VIII Ka 416/17

Sygn. akt VIII Ka 416/17 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 31 sierpnia 2017 roku Sąd Okręgowy w Białymstoku VIII Wydział Karny Odwoławczy w składzie: Przewodniczący SSO Przemysław Wasilewski Protokolant Aneta Chardziejko po rozpoznaniu w dniu 31 sierpnia 2017 roku sprawy T. K. obwinionego o czyn z art. 92 ust. 3 i ust. 4 w zw. z lp. 15 oraz lp. 16 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414)., na skutek apelacji wniesionej przez oskarżyciela publicznego od wyroku Sądu Rejonowego w Białymstoku z dnia 04 kwietnia 2017 roku, sygnatura akt XIII W 6259/16 Zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania. UZASADNIENIE T. K. został obwiniony o to, że: będąc osobą zarządzającą przedsiębiorstwem (...) Sp. z o.o. z siedzibą ul. (...) , (...) B. naruszył przepisy ustawy o transporcie drogowym w ten sposób, że: ⚫ w okresie od godziny 16:53 dnia 14.10.2015 r. do godziny 16:53 dnia 15.10.2015 r. dopuścił do naruszenia przepisów o czasie prowadzenia pojazdu, obowiązkowych przerwach i odpoczynku przez kierowcę A. Z. poprzez dopuszczenie do skrócenia dziennego czasu odpoczynku o 2 godziny i 49 minut, ⚫ w dniu 15.10.2015 r. dopuścił do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy A. Z. poprzez dopuszczenie do wykonywania przewozu drogowego pojazdem wyposażonym w cyfrowe urządzenia rejestrujące (tachograf) bez wymaganego sprawdzenia okresowego. W toku kontroli stwierdzono, że tachograf został poddany sprawdzeniu okresowemu w dniu 08.07.2013 r., zatem termin na wykonanie kolejnego sprawdzenia upłynął z dniem 08.07.2015 r., ⚫ w dniu 15.10.2015 r. dopuścił do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy A. Z. poprzez naruszenie obowiązku wczytywania danych z karty kierowcy. W toku kontroli stwierdzono, że ostatnie wczytanie danych miało miejsce w dniu 23.06.2013 r., ⚫ w dniu 15.10.2015 r. dopuścił do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy A. Z. poprzez naruszenie obowiązku wczytywania danych urządzenia rejestrującego (tachografu). W toku kontroli stwierdzono, że ostatnie wczytanie danych z tachografu miało miejsce w dniu 08.07.2013 r., ⚫ w okresie od godziny 16:53 dnia 14.10.2015 r. do godziny 00:48 dnia 15.10.2015 r. dopuścił do naruszenia przepisów o stosowaniu urządzeń rejestrujących samoczynnie prędkość jazdy, czas jazdy i odpoczynku oraz aktywności kierowcy A. Z. poprzez dopuszczenie do nierejestrowania za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego (tachografu) na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi, tj. o wykroczenie z art. 92 ust. 3 i ust. 4 w zw. z lp. 15 oraz lp. 16 załącznika nr 2 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414). Sąd Rejonowy w Białymstoku na mocy wyroku z dnia 04 kwietnia 2017 r., w sprawie XIII W 6259/16 uniewinnił obwinionego T. K. od popełnienia zarzuconego mu czynu. Kosztami procesu obciążył Skarb Państwa. Oskarżyciel publiczny (...) na podstawie art. 103 § 2 i 4 k.p.w. zaskarżył powyższy wyrok w całości na niekorzyść obwinionego. Rozstrzygnięciu zarzucił: 1. na podstawie art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. błąd w ustaleniach faktycznych mający istotny wpływ na treść orzeczenia polegający na bezpodstawnym, bo nieopartym na zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym przyjęciu, że T. K. nie jest odpowiedzialny za zarzucony mu czyn 2. na podstawie art. 438 pkt 1 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. obrazę przepisów prawa materialnego polegającą na bezpodstawnym przyjęciu, że skoro A. Z. nie był połączony stosunkiem pracy ze spółką, której prezesem jest obwiniony, to nie znajduje w sprawie zastosowania przepis art. 4 pkt. 4 ustawy o transporcie drogowym. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Sąd Okręgowy zważył, co następuje. Wniesiona apelacja jest o tyle zasadna, o ile zmierza do uchylenia zaskarżonego wyroku. W ocenie Sądu Odwoławczego celnym jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, który mógł mieć wpływ na treść orzeczenia ( art. 438 pkt 3 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. ). Skarżący wskazał również, iż jego zdaniem Sąd nie oparł rozstrzygnięcia na całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego – i tę część zarzutu Sąd Odwoławczy podziela, choć podstawą prawną tej części zarzutu nie jest art. 438 pkt 3 k.p.k. stosowany w sprawach o wykroczenia w oparciu o art. 109 § 2 k.p.w. , lecz art. 438 pkt 2 k.p.k. (obraza przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia). Stwierdzenie zawarte w końcowej części pierwszego zarzutu dotyczące winy obwinionego jest na obecnym etapie postępowania przedwczesne. Za całkowicie chybiony Sąd Odwoławczy uznał zarzut z punktu 2. apelacji. Obowiązkiem sądu wynikającym z zasady prawdy obiektywnej jest dążenie do wyjaśnienia wszystkich istotnych wątpliwości w sprawie, zwłaszcza zaś do wyjaśnienia sprzeczności i to przy uwzględnieniu całości zebranego materiału dowodowego, zgodnie z treścią art. 410 k.p.k. w zw. z art. 82 § 1 k.p.w. Należy bowiem pamiętać o tym, że przekonanie sądu orzekającego o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną przepisu art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. tylko wtedy, gdy: - jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (wspomniany już art. 410 k.p.k. w zw. z art. 82 § 1 k.p.w. ) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy ( art. 2 § 2 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. ), - stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i niekorzyść oskarżonego ( art. 4 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. ), - jest wyczerpujące i logiczne – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego umotywowane w uzasadnieniu wyroku ( art. 424 k.p.k. w zw. z art. 82 § 1 k.p.w. ) (por. też wyrok Sądu Najwyższego z 03 marca 1998 roku, V KKN 104/98, Prokuratura i Prawo 1999/2/6, LEX 35095; wyrok Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 1997 roku, IV KKN 58/97, Prokuratura i Prawo 1997/11/1, LEX 31393). Sąd Rejonowy podczas rozpoznania sprawy w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy w sprawie. Podjął rozważania odnośnie wyczerpania przez obwinionego znamion czynu określonego w zarzucie. Zgodnie z art. 92 ust. 3 ustawy z dnia 06 września 2001 roku o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414), zwaną dalej u.t.d. osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlega karze grzywny w wysokości do 2000 złotych. Sąd I Instancji prawidłowo ustalił, iż T. K. jako prezes był osobą zarządzającą w przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o. w B. w rozumieniu przepisów u.t.d. Samochód którym w momencie zdarzenia poruszał się A. Z. należał do przedsiębiorstwa (...) Sp. z o.o. Z całą pewnością miał miejsce przejazd drogowy. Bez cienia wątpliwości Sąd Rejonowy ustalił, iż A. Z. nie był pracownikiem Spółki w której obwiniony był prezesem. Wszystkie powyższe ustalenia i argumentację Sądu orzekającego w I instancji Sąd Okręgowy w całości podziela. Nie powtarzając rozważań wystarczającym w tym zakresie jest odesłanie do uzasadnienia Sądu Rejonowego. Następnie Sąd ustalając stan faktyczny badał, czy nie zachodzą okoliczności wyłączające zastosowanie przepisów u.t.d. w sprawie. Z odpisów protokołu kontroli drogowej oraz dowodu rejestracyjnego pojazdu wynika, iż dopuszczalna masa całkowita pojazdu to 16000 kg (k. 1, 8). Z prawidłowych rozważań Sądu wynika również, że w przypadku przedmiotowego przejazdu drogowego nie mogło być mowy o niezarobkowym przewozie drogowym – przewozie na potrzeby własne, w rozumieniu art. 4 pkt 4 u.t.d. Oskarżyciel publiczny, w ocenie Sądu Odwoławczego przez pomyłkę lub przeoczenie, stawia w punkcie 2. apelacji zarzut niezastosowania w sprawie powyższego przepisu przez Sąd, po czym uzasadnia ten zarzut w sposób tożsamy z argumentacją Sądu i dochodzi do takiego samego wniosku – przepis art. 4 pkt 4 u.t.d. nie ma zastosowania w sprawie (decydującym niespełnienie warunku prowadzenia kontrolowanego pojazdu przez pracownika przedsiębiorcy). Dlatego zarzut obrazy prawa materialnego uznano za całkowicie chybiony. Sąd Okręgowy podzielając stanowisko Sądu Rejonowego uznał, że w sprawie na obecnym etapie postępowania nie zaistniała żadna z podstaw wyłączenia stosowania u.t.d., które potencjalnie wchodziły w grę, określonych w art. 3 ust. 1 pkt 2. W dalszej kolejności Sąd Rejonowy badał, jak należy zakwalifikować przejazd drogowy wykonywany przez A. Z. . Kierowca w trakcie toczącego się postępowania wielokrotnie zmieniał wersję wydarzeń. Po zatrzymaniu w dniu 15 października 2015 roku do protokołu kontroli podał, iż wykonuje krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy, podmiotem wykonującym przewóz jest (...) Sp. z o.o. w B. (k. 1-2). Kontrolujący w protokole zaznaczyli „Pojazd bez ładunku” (k. 1v). A. Z. podpisał protokół kontroli wraz z załącznikami, nie zgłosił zastrzeżeń do żadnego z zapisów (k. 1v, 2v, 4v). Przesłuchany w tym samym dniu jako świadek podał, iż wykonuje na rzecz przedsiębiorstwa (...) przewozy drogowe, jest na „samozatrudnieniu”. W dniu zdarzenia wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy rzeczy na potrzeby własne przedsiębiorcy z S. do R. . Rozpoczął jazdę w dniu 14 października 2015 roku w B. . Dodał, że firma (...) dysponuje jednym samochodem o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 t. (k. 9-9v). Słuchany w dniu 08 czerwca 2015 r. zeznał, iż w dniu zdarzenia wykonywał przewóz pojazdem należącym do firmy (...) , ale nie był to przewóz na rzecz tej firmy, „być może był to przewóz prywatny”. Pojazdem posługiwał się na podstawie ustnej umowy zawartej ze spółką (...) , pojazd udostępniono mu w ramach wewnętrznych rozliczeń. W trakcie składania zeznań nie był w stanie przypomnieć sobie na czyją rzecz wykonywał przewóz, czy był przed załadunkiem czy po, gdzie rozpoczął się przewóz i gdzie zakończył. Dodał, że prawdopodobnie jechał na pusto, nie jest pracownikiem (...) , nie był to przewóz na rzecz tej spółki (k. 79-80). Na rozprawie A. Z. podtrzymał wcześniejsze zeznania. Stwierdził, że wydaje się mu, iż przewóz należał do kategorii prywatnych, a nie na rzecz firmy (...) . Z tego co pamięta przewoził opryskiwacz, który sprzedał jego ojciec, z B. do okolic R. . Przyznał, że własnym busem wozi dla firmy (...) rękawice, chemię, środki czystości, towar z ubojni, jeśli ładunek nie przekracza 1,5 tony. Jeżeli waga towaru przekracza 1,5 tony „to bierze ciężarówkę (...) (k. 82v-83). W toku sprawy, po złożeniu zeznań w postępowaniu wyjaśniającym przez A. Z. wpłynęły do akt dwa pisma – oświadczenie z dnia 10 czerwca 2015 r. o używaniu samochodu do przewozu prywatnego na potrzeby własne podpisane przez A. Z. (k. 49) oraz zaświadczenie z dnia 30 sierpnia 2015 r. o wyrażeniu zgody na używanie samochodu do przewozu prywatnego na potrzeby własne, wystawione przez obwinionego (k. 48). Sąd Rejonowy starał się wyjaśnić czy i ewentualnie jaki towar był przewożony w momencie zatrzymania do kontroli. Ponieważ funkcjonariusze (...) K. P. i K. S. nie potrafili odpowiedzieć na powyższe pytanie, Sąd uznał, iż sprawdzenie samochodu pod tym kątem w ogóle nie było dokonane. Ponieważ w ocenie Sądu była to kwestia zasadnicza dla rozstrzygnięcia sprawy, a wątpliwości jakie się pojawiły wobec kilku wersji przedstawionych przez kierowcę w powyższym zakresie były nieusuwalne – w oparciu o art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. uniewinnił obwinionego od postawionego mu zarzutu. W ocenie Sądu Odwoławczego słusznie skarżący wskazuje, że Sąd oparł się na niepełnej analizie materiału dowodowego. W uzasadnieniu tej części zarzutu podnosi, że powyższą zasadniczą wątpliwość można było usunąć, ponieważ z protokołu kontroli drogowej wynika, iż doszło do skontrolowania pojazdu pod katem przewożonego ładunku, w wyniku której kontrolujący stwierdzili „Pojazd bez ładunku” (k. 1v). Tym samym doszło do naruszenia przez Sąd art. 5 § 2 k.p.k. i art. 7 k.p.k. w stopniu mogącym mieć wpływ na treść orzeczenia. Ponadto Sąd nie przeanalizował w sposób szczegółowy wyjaśnień obwinionego w powiązaniu z innymi dowodami zgromadzonymi w sprawie, a to z całą pewnością pomogłoby w skonstruowaniu pełnego i niebudzącego najmniejszych wątpliwości stanu faktycznego w sprawie, w oparciu o który można byłoby dokonać pełnej analizy stanu prawnego sprawy i wydać sprawiedliwe orzeczenie. Okolicznościami, które podczas ponownego rozpoznania sprawy Sąd Rejonowy będzie musiał dodatkowo rozważyć, jest przedmiotowy zapis z protokołu kontroli (k. 1v), w którym kontrolujący stwierdzili, że w samochodzie nie jest przewożony żaden ładunek. Poza tym z wyjaśnień obwinionego wynika, że samochód marki (...) należy do spółki (...) , nie świadczy usług transportowych. Samochód jest wykorzystywany do przewozu większej ilości towaru przekraczającej 2-3 tony. Firma nie zatrudnia kierowcy. Spółka ma ustną umowę z A. Z. , iż w przypadku mniejszej ilości towaru „świadczy transport swoim samochodem, a jeżeli jest większa ilość to korzysta z naszego samochodu” (k. 81v – 82). Abstrahując od stanu faktycznego, jaki Sąd Rejonowy ustali po ponownym rozpoznaniu sprawy, z powyższych wyjaśnień wynika, że dochodziło wcześniej do przewozów drogowych rzeczy wykonywanych przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do działalności gospodarczej, które nie spełniały warunków niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne, z uwagi na fakt niezatrudnienia A. Z. przez spółkę (art. 4 pkt 3a oraz art. 4 pkt 4 a u.t.d.). Tym samym do przewozów tych były stosowane przepisy u.t.d. O świadomości władz spółki odnośnie charakteru przewozu drogowego samochodem marki (...) oraz podleganiu pod rygory wynikające z u.t.d. świadczy dokument zabezpieczony w trakcie kontroli – „wypis nr 1 z zaświadczenia nr (...) na przewozy drogowe na potrzeby własne” z 28 października 2011 r. (k. 7). O konieczności uzyskania tego dokumentu stanowi art. 33 ust. 1 u.t.d. Przeprowadzenie pełnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego oraz ustalenie stanu fatycznego w oparciu o wszystkie przeprowadzone przed Sądem dowody pozwoli ocenić czy obwiniony popełnił zarzucone wykroczenie. Tak ustalony stan faktyczny musi następnie zostać poddany wnikliwej ocenie w świetle zasad określonych w art. 7 k.p.k. w zw. z art. 8 k.p.w. , a to z kolei winno doprowadzić do wydania w niniejszej sprawie sprawiedliwego wyroku. Co do dowodów, które nie miały wpływu na uchylenie wyroku, Sąd Rejonowy powinien skorzystać z możliwości, jaką daje art. 442 § 2 k.p.k. w zw. z art. 109 § 2 k.p.w. Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.