VIII PA 201/25

Sygn. akt VIII Pa 201/25
WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 sierpnia 2026 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący : Sędzia Marta Łopuszyńska
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Monika Zięba
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 sierpnia 2026 roku w L.
sprawy z powództwa K. K.
przeciwko Izbie Administracji Skarbowej w L.
o uposażenie
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej IV Wydziału Pracy
z dnia 8 września 2025 roku, sygn. akt IV P 20/25
uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Białej Podlaskiej do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
Sygn. akt VIII Pa 201/25
UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej, IV Wydział Pracy w sprawie z powództwa K. K. przeciwko Izbie Administracji Skarbowej w L. o uposażenie, sygn. akt IV P 20/25, wyrokiem z dnia 8 września 2025 roku w punkcie I. zasądził od pozwanego Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz powoda K. K. tytułem wynagrodzenia za okres od 1 marca 2018 r. do dnia 30 stycznia 2019 r. kwotę 75 203,40 zł /siedemdziesiąt pięć tysięcy dwieście trzy złote i czterdzieści groszy/ - brutto, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od następujących kwot i terminów wymagalności, tj.:
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 maja 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 lipca 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 sierpnia 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 września 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 października 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 listopada 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 grudnia 2018 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto, od dnia 11 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 7 370,90 zł /siedem tysięcy trzysta siedemdziesiąt złotych i dziewięćdziesiąt groszy/ - brutto, od dnia 11 lutego 2019 r. do dnia zapłaty; w punkcie II. zasądził od Izby Administracji Skarbowej w L. na rzecz powoda K. K. kwotę 5 400,00 zł /pięć tysięcy czterysta złotych/ tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty; w punkcie III. oddalił wniosku strony pozwanej o zasądzenie kosztów; w punkcie IV. wyrokowi w punkcie I kwoty 6 783,25 zł /sześć tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote i dwadzieścia pięć groszy/ - brutto nadał rygor natychmiastowej wykonalności (wyrok k. 73 – 74).
Sąd I instancji ustalił, że powód K. K. od dnia 7 grudnia 1992 r. został zatrudniony w Urzędzie Celnym w T. początkowo na podstawie następujących po sobie umów o pracę na czas określony, a od dnia 7 grudnia 1995 r. na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony, w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku młodszego kontrolera celnego, następnie kontrolera celnego, kierownika zmiany oraz naczelnika oddziału celnego.
W związku z wejściem w życie ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej /Dz.U. z 1999 r. Nr 72, poz. 802/ stosunki pracy pracowników administracji celnej zostały przekształcone w stosunki służbowe, w wyniku czego z dniem 1 czerwca 2000 r. K. K. został mianowany do służby stałej na stanowisko naczelnika oddziału i nadano mu stopień służbowy podkomisarza celnego.
Powód pozostawał funkcjonariuszem celnym w dniu 1 marca 2017 r., tj. w dacie wejścia w życie ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej /Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm./, zwanej dalej KAS, wprowadzonej ustawą z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej /Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm./, zwaną dalej p.w. KAS.Od dnia 1 marca 2017 r. wykonywał obowiązki służbowe w Izbie Administracji Skarbowej w L. Delegaturze L. Urzędu Celno-Skarbowego w B. P..
W terminie wskazanym w art. 165 ust. 7 p.w. KAS nie otrzymał propozycji pracy lub propozycji pełnienia służby. Pismem z dnia 30 maja 2017 r. powód wezwał Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L., zwanego dalej DIAS, do złożenia propozycji służby w Izbie Administracji Skarbowej, a następnie pismem z dnia 12 czerwca 2017 r., działając na podstawie art. 52 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wezwał DIAS do usunięcia naruszenia prawa i przedstawienia mu propozycji służby. Pismem z dnia 3 lipca 2017 r. powód złożył do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej zażalenie na bezczynności DIAS wyrażającą się w braku złożenia mu propozycji służby, pomimo istnienia ustawowego obowiązku /art. 165 ust. 7 ustawy p.w. KAS/. W odpowiedzi z dnia 14 lipca 2017 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej wskazał, że w świetle obowiązujących przepisów nie ma możliwości złożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszej pracy lub służby w izbie administracji skarbowej, nie przysługuje mu również w tym przypadku kontrola instancyjna. Dodał, że w sytuacji braku propozycji pracy lub służby, przepisy ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, nie przewidują formy decyzji podlegającej kontroli w toku postępowania administracyjnego czy też sądowo-administracyjnego.
Dnia 8 sierpnia 2017 r. powód wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. skargę na bezczynność DIAS, w związku z brakiem realizacji ustawowego obowiązku przedstawienia mu propozycji służby, w której domagał się stwierdzenia istnienia bezczynności po stronie dyrektora i zobowiązania go do niezwłocznego złożenia propozycji służby w Służbie Celno-Skarbowej.
W świadectwie służby z dnia 31 sierpnia 2017 r. znalazła się informacja, że K. K. pełnił służbę w Izbie Celnej w B. P. w okresie od 7 grudnia 1992 r. do 28 lutego 2017 r., a w Izbie Administracji Skarbowej w L. od 1 marca 2017 r. do 31 sierpnia 2017 r.
W dniu 20 września 2017 r. powód wystąpił do tutejszego Sądu z pozwem przeciwko pozwanemu o ustalenie istnienia stosunku służby od dnia 1 września 2017 r., ewentualnie przywrócenie do służby w charakterze funkcjonariusza Służby Celno-Skarbowej od dnia 1 września 2017 r. /sygn. akt IV P 178/17/. Wyrokiem z dnia 14 grudnia 2017 r., w sprawie o sygn. akt II SAB/Lu 122/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. zobowiązał DIAS do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego z dnia 30 maja 2017 r. w przedmiocie złożenia propozycji służby. Ponadto stwierdził, że bezczynność dyrektora nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa.
Postanowieniem z dnia 17 października 2019 r., sygn. akt I OSK 1093/18 Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił powyższy wyrok i odrzucił skargę. W uzasadnieniu wskazał, że w art. 170 ust. 1 u. Pw.u.K.A.S. ustawodawca przewidział skutek wygaśnięcia stosunków pracy lub służbowych w przypadku nieotrzymania przez osoby zatrudnione w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej i osoby pełniące służbę w jednostkach Krajowej Administracji Skarbowej pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby oraz odmowy przyjęcia otrzymanych propozycji. Ustawodawca pozostawił zatem organom autonomiczne prawo do decydowania o tym, czy w ogóle danej osobie złożona zostanie propozycja dalszego zatrudniania bądź służby, jak i wyboru rodzaju dalszego zatrudnienia, wobec czego brak jest możliwości zobowiązania organu do złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi celnemu propozycji określającej nowe warunki pełnienia służby.
Pismem z dnia 6 grudnia 2019 r. /data wpływu/ K. K. zwrócił się do DIAS o przywrócenie go do służby lub wydanie decyzji o zwolnieniu ze służby.W dniu 24 grudnia 2019 r. DIAS, działając na podstawie art. 170 ust. 1 pkt 1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1948 ze zm., art. 276 ust. 2, 4, 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 756 ze zm.) w związku z art. 104 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm.), po rozpoznaniu wniosku z dnia 6 grudnia 2019 r., stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego powoda z dniem 31 sierpnia 2017 r., z uwagi na to, że nie otrzymał pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby.
Wyrokiem z dnia 30 grudnia 2019 r. tutejszy Sąd oddalił powództwo K. K. w sprawie IV P 178/17. Uwzględniając stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zawarte w uzasadnieniu postanowienia z dnia 17 października 2019 r. /sygn. akt I OSK 1093/18/ Sąd stanął na stanowisku, iż powód nie ma interesu prawnego, w rozumieniu art. 189 k.p.c., w żądaniu ustalenia stosunku służby, natomiast co do roszczenia o przywrócenie do służby Sąd uznał, iż właściwa w tym zakresie jest droga administracyjna. Przy tym nie zdecydował się przekazać sprawy w tej części Szefowi Krajowej Administracji Skarbowej, uznając iż K. K. podjął już szereg działań w trybie administracyjnym, domagając się przywrócenia do służby.
W dniu 9 stycznia 2020 r. /data wpływu/ powód wystąpił do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej o uchylenie decyzji DIAS z dnia 24 grudnia 2019 r. Postanowieniem z dnia 20 marca 2020 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania przez organ pierwszej instancji.
Postanowieniem z dnia 20 marca 2020 r. DIAS odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji o zwolnieniu ze służby lub przywrócenia do służby. W uzasadnieniu wskazał, że sprawa związana z wygaśnięciem stosunku służbowego funkcjonariusza nie jest sprawą administracyjną, nie należy bowiem do spraw załatwianych w drodze decyzji administracyjnej. Dlatego nie jest możliwe wszczęcie i prowadzenie postępowania administracyjnego w oparciu o przepisy k.p.a., zmierzającego do wydania decyzji w sprawie zwolnienia K. K. ze służby. Postanowieniem z dnia 23 października 2020 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
K. K. wniósł skargę na powyższe postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt II SA/Wa 2427/20, uchylił postanowienie organów obydwu instancji. W uzasadnieniu wskazał, że zgodnie z art. 170 ust. 3 w przypadku, o którym mowa w art. 1, wygaśnięcie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jako zwolnienie ze służby. Przepis ten nie stanowi wprost o obowiązku organu do wydania w takim przypadku decyzji deklaratoryjnej, która stwierdzałaby zwolnienie ze służby, to jednak taki obowiązek organu należy wywieść. Wynika to z art. 276 ust. 2 ustawy o KAS, który stanowi, że w razie zwolnienia funkcjonariusza ze służby wydaje się decyzję o zwolnieniu, od której przysługuje odwołanie do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. Z mocy art. 165 ust. 3 przepisów wprowadzających funkcjonariusze celni pełniący służbę w izbach celnych stali się z dniem 1 marca 2017 r. funkcjonariuszami Służby Celno-Skarbowej i zachowują ciągłość służby, co prowadzi do wniosku, że mają do nich zastosowanie przepisy o KAS. Skoro – z mocy art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających – wynika, że w przypadku, o którym mowa w art. 170 ust. 1, wygaśniecie stosunku służbowego funkcjonariusza traktuje się jako zwolnienie ze służby, a więc ustawodawca zrównuje w ten sposób skutki prawne zwolnienia ze służby ze skutkami wygaśnięcia stosunku służbowego, to zachodzi domniemanie załatwienia sprawy również w formie decyzji, której podstawę prawną stanowić będzie art. 170 ust. 3 Przepisów wprowadzających w związku z art. 276 ust. 2 ustawy o KAS.
Decyzją z dnia 4 października 2021 r. DIAS stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego powoda z dniem 31 sierpnia 2017 r., w związku z nieotrzymaniem pisemnej propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia lub pełnienia służby. Decyzją z dnia 23 listopada 2021 r. Szef Krajowej Administracji Skarbowej uchylił powyższą decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji z uwagi na niewskazanie obiektywnych i uzasadnionych przyczyn nieprzedstawienia powodowi propozycji pracy/służby uwzględniających kwalifikacje, doświadczenie oraz przebieg służby.
DIAS decyzją z dnia 29 grudnia 2021 r. ponownie stwierdził wygaśnięcie stosunku służbowego powoda z dniem 31 sierpnia 2017 r. Decyzja ta również została uchylona przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej decyzją z dnia 8 lutego 2022 r. zdaniem organu odwoławczego, zawarta w rozstrzygnięciu argumentacja co do zasadności nieprzedstawienia powodowi propozycji służby/pracy nie mogła być uznana za przekonywującą i obiektywną.
Dnia 1 kwietnia 2022 r. DIAS, działając na podstawie art. 184 ust. 1 i 2 w zw. z art. 276 ust. 5 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (t.j. Dz. U. z 2021 r., poz. 422 ze zm.), art. 104 § 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 735 ze zm.), mając na względzie decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia 8 lutego 2022 r., uchylającą decyzję z dnia 29 grudnia 2021 r. w przedmiocie wygaśnięcia stosunku służbowego K. K., określił powodowi warunki pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej w Izbie Administracji Skarbowej w L.. Jako termin podjęcia służby wskazał dzień 4 maja 2022 r. W uzasadnieniu stwierdził, że zrewidował swoje dotychczasowe stanowisko i uznał, że wobec funkcjonariusza nie zaszły przesłanki uzasadniające nieprzedstawienie mu propozycji służby. Odnosząc się do okresu sprzed przyjęcia nowych warunków pracy lub służby, tj. od daty 1 września 2017 r. do dnia rozpoczęcia obowiązywania skutków nowej propozycji służby stwierdził, że przywrócenie do służby powinno obywać się na zasadach określonych w art. 184 ust. 3 i 4 ustawy o KAS. Przepis ten będzie miał zastosowanie poprzez jego odpowiednie zastosowanie, w wyniku analogii z uwzględnieniem zaistniałych stanów faktycznych i prawnych. Analogiczne zastosowanie mechanizmów z art. 184 ust. 3 i 4 ustawy o KAS będzie miało charakter uzupełniający, będący następstwem przedłożenia funkcjonariuszowi propozycji służby.
W piśmie z dnia 13 kwietnia 2022 r., w związku z otrzymaniem propozycji służby, powód oświadczył, że ją przyjmuje na warunkach określonych w decyzji, z zastrzeżeniem, iż składa wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy w części dotyczącej ustalenia, że decyzja zawiera skutki na przyszłość po dniu doręczenia oraz, że podstawą prawną jej wydania jest art. 184 ustawy o KAS.
W dniu 13 kwietnia 2022 r. K. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdził, że z uwagi na brak propozycji pełnienia służby w terminie wskazanym w ustawie, stosunek służbowy trwał cały okres kiedy propozycja nie była mu przedstawiona, co wiąże się z zachowaniem wszelkich praw z tytułu służby, w tym należnego uposażenia. Argumentował, że stanowiący podstawę prawną decyzji przepis art. 184 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej nie odnosi się do jego sytuacji albowiem w stosunku do niego nie została wydana decyzja o jakiej mowa w art. 170 ust. 1 i 3 ustawy p.w. K.A.S. w zw. z art. 279 ust. 1 i 2 ustawy o K.A.S. Stanął na stanowisku, że przy kierowaniu do niego decyzji winien być zastosowany art. 165 ust. 7 ustawy p. w. K.A.S., zaś art. 169 ust. 1 i 2 tej ustawy winien stanowić cześć materialnoprawnej propozycji służby.
Decyzją z dnia 20 maja 2022 r. DIAS utrzymał w mocy powyższą decyzję.
K. K. w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżył powyższą decyzję w całości wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej jej decyzji z dnia 1 kwietnia 2022 r.
Wyrokiem z dnia 25 października 2022 r., wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Lu 329/22 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie uchylił obydwie zaskarżone decyzje. W uzasadnieniu, powołując się na podobne rozstrzygnięcia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie, dokonał szczegółowej analizy przepisów mających zastosowanie do powoda, działań podejmowanych przez obydwie strony oraz orzeczeń sądowych zapadłych w sprawach K. K. i innych funkcjonariuszy celnych, którzy znaleźli się w podobnej, co powód sytuacji. W konkluzji stwierdził, że brak decyzji potwierdzającej zwolnienie skarżącego ze służby oznacza trwanie jego stosunku służbowego ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Powód, na swój wniosek, został zwolniony ze służby z dniem 1 czerwca 2022 r. W świadectwie służby z dnia 2 czerwca 2022 r. znalazł się zapis, że powód był zatrudniony w Izbie Administracji Skarbowej w L. od dnia 4 maja 2022 r. do dnia 1 czerwca 2022 r., w służbie stałej (pkt 1 świadectwa) oraz pełnił służbę w szczególnym charakterze od dnia 4 maja 2022 r. do dnia 1 czerwca 2022 r. na stanowisku: eksperta Służby Celno- Skarbowej (pkt 2 świadectwa). W punkcie 8 dotyczącym wypłaty odprawy emerytalnej albo rentowej znalazł się zapis „nie dotyczy”. W świadectwie znalazło się pouczenie o możliwości wystąpienia, w terminie 7 dni od dnia doręczenia świadectwa, z żądaniem jego sprostowania do Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w L..
W piśmie z dnia 18 czerwca 2022 r. /data wpływu do pozwanego 22 czerwca 2022 r./ K. K. wniósł o sprostowanie świadectwa służby w części dotyczącej okresu pełnienia służby lub zatrudnienia w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, jak również informacji dotyczącej wypłaty odprawy emerytalnej lub rentowej.
W dniu 29 czerwca 2022 r. DIAS sprostował świadectwo służby powoda, w części dotyczącej wypłaty odprawy emerytalnej oraz odmówił sprostowania świadectwa służby, co do okresu pełnienia służby w szczególnym charakterze. Dokument zawierał pouczenie o możliwości wystąpienia, w terminie 7 dni, do DIAS z żądaniem jego sprostowania. Świadectwo to oraz decyzja odmowna została doręczona powodowi w dniu 4 lipca 2022 r.
W piśmie z dnia 6 lipca 2022 r., /nadanym do pozwanego w dniu 7 lipca 2022 r., a doręczonym w dniu 11 lipca 2022 r./ powód ponownie domagał się od DIAS sprostowania świadectwa służby w zakresie okresu pełnienia służby w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i wpisanie, iż okres służby trwał od początku zatrudnienia do dnia 1 czerwca 2022 r. Podniósł, że zapis w świadectwie służby, iż w okresie od 1 września 2017 r. do 3 maja 2022 r. pozostawał poza służbą jest nieprawdziwy, gdyż ciągłość służby przysługuje ex lege funkcjonariuszowi, który otrzymał propozycję pełnienia służby i ją przyjął. W odpowiedzi z dnia 13 lipca 2022 r., doręczonej powodowi w dniu 18 lipca 2022 r., DIAS odmówił sprostowania świadectwa służby. W piśmie tym znalazła się informacja, że zgodnie z art. 277 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej spory o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy w sprawach niewymienionych w art. 276 ust. 1 rozpoznaje sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy.
Ponieważ powód nie otrzymał propozycji określającej nowe warunki zatrudnienia albo pełnienia służby, co zdaniem pozwanego doprowadziło do wygaśnięcia stosunku służbowego z dniem 31 sierpnia 2017 r., na podstawie art. 170 ust. 4 ustawy p.w. KAS została mu wypłacona odprawa w wysokości 6 miesięcznego wynagrodzenia (okoliczność niesporna). Natomiast dnia 18 maja 2022 r., w związku z przywróceniem K. K. do służby, wypłacono mu, na podstawie art. 184 ust. 3 ustawy KAS, w takiej samej wysokości, świadczenie pieniężne za 6 miesięcy pozostawania poza służbą.
Prawomocnym wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r. tutejszy Sąd sprostował świadectwo służby powoda z dnia 29 czerwca 2022 r. w ten sposób, iż wskazaną tam na dzień 4 maja 2022 r. datę przywrócenia powoda do służby, zastąpił datą 1 września 2017 r.
Wyrokiem z dnia 27 sierpnia 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę kasacyjną DIAS od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 25 października 2022 r., w sprawie ustalenia warunków pełnienia służby przez powoda.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w L. wydał wobec powoda dnia 16 grudnia 2024 roku decyzję określającą warunki pełnienia służby, obejmujące okres od 1 września 2017 roku do 1 czerwca 2022 roku.
Powyższy stan faktyczny w ocenie Sądu Rejonowego nie był sporny i został ustalony przez ten Sąd na podstawie dokumentów złożonych przez strony, akt sprawy IV P 215/24 oraz dokumentów znajdujących się w aktach osobowych powoda, których wiarygodność nie była kwestionowana.
W tak ustalonych okolicznościach faktycznych Sąd I instancji rozstrzygnął, że roszczenie powoda o zaległe uposażenie za okres od marca 2018 roku do stycznia 2019 roku podlegało uwzględnieniu.
Sąd I instancji na podstawie Uchwały Siedmiu Sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 1 lipca 2019 r. I OPS 1/19 /ONSA i WSA 2019 nr 5, poz. 71, str. 33, GP, Rzeczp., ZNSA 2019 nr 4, str. 114, Legalis/ przytoczył, że przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, wprowadziły trzy rodzaje rozwiązań prawnych dotyczących zmiany stosunku służbowego dotychczasowych funkcjonariuszy Służby Celnej w stosunek służbowy lub stosunek pracy w Służbie Celno-Skarbowej, powołanej w celu przeprowadzenia reformy szeroko rozumianej administracji skarbowej.
Pierwsze rozwiązanie można określić jako kontynuację stosunku służbowego. Następuje ona w następstwie złożenia przez właściwy organ propozycji pełnienia służby na nowych warunkach jej pełnienia /zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 169 ust. 4 zd. 1 p.w. KAS/. Przy tym ustawodawca wyraźnie stanowi w tym drugim przepisie, że propozycja pełnienia służby w Służbie Celno-Skarbowej następuje w drodze decyzji administracyjnej ustalającej warunki pełnienia służby.
Drugie rozwiązanie polega natomiast na wygaśnięciu dotychczasowego stosunku służbowego. Następuje ono w wyniku niezłożenia funkcjonariuszowi propozycji dalszego zatrudnienia lub w przypadku niezaakceptowania przez niego propozycji zatrudnienia albo pełnienia służby w określonym przez prawo terminie /zgodnie z art. 170 ust. 1 pkt 1 i 2 p.w. KAS/. W takim przypadku dochodzi do wygaśnięcia stosunku służbowego funkcjonariusza, które traktuje się jak zwolnienie ze służby. Tutaj podstawę do wydania decyzji o zwolnieniu ze służby stanowi art. 170 ust. 1 i 3 p.w. KAS, w związku z art. 276 ust. 1 i 2 ustawy o KAS.
Trzecie rozwiązanie, które nie dotyczy powoda, polega na przekształceniu dotychczasowego stosunku służbowego w stosunek pracy na skutek złożenia dotychczasowemu funkcjonariuszowi propozycji zatrudnienia na podstawie umowy o pracę i jej przyjęcia.
Sąd I instancji wyjaśnił, że pogląd dotyczący konieczności wydania decyzji o zwolnieniu ze służby w przypadku funkcjonariuszy, którym nie przedstawiono w terminie do dnia 31 maja 2017 r. propozycji pełnienia służby lub propozycji pracy, jest obecnie ugruntowany w orzecznictwie. Przykładowo stanowisko takie zajął Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w sprawach o sygn. akt II SA/Rz 1450/21 i II SA/Rz 1451/21. Pojawiło się ono także w sprawie toczącej się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 2427/20, w której stroną był powód oraz w sprawie ze skargi powoda rozpoznawanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie o sygn. III SA/Lu 329/22.
Sąd I instancji przypomniał, że w przypadku powoda DIAS, dopiero na skutek wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 sierpnia 2024 r., decyzją z dnia 16 grudnia 2024 r. określił warunki pełnienia służby powoda w okresie od 1 września 2017 r. do dnia 1 czerwca 2022 r. Tym samym przyznał, czego K. K. domagał się od ponad 7 lat, iż także po dniu 1 września 2017 r. pozostawał w służbie.
Dalej Sąd I instancji wskazał, że powód w niniejszej sprawie dochodził uposażenia za okres, w którym nie pełnił służby, z przyczyn leżących po stronie pozwanego. Przy tym utrzymywał, że cały czas, nawet w okresie pobierania emerytury, był gotów do jej pełnienia. Wcześniej powodowi zostało wypłacone świadczenie pieniężne na podstawie art. 184 ust. 3 ustawy o KAS równe 6-miesięcznemu uposażeniu. Z tego powodu został oddalony pozew powoda o zasądzenie uposażenia za okres od września 2017 roku do stycznia 2018 roku /sygn. akt IV P 215/24 tut. Sądu/. Sąd uznał, iż otrzymanie tego świadczenia w praktyce stanowiło zadośćuczynienie żądaniu powoda za ten okres, a zatem K. K. nie był uprawniony do dochodzenia za sporny okres dodatkowego świadczenia, tym razem pod postacią wynagrodzenia za pracę. Pozwem w niniejszej sprawie powód dochodził zasądzenia uposażenia, za 11 kolejnych miesięcy, w których nie pełnił służby z uwagi na to, że DIAS nie złożył mu propozycji pełnienia służby na nowych warunkach jej pełnienia /zgodnie z art. 165 ust. 7 w zw. z art. 169 ust. 4 zd. 1 p.w. KAS/.
Sąd I instancji stwierdził, że w ustawie o KAS brak jest przepisów regulujących prawo funkcjonariusza do uposażenia za czas niewykonywania pracy, jeżeli był on gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Brak też odesłania w tym zakresie do innych aktów prawnych. Jedynie art. 184 ust. 3 ustawy o KAS przewiduje świadczenie pieniężne dla funkcjonariusza przywróconego do służby. Jednakże, mimo że pozwany wypłacił je powodowi, to Sąd I instancji stwierdził, że przepis ten nie odnosi się wprost do sytuacji powoda. W orzeczeniu z dnia 5 września 2013 r. /sygn. akt II FSK 1926/13/ Naczelny Sąd Administracyjny odniósł się do ewolucji poglądów judykatury w odniesieniu do dopuszczenia analogii w procesie wykładni prawa oraz zgody na stosowanie analogii legis (nawiązanie do konkretnego obowiązującego przepisu bądź grupy przepisów) i tworzenie norm prawnych, nie rozszerzających w zasadzie ani przedmiotowego ani podmiotowego zakresu istniejących instytucji prawnych (analogia intra legem). Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że celem takich zabiegów jest wypełnienie luki w konstrukcji istniejących przepisów, pozwalające na ich poprawne funkcjonowanie. Podkreślono, że w demokratycznym państwie prawnym (art. 2 Konstytucji RP) strona nie może ponosić konsekwencji ewidentnych błędów i zaniedbań prawodawcy /…/. Lukę taką w wyjątkowych przypadkach wypełnić można w drodze analogii. Brak przepisu wyłączającego analogię z procesu interpretacji i stosowania materialnego prawa sprawia bowiem, że na zasadzie wyjątku można się posłużyć tą metodą dla usunięcia ewidentnych naruszeń porządku konstytucyjnego.
W ocenie Sądu Rejonowego, przepisem normującym sytuacje pod istotnymi względami podobne do przedmiotowej - nieuregulowanej, jest art. 81 k.p., dotyczący prawa pracownika do wynagrodzenia za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. Sąd I instancji przyjął, że regulację tę można uznać za przepis normujący prawo funkcjonariusza do uposażenia, w sytuacji gdy nie pełnił on służby, doznając przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy. W obu przypadkach chodzi o wynagrodzenie/uposażenie za czas niewykonywania pracy/niepełnienia służby i przeszkody w jej wykonywaniu/pełnieniu z przyczyn dotyczących pracodawcy.
Stosownie do art. 81 k.p. pracownikowi za czas niewykonywania pracy, jeżeli był gotów do jej wykonywania, a doznał przeszkód z przyczyn dotyczących pracodawcy, przysługuje wynagrodzenie wynikające z jego osobistego zaszeregowania, określonego stawką godzinową lub miesięczną, a jeżeli taki składnik wynagrodzenia nie został wyodrębniony przy określaniu warunków wynagradzania - 60% wynagrodzenia. W każdym przypadku wynagrodzenie to nie może być jednak niższe od wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalanego na podstawie odrębnych przepisów. Przepis ten stanowi wyjątek od zasady, iż wynagrodzenie przysługuje za pracę wykonaną /art. 80 k.p./.
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności powołał się na decyzję DIAS z dnia 16 grudnia 2024 roku, określającą warunki pełnienia służby przez powoda w okresie od 1 września 2017 roku do 1 czerwca 2022 roku, potwierdzającą tym samym, iż powód także po dniu 1 września 2017 roku pozostawał w służbie. Decyzja ta rozstrzygnęła kluczową kwestię sporną między stronami: w okresie objętym pozwem powód powinien pełnić służbę, a wcześniejsza przyjęta przez pozwanego teza o „wygaśnięciu stosunku zatrudnienia” była niezasadna. Sąd pracy nie mógł zignorować skutku prawnego tej decyzji w postaci stwierdzenia, że powód w spornym czasie powinien pełnić służbę.
Przesłankami nabycia przez pracownika prawa do wynagrodzenia określonego w art. 81 § 1 k.p. są, po pierwsze - gotowość pracownika do pracy i po drugie - niedopuszczenie go do pracy przez pracodawcę /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2008 r., II PK 331/07, LEX nr 516816/.
Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowym cechami charakterystycznymi gotowości pracownika do wykonywania pracy są: zamiar wykonywania pracy, faktyczna zdolność do świadczenia pracy, uzewnętrznienie gotowości do wykonywania pracy oraz pozostawanie w dyspozycji pracodawcy /por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2009 r., I PK 115/09, LEX nr 577683/.
W ocenie Sądu Rejonowego działania powoda jednoznacznie wskazują, że miał on zamiar dalszego wykonywania pracy. Powód konsekwentnie dążył do przywrócenia do służby, wzywając DIAS do złożenia propozycji służby, odwołując się do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, wnosząc skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego, czy też składając pozwy do tut. Sądu.
Sąd I instancji wyjaśnił, że znane jest mu orzecznictwo, w tym wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2009 r. ( I PK 115/09, Legalis nr 244007), gdzie wskazano, że fakt prowadzenia procesu i podtrzymywania żądania ustalenia istnienia stosunku pracy na czas nieokreślony oraz przywrócenia do pracy nie jest wystarczający w świetle wymagań art. 81 § 1 KP do uznania gotowości do pracy. Fakt ten dowodzi jedynie zamiaru podjęcia pracy po uzyskaniu pozytywnego orzeczenia sądu, nie jest jednak równoznaczny z istnieniem gotowości w okresie objętym sporem. Podobnie Sąd I instancji wyjaśnił, że znane jest mu stanowisko, iż jednorazowe zgłoszenie gotowości do pracy nie może być uznane za wystarczające wówczas, gdy pracownik dochodzi na podstawie art. 81 § 1 k.p. wynagrodzenia za okres roku.
Sąd I instancji zauważył jednak, iż ocena przesłanek gotowości do pracy zależy od okoliczności faktycznych konkretnej sprawy. Gdyby postępowanie powoda ograniczało się tylko do pojedynczych kroków prawnych, to należałoby uznać to za niewystarczające do skutecznego dochodzenia uposażenia za czas niepełnienia służby. Tymczasem powód, podejmował szereg działań, wymienionych wyżej, które zmierzały do powrotu do pełnienia służby jako funkcjonariusz celny. Jak stwierdził Sąd Okręgowy w uzasadnieniu wyroku, od którego skargę kasacyjną rozpoznawał Sąd Najwyższy w sprawie I PK 115/09, „nie ma podstaw do twierdzenia, że w okresie, w którym pracownik domaga się przywrócenia do pracy czy ustalenia istnienia stosunku pracy – w okresie trwania procesu, musiałby raz w tygodniu lub raz w miesiącu stale potwierdzać swoją gotowość do pracy”. W realiach niniejszej sprawy nie można wymagać od pracownika fizycznego stawiennictwa w siedzibie pracodawcy, skoro to pracodawca jednoznacznie odmówił dopuszczenia go do służby, podtrzymując stanowisko o rzekomym wygaśnięciu zatrudnienia. Aktywność procesowa powoda oraz niezwłoczne dochodzenie praw potwierdzały jego zamiar podjęcia służby oraz uzewnętrzniały jego gotowość.
Sąd I instancji doszedł do przekonania, że w okresie objętym żądaniem pozwu K. K. miał faktyczną zdolność do pełnienia służby. Nie zachodziły wówczas żadne okoliczności, które uniemożliwiałby mu jej pełnienie. W dalszym ciągu posiadał odpowiednie kwalifikacje, brak też dowodów, by stan jego zdrowia uniemożliwiał mu pełnienie służby. Dodać należy, iż powód w spornym okresie nie podjął innego zatrudnienia.
Zdaniem Sądu I instancji powód spełnił również czwarty element gotowości do wykonywania pracy, tj. pozostawał do dyspozycji pracodawcy. W wyroku z dnia 2 września 2003 r. (I PK 345/02, Legalis nr 62082) Sąd Najwyższy wskazał, że przez pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, jako element gotowości do pracy w rozumieniu art. 81 § 1 k.p., należy rozumieć stan, w którym pracownik może niezwłocznie na wezwanie pracodawcy podjąć pracę.
Sąd I instancji przypomniał, że przez cały okres objęty żądaniem pozwu powód nie podjął zatrudnienia u innego pracodawcy, nie wykazano by korzystał ze zwolnień lekarskich. Mógł zatem pełnić służbę na każde wezwanie pracodawcy. Nie stało temu na przeszkodzie pobieranie emerytury przez powoda. Prawo do emerytury mogłoby zostać w takiej sytuacji zawieszone.
Odnośnie przesłanki niedopuszczenia pracownika do pracy przez pracodawcę to skoro – jak wynika z wyżej wskazanej decyzji DIAS z 16 grudnia 2024 roku – powód powinien w spornym okresie pełnić służbę – to niezłożenie mu wcześniej przez właściwy organ propozycji pełnienia służby na nowych warunkach należy traktować jako obiektywną przeszkodę po stronie pracodawcy. Nie jest to z pewnością sytuacja niepełnienia służby z winy pracownika ani z przyczyn od niego zależnych.
Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, że powód był w spornym okresie gotowy do pełnienia służby, a nie wykonywał jej z przyczyn dotyczących wyłącznie pozwanej. W tej sytuacji nabył prawo do uposażenia za czas gotowości do służby, za okres od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.
Za chybiony Sąd Rejonowy uznał argument pozwanej, iż uposażenie powodowi się nie należy, ponieważ nie wykonywał czynności służbowych. Jak wskazano Kodeks pracy przewiduje wprost prawo pracownika do wynagrodzenia w sytuacji, gdy niewykonywanie pracy powstało z przyczyn dotyczących pracodawcy. W ocenie Sądu I instancji prawo to per analogiam przysługuje też powodowi. W niniejszej sprawie to postawa pozwanego – kwestionowanie trwania stosunku służby, spowodowała, że powód był pozbawiony możliwości pełnienia służby.
Sąd I instancji nie zgodził się z pełnomocnikiem pozwanej, że domaganie się kwoty dochodzonej pozwem, wobec wypłaty na rzecz powoda odprawy pieniężnej i świadczenia pieniężnego, jest sprzeczne z przepisami regulującymi w/w odprawę i świadczenie pieniężne oraz jawi się jako nadużycie prawa, które nie powinno korzystać z ochrony zgodnie z art. 5 k.c. Sąd Rejonowy podkreślił, iż zaistniała sytuacja jest efektem szeregu błędnych decyzji strony pozwanej. Powód nie świadczył pracy nie z własnej winy, ani z przyczyn leżących po jego stronie, lecz wyłącznie dlatego, że pozwana błędnie zakładając wygaśnięcie stosunku służby – nie dopuściła go do pracy. Taki stan rzeczy zrodził po stronie pozwanej obowiązek wypłaty uposażenia za czas pozostawania powoda bez pracy, a roszczenia powoda wobec tego nie można uznać za nadużycie prawa. To od decyzji pozwanej zależała wypłata powodowi odprawy pieniężnej i świadczenia pieniężnego. Nie oceniając zasadności wydanych decyzji w tym przedmiocie, Sąd I instancji uznał iż roszczenie powoda o uposażenie podlegało uwzględnieniu.
Ubocznie Sąd I instancji zauważył, iż podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia roszczenia okazał się nieuzasadniony. Wymagalność roszczenia powoda, o której mowa w art. 252 ust. 1 ustawy KAS nastąpiła dopiero po przywróceniu go do służby, co miało miejsce 4 maja 2022 r. Zatem 3 letni termin do wystąpienia z takim roszczeniem należało liczyć od tego dnia. Dochodzenie roszczenia w postaci wynagrodzenia za czas gotowości do służby, mogłoby być skuteczne dopiero po przywróceniu go do służby. Podobnie jak pracownik, który został przywrócony do pracy, może dopiero wtedy dochodzić wynagrodzenia za czas gotowości do pracy, za okres kiedy pozostawał poza zatrudnieniem.
Z powyższych względów za miesiące od marca do grudnia 2018 roku, Sąd I instancji zasądził na rzecz powoda kwoty po 6.783,25 zł - brutto, a za styczeń 2019 roku kwotę 7.370,90 zł. Kwoty te są zgodne z wyliczeniem uposażenia /przedstawionym przez pozwanego/, które powód powinien otrzymać w tym okresie. Łącznie Sąd zasądził na rzecz powoda kwotę 75.203,40 zł /10 miesięcy x 6.783,25 zł + 7.370,90 zł/.
O odsetkach ustawowych Sąd I instancji orzekł w myśl art. 252 ust. 4 ustawy o KAS, uznając, że pozwana dopuściła się zwłoki w wypłacie uposażenia, będącej następstwem błędnego założenia o wygaśnięciu stosunku służby powoda.
Rozstrzygnięcie o kosztach procesu uzasadnia treść art. 98 § 1 i 3 k.p.c. w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2025 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1.804 ze zm.) Zasądzona kwota 5.400 zł, stanowi wynagrodzenie pełnomocnika powoda, którego wysokość ustalono na podstawie powołanych przepisów.
Wniosek pozwanej o zasądzenie kosztów procesu, jako strony przegrywającej sprawę, został przez Sąd I instancji oddalony na podstawie art. 98 § 1 i 3 k.p.c. (a contrario).
Rozstrzygnięcie dotyczące rygoru natychmiastowej wykonalności uzasadnia treść art. 477 2 § 1 k.p.c. (uzasadnienie wyroku k.91 - 98).
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana Izba Administracji Skarbowej w L. zastępowana przez profesjonalnego pełnomocnika. Pozwana zaskarżyła wyrok Sądu Rejonowego w Białej Podlaskiej w całości domagając się jego zmiany poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych za obie instancje. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu apelująca zarzuciła naruszenie prawa materialnego, tj.
1. błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 81 § 1 k.p. ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (tj. Dz. U. z 2025 r. poz. 277), dalej k.p przejawiające się:
1) błędnym uznaniem, iż w ustawie z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (tj. Dz.U. z 2025 r. poz. 1131), zwanej dalej ustaw; KAS istnieje luka w konstrukcji istniejących przepisów, co uprawnia do zastosowania w tego przepisu drodze analogii,
2) zastosowaniem do stosunku służbowego powoda, podczas gdy przepis ten odnosi się wyłącznie do stosunku pracy w rozumieniu kodeksu pracy, a wobec wyczerpującej regulacji w ustawie KAS prawa do otrzymania uposażenia nieuzasadnione jest sięganie do art. 81 § 1 k.p. w drodze analogii,
3) uwzględnieniu roszczenia i zasądzeniu uposażenia jak za czas gotowości do służby, podczas gdy ustawa KAS nie przewiduje roszczenia do uposażenia za czas gotowości do służby, zaś art. 184 ust. 3 ustawy KAS przewiduje świadczenie pieniężne dla funkcjonariusza przywróconego do służby, i ten przepis powinien być zastosowany w drodze analogi, jako najbardziej zbliżonej do sytuacji powoda, co w okolicznościach sprawy wobec wypłaty tego świadczenia powodowi w maksymalnej wysokości, powinno prowadzić do oddalenia powództwa w całości, wobec żądania powoda zapłaty ponad już wypłaconą kwotę,
4) przez uznanie, iż powód nabył prawo do uposażenia jako za czas gotowości do służby, za okres od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2019 r. w sytuacji kiedy art. 223 ust. 2 ustawy KAS otrzymanie uposażenia wiąże z realnym pełnieniem służby, a nie z formalnym pozostawianiem w służbie, podczas gdy powód nie pełnił służby i nie wykonywał żadnych obowiązków służbowych w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.,
5) pominięciu założenia o racjonalności ustawodawcy, iż ten gdyby chciał uregulować prawo do uposażenia za okres, w którym funkcjonariusz nie pełnił służby, z przyczyn dotyczących pracodawcy, wprowadził by prawo do takiego uposażenia wprost w ustawie KAS lub przez wyraźne odesłanie do stosowania art. 81 § 1 k.p.;
co doprowadziło do niezasadnego uwzględnienia roszczenia powoda o uposażenie za okres od 1 marca 2018 roku do 31 stycznia 2019 roku;
2. pominięcie art. 184 ust. 3 ustawy KAS, co doprowadziło do niezasadnego uwzględnienia roszczenia powoda, zamiast oddalenie powództwa w całości, wobec określenia w tym przepisie górnej granicy świadczenia pieniężnego oraz wobec wypłaty powodowi tego świadczenia, po przywróceniu do służby;
3.pominięcie art. 223 ust. 2 ustawy KAS, który otrzymanie uposażenia wiąże z realnym pełnieniem służby, a nie z formalnym pozostawianiem w służbie, podczas gdy powód nie pełnił służby i nie wykonywał żadnych obowiązków służbowych w okresie od 1 marca 2018 r. do 31 stycznia 2019 r.;
4. niewłaściwe zastosowanie art. 252 ust. 1 ustawy KAS, i nie uwzględnienie w sprawie 3 letniego terminu przedawnienia roszczenia o wypłatę uposażenia za okres od marca 2018 roku do stycznia 2019 roku, podczas gdy roszczenie powoda uległo przedawnieniu, pozew o uposażenie został złożony po upływie terminu przedawnienia, co powinno prowadzić do oddalenia powództwa;
5.naruszenie art. 477 2 § 1 k.p.c. przez niewłaściwe zastosowanie w sprawie i nadanie dla części wyroku rygoru natychmiastowej wykonalności, podczas gdy sprawa rozpoznana przez Sąd, nie była sprawą z zakresu prawa pracy, lecz sprawą ze stosunku służbowego funkcjonariuszy, do którego na mocy art. 277 ustawy KAS, jedynie właściwy do rozpatrzenia był sąd właściwy w sprawach z zakresu prawa pracy (apelacja k. 103 – 109).
W odpowiedzi na apelację powód zastępowany przez profesjonalnego pełnomocnika wniósł o jej oddalenie i o zasądzenie od pozwanej kosztów zastępstwa prawnego według norm prawem przepisanych (odpowiedź na apelację ki. 123).
W toku postępowania apelacyjnego strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska procesowe (protokół k. 131).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu na podstawie art. 386 § 2 w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c. Wprawdzie uchybienie w tym zakresie nie stało się przedmiotem zarzutu apelacyjnego pozwanej, niemniej jednak Sąd odwoławczy, zgodnie z art. 378 § 1 k.p.c., z urzędu rozważa przesłanki nieważności postępowania w granicach zaskarżenia.
Jeśli postępowanie sądu dotknięte jest nieważnością, to jej istnienie powoduje konieczność uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji oraz zniesienia postępowania w zakresie czynności podjętych przed sąd w warunkach nieważności postępowania bez względu na merytoryczną trafność wydanego orzeczenia. Ustalenia faktyczne poczynione w warunkach nieważności i prawidłowość innych czynności procesowych przeprowadzonych w nieważnym postępowaniu są bowiem pozbawione znaczenia, gdyż wada, jaką zostało dotknięte postępowanie, wyłącza możliwość podejmowania jakichkolwiek rozważań na podstawie jego wyników (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2018 roku, III APa 3/17, LEX nr 2561197).
Na gruncie rozpatrywanej sprawy powód K. K. wystąpił z roszczeniem o wypłatę uposażenia za okres od marca 2018 roku do stycznia 2019 roku za czas gotowości do służby, do której wykonywania nie został dopuszczony przez pozwaną Izbę Administracji Skarbowej w L.. Roszczenie to powód wywodził z administracyjnoprawnego stosunku służbowego łączącego go z Izbą Administracji Skarbowej w L.. W spornym okresie bowiem powodowi przywrócono status funkcjonariusza Służby Celno – Skarbowej. W tej sytuacji stroną pozwaną powinien być Skarb Państwa reprezentowany przez właściwą Izbę Administracji Skarbowej (teza 2. uchwały z dnia 19 lutego 2020 r., III PZP 7/19), a nie Izba Administracji Skarbowej w L. – jak błędnie przyjął Sąd Rejonowy w Białej Podlaskiej.
Sprawy o roszczenia ze stosunku służbowego funkcjonariuszy - zgodnie z art. 1 k.p.c. - są sprawami cywilnymi w znaczeniu procesowym, a nie materialnym. Nie są bowiem sprawami ze stosunku pracy, tylko innymi sprawami, do których stosuje się przepisy tego Kodeksu z mocy ustaw szczególnych, gdyż źródłem uprawnienia i odpowiadającego mu obowiązku nie jest stosunek pracy, lecz stosunek administracyjnoprawny funkcjonariusza służby celno-skarbowej. Oznacza to, że stroną przeciwną (pozwaną) może być tylko podmiot, który ma zdolność sądową (art. 64 k.p.c.).
Nie zachodzi tu wyjątek z art. 64 § 1 1 k.p.c. na podstawie którego Izba Administracji Skarbowej w L. miałaby samodzielną zdolność sądową. Pomimo, że izby administracji skarbowej są jednostkami organizacyjnymi Krajowej Administracji Skarbowej, a ich dyrektorzy posiadają niektóre uprawnienia charakterystyczne dla reprezentantów pracodawców, nie można przyjąć, że izba administracji skarbowej jest pracodawcą w rozumieniu art. 3 k.p. Funkcjonariusze izb administracji skarbowej wykonują swoje obowiązki w oparciu o służbowy stosunek zatrudnienia o charakterze administracyjnoprawnym. Nie są więc pracownikami w rozumieniu przepisów kodeksu pracy.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że w sprawach z zakresu prawa pracy dotyczących roszczeń funkcjonariuszy służb mundurowych stroną jest Skarb Państwa. Są to przykładowo sprawy żołnierzy zawodowych, funkcjonariuszy Służby Więziennej oraz funkcjonariuszy Straży Granicznej ( por. uchwałę składu siedmiu sędziów z dnia 26 stycznia 2006 r., III PZP 1/05, OSNP 2006 Nr 1516, poz. 227; funkcjonariuszy celnych; por. uchwałę z dnia 8 czerwca 2010 r., II PZP 5/10, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 279), których zatrudnienie ma źródło w stosunku administracyjnoprawnym, a nie w stosunku pracy. W tym zakresie utrwalony jest w judykaturze pogląd, że takie sprawy - jako przekazane z mocy przepisów szczególnych - są rozpoznawane w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy, ale państwowa jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej nie ma w nich własnej zdolności sądowej i procesowej (nie stosuje się art. 460 § 1 k.p.c.), gdyż nie jest pracodawcą (art. 3 k.p.), ponieważ nie istnieje stosunek pracy (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 13 sierpnia 2013 r., III PZP 4/13, OSNP 2014 Nr 1, poz. 1 oraz z dnia 22 września 2016 r., III PZP 7/16, OSNP 2017 Nr 4, poz. 37; Palestra 2017 nr 4, s. 87, z glosą T. Przesławskiego; OSP 2017 Nr 10, poz. 101, z glosą M. Grześków).
W aspekcie materialnoprawnym w takich sprawach legitymowany biernie jest Skarb Państwa (nie jednostka organizacyjna, w której funkcjonariusz pełni służbę, gdyż nie ma ona przymiotu pracodawcy w rozumieniu art. 3 k.p.), a w aspekcie procesowym zdolność sądową i procesową ma Skarb Państwa reprezentowany przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie lub organ jednostki nadrzędnej. W zakresie określonym odrębną ustawą za Skarb Państwa czynności procesowe podejmuje Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej (art. 67 § 2 k.p.c.).
W świetle powyższych rozważań należało uznać, że na gruncie rozpatrywanej sprawy zdolność sądowa przysługuje - zgodnie z art. 67 § 2 k.p.c. - Skarbowi Państwa reprezentowanemu przez organ jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone przez powoda roszczenie czyli przez Izbę Administracji Skarbowej w L.. Brak udziału w postępowaniu właściwej statio fisci naruszyło procesowe uprawnienia Skarbu Państwa, który nie miał możliwości prawidłowego podejmowania czynności procesowych i wdrożenia merytorycznej obrony przed Sądem I instancji. Doprowadziło to w konsekwencji do powstania sytuacji procesowej, w której czynności procesowe były podejmowane pod nieobecność osób uprawnionych do działania w sprawie w imieniu Skarbu Państwa oraz bez ich wcześniejszego zawiadomienia o toczącej się sprawie. W wyniku tego doszło do faktycznego pozbawienia pozwanego możliwości obrony swych praw.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy w Lublinie na podstawie art. 386 § 2 w zw. z art. 379 pkt 2 k.p.c. uchylił zaskarżony wyrok, zniósł w całości postępowanie przed Sądem Rejonowym w Białej Podlaskiej i przekazał sprawę temu Sądowi do ponownego rozpoznania, pozostawiając mu także rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego. Z uwagi zaś na treść rozstrzygnięcia bezprzedmiotowe stało się odnoszenie do zarzutów zawartych w apelacji pozwanej.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji ze względu na nieważność postępowania prawidłowo oznaczy stronę pozwaną i powtórzy z jej udziałem czynności w sprawie. Na koniec zgromadzony materiał dowodowy podda ponownej analizie i wyda orzeczenie odpowiadające prawu.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy w Lublinie orzekł jak w wyroku.