] przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 sierpnia 2004 r.
Konkludując SKO uznało zaskarżone postanowienie za uzasadnione i nie pozostające z sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Odnosząc się do zarzutów zażalenia Kolegium wyjaśniało, że nie mają one wpływu na rozstrzygnięcie. Podniosło, że koszty postępowania rozgraniczeniowego nie należą do kosztów ustawowo ponoszonych przez gminę i obciążają strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości. Ponadto wskazało, że w piśmie z dnia 23 kwietnia 2025 r. znak:[...] organ I instancji wskazał, że pomimo wielokrotnego informowania E.P., że rozgraniczenie prowadzi się na wniosek i koszt stron oraz o braku możliwości przeprowadzenia rozgraniczenia w oparciu o konkretną dokumentację, tj. postanowienie Sądu Rejonowego w R. z dnia 28.09.2004 r. sygn. akt I [...]stwierdzającego nabycie własności działek Nr Nr [...], [...] oraz mapy do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24.08.2004 r. za numerem [...]-[...]/[...], gdyż naruszałoby to art. 7 K.p.a., wnioskodawczyni nie złożyła wniosku o wycofanie żądania w zakresie prowadzonego postępowania.
Skargę na powyższe postanowienie Kolegium, pismem z 20 czerwca 2025 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożyła skarżąca. Zarzuciła naruszenie art. 264 § 1 pkt 2, art. 7, art. 77 § 1, art. 80, art. 97 § 1 pkt 4, art. 107 § 3 k.p.a. Podnosiła, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył wyczerpująco całego materiału dowodowego, niedokładnie i pobieżnie rozpatrując istotne zarzuty zażalenia, pominął i nie rozstrzygnął przed wydaniem zaskarżonego postanowienia jej wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta Miasta R. z dnia 28 marca 2025 r. znak: [...]. Decyzja ta została wydana z rażącym naruszeniem art. 33 § 1 i art. 12b ust. 4 i 5 P.g.k. Skarżąca zażądała przekazania sprawy do sądu, co nie wyklucza stwierdzenia nieważności decyzji z dnia 28 marca 2025 r. Dalej skarżąca podnosiła, że pominięto fakt, iż zgodnie z mapą do celów sądowych przyjętą do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24 sierpnia 2004 r. za numerem [...]-[...]/[...] Sąd Rejonowy w R. stwierdził, nabycie prawa własności działek [...], [...],[...] i zasięg tego prawa. Organ mógł wszcząć i przeprowadzić postępowanie rozgraniczeniowe zgodnie z jej wnioskiem lub odmówić jego wszczęcia. Koszty rozgraniczeniowe nie zostały poniesione na jej żądanie ani w jej interesie. Organ odmówił uzupełnienia postanowienia o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego. Ponadto skarżąca opisuje sposób streszczenia przez organ odwoławczy wniesionego zażalenia. Firmie wykonującej czynności rozgraniczeniowe nie przysługuje wynagrodzenie z tytułu wystawionej faktury, co powoduje, że ustalenie przez organ kosztów postępowania rozgraniczeniowego w wysokości 5500 zł jest bezpodstawne. Upoważniona firma wbrew twierdzeniom żadnej granicy nie ustaliła zgodnie ze stanem prawnym, czyli postanowieniem Sądu Rejonowego w R. z dnia 28.09.2004 r. sygn. akt I [...]stwierdzającego nabycie prawa własności m.in. rozgraniczanej nieruchomości Nr [...]. Dokumenty, zgodnie z którymi ustalono i zatwierdzono przebieg nie wiadomo w jakich okolicznościach trafiły do zasobu geodezyjnego w tym samym czasie, co mapa do celów sądowych i są z nią niezgodne, co powoduje naruszenie jej i współwłaściciela działek [...] i [...] M. P. prawa ich własności. Decyzją zatwierdzającą przebieg granic ustalonych przez upoważnioną firmę organ pozbawił prawa własności do części działek [...] i [...] na rzecz właścicieli działek [...], [...], [...]. To właściciele działek [...], [...], [...] powinni zostać obciążeni całymi kosztami. Zdaniem skarżącej nieprawdziwe są ustalenia, jakoby wnioskiem z dnia 9.02.2023 r., uzupełnionym w dniu 15.02.2023 r. wystąpiła o rozgraniczenie nieruchomości. Organ pominął istotny fakt, że tym wnioskiem wystąpiła o rozgraniczenie zgodnie z punktami granicznymi i ich współrzędnymi wskazanymi przez geodetę uprawnionego na mapie do celów sądowych przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 24.08.2004 r. za numerem [...]-[...]/[...]. S. Z. i J.Z. nie zostali obciążeni żadnymi kosztami rozgraniczenia.
Skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia Prezydenta 28 marca 2025 r.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym orzeczeniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone między innymi w art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), sprowadzają się do kontroli działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.
W myśl art. 3 § 2 ust. 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia - takim właśnie postanowieniem jest zaskarżone postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Jednocześnie Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną z zastrzeżeniem art. 57 a, który jednak na gruncie niniejszej sprawy nie znajduje zastosowania.
Przedmiotem kontroli sądowej jest postanowienie Kolegium w przedmiocie ustalenia kosztów postępowania w sprawie o rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym.
Na wstępie należy wskazać, że rozgraniczenie nieruchomości w postępowaniu administracyjnym normują przepisy przywołanej już wcześniej ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz przepisy rozporządzenia wykonawczego.
Przepisy ustawy i rozporządzenia wykonawczego nie zawierają norm dotyczących kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego i sposobu ich rozliczenia (por. art. 29 ust. 1 ustawy). W tej kwestii znajdują zastosowanie przepisy działu IX Kodeksu postępowania administracyjnego, to jest art. 262-267 k.p.a.
Zgodnie z art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. stronę obciążają te koszty postępowania, które zostały poniesione w interesie lub na żądanie strony, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie. Stosownie natomiast do przepisu art. 263 § 1 k.p.a. do kosztów postępowania zalicza się koszty podróży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, koszty spowodowane oględzinami na miejscu, koszty doręczenia stronom pism urzędowych, a także koszty mediacji. Organ administracji publicznej może zaliczyć do kosztów postępowania także inne koszty bezpośrednio związane z rozstrzygnięciem sprawy (§ 2). Organ ustala wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia, w drodze postanowienia, jednocześnie z wydaniem decyzji (art. 264 § 1 k.p.a.). Tak więc, poniesienie przez stronę obciążających ją kosztów postępowania rozgraniczeniowego następuje w trybie przewidzianym w art. 264 k.p.a. Tym samym organ dopiero wraz z wydaniem decyzji rozstrzygającej sprawę ustala w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osobę zobowiązaną do ich poniesienia i wówczas obciąża ją tymi kosztami. Formą rozstrzygnięcia w sprawie kosztów jest postanowienie, które wydawane jest razem z decyzją, co wynika z art. 264 § 1 k.p.a.
Wydaje się tu dwa akty administracyjne różnej rangi prawnej i wyraźnie rozdzielone, choć jednoznacznie powiązane ze sobą. Postanowienie w sprawie kosztów, które ma samodzielny byt, ponieważ dotyczy kwestii incydentalnej, stosowanie do art. 264 § 2 k.p.a. wydawane jest zarówno wtedy, gdy organ ustala takie koszty, jak i wtedy, gdy odmawia ich przyznania. Takie postanowienie o ustaleniu wysokości kosztów postępowania określa je odpowiednio do okoliczności sprawy, a więc żądań stron, ich interesu, czy spowodowania dodatkowych kosztów z winy którejś ze stron postępowania.
Dodatkowo wskazać należy, że w myśl art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks Cywilny (Dz. U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93), właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. W konsekwencji, koszty postępowania administracyjnego o rozgraniczenie, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu obciążają właścicieli rozgraniczanych nieruchomości (wyrok WSA w Warszawie z dnia 2 września 2008 r., sygn. akt IV SA/Wa 980/08).
Organ administracji orzekając o kosztach rozgraniczenia, uprawniony jest obciążyć nimi strony będące właścicielami gruntów sąsiadujących objętych rozgraniczeniem, na zasadach określonych w art. 152 k.c., a sam udział w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczny ze stwierdzeniem, że to postępowanie toczy się w interesie każdej ze stron postępowania (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2018 r. sygn. akt I OSK 1370/16).
Pod pojęciem interesu strony, o którym mowa w art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. należy - w przypadku postępowania rozgraniczeniowego - rozumieć obiektywną korzyść prawną w postaci prawnej, stabilnej i należycie udokumentowanej granicy, której beneficjentem są w równym stopniu właściciele nieruchomości po obu stronach tak ustalonej granicy (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 maja 2020 r. sygn. akt I SA/Wa 696/20).
Ustalając wysokość kosztów postępowania administracyjnego, organ zobowiązany jest więc wykazać i uzasadnić nie tylko ogólną wysokość kosztów danego postępowania, ale też wskazać, jakie składniki i na jakiej podstawie zostały zaliczone do kosztów postępowania oraz uzasadnić obciążenie strony kosztami.
W orzecznictwie istniały rozbieżności co do stosowania przepisów art. 152 i art. 153 k.c. w postępowaniu administracyjnym o rozgraniczenie, a co za tym idzie, dopuszczalności obciążania stron kosztami postępowania rozgraniczeniowego po połowie, w oparciu o przepis art. 152 k.c. Zostały one wyjaśnione przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt I OPS 5/06, (ONSAiWSA 2007 nr 2 poz. 26). NSA wyraził w nim pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając na podstawie przepisu art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. o kosztach postępowania rozgraniczeniowego, może – uwzględniając normę art. 152 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. z 2019 r. poz. 1145 ), dalej: k.c. - obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. Uzasadniając takie stanowisko, NSA wskazał, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony (art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a.), a w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w przepisie art. 152 k.c.
Wykładnia gramatyczna art. 262 § 1 pkt 2 k.p.a. skłania do wniosku, iż ustala on zasady rozdziału kosztów postępowania pomiędzy stronę (strony) a organ administracji. Oznacza to, że koszty postępowania, których poniesienie nie jest ustawowym obowiązkiem organu, obciążają strony; w wypadku kosztów rozgraniczenia obciążają one strony będące właścicielami rozgraniczanych nieruchomości, według zasady wyrażonej w art. 152 k.c.
Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdyż granice gruntów sąsiadujących stały się sporne. Dodatkowo należy wskazać, że w postępowaniu rozgraniczeniowym organ ustala materialnoprawne przesłanki rozgraniczenia. Innymi słowy postępowanie to rozstrzyga o zasięgu prawa własności danego podmiotu. Prawo własności do nieruchomości stanowiącej przedmiot rozgraniczenia równoznaczne jest więc z posiadaniem interesu prawnego w postępowaniu rozgraniczeniowym.
W orzecznictwie sądowo-administracyjnym jest powszechnie przyjęty pogląd, iż wybór geodety do przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych winien być poprzedzony rozeznaniem rynku co do wysokości kosztów wykonania takich czynności, przy czym organ administracji winien dołożyć w tym zakresie należytej staranności (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 grudnia 2021 r. sygn. akt II SA/Gl 958/21) Ustalenie wysokości kosztów postępowania rozgraniczeniowego obejmujących wynagrodzenie uprawnionego geodety za dokonane czynności geodezyjne, aczkolwiek dokonywane w nawiązaniu do treści zawartej z nim umowy, nie jest automatyczne i wymaga weryfikacji oraz oceny przedstawionych przez geodetę wyników jego prac, przedłożonej dokumentacji rozgraniczenia nieruchomości, specyfikacji kosztów oraz rachunku (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 lipca 2020 r. sygn. akt I OSK 2682/19; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lipca 2021 r. sygn. akt II SA/Wr 176/21; wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 9 września 2021 r. sygn. akt III SA/Łd 52/21).
W rozpoznawanej sprawie przeprowadzenie postępowania rozgraniczeniowego przy udziale geodety leżało w interesie wszystkich stron tego postępowania. Sama ta okoliczność decyduje o rozłożeniu pomiędzy strony kosztów postępowania na podstawie art. 152 k.c. Wyliczenie składników kosztów postępowania zostało zawarte w art. 263 § 1 k.p.a., który stanowi, że do tych kosztów zalicza się koszty podroży i inne należności świadków i biegłych oraz stron w przypadkach przewidzianych w art. 56, a także koszty spowodowane oględzinami na miejscu, jak również koszty doręczenia stronom pism urzędowych.
Z dokonanej przez Sąd analizy akt sprawy wynika, że organ I instancji podjął działania zmierzające do wyłonienia uprawnionego geodety w drodze przetargu – celem przeprowadzenia czynności rozgraniczeniowych w trybie ustawy Prawo zamówień publicznych, o czym poinformował strony.
Wyboru geodety dokonano w trybie zapytania o cenę i oferta złożona przez M. O. była ofertą najkorzystniejszą. Umowa z geodetą została zawarta w dniu 29 sierpnia 2023r. (umowa nr [...]).
W ocenie Sądu, w rozpoznawanej sprawie organ I instancji prawidłowo ustalił łączną wysokość kosztów postępowania rozgraniczeniowego oraz dokonał poprawnego sprawdzenia wysokości kosztów. Całkowite koszty rozgraniczenia wynoszące 5 500,00 zł brutto zostały rozdzielone w równej kwocie w stosunku do ilości granic podlegających rozgraniczeniu - 5 granic po 20% kosztów tj. granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz granica pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100,00 zł.
Koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł rozdzielono w równej kwocie po 50% kosztów odpowiednio na współwłaścicieli działki Nr [...] i działki Nr [...] oraz współwłaścicieli działki Nr [...] i działki Nr [...], jednocześnie proporcjonalnie do posiadanych przez współwłaścicieli udziałów, z uwagi na fakt, że granice pomiędzy ww. działkami są granicami ewidencyjnymi.
Zaś koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł, koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł oraz koszty granicy pomiędzy działkami Nr [...] i Nr [...] w kwocie 1 100, 00 zł przysądzono wnioskodawcy rozgraniczenia, z uwagi na fakt, że granice pomiędzy ww. działkami są granicami prawnymi.
Sąd zauważa także, iż zgodnie z art. 264 § 1 k.p.a. jednocześnie z wydaniem decyzji, organ administracji publicznej określi, w drodze postanowienia wysokość kosztów postępowania, osoby zobowiązane do ich poniesienia oraz termin i sposób ich uiszczenia. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 10 lipca 2020 r. (sygn. akt I OSK 2518/19, dostępny w CBOSA) wobec takiej treści przepisu nie ulega wątpliwości, że ewentualne uchylenie decyzji przez sąd administracyjny, czy też wszczęcie postępowania nadzwyczajnego wobec wydanej decyzji w przedmiocie rozgraniczenia nie mają wpływu na wydanie postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania, które zaistniały w danym postępowaniu i muszą zostać poniesione przez strony postępowania. Tym bardziej nie ma wpływu na treść orzeczenia o kosztach postępowania administracyjnego przejście sprawy o rozgraniczenie do etapu postępowania sądowego, które powoduje, że decyzja o rozgraniczeniu traci byt. Stąd też za bezzasadną i nie mającą wpływu na wynik sprawy Sąd uznał argumentację skarżącej, że organy nie rozstrzygnęły przed wydaniem zaskarżonego postanowienia wniosku skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydenta z 28 marca 2025r. zatwierdzającej przebieg granic.
Za niezasadny należało uznać zatem zarzut naruszenia art. 262 §1 pkt 2 k.p.a. Organy, wbrew twierdzeniom skarżącej, prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i wyjaśniły wszystkie istotne okoliczności sprawy oraz rozważyły cały zebrany w sprawie materiał dowodowy, a zaskarżone postanowienie Kolegium zawiera szczegółową argumentację i wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia. Stąd niezasadność zarzutów naruszenia art.7, art. 77§1, art. 80 k.p.a. Zaskarżone postanowienie odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a.
W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.