Pełny tekst orzeczenia VIII SA/Wa 138/23

VIII SA/Wa 138/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2023-05-25
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2023-02-21
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Iwona Szymanowicz-Nowak /przewodniczący/
Leszek Kobylski /sprawozdawca/
Marek Wroczyński
Symbol z opisem
6037 Transport drogowy i przewozy
Hasła tematyczne
Ruch drogowy
Kara administracyjna
Skarżony organ
Inspektor Transportu Drogowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2022 poz 988
art. 61 ust. 15-16, art. 64 ust. 1-2; art. 64d, art. 140 aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art. 14ab ust. 1 pkt 3 lit c , ust. 2
Ustawa z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t. j.)
Dz.U. 2023 poz 259
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak, Sędziowie Sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Sędzia WSA Marek Wroczyński, , Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Krawczyk, , po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 maja 2023 r. w Radomiu sprawy ze skargi R. M. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.
Uzasadnienie
Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: "GITD", lub "organ odwoławczy") decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r. znak [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j Dz. U z 2022r. poz. 2000, dalej jako: "kpa"), art. 61 ust. 15-16, art. 64 ust.1-2, art. 64d, art.140aa ust. 1, ust. 3 pkt 2, art.140ab ust. 1 pkt 3 lit. "c", ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997r. Prawo o ruchu drogowym (t.j Dz.U z 2022r. poz. 998 ze zm.; dalej: "p.r.d"), art. 11 ustawy o zmianie ustawy o drogach publicznych oraz niektórych innych ustaw z dnia 18 grudnia 2020 r. (Dz.U. z 2021 r. poz. 54), § 3 ust. 1 pkt 10, § 5 ust. 1 pkt 6 lit. c) rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 2022 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania R. M. (dalej: "strona", "skarżący") od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (dalej: "WITD" lub "organ I instancji") z dnia 19 października 2020 r. nr [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 15.000 zł – utrzymał zaskarżoną decyzję w całości w mocy.
Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 12 marca 2020r. w miejscowości W. na drodze wojewódzkiej [...] inspektorzy inspekcji transportu drogowego zatrzymali do kontroli trzyosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Samochodem ciężarowym kierował M. K., który wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem piachu (ładunek podzielny). Załadowcą przewożonego ładunku był R. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Remontowo - Budowlane R.M. Ustalenia kontroli zostały zawarte w protokole nr [...] z dnia 12 marca 2020 r.
Decyzją z dnia 19 października 2020 r. organ I instancji działając na podstawie art. 64 oraz art. 140 aa ust. 1 – 3 p.r.d. nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych. Podstawę faktyczną rozstrzygnięcia stanowiło wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach. Naruszenie stwierdzono w wyniku przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej oraz przekroczenia dopuszczalnej masy całkowite trzyosiowego samochodu ciężarowego.
Decyzją z 27 maja 2021r. GITD, na skutek odwołania skarżącego, utrzymał w mocy ww. rozstrzygnięcie organu I instancji,
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem sygn. akt. VIII SA/Wa 708/21 z dnia 17 listopada 2021 r., uchylił zaskarżoną decyzję.
Pismem z dnia 2 listopada 2022 r. strona złożyła wyjaśnienia, w których wskazała, że w jej ocenie organ podczas ważenia nieprawidłowo ustalił stan faktyczny zwłaszcza w kwestii ustalenia dopuszczalnej masy całkowitej kontrolowanego pojazdu, które zdaniem organu wynosiła 32 tony oraz przekroczenia nacisków na podwójnej osi napędowej. Zdaniem strony, zastosowane wagi SAW 10C seria III mierzą tylko dopuszczalny nacisk osi pojedynczej, a nie zespołu osi wielokrotnych (w tym przypadku pojazd liczył 3 osie). Z treści instrukcji w sposób jasny wynika, ze sumując wyniki ważenia poszczególnych (pojedynczych) osi można obliczyć Masę Całkowitą Pojazdu (Masa Brutto), czyli wagi nie służą do ustalania dopuszczalnej masy całkowitej pojazdu, czy zespołu pojazdów tylko do ustalenia pojedynczych nacisków osi. Poza tym strona wskazała, że nie uczestniczyła w czynnościach kontrolnych, kierowca musiał 3 razy zatrzymać się na wadze i wysiąść żeby sprawdzić wynik z inspektorem na obu wagach umiejscowionych pod kołami pojazdu. Strona wnosi o powołanie biegłego w celu oceny przyczynienia się jej do stwierdzonego naruszenia, ponieważ nie była obecna podczas kontroli. Nikt jej nie zapoznał z dokumentami pochylenia terenu, świadectwami legalizacji urządzeń użytych podczas kontroli, co stawia ją w gorszej sytuacji od ukaranego przewoźnika. Ponadto strona wniosła o zastosowanie art. 140 ust. 4 prd, gdyż w jej ocenie istnieją przesłanki do jego zastosowania. W ocenie strony organ powinien był wyjaśnić jak doszło do powstania naruszenia, a kierowca nie informował strony jaka jest dopuszczalna masa całkowita pojazdu. Zdaniem strony, organ niezgodnie z zasadą prawdy obiektywnej i praworządnością objął odpowiedzialnością z ustawy o transporcie drogowym stronę jako przedsiębiorcy, który w żaden sposób nie miał wpływu na powstałą sytuację.
GITD, ponownie rozpoznając sprawę, zaskarżoną decyzją z dnia 20 grudnia 2022 r., utrzymał w mocy kwestionowaną decyzję WITD. Przedstawił ramy materialno-prawne niniejszego postępowania, przywołując brzmienie art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1-2, art. 140 aa ust. 1 i 3 p.r.d. oraz art. 189a § 2 k.p.a. GITD wskazał, iż zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 10 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych pojazdów oraz zakresu ich niezbędnego wyposażenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu, z zastrzeżeniem ust. 2-20, nie może przekraczać w przypadku, pojazdu samochodowego o trzech osiach - 25 ton; dopuszcza się 26 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w koła bliźniacze lub koła pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne, o którym mowa w § 5b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony; dopuszczalna masa całkowita pojazdu zasilanego paliwem alternatywnym może zostać powiększona maksymalnie o 1 tonę. Jednocześnie dodał, że zgodnie z § 3 ust. 6 ww. rozporządzenia, dopuszczalna masa całkowita pojazdu nie może przekroczyć maksymalnej masy całkowitej określonej przez producenta.
Odnosząc powyższe do kontrolowanego samochodu ciężarowego, GITD zauważył, że jak wynika z danych Centralnej Ewidencji Pojazdów Kierowców (CEPiK), dopuszczalna masa całkowita trzyosiowego samochodu ciężarowego wynosiła 25990 kg (25,99 t), a zatem dopuszczalna wartość masy całkowitej dla kontrolowanego pojazdu to 25,991. Tymczasem, jak stanowi § 5 ust 1 pkt 6 lit. c) ww. rozporządzenia, dopuszczalny nacisk osi nie może przekraczać w przypadku grupy osi składającej się z dwóch osi napędowych, przy odległości (d) między osiami składowymi nie mniejszej niż 1,30 m i nie większej niż 1,80 m lub w przypadku pojazdów, o których mowa w § 4 ust. 2, nie większej niż 2,00 m (1,30 < d < 1,80 lub 2,00) - 18 ton; dopuszcza się 19 ton, jeżeli oś napędowa jest wyposażona w koła bliźniacze lub koła pojedyncze wyposażone w szerokie opony (typu "Super Single") i zawieszenie pneumatyczne lub równoważne o którym mowa w § 5b, albo jeżeli każda z osi napędowych jest wyposażona w koła bliźniacze, a największy nacisk każdej z tych osi nie przekracza 9,5 tony.
Norma dotycząca nacisków osi podwójnej napędowej jest identyczna na wszystkich kategoriach dróg, zatem ich przekroczenie powoduje zakwalifikowanie naruszenia do przejazdu pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia kategorii VII, gdyż tylko ono dopuszcza ich przekroczenie.
Dalej organ odwoławczy wyjaśnił, że pojazd został zważony przy pomocy przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10 seria III o nr [...] i [...], które legitymowały się deklaracją zgodności CE z wymaganiami Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2014/31/UE z dnia 26 lutego 2014 r. w sprawie harmonizacji ustawodawstw państw członkowskich odnoszących się do udostępniania na rynku wag nieautomatycznych wdrożonej do prawodawstwa polskiego rozporządzeniem Ministra Rozwoju z dnia 2 czerwca 2016 r. w sprawie wymagań dla wag nieautomatycznych (Dz.U. z 2016 r. poz. 802), została ustalona zgodnie z zapisami pkt. 8.3 normy PN-EN 45501:2015 Zagadnienia metrologiczne wag nieautomatycznych.
Jednostka notyfikowana METAS-Cert nr [...] przeprowadziła procedurę zatwierdzenia typu i w dniu 17 lutego 2017 r. wystawiła certyfikat zatwierdzenia typu WE. Jednostka notyfikowana nr 1441 przy OUM w P. przeprowadziła procedurę oceny zgodności i wydała certyfikaty zgodności nr [...] i [...], [...]. Data wystawienia deklaracji to 26 lutego 2018 r. Termin zgłoszenia przyrządu pomiarowego po raz pierwszy do legalizacji ponownej po dokonaniu oceny zgodności, wynosi 3 lata, stosownie do Ip. 10 załącznika nr 5, tabela nr 2 rozporządzenia Ministra Rozwoju i Finansów z dnia 13 kwietnia 2017 r. w sprawie prawnej kontroli metrologicznej przyrządów pomiarowych (Dz.U. z 17 maja 2017 poz. 969). Stosownie do treści § 26 ust. 2 ww. rozporządzenia, okres ważności legalizacji wyrażony w latach - liczy się od dnia pierwszego stycznia roku następującego po roku, w którym legalizacja została dokonana.
GITD przypomniał, iż w dniu kontroli ww. samochodem ciężarowym wykonywano przejazd drogowy z ładunkiem piachu (ładunek podzielny). Natomiast w wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego, stwierdzono następujące naruszenie dopuszczalnej normy:
- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 32 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,11 w górę) - przekroczenie o 6 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 23,07 %), - nacisk na podwójnej osi napędowej 24,5 t (po odjęciu 2 % zaokrąglonych do 0,1 t w górę) - przekroczenie o 5,5 t (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 28,94 %),
- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.
Organ odwoławczy zaznaczył, że dopuszczalna masa całkowita ww. samochodu ciężarowego to 25,99 t, w związku z czym podczas kontroli została ona przekroczona o 6,01 t, a nie o 6 t, jak stwierdził organ I instancji. Okoliczność ta jednak, zdaniem GITD, nie ma żadnego wpływu na kwalifikację prawną, jak i wysokość kary pieniężnej.
Dalej GITD wskazał, iż w ustalonym stanie faktycznym karę pieniężną należy nałożyć jak za brak zezwolenia kategorii VII, które stosownie do Ip. 7 załącznika nr 1 do p.r.d. w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli, jest wydawane na przejazd pojazdu:
a) o wymiarach oraz rzeczywistej masie całkowitej większych od wymienionych w kategoriach I-VI,
b) o naciskach osi przekraczających wielkości przewidziane dla dróg o dopuszczalnym nacisku pojedynczej osi napędowej do 11,5 t.
W niniejszej sprawie kara pieniężna wynosi 15.000 zł., stosownie do art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit c p.r.d., w brzmieniu obowiązującym w dniu kontroli.
Odnosząc się do wykonanych czynności ładunkowych, GITD zauważył, iż strona nie przedstawiła żadnego dowodu np. w postaci umowy z innym podmiotem, z której wynikałoby, że na jej terenie (terenie kopani) w dniu kontroli, czynności załadunkowych dokonywał inny podmiot. Ponadto z treści zeznań kontrolowanego kierowcy wynika również, że samochód ciężarowy nie był ważony, zarówno przed załadunkiem, jak i po załadunku. Na terenie załadunku nie było wagi, gdyż znajdowała się ona w innej miejscowości tj. miejscowość [...], gdzie kierowca prowadził pojazd.
Zdaniem organu odwoławczego, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że strona nie podjęła żadnych czynności, aby dokonać weryfikacji rzeczywistej masy pojazdu po załadunku, co świadczy, że miała ona wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli, a nawet godziła się na ich powstanie. Dlatego też, mając na uwadze treść zeznań kierowcy, który posiadał wiedzę, do kogo należy kopalnia, znał stronę niniejszego postępowania, wartość materiału dowodowego zgromadzonego podczas kontroli "na gorąco", jak również nie przedstawienie przez stronę żadnego wiarygodnego dowodu, z którego wynikałoby, iż to nie ona dokonywała czynności załadunku na terenie należącym do niej, GITD uznał, że to właśnie strona – R. M. prowadzący działalność gospodarczą pod firmą: Przedsiębiorstwo Remontowo - Budowlane . M. - była załadowcą ładunku na kontrolowany pojazd. Podkreślił, że nie wystarczy jedynie zakwestionować poczynionych ustaleń przez organ, lecz należy przedstawić dowody podważające ustalenia organu.
Odnosząc się do wykonanych pomiarów nacisków osi i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu organ odwoławczy wyjaśnił, iż dokonano ich za pomocą przenośnych wag do pomiarów statycznych typu SAW 10C seria III, przedstawiając konfigurację ustawień wag SAW, przytaczając pkt 1.1, pkt 1.4.2 oraz pkt 6.3.1 instrukcji obsługi ww. wag. Wskazał, iż z przedstawionej konfiguracji ustawień wag SAW wynika, że kontrolujący ma prawo zastosować 1 parę wag, a w niniejszej sprawie właśnie użyto 2 wagi SAW 10C seria III, a zatem kontrolujący nie naruszył zapisów instrukcji. Dalej wskazał na zapisy pkt 2.1.1.1 świadectwa aprobaty typu nr [...], dotyczącego wag SAW serii oraz pkt 4.2 instrukcji ich obsługi, podnosząc, że podczas kontroli wagi były ze sobą połączone, co wynika z treści zeznań kontrolowanego kierowcy. Zdaniem GITD, nie sposób twierdzić, że przy użyciu jednej pary wag niedopuszczalne jest uzyskanie pomiaru nacisku grupy osi, a zatem i rzeczywistej masy całkowitej trzyosiowego samochodu ciężarowego jak w niniejszym przypadku.
Organ odwoławczy uznał, iż sposób pomiaru przyjęty przez organy inspekcji, polegający na ważeniu każdej z osi składowych wchodzących w skład grupy osi, przy użyciu dwóch wag (jednej ich pary) i wykorzystaniu dołów fundamentowych w miejscu ważenia (ażeby pojazd znajdował się zawsze w jednej płaszczyźnie), jako dopuszczalny w świetle postanowień instrukcji obsługi wag typu SAW 10C seria III, determinowany jest poniekąd także warunkami technicznymi pojazdów. Taki sposób ważenia osi odzwierciedla rzeczywisty nacisk każdej z tych osi i to niezależnie, czy jest to oś pojedyncza, czy też tworzy grupę osi.
Zakwalifikowanie ważonych osi jako pojedynczych, czy grupy osi nie jest natomiast stricte elementem procesu ważenia, lecz ich prawnej kwalifikacji. Ten rzeczywisty nacisk danej osi uzyskany podczas ważenia jest niezmienny i dla jego ustalenia nie ma znaczenia dokonanie kwalifikacji ważonych osi jako osi pojedynczych, czy grupy. W przypadku ustalania samej tylko rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, zakwalifikowanie poszczególnych osi jako pojedynczych, czy grupy jest już bez znaczenia.
GITD zauważył także, iż z treści pkt 6.3.1 instrukcji wag SAW seria III wynika, że wagi SAW III mogą być stosowane oddzielnie, w parach i/lub w grupach w celu pomiaru obciążenia, nacisku koła, nacisku osi, nacisku zespołu osi (a zatem grupy osi), lub całkowitej masy wieloosiowej samochodów ciężarowych podczas jednej procedury ważenia. W związku z tym punktu widzenia technicznego jak i prawnego, nie ma tu już bowiem żadnego znaczenia liczba osi składowych tworzących w znaczeniu formalnym grupę osi, których pomiar może być w ten sposób dokonany przy użyciu wag typu SAW 10C seria III.
Organ odwoławczy, twierdzenia strony odnoszące się do nieprawidłowego użycia wag SAW 10C III, uznał za gołosłowne. Zauważył, iż skarżący powołuje się na nieprawidłowość ważenia pojazdu, dokonanego wbrew wskazaniom instrukcji, bez przytoczenia konkretnych jej jednostek redakcyjnych, z których dokonane ważenie miałoby stać w sprzeczności. W ocenie GITD, twierdzenia w tym zakresie są więc nazbyt ogólnikowe i niepoparte konkretnymi argumentami, wobec czego trudno jest się w sposób precyzyjny do nich odnieść. Niezależnie jednak od powyższego zauważył, że niezasadne są stwierdzenia skarżącego o niedopuszczalności ważenia pojazdu za pomocą dwóch par wag SAW 1OC III, odpowiedni ze sobą połączonych. GITD podniósł, że producent tego urządzenia przewiduje bowiem możliwość uzyskiwania na podstawie tak dokonanego pomiaru masy całkowitej pojazdu. Ponadto z orzecznictwa sądów administracyjnych wynika, że zastrzeżenia odnośnie ważenia pojazdów posiadających więcej niż 3 osie, za pomocą wag SAW 10C, dotyczył wag tego typu, ale drugiej generacji. W niniejszym zaś przypadku mamy do czynienia z wagami III generacji - SAW 10C III, wobec czego przedmiotowe zastrzeżenia nie są w tym wypadku aktualne (wyrok WSA w Rzeszowie z dnia 24 czerwca 2021 r. sygn. akt II SA/Rz 703/21).
Zdaniem organu odwoławczego, instrukcja obsługi wag SAW seria III zezwala na wyznaczanie nacisku na grupie osi, w tym nacisku na podwójnej osi pojazdu, jak i również rzeczywistej masy całkowej pojazdów za pomocą 1 pary wag, poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych osi, niezależnie od tego, czy konstrukcyjnie stanowią one osie pojedyncze, czy grupę osi. W związku z powyższym stwierdził, że brak jest przeciwskazań do dokonywania pomiarów nacisku grupy osi, a zatem i rzeczywistej masy całkowitej pojazdu, poprzez sumowanie nacisków poszczególnych osi pojazdu.
Możliwość wyznaczania nacisku na pojedynczej osi, grupy osi jak i rzeczywistej masy całkowitej poprzez sumowanie poszczególnych nacisków osi, wynika bowiem z instrukcji wag SAW 10 seria III. A zatem argumentacja strony dotycząca nieprawidłowego ważenia w tym zakresie jest błędna. Uzyskane wyniki ważenia są, zdaniem GITD, w pełni wiarygodne i jednoznacznie z nich wynika, iż została przekroczona dopuszczalna masa całkowita zespołu pojazdów.
Odnosząc się do kwestii braku obecności strony jako załadowcy na miejscu kontroli, GITD zauważył, że charakter kontroli wyklucza taką sytuację. Podczas kontroli następuje gromadzenie materiału dowodowego, który następnie podlega weryfikacji i jest podstawą ewentualnego do wszczęcia postępowania administracyjnego.
W ocenie organu odwoławczego brak jest także podstaw do powoływania biegłego na okoliczność uzyskanych wyników pomiarów. Czynności kontrole mają charakter czynności niepowtarzanych, zaś kierowca nie miał uwag do kontroli.
Konkludując GITD uznał, iż organ I instancji zbadał wszystkie istotne okoliczności faktyczne związane z niniejszą sprawą oraz przeprowadził dowody służące ustaleniu stanu faktycznego zgodnie z zasadami prawdy obiektywnej i tym samym nie naruszył art. 7 i art. 77 § 1 i art. 107 § 3 kpa. Organ I instancji pouczył stronę o przysługujących jej prawach oraz w uzasadnieniu swej decyzji odniósł się do całej problematyki sprawy. Tym samym organ I instancji, jako organ administracji publicznej, prowadził postępowanie w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa oraz świadomość i kulturę prawną obywateli. Swoje rozstrzygnięcie organ I instancji oparł na materiale dowodowym prawidłowo zebranym wtoku kontroli i prawidłowo dokonał jego wszechstronnej oceny.
Z ostatecznym w administracyjnym toku instancji rozstrzygnięciem organu odwoławczego z dnia 20 grudnia 2022 r. nie zgodziła się skarżąca, która pismem z dnia 16 stycznia 2023 r. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Autor skargi zarzucił naruszenie następujących przepisów prawa tj.:
1) art. 92 c ust. 1 pkt 3 u.t.d. poprzez nieumorzenie przedmiotowego postępowania administracyjnego po upływie dwóch lat od dnia ujawnienia naruszenia;
2) art. 7, art. 8, art. 9, art. 77, art. 107 k.p.a., poprzez niepodjęcie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, wybiórczego potraktowania materiału dowodowego i prowadzenie postępowania w sposób nie budzący zaufania i nie uwzględniający słusznego interesu obywateli.
Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz umorzenie postępowania administracyjnego.
W uzasadnieniu skargi skarżący, wskazując na treść art. 92 c u.t.d. i negatywne przesłanki wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, podniósł m.in., iż postępowanie wszczęte z urzędu na podstawie protokołu kontroli, a także decyzja wydana w przedmiotowej sprawie jest w jego ocenie bezprzedmiotowe.
W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację wyrażoną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga podlega oddaleniu.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2021r. poz. 137) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tej decyzji. Sąd administracyjny nie ocenia natomiast decyzji organu pod kątem jej słuszności, czy też celowości.
Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (vide: art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023r., poz. 259; dalej: "p.p.s.a.").
W ocenie Sądu, analizowana pod tym kątem skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem organ prawa nie naruszył wskazanych przez stronę przepisów postępowania administracyjnego, jak i prawa materialnego, w sposób, który uzasadniałby uchylenie zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 20 grudnia 2022 r. nr [...] utrzymująca w mocy decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 19 października 2020 r. nr [...] nakładającą na skarżącego karę pieniężną w wysokości 15.000 złotych za wykonywanie przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII w pozostałych przypadkach.
W niniejszym postępowaniu Sąd rozpoznaje skargę na decyzję organu odwoławczego, w sytuacji gdy kontrola legalności organów administracji publicznej była przedmiotem oceny Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie – wyrok z dnia 17 listopada 2021 r., sygn. akt VIII SA/Wa 708/21.
Należy wskazać, iż zgodnie z art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego prowadzenia postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba, że przepisy prawa uległy zmianie.
Przypomnieć należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylając zaskarżoną wówczas decyzję GITD z dnia 27 maja 2021r. wskazał m.in., iż uchybieniem procesowym organu II instancji było orzekanie na podstawie niepełnego materiału dowodowego, tj. powoływanie się na zapisy instrukcji, zawierającej techniczne przepisy odnoszące się do sposobu ważenia za pomocą dwóch wag SAW 10C/III trzyosiowego samochodu ciężarowego, bez fizycznego dołączenia tego dokumentu do akt administracyjnych sprawy. Dlatego też Sąd wskazał, iż ponownie rozpoznając odwołanie skarżącego organ II instancji w pierwszej kolejności uzupełni materiał dowodowy w przedmiotowej sprawie, tj. dołączy do akt instrukcję obsługi wag, biorących udział w ważeniu przedmiotowego pojazdu w dniu 12 marca 2020 r., a następnie dokona weryfikacji pomiarów i rozstrzygnie sprawę w jej całokształcie, zgodnie z art. 15 k.p.a.
Organ ponownie rozpoznając sprawę, uwzględniając powyższe do wskazania Sądu, dokonał uzupełnienia materiału o dowód w postaci instrukcji obsługi wag SAW Seria III, świadectwa aprobaty typu [...] (postanowienie GITD z 17 października 2022r.), co znalazło odzwierciedlenie w aktach administracyjnych.
W ocenie Sądu, ustalony stan faktyczny i jego ocena przez organ nie budzą zastrzeżeń, zatem Sąd w całości przejmuje ustalenia poczynione przez organ jako własne. Nie ma bowiem wątpliwości, że wyniki kontroli zostały uzyskane w toku kontroli drogowej w dniu 12 marca 2020 r. przeprowadzonej przez inspektorów inspekcji transportu drogowego. Zatrzymali oni do kontroli drogowej pojazd marki [...] o nr rej. [...], kierowany przez M. K.
Kierowca w chwili zatrzymania do kontroli wykonywał przewóz drogowy z ładunkiem piachu (ładunek podzielny) z miejscowości J. – [...] do miejscowości J. posesja M. K., który to transport wykonywał w imieniu własnym. Pojazd załadowano w kopalni piachu skarżącego, prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Remontowo Budowlane [...] R. M. Dane powyższe wynikają ze sporządzonego dnia 12 marca 2020r. protokołu kontroli (wraz z załącznikiem – k. 43-39 akt adm.) oraz z protokołu przesłuchania świadka (k.37-33 akt adm.).
Przedmiotowa sprawa dotyczy zatem odpowiedzialności podmiotu wykonującego inne czynności związane z przewozem drogowym – załadowcy, za przewóz ładunku podzielnego (piasku), pojazdem nienormatywnym.
Odpowiedzialność załadowcy wynika z art. 140aa ust. 3 p.r.d., który stanowi, że karę pieniężną, o której mowa w ust. 1, nakłada się na:
1) podmiot wykonujący przejazd;
2) podmiot wykonujący czynności ładunkowe, jeżeli wykonał te czynności w sposób powodujący przekroczenie któregokolwiek z wymiarów, nacisków osi lub masy całkowitej pojazdu lub zespołu pojazdów, w stosunku do wartości dopuszczalnych lub wartości określonych w zezwoleniu, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1;
3) podmiot wykonujący inne niż wymienione w pkt 2 czynności związane z przejazdem pojazdu nienormatywnego, w szczególności na organizatora transportu, nadawcę, odbiorcę lub spedytora, jeżeli okoliczności lub dowody wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia określonego w ust. 1.
Jak wynika natomiast z art. 140aa ust. 1 p.r.d., za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez zezwolenia, o którym mowa w art. 64 ust. 1 pkt 1, lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia nakłada się karę pieniężną, w drodze decyzji administracyjnej. Pojazdem nienormatywnym jest, w świetle definicji art. 2 pkt 35a p.r.d., pojazd lub zespół pojazdów, którego naciski osi wraz z ładunkiem lub bez ładunku są większe od dopuszczalnych, przewidzianych dla danej drogi w przepisach o drogach publicznych, lub którego wymiary lub rzeczywista masa całkowita wraz z ładunkiem lub bez niego są większe od dopuszczalnych, przewidzianych w przepisach niniejszej ustawy.
Wyjaśnienia wymaga, że załadowca ponosi odpowiedzialność niezależną od odpowiedzialności podmiotu wykonującego przejazd. Nie ponosi jednak odpowiedzialności za przejazd po drogach publicznych pojazdu nienormatywnego lecz, na podstawie art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., za czynności ładunkowe. Należy zauważyć, że w świetle brzmienia art. 61 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 p.r.d., ładunek nie może powodować przekroczenia dopuszczalnej masy całkowitej lub dopuszczalnej ładowności pojazdu, ponadto ładunek na pojeździe umieszcza się w taki sposób, aby nie powodował przekroczenia dopuszczalnych nacisków osi pojazdu na drogę.
W niniejszej sprawie stwierdzono przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej (przekroczenie o 5,5 t – tj. o 28,94%) oraz rzeczywistej masy całkowitej samochodu ciężarowego (przekroczenie o 6 t – tj. o 23,07% (jak wskazał GITD o 6,01t, co pozostaje bez wpływu na kontrolowaną decyzję).
W niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości fakt, iż skarżący był załadowcą ładunku przewożonego zatrzymanym do kontroli pojazdem. Kwestią podlegającą ustaleniu w zaskarżonej decyzji, była ewentualna wina skarżącego w naruszeniu przepisów i nienormatywności pojazdu.
W ocenie Sądu, organy Inspekcji Transportu Drogowego, dokonały prawidłowych ustaleń w tym zakresie na podstawie jednoznacznych zeznań kierowcy, który znał stronę i uzgodnił z nim sposób przewozu. Tymczasem strona, w toku kontrolowanego postępowania, nie przedstawiła żadnego dowodu np. w postaci umowy z innym podmiotem, z której wynikałoby, że na jej terenie (terenie kopani) w dniu kontroli, czynności załadunkowych dokonywał inny podmiot.
Co istotne, kontrolowany kierowca zeznał również, że samochód ciężarowy nie był ważony, zarówno przed załadunkiem, jak i po załadunku. Na terenie załadunku nie było wagi, gdyż znajdowała się ona w innej miejscowości tj. miejscowość M., gdzie kierowca prowadził pojazd. Z powyższego materiału dowodowego wynika zatem, że strona nie podjęła żadnych czynności, aby dokonać weryfikacji rzeczywistej masy pojazdu po załadunku, co świadczy, że miała ona wpływ na powstanie naruszeń ujawnionych podczas kontroli, a nawet godziła się na ich powstanie.
Zdaniem Sądu, powyższych ustaleń nie podważają zarzuty strony dotyczące nieprawidłowego ważenia, którego dokonano za pomocą wag SAW 10C/III o nr [...] i [...]. Należy wskazać, iż organ odwoławczy uzupełnił materiał dowodowy, zgodnie ze wskazaniami sądu zawartymi w wyroku z 17 listopada 2021r. (VIII SA/Wa 708/21), jak i dokonał szczegółowej analizy w tym zakresie, z powołaniem się na zapisy dołączonej instrukcji obsługi wag SAW Seria III, za pomocą których dokonano ważenia kontrolowanego pojazdu, co znalazło wyraz w kontrolowanej decyzji organu odwoławczego. Podstawowe znaczenie mają ustalenia dotyczące stanu faktycznego, stwierdzone w toku kontroli i opisane w protokole kontroli. Zasadniczo jedynie na tym etapie postępowania strona ma możliwość wpływu na ocenę, czy nastąpiło określone naruszenie przepisów powołanej wyżej ustawy oraz na kwalifikację tego przekroczenia.
W kontrolowanej sprawie procedura ważenia odbyła się za pomocą zalegalizowanych przyrządów pomiarowych przez kompetentny organ i jej wyniki są w pełni wiarygodne. Wbrew twierdzeniem strony, GITD prawidłowo wywiódł, że instrukcja obsługi wag SAW Seria III zezwala na wyznaczanie nacisku na grupie osi, w tym nacisku na podwójnej osi pojazdu, jak i również rzeczywistej masy całkowej pojazdów za pomocą 1 pary wag, poprzez sumowanie wyników ważeń poszczególnych osi, niezależnie od tego, czy konstrukcyjnie stanowią one osie pojedyncze, czy grupę osi. Należy również zauważyć, iż kierowca, w trakcie kontroli wraz z kontrolującym inspektorem osobiście odczytywał wyniki pomiarów z urządzeń pomiarowych, jak i nie złożył wniosku o przeprowadzenie ponownego ważenia zespołu pojazdów.
Analizując materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie Sąd doszedł do wniosku, że organy Inspekcji Transportu Drogowego prawidłowo oceniły działanie skarżącego w niniejszej sprawie, który nie dołożył należytej staranności w organizowaniu załadunku pojazdu w sposób zapewniający ich normatywność wbrew obowiązkowi ciążącemu na profesjonaliście zawodowo zajmującym się dokonywaniem załadunku piasku na pojazdy samochodowe. Oznacza to, że skarżący co najmniej godził się na nienormatywność pojazdu pod względem nacisków osi oraz masy całkowitej pojazdu. Dlatego Sąd uznał, że skarżący wypełnił przesłankę odpowiedzialności za stwierdzoną w trakcie kontroli nienormatywność spornego pojazdu, wynikającą z art. 140aa ust. 3 pkt 2 p.r.d., w postaci godzenia się na powstanie naruszenia polegającego, w niniejszej sprawie, na przekroczeniu nacisku na podwójnej osi napędowej oraz rzeczywistej masy całkowitej pojazdu.
Odnosząc się do zarzutu strony dotyczącego naruszenia art. 92c ust. 1 pkt 3 ustawy o transporcie drogowym, Sąd zauważa, iż przepis ten przewiduje brak wszczęcia postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1, na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, lub umorzenie postępowania już wszczętego, jeżeli od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat. Powyższy przepis znajduje zastosowanie do kar pieniężnych nałożonych na podstawie ustawy o transporcie drogowym. Przepis ten nie znajduje natomiast zastosowania w razie stwierdzenia naruszenia przepisów ustawy Prawo o ruchu drogowym, w tym, naruszenia wykonywania przejazdu po drogach publicznych pojazdem nienormatywnym jak bez zezwolenia kategorii VII, w pozostałych przypadkach, co ma miejsce w kontrolowanej sprawie.
Sąd nie stwierdził w niniejszej sprawie naruszenia przez organu przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w tym zarzucanego naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 77 K.p.a. Zdaniem Sądu, organy obu instancji działając na podstawie przepisów prawa zebrały i rozpatrzyły w sposób wyczerpujący cały materiał dowodowy oraz wyjaśniły dokładnie stan faktyczny sprawy. Jak wskazano powyżej organy Inspekcji Transportu Drogowego, rozstrzygające w sprawie prawidłowo ustaliły parametry wagowe pojazdu i przyczyny odpowiedzialności załadowcy. Argumentacja oraz ocena materiału dowodowego dokonana przez organy mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji, jak i decyzji I instancji, spełnia wymogi określone w art. 107 § 3 K.p.a. Ponadto w uzasadnieniu obu spornych rozstrzygnięć wyjaśnione zostały w sposób dostatecznie jasny i przekonywujący motywy ich podjęcia, zaś przytoczona w tym zakresie argumentacja jest wyczerpująca i odnosząca się do stanowiska strony skarżącej.
W ocenie Sądu, organy obu instancji dokonały prawidłowej subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego. Dlatego też Sąd nie stwierdził, aby działanie organów obu instancji uchybiły zasadzie prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej.
Mając na względzie powyższe Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.