VII U 929/26Przeliczenie emerytury niepublikowany wyrok TK 2
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania H. N. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej wznowienia postępowania w przedmiocie przeliczenia emerytury. Ubezpieczona wniosła o zmianę decyzji i ponowne obliczenie wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 4 czerwca 2024 r. (SK 140/20), który uznał ten przepis za niezgodny z Konstytucją. ZUS wniósł o oddalenie odwołania, argumentując, że wyrok TK nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, a zatem nie wszedł w życie i nie stanowi podstawy do uchylenia lub zmiany decyzji. Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny, zgodnie z którym H. N. przyznano emeryturę w 2018 r. na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej, z zastosowaniem art. 25 ust. 1b, który pomniejszał podstawę obliczenia emerytury o kwotę pobranych wcześniej emerytur. Sąd, analizując stanowisko ZUS, podkreślił, że choć publikacja wyroku TK jest warunkiem jego wejścia w życie w sensie derogacyjnym, to utrata domniemania konstytucyjności przepisu następuje z chwilą jego ogłoszenia. Sąd odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, które dopuszcza niestosowanie przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet przed ich publikacją, w celu zapewnienia skuteczności Konstytucji i bezpośredniego stosowania jej przepisów. Sąd uznał, że argumentacja TK zawarta w wyroku SK 140/20, wskazująca na 'pułapkę legislacyjną' dla osób składających wnioski o wcześniejszą emeryturę przed 6 czerwca 2012 r., jest zasadna. Mimo braku publikacji wyroku TK, Sąd Okręgowy dokonał wykładni konstytucyjnej art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, uznając, że nie może on mieć zastosowania w sytuacji faktycznej odwołującej. W konsekwencji, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając H. N. prawo do emerytury obliczonej z pominięciem art. 25 ust. 1b od 1 stycznia 2026 r. Odwołanie w pozostałym zakresie oddalono. Sąd zasądził od ZUS na rzecz H. N. zwrot kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 360 zł.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaStosowanie przepisów uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, nawet przed ich publikacją, w sprawach dotyczących emerytur i rent.
Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i wyrokiem TK SK 140/20. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych przypadków, gdzie doszło do nieopublikowania wyroku TK, a sąd powszechny musi rozstrzygnąć sprawę w oparciu o Konstytucję.
Zagadnienia prawne (2)
Czy wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który stwierdził niezgodność przepisu ustawy z Konstytucją, może być podstawą do zmiany lub uchylenia decyzji administracyjnej, nawet jeśli wyrok ten nie został jeszcze opublikowany w Dzienniku Ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, wyrok Trybunału Konstytucyjnego, nawet nieopublikowany, może stanowić podstawę do uwzględnienia odwołania i zmiany decyzji, jeśli sąd dostrzeże oczywistą niekonstytucyjność przepisu, a jego stosowanie naruszałoby Konstytucję.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że utrata domniemania konstytucyjności przepisu następuje z chwilą ogłoszenia wyroku TK, a sądy mają obowiązek stosować Konstytucję bezpośrednio, odmawiając zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny, nawet przed jego publikacją. Argumentacja TK wskazuje na 'pułapkę legislacyjną' dla osób składających wnioski o wcześniejszą emeryturę przed wejściem w życie przepisu.
Czy można domagać się wyrównania świadczeń emerytalnych za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku o przeliczenie?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, świadczenia wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek lub wydano decyzję z urzędu.
Uzasadnienie
Zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 129 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, świadczenia nie wypłaca się z wyrównaniem za okres od nabycia prawa do nich do chwili złożenia wniosku.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| H. N. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w G. | organ_państwowy | organ rentowy |
Przepisy (8)
Główne
u.e.r.f.u.s. art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie. Sąd zastosował wykładnię konstytucyjną i nie zastosował przepisu w sytuacji odwołującej.
Pomocnicze
u.e.r.f.u.s. art. 26
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa obliczenia emerytury.
k.p.c. art. 148 § 1 § 1
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym.
k.p.c. art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zmiany zaskarżonej decyzji.
k.p.c. art. 98
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa do zasądzenia kosztów postępowania.
u.e.r.f.u.s. art. 129 § ust. 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa moment wypłaty świadczeń, nie wcześniej niż od miesiąca zgłoszenia wniosku.
Ustawa o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz niektórych innych ustaw
Ustawa nowelizacyjna dodająca art. 25 ust. 1b.
Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych art. 9 § ust. 2
Podstawa ustalenia stawki minimalnej kosztów zastępstwa procesowego.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego SK 140/20 stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją. • Obowiązek sądów do bezpośredniego stosowania Konstytucji i odmawiania zastosowania przepisów uznanych za niekonstytucyjne, nawet przed ich publikacją. • Podobieństwo sytuacji prawnej H. N. do sytuacji osób objętych wyrokami TK w sprawach P 20/16 i SK 140/20 (tzw. 'pułapka legislacyjna').
Odrzucone argumenty
Argument ZUS o braku publikacji wyroku TK jako podstawie do odmowy wznowienia postępowania i stosowania przepisu. • Argument ZUS, że wydanie wyroku TK nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji wskazaną w art. 114 ustawy emerytalnej. • Brak możliwości przyznania wyrównania świadczeń za okres poprzedzający miesiąc złożenia wniosku.
Godne uwagi sformułowania
nie samo orzeczenie TK, ale dopiero jego publikacja we właściwym dzienniku urzędowym wywołuje skutek derogujący dany przepis z systemu prawa • od utraty mocy obowiązującej przepisu należy odróżniać utratę domniemania konstytucyjności wadliwej regulacji • nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał w toku postępowania • nieuprawnione zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia, w ocenie Sądu Okręgowego nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania • swoista pułapka legislacyjna
Skład orzekający
Renata Gąsior
przewodniczący
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Stosowanie przepisów uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, nawet przed ich publikacją, w sprawach dotyczących emerytur i rent."
Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej i wyrokiem TK SK 140/20. Wartość precedensowa może być ograniczona do podobnych przypadków, gdzie doszło do nieopublikowania wyroku TK, a sąd powszechny musi rozstrzygnąć sprawę w oparciu o Konstytucję.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego dotyczącego stosowania przepisów uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny, nawet jeśli nie zostały one opublikowane. Pokazuje to siłę bezpośredniego stosowania Konstytucji przez sądy i potencjalne problemy wynikające z opóźnień w publikacji orzeczeń.
“Sąd przyznał emeryturę mimo nieopublikowanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Czy to precedens?”
Dane finansowe
zwrot kosztów zastępstwa procesowego: 360 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.