VIII SA/WA 105/21

VIII SA/Wa 105/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-03-18
orzeczenie prawomocne
Data wpływu
2021-02-02
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Cezary Kosterna
Iwona Szymanowicz-Nowak /sprawozdawca/
Marek Wroczyński /przewodniczący/
Symbol z opisem
6136 Ochrona przyrody
Hasła tematyczne
Ochrona przyrody
Sygn. powiązane
III OSK 5630/21 - Wyrok NSA z 2022-10-18
Skarżony organ
Samorządowe Kolegium Odwoławcze
Treść wyniku
Oddalono skargę
Powołane przepisy
Dz.U. 2009 nr 151 poz 1220
art. 83, art. 83e, art. 86
Ustawa z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody - tekst jednolity
Dz.U. 2020 poz 65
art. 128, art. 130, art. 135
Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami - t.j.
Dz.U. 2019 poz 2325
art. 151
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j.
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Wroczyński Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Radomiu w trybie uproszczonym w dniu 18 marca 2021 r. sprawy ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w T. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] listopada 2020 r. znak: [...] w przedmiocie ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew oddala skargę
Uzasadnienie
Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga Polskiej Spółki G. Sp. z o.o. z siedzibą w T. (dalej: skarżąca, Spółka, PSG) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. (dalej: Kolegium, organ odwoławczy, organ II instancji) z [...] listopada 2020 r. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym sprawy:
Decyzją z [...] kwietnia 2013 r., znak: [...], Wójt Gminy [...] (dalej: organ I instancji, Wójt), działając na podstawie art. 83 ust. 1 i art. 86 ust. 1 pkt 2 i 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody (Dz.U. z 2009 r. Nr 151, poz. 1220, dalej: ustawa o ochronie przyrody), po rozpoznaniu wniosku M. Spółki G. sp. z o.o. Zakład G. w R., ul. G. [...], zezwolił na wycięcie [...] sztuk drzew znajdujących się na działce nr ewid. [...] w B. Podstawą wydania decyzji była okoliczność, że powyższe drzewa rosły na linii gazociągu [...] i przyłącza [...] oraz w strefie kontrolowanej, co zagrażało funkcjonowaniu urządzeń sieci gazowej.
W punkcie 3 decyzji nałożono również obowiązek wypłacenia właścicielowi nieruchomości – O.K. (dalej: wnioskodawczyni) odszkodowania za usunięcie ww. drzew. W tej części jednak Kolegium decyzją z [...] czerwca 2013 r., znak: [...] uchyliło decyzję Wójta i umorzyło postępowanie, uznając za przekroczenie zakresu rozstrzygnięcia wynikającego z treści art. 83 ust. 7-9 ustawy o ochronie przyrody.
W dniu [...] maja 2014 r. wnioskodawczyni złożyła do Wójta wniosek
o ustalenie odszkodowania za wycięte, zgodnie z ww. decyzją, [...] sztuk drzew różnych gatunków ze stanowiącej jej własność nieruchomości nr [...]. W toku postępowania Wójt ustalił, że przedmiotowe drzewa zostały wycięte [...] kwietnia 2014 r. przez firmę działającą na zlecenie PSG, ale pozostały po nich pniaki, co uniemożliwia wydanie decyzji w przedmiocie odszkodowania obejmującego również ewentualne koszty usunięcia drzew (postanowienie z [...] czerwca 2014 r. o odmowie wszczęcia postępowania, decyzje odmowne z [...] listopada 2014 r. i [...] lutego 2015 r., ostatecznie postępowanie umorzone jako bezprzedmiotowe postanowieniem Kolegium z [...] kwietnia 2015 r., znak: [...]).
W związku z powyższym wnioskodawczyni, po uprzednim uzyskaniu od Wójta wyjaśnień w trybie art. 113 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej: k.p.a.), zawartych w postanowieniu z [...] grudnia 2016 r., znak: [...], usunęła ze swojej nieruchomości we własnym zakresie wszelkie pozostałości po wycince drzew przeprowadzonej przez PSG.
W dniu [...] lipca 2019 r. do organu I instancji wpłynął jej nowy wniosek
o ustalenie odszkodowania za usunięcie drzew dokonane przez PSG na mocy zezwolenia z [...] kwietnia 2013 r. We wniosku wskazano, że przeszkodą w naliczeniu odszkodowania przez tak długi czas był brak porozumienia z PSG i pozostawienie w obrębie gazociągu korzeni z wyciętych drzew. Po usunięciu pozostałości drzew na terenie swojej działki i zgłoszeniu organowi I instancji całkowitego uprzątnięcia terenu wnioskodawczyni swoją szkodę oszacowała na kwotę [...] zł powiększoną o koszty usunięcia pozostałości drzew. Do wniosku dołączyła 2 faktury wystawione przez firmę [...] I. B., P. [...],[...]G. za wyrywanie korzeni z niwelacją terenu o numerach: [...] z [...] kwietnia 2019 r. na kwotę [...] zł oraz [...] z [...] maja 2019 r. na kwotę [...] zł.
W konsekwencji organ I instancji wszczął postępowanie w sprawie ustalenia odszkodowania na rzecz wnioskodawczyni za usunięcie przez PSG drzew na terenie działki nr ewid. [...] w B., gdyż w ciągu 30 dni od całkowitego usunięcia drzew strony nie zawarły stosownej umowy.
W toku postępowania zwrócono się do rzeczoznawcy majątkowego T. Z., który w operacie z [...] listopada 2019 r. określił wartość usuniętych drzew na kwotę [...] zł. Po zapoznaniu się z dokumentacją PSG w piśmie z [...] grudnia 2019 r. zakwestionowała wyliczoną wartość i przedstawiła swoją wycenę drzew na kwotę [...] zł (ekspertyza z grudnia 2019 r. sporządzona przez rzeczoznawcę majątkowego M. K.).
Z uwagi na zaistniałe duże rozbieżności w wycenie i niemożność zajęcia stanowiska przez rzeczoznawcę T. Z. z uwagi na konflikt interesów (jego pismo z [...] lutego 2020 r.), organ I zwrócił się do innego rzeczoznawcy – M. R., która na podstawie zgromadzonej dokumentacji sprawy obliczyła wartość usuniętych drzew na łączną kwotę [...] zł (operat szacunkowy z [...] maja 2020 r.). Organ I instancji przeanalizował sposób wyliczenia powyższej kwoty i uznał opinię rzeczoznawcy M. R. za w pełni wiarygodną.
W związku z powyższym decyzją z [...] sierpnia 2020 r., znak: [...] Wójt, działając na podstawie art. 83e ust. 1 i 3 ustawy o ochronie przyrody w związku z art. 128 i art. 135 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r.
o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2020 r. poz. 65 ze zm., dalej: u.g.n.) oraz art. 104 i art. 107 k.p.a., ustalił na rzecz wnioskodawczyni odszkodowanie
w wysokości [...] zł za [...] sztuk różnych gatunków drzew ([...] świerki serbskie,
[...] thuje, [...] jodły koreańskie, [...] jodła kalifornijska, [...] świerk pospolity, [...] świerki kłujące srebrne) oraz za ich usunięcie.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał, że w sprawie o ustalenie odszkodowania za usunięte drzewa mają zastosowanie przepisy: art. 83e ust. 1 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody oraz art. 135 ust. 5 u.g.n. Wójt uznał, że operat szacunkowy biegłej M. R. spełnia wszystkie ustawowe wymagania,
o których mowa w u.g.n. Biegła w myśl art. 154 u.g.n. dokonała właściwego podejścia oraz metody i techniki szacowania. Przyjęta w operacie metoda wyceny IGPiM/SGGW uwzględnia większą liczbę czynników, które umożliwiają ustalenie urealnionej wartości drzew, gdzie zwraca się uwagę na funkcję, zdrowie oraz położenie w terenie danego drzewa. Metoda ta uwzględnia oczekiwanie wnioskodawcy co do wyliczenia odszkodowania nie tylko z punktu widzenia kosztów usunięcia, ale także utraty walorów estetycznych. Zatem oprócz stawki podstawowej do oceny wykorzystano współczynnik przyrostu, kondycji i współczynnik lokalizacji. Na tej podstawie wartość drzew została wyliczona w kwocie [...] zł. Ponadto biegła przeanalizowała dołączone do wniosku faktury o numerach: [...]
i [...], obejmujące łącznie 99 godzin roboczych, co na usunięcie [...] karp wydaje się mało prawdopodobne. Biegła uwzględniła koszt usunięcia karp, biorąc pod uwagę stawki roboczogodziny podane przez wykonawcę oraz czas maksymalny konieczny na wykonanie tego rodzaju robót, co stanowi kwotę [...] zł, którą organ
I instancji uwzględnił przy ustaleniu kwoty odszkodowania.
Poza tym Wójt wskazał, że do ustalenia odszkodowania za usunięcie drzew wystarczające jest spełnienie przesłanek określonych w art. 83e ust. 3 ustawy
o ochronie przyrody. W związku z tym nie mają znaczenia w przedmiotowej sprawie podnoszone przez Spółkę okoliczności, zgodnie z którymi wnioskodawczyni, będąca właścicielem nieruchomości, sadząc przedmiotowe drzewa na istniejących już urządzeniach sieci gazowej, dokonała tego na własne ryzyko oraz że położenie urządzeń sieci gazowej było znane i przez nią zaakceptowane.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyła Spółka, zarzucając:
I. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, to jest:
1) art. 7 k.p.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. poprzez:
a) niewyjaśnienie stanu faktycznego oraz niewyczerpujące, wybiórcze rozważenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegające na pominięciu mapy inwentaryzacyjnej z 1987 roku, która nie przedstawia graficznie żadnych przeszkód na trasie gazowej, co świadczy o tym, że w momencie budowy urządzeń gazowych nie było przeszkód i nasadzeń, a tym samym, że to właścicielka nieruchomości posadowiła drzewa na czynnej sieci gazowej, mając świadomość istnienia ograniczeń wynikających ze strefy kontrolowanej;
b) pominięciu zeznań właścicielki nieruchomości, z których wynika, że zdawała ona sobie sprawę z przebiegu sieci gazowej;
2) art. 6 k.p.a. poprzez jego błędne niezastosowanie i wydanie decyzji
z pominięciem powszechnie obowiązujących przepisów, wskazujących na zakaz posadowienia drzew w strefie kontrolowanej;
II. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:
1) art. 83e ust. 1 oraz 3 ustawy o ochronie przyrody poprzez jego błędne zastosowanie oraz ustalenie odszkodowani za usunięcie drzew, podczas gdy do tego usunięcia (tj. całkowitego wycięcia wraz pozostałościami) doszło z inicjatywy właścicielki nieruchomości, nie zaś właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, oraz ustalenie odszkodowania nieadekwatnego, niesłusznego;
2) § 10 ust. 4 Rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 26 kwietnia 2013 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać sieci gazowe i ich usytuowanie (Dz. U. z 2013 r. poz. 640 ze zm., dalej: rozporządzenie z 2013 r.) poprzez jego błędne niezastosowanie, co spowodowało zasądzenie odszkodowania na rzecz właścicielki nieruchomości, podczas gdy z przywołanego rozporządzenia wprost wynika, że w strefie kontrolowanej urządzeń gazowych nie mogą rosnąć drzewa, co powoduje, że celowe ich nasadzenie w tym obszarze następuje na ryzyko i koszt właściciela.
W odwołaniu wniesiono o uchylenie zaskarżonej decyzji i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez odmowę ustalenia odszkodowania na rzecz właściciela nieruchomości.
Spółka zwróciła uwagę, że zgodnie z rozporządzeniem z 2013 r. w strefach kontrolowanych nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2 m od gazociągów o średnicy do DN300 włącznie i 3 m od gazociągów o średnicy większej niż DN300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. W okolicznościach przedmiotowej sprawy doszło do naruszenia tego zakazu. Zdaniem Spółki w chwili budowy sieci gazowej nieruchomość była wolna od przeszkód na trasie przebiegu urządzeń,
o czym świadczy złożona do akt mapa inwentaryzacyjna z 1987 r. Wnioskodawczyni samodzielnie, wbrew przepisom rozporządzenia z 2013 r., dokonała przedmiotowych nasadzeń na trasie czynnej sieci gazowej, czym spowodowała zagrożenie dla jej funkcjonowania. Ponieważ właścicielka nieruchomości sama doprowadziła do powstania szkody, tj. nasadzenia drzew i krzewów na trasie urządzeń przesyłowych, to nie powinna być rekompensowana przez PSG.
Decyzją z [...] listopada 2020 r., znak: [...], Kolegium, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję.
W ocenie organu odwoławczego ustalony stan faktyczny sprawy stanowi oczywiste przesłanki do zastosowania norm z art. 83e ust. 1 i ust. 3 ustawy
o ochronie przyrody. Ustalone odszkodowanie na podstawie art. 135 ust. 5 u.g.n. winno obejmować nie tylko wartość usuniętych drzew, ale również koszty usunięcia
z terenu nieruchomości, na której rosły, koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu.
Kolegium nie stwierdziło wad operatu szacunkowego autorstwa biegłej M. R.. Operat został opracowany przez rzeczoznawcę majątkowego mającego właściwe uprawnienia i stosowną wiedzę, będącym również biegłym sądowym przy Sądzie Okręgowym w W. w zakresie wyceny nieruchomości (wykaz specjalizacji - str. 4 opinii), w oparciu o obowiązujące przepisy: u.g.n. oraz rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 21 września 2004 r. w sprawie wyceny nieruchomości i sporządzania operatu szacunkowego (tekst jednolity Dz.U. z 2021 r. poz. 555, dalej: rozporządzenie w sprawie sporządzania operatu).
Organ II instancji zauważył, że ocena operatu szacunkowego przez organ administracji nie jest możliwa w takim zakresie, w jakim miałaby dotyczyć wiadomości specjalnych. O wyborze podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości decyduje bowiem rzeczoznawca (art. 154 ust. 1 u.g.n.). O rzetelności operatu świadczy również fakt, że biegła przyjęła koszt usunięcia drzew nie według złożonych faktur na łączną kwotę brutto [...] zł, tylko własnych ustaleń i wiedzy, tj. na kwotę [...] zł. Poza tym operat szacunkowy nie został zakwestionowany przez skarżącą w odwołaniu, zaś zastrzeżenia zawarte w pisemnym stanowisku z [...] czerwca 2020 r. pozostają bez wpływu na wysokość odszkodowania. Brak jest uzasadnienia, jak należałoby traktować przedstawiony przez PSG cennik drzew. Co do braku uwzględnienia wartości surowca drzewnego, które pozyskała wnioskodawczyni, to również nie zostało to poparte stosownym dowodem. Zdaniem Kolegium skoro przeprowadzającym wycinkę drzew była PSG, to w jej interesie było zabezpieczenie surowca. Aby zaś uznać, że surowiec ten pozyskany został przez wnioskodawczynię (czego ona nie potwierdza), to PSG winna przedstawić stosowny dowód potwierdzający taki stan rzeczy, np. protokół przekazania surowca, zrzeczenia się go czy stosowne oświadczenie właścicieli nieruchomości, czego w sprawie zabrakło.
Organ odwoławczy zauważył, że specyfiką niniejszej sprawy jest odmienność stanowisk zajmowanych przez strony, np. w kwestii daty posadzenia przedmiotowych drzew. Twierdzenia stron stoją tu w opozycji, przy czym żadna z nich nie przedstawia wiarygodnego dowodu potwierdzającego datę posadzenia drzew. Co do mapy przedłożonej przez PSG, to nie ma pewności, że faktycznie w terenie nie rosły np. młode drzewa, których nie uwzględniono na mapie i które zostały zignorowane przy układaniu gazociągu z uwagi na swoje małe rozmiary. Jednak dywagacje w tym aspekcie są zbędne, gdyż kwestia ta nie wymaga wyjaśnienia. Przepisy, w oparciu
o które ustalane jest przedmiotowe odszkodowanie, nie uzależniają od niej w żaden sposób możliwości orzekania w zakresie ustalenia wysokości odszkodowania za usunięte drzewa, jak też nie wpływają na wysokość tego odszkodowania. Tym samym Kolegium nie podzieliło zarzutów odwołania, którego kanwą jest właściwie tylko ta kwestia.
Na decyzję Kolegium skarżąca złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, formułując zarzuty tożsame jak w odwołaniu. Dodatkowo zarzuciła organowi odwoławczemu dowolne ustalenie, wbrew zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że w chwili budowy gazociągu mogły rosnąć młode drzewa, nieuwzględnione na mapie. Spółka ponownie podkreśliła, że nie byłoby technicznej możliwości posadowienia sieci gazowej przy istnieniu nasadzeń
w obrębie wykonywanych prac budowlanych (co najmniej w odległości 0,8 m od osi wybudowanego gazociągu). Natomiast posadowienie gazociągu techniką przecisku przy istnieniu bryły korzeniowej wzdłuż trasy jest również niemożliwe.
W konsekwencji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji oraz zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje:
Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325, dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Uwzględnienie skargi następuje
w przypadku stwierdzenia naruszenia przez sąd przepisów prawa, wskazanego
w art. 145 § 1 p.p.s.a.
Rozpoznając sprawę niniejszą w ramach powyższych kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił przepis art. 83e ustawy o ochronie przyrody w wersji obowiązującej od 28 sierpnia 2015 r.
Zgodnie z art. 83e ust. 1 tej ustawy usunięcie drzewa lub krzewu z terenu nieruchomości, na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, następuje za odszkodowaniem na rzecz właściciela nieruchomości, a w przypadku gdy na nieruchomości jest ustanowione prawo użytkowania wieczystego - na rzecz użytkownika wieczystego nieruchomości. Odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń. Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewo lub krzew oraz za ich usunięcie następuje w drodze umowy stron (ust. 2). W przypadku gdy strony nie zawrą umowy w terminie 30 dni od dnia usunięcia drzewa lub krzewu, odszkodowanie ustala organ, który wydał zezwolenie na ich usunięcie, stosując odpowiednio przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami dotyczące odszkodowania za wywłaszczenie nieruchomości (ust. 3).
Z postanowień art. 83e ustawy o ochronie przyrody wynika więc, że
w przypadkach związanych z usuwaniem drzew lub krzewów stwarzających zagrożenie dla funkcjonowania urządzeń przesyłowych będą prowadzone dwa postępowania administracyjne, kończące się wydaniem dwóch różnych decyzji administracyjnych. Pierwszą z nich jest zezwolenie na usunięcie drzew lub krzewów, natomiast drugą orzeczenie ustalające odszkodowanie za usunięte drzewa lub krzewy.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że PSG [...] kwietnia 2014 r. dokonała wycięcia [...] sztuk drzew z terenu nieruchomości wnioskodawczyni wzdłuż linii gazociągu oraz w strefie kontrolowanej na podstawie decyzji Wójta z [...] kwietnia 2013 r., który działał w oparciu o przepis art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody w ówczesnym brzmieniu (usunięcie drzew lub krzewów z terenu nieruchomości może nastąpić po uzyskaniu zezwolenia wydanego przez wójta na wniosek właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, jeżeli drzewa lub krzewy zagrażają funkcjonowaniu tych urządzeń). Bezsporne jest również, że pnie po wyciętych przez PSG drzewach pozostały nieusunięte; dopiero wnioskodawczyni usunęła je we własnym zakresie.
Niewątpliwie więc strony nie doszły do porozumienia co do wysokości odszkodowania za usunięcie przedmiotowych drzew w terminie 30 dni od daty ich usunięcia. Dlatego właściwym do jego ustalenia jest organ, który wydał zezwolenie na usunięcie drzew, a odszkodowanie przysługuje od właściciela urządzeń, tj. w tym wypadku od PSG.
Odpowiednie zastosowanie przepisów przywołanych w art. 83e ust. 3 ustawy o ochronie przyrody polega m.in. na przyjęciu regulacji wynikających z art. 128 u.g.n. w zakresie, w jakim przepis ten nakazuje ustalić odszkodowanie odpowiadające wartości pozbawionych praw – w tym przypadku wartości usuniętych drzew i wartości ich usunięcia, regulacji z art. 130 ust. 1 u.g.n., który w przypadku wydania odrębnej decyzji o odszkodowaniu nakazuje wartość odszkodowania określać według stanu
i przeznaczenia nieruchomości w dniu pozbawiania lub ograniczenia prawa oraz regulacji z art. 130 ust. 2 u.g.n. w związku z art. 156 tej ustawy, który nakazuje ustalać wysokość odszkodowania po uzyskaniu opinii rzeczoznawcy majątkowego sporządzonej w formie operatu szacunkowego, a także art. 134 i art. 135 u.g.n. wskazujących jaka wartość (rynkowa, odtworzeniowa) powinna stanowić podstawę ustalenia wysokości odszkodowania oraz ustalających zasady określenia wartości drzewostanu oraz art. 154 u.g.n., według którego podjęcie decyzji dotyczącej wyboru podejścia, metody i techniki szacowania nieruchomości (drzewa i jego usunięcia) należy do rzeczoznawcy.
Ustalenie wysokości odszkodowania za drzewa i krzewy następuje też przy odpowiednim zastosowaniu art. 135 ust. 5 u.g.n., zgodnie z którym przy określaniu wartości drzewostanu leśnego albo zadrzewień, jeżeli w drzewostanie znajdują się materiały użytkowe, szacuje się wartość drewna znajdującego się w tym drzewostanie. Jeżeli w drzewostanie nie występuje materiał użytkowy lub wartość drewna, które może być pozyskane, jest niższa od kosztów zalesienia i pielęgnacji drzewostanu, szacuje się koszty zalesienia oraz koszty pielęgnacji drzewostanu do dnia wywłaszczenia.
Ustalone na podstawie powyższych przepisów odszkodowanie ma obejmować nie tylko wartość usuniętego drzewa lub krzewu, ale także koszty ich usunięcia
z terenu nieruchomości, na której rosły czy koszty zalesienia i pielęgnacji drzewostanu (por. wyrok WSA w Gliwicach z 8 lutego 2019 r., sygn. akt II SA/Gl 197/18, wyrok WSA w Poznaniu z 7 sierpnia 2010 r., sygn. akt II SA/Po 205/20, oba publ. cbosa).
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, że organy administracji, ustalając odszkodowanie za usunięcie [...] drzew, objętych decyzją Wójta z [...] kwietnia 2013 r., prawidłowo oparły swoje rozstrzygnięcie na operacie szacunkowym sporządzonym przez biegłą M. R.. Wartość drzew przyjęto na kwotę [...] zł w oparciu o metodę wyceny opracowaną przez IPGiM i SGGW, przy uwzględnieniu iloczynu następujących parametrów: gatunek drzewa (wartość podstawowa), obwód pnia na wysokości 130 cm (współczynnik przyrostu), stan zdrowotny drzewa (współczynnik kondycji) oraz warunki siedliska (współczynnik lokalizacji).
Koszty usunięcia drzew z przedmiotowej nieruchomości biegła ustaliła na kwotę [...] zł, kwestionując zapisy przedstawionych przez wnioskodawczynię faktur, z których wynikało, że usunięcie [...] karp drzew zajęło łącznie 99 godzin roboczych, co daje ponad 2 tygodnie pracy codziennie po 8 godzin dziennie,
a między [...] kwietnia a [...] maja 2019 r. było tylko 2 dni robocze. Biegła, po przeanalizowaniu ofert firm specjalizujących się w wycince i usuwaniu drzew, uznała zatem, że maksymalny konieczny czas na usunięcie tych karp to 3 dni po 8 godzin dziennie, gdzie koszt roboczogodziny wynosi [...] zł.
Powyższych wyliczonych wartości wnioskodawczyni nie kwestionowała wskazując, że przedmiotowe drzewa zostały posadzone przez jej ojca przed budową gazociągu (wniosek z [...] lipca 2019 r., pismo z [...] lipca 2020 r.). Z jej oświadczenia wynika, że skarżąca wycięte, oznaczone literami drzewa pozostawiła na nieruchomości bez zabezpieczenia oraz informacji o możliwości ich wykorzystania przez wnioskodawczynię. Z uwagi na wieloletni okres trwania postępowania
o ustalenie odszkodowania (od maja 2014 r.) drewno spróchniało i nie nadawało się do użycia.
Natomiast Spółka w toku postępowania stała na stanowisku, że w dacie budowy gazociągu w 1987 r. zarówno na mapie inwentaryzacyjnej, jak i na mapie do celów projektowych nie było naniesionych drzew, które zostały zasadzone przez wnioskodawczynię już po wybudowaniu sieci gazowej, ponieważ z uwagi na bliską odległość drzew od gazociągu nie było technicznej możliwości istnienia nasadzeń
w obrębie wykonywanych prac budowlanych (pisma skarżącej z: [...] listopada 2019 r., [...] grudnia 2019 r., [...] czerwca 2020 r. i [...] sierpnia 2020 r.). Tym samym kwestionowała zasadność ustalenia odszkodowania na rzecz właściciela nieruchomości, który – w jej ocenie - celowo posadził drzewa i krzewy w odległości mniejszej niż wskazana w rozporządzeniu z 2013 r. W piśmie z [...] czerwca 2020 r. skarżąca wprost wskazała, że wartość usuniętych drzew została w operacie szacunkowym biegłej M. R. znacznie zawyżona; zakwestionowała tę opinię w zakresie przyjętych cen sprzedaży podobnych drzew jako wygórowanych. Do pisma załączyła wydruki z portalu [...] oraz ceny określone przez Nadleśnictwo Lasów Państwowych, które to wskazują na rynkowe ceny drzew
i krzewów.
Organ I instancji przed wydaniem decyzji umożliwił biegłej ustosunkowanie się do zarzutów skarżącej. W piśmie z [...] czerwca 2020 r. rzeczoznawca majątkowa M.R. podtrzymała swoją dotychczasową opinię.
Organy orzekające w niniejszej sprawie zasadnie uznały, że zastrzeżenia złożone przez skarżącą w odniesieniu do operatu zawarte w piśmie z [...] czerwca 2020 r. nie miały wpływu na ustaloną wysokość odszkodowania. Należy zgodzić się
z organem odwoławczym, że brak jest ze strony Spółki uzasadnienia, w jaki sposób należałoby traktować przedstawiony przez nią cennik drzew. Natomiast jeśli chodzi
o zarzut pomniejszenia odszkodowania o wartość wyciętych drzew, to brak jest dowodów w sprawie na wykazanie okoliczności, jakoby zostały one przekazane
w sposób niewątpliwy do wykorzystania wnioskodawczyni.
Zdaniem Sądu zagospodarowanie drewna powstałego w wyniku wykonania zezwolenia powinno odbywać się w porozumieniu z właścicielem nieruchomości (jeśli jest to możliwe), a czynność zabezpieczenia pozyskanego drewna powinna być odpowiednio udokumentowana (np. przez spisanie protokołu z tej czynności). Logiczny jest w tym wypadku wniosek Kolegium, że skoro PSG dokonywało wycinki drzew, to w jej gestii i interesie było zabezpieczenie surowca.
Niewątpliwie w strefach kontrolowanych, zgodnie z § 10 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r., nie mogą rosnąć drzewa w odległości mniejszej niż 2 m od gazociągów
o średnicy do DN 300 włącznie i 3 m od gazociągów o średnicy większej niż DN 300, licząc od osi gazociągu do pni drzew. W toku niniejszej sprawy obie strony postępowania prezentowały odmienne stanowisko co do daty posadzenia przedmiotowych drzew, ale żadna z nich na potwierdzenie swoich twierdzeń nie przedstawiła wiarygodnych dowodów.
Wnioskodawczyni stanowczo na każdym etapie postępowania administracyjnego związanego z wycinką drzew utrzymywała, że drzewa są starsze niż gazociąg. Natomiast skarżąca w żaden sposób nie wykazała, że wnioskodawczyni jako właścicielka działki nr [...] posadowiła drzewa na czynnej sieci gazowej, mając świadomość istnienia ograniczeń wynikających ze strefy kontrolowanej. Takim jednoznacznym dowodem nie może być złożona przez skarżącą mapa inwetaryzacyjna przyłącza gazowego z 1987 r. wykonana w skali 1:1000, ponieważ zgodnie z ówczesnymi przepisami technicznymi, wskazanymi przez Kolegium w odpowiedzi na skargę, na takiej mapie nie zaznaczało się wszystkich nasadzeń, tylko drzewa o średnicy większej niż 20 cm. Ponadto na mapach w tej skali nie wykazywało się położenia poszczególnych drzew na terenach budownictwa indywidualnego, za wyjątkiem drzew znajdujących się w odległości do 5 m od istniejącej linii rozgraniczającej (por. Instrukcja techniczna "K-1 Mapa zasadnicza", wydanie trzecie, Warszawa 1987 r.).
Zdaniem Sądu Spółka, dokonując [...] kwietnia 2014 r. wycięcia drzew z terenu przebiegu gazociągu, powinna zabezpieczyć dowody, które pozwoliłyby na weryfikację wieku tych drzew, z uwagi na ciążący na niej bezwzględny obowiązek odszkodowawczy wobec właściciela nieruchomości, wynikający z ówczesnego art. 83 ust. 7-9 ustawy o ochronie przyrody (aktualnie w tym zakresie obowiązuje art. 83e). To właśnie ten bezwzględny obowiązek wypłaty odszkodowania przez przedsiębiorstwo przesyłowe na rzecz właściciela nieruchomości, z której wycięto drzewa zagrażające funkcjonowaniu sieci gazowej, sprawia, że w okolicznościach tej sprawy trudności w jednoznacznym ustaleniu wieku drzew nie mają istotnego znaczenia. Biegła przyjęła stan wyciętych drzew według protokołu z wizji lokalnej
w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew z [...] marca 2013 r. oraz pomiarów obwodów tych drzew na wysokości 130 cm, wyszczególnionych w decyzji Wójta z [...] kwietnia 2013 r. Już w tej decyzji wskazano, że nie jest możliwe na tamtym etapie dokładne określenie wieku drzew ani czy drzewa zostały nasadzone przed budową gazociągu czy po. Jednak nie ma to znaczenia w świetle ustawy o ochronie przyrody przy zezwoleniu na usunięcie drzew i ustaleniu odszkodowania.
Należy zwrócić uwagę na to, że wprowadzenie rozwiązania wynikającego
z art. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy o ochronie przyrody, uszczuplającego zakres ochrony jednego z podstawowych praw, jakim jest własność, w głównej mierze spowodowane było względami bezpieczeństwa. Można więc uznać, że pozostaje ono w zgodzie
z postanowieniami art. 31 Konstytucji RP, który pozwala na ograniczenie konstytucyjnych wolności i praw, jeżeli jest to konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego. Nie zwalnia to jednak w żadnym razie organów państwa oraz podmiotów eksploatujących urządzenia przesyłowe
z obowiązku zrekompensowania właścicielowi nieruchomości, z której mają być usunięte drzewa, strat, jakie to mu przyniesie. Dlatego też uzasadnione jest wprowadzenie przepisu art. 83e ust. 1 ustawy o ochronie przyrody przewidującego,
w jaki sposób powinna być naprawiona szkoda wywołana usunięciem drzew lub krzewów stwarzających zagrożenie dla urządzeń przesyłowych (por. Gruszecki Krzysztof, Ustawa o ochronie przyrody. Komentarz, wyd. II, opubl. Lex/el.2020).
W związku z powyższym nie zasługuje na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący niewyjaśnienia stanu faktycznego w przedmiotowej sprawie, tj. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. W ocenie Sądu ustalenia organów orzekających są wystarczające do ustalenia odszkodowania na podstawie art. 83e ust. 1 i ust. 3 ustawy o ochronie przyrody w sytuacji braku porozumienia w tym zakresie między stronami. Z uwagi na okoliczność, że data posadzenia wyciętych drzew nie ma wpływu na możliwość orzekania w zakresie ustalenia odszkodowania za usunięte drzewa, nie można uznać zarzutu skarżącej naruszenia art. 6 k.p.a., art. 11 k.p.a.
w związku z art. 107 § 3 k.p.a. oraz § 10 ust. 4 rozporządzenia z 2013 r. przez pominięcie obowiązujących przepisów wskazujących na zakaz posadowienia drzew w strefie kontrolowanej. Kolegium poza sporem pozostawiło fakt, że usunięte drzewa rosły w strefie kontrolowanej wynikającej z ww. rozporządzenia.
W okolicznościach niniejszej sprawy, zdaniem Sądu, nie można uznać, że wnioskodawczyni nie należy się ustalone odszkodowanie za usunięcie drzew, ponieważ do ich całkowitego usunięcia (wycięcia wraz z pozostałościami) doszło z jej inicjatywy, a nie właściciela urządzeń, o których mowa w art. 49 § 1 Kodeksu cywilnego, oraz że do powstania szkody doszło przez działanie samej właścicielki nieruchomości. To z inicjatywy PSG przedmiotowe drzewa zostały wycięte
z nieruchomości wnioskodawczyni i pozostawione na gruncie bez jednoznacznych dyspozycji, a z akt nie wynika, aby skarżąca wykonała obowiązek wypłaty odszkodowania na podstawie art. 83e ust. 2 ustawy o ochronie przyrody (umowa stron). Poza tym rację ma Kolegium, że Spółka, posiadając z pewnością doświadczenie w tego rodzaju sprawach, winna się stosownie zabezpieczyć
w odniesieniu do ewentualnych przyszłych roszczeń dotyczących swoich instalacji od właścicieli gruntu, przez który przebiega ta instalacja. Spółka nie złożyła w tym zakresie żadnych dokumentów, np. umowy, z której wynikałby stan przedmiotowego gruntu w czasie poprowadzenia rurociągu czy też zobowiązanie właściciela – pod stosownym rygorem – do nieingerowania w grunt z rurociągiem (por. stanowisko Kolegium zawarte w odpowiedzi na skargę).
Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 11 k.p.a. w związku z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez brak odniesienia się Kolegium do zarzutu ekwiwalentności odszkodowania. Organ odwoławczy w swojej decyzji (strona 8) szeroko uzasadnił, że sporządzony w sprawie operat szacunkowy biegłej M.R. mógł posłużyć do ustalenia wysokości ekwiwalentnego odszkodowania za usunięte przez PSG [...] drzew z nieruchomości wnioskodawczyni (wartość drzew i ich usunięcia). Operat w sposób jasny i logiczny przedstawił metodykę wyliczenia należnego odszkodowania, przygotowany został przez rzeczoznawcę majątkowego mającego właściwe uprawnienia i niezbędną wiedzę, a pod względem formalnym jest zgodny
z przepisami prawa (u.g.n. oraz rozporządzenie w sprawie sporządzania operatu).
Sąd nie doszukał się również w kontrolowanej decyzji innych naruszeń prawa materialnego mających wpływ na wynik sprawy, prawa procesowego mogących mieć istotny wpływ na wynik sprawy, ani skutkujących wznowieniem postępowania czy też stwierdzeniem nieważności decyzji.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.