VII U 1564/24Przeliczenie emerytury bez publikacji wyroku TK
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuSprawa dotyczyła odwołania N. S. od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmawiającej ponownego ustalenia wysokości emerytury. Organ rentowy odmówił przeliczenia, powołując się na fakt, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. (sygn. SK 140/20), uznający art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które złożyły wniosek o świadczenia przed 6 czerwca 2012 r., nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw. Sąd Okręgowy, analizując stanowisko organu rentowego, odwołał się do bogatego orzecznictwa Sądu Najwyższego i Trybunału Konstytucyjnego, które podkreślają, że niepublikowany wyrok TK nie jest pozbawiony znaczenia prawnego. Utrata domniemania konstytucyjności przepisu następuje z chwilą publicznego ogłoszenia wyroku przez TK, co nakłada na sądy obowiązek uwzględniania jego wskazań, nawet jeśli przepis nie został jeszcze formalnie derogowany. Sąd uznał, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej stanowił 'swoistą pułapkę legislacyjną' dla ubezpieczonych, którzy nabyli prawo do wcześniejszej emerytury przed wejściem w życie tej regulacji, nie mogąc przewidzieć jej negatywnych skutków dla przyszłego ustalenia wysokości emerytury powszechnej. W związku z tym, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję, przyznając N. S. prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy, począwszy od 1 sierpnia 2024 r., uznając, że zaniechanie publikacji orzeczenia przez władzę wykonawczą nie może pozbawiać obywateli ochrony prawnej wynikającej z Konstytucji.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: WysokaUzasadnienie stosowania nieopublikowanych wyroków TK przez sądy powszechne, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jako 'pułapki legislacyjnej'.
Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK SK 140/20 i brakiem jego publikacji.
Zagadnienia prawne (2)
Czy nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność przepisu z Konstytucją, może być podstawą do uwzględnienia odwołania i przeliczenia świadczenia przez sąd powszechny?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, nieopublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, który obalił domniemanie konstytucyjności przepisu, może być podstawą do uwzględnienia odwołania i zastosowania bezpośrednio Konstytucji lub reinterpretacji przepisu, nawet jeśli przepis nie został jeszcze formalnie derogowany.
Uzasadnienie
Sąd powołał się na orzecznictwo TK i SN, zgodnie z którym utrata domniemania konstytucyjności następuje z chwilą ogłoszenia wyroku TK, co nakłada na sądy obowiązek uwzględniania jego wskazań. Niepublikowany wyrok TK nie pozbawia obywateli ochrony prawnej wynikającej z Konstytucji, a zaniechanie publikacji przez władzę wykonawczą nie może być przeszkodą w zastosowaniu przepisów konstytucyjnych.
Czy art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w zakresie dotyczącym osób, które nabyły prawo do emerytury przed 6 czerwca 2012 r., jest niezgodny z Konstytucją?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zgodnie z wyrokiem TK SK 140/20 (choć nieopublikowanym), przepis ten jest niezgodny z art. 67 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, gdyż stanowi 'swoistą pułapkę legislacyjną' dla osób, które nie mogły przewidzieć jego negatywnych skutków.
Uzasadnienie
Sąd podzielił stanowisko TK, że przepis ten narusza zasadę zaufania obywateli do państwa, ponieważ osoby te nie mogły przewidzieć, że podstawa obliczenia ich przyszłej emerytury zostanie pomniejszona o kwoty pobranych wcześniej świadczeń.
Rozstrzygnięcie
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| N. S. | osoba_fizyczna | ubezpieczony |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w G. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (4)
Główne
ustawa emerytalna art. 25 § ust. 1b
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przepis uznany za niezgodny z Konstytucją w zakresie dotyczącym osób, które przed 6 czerwca 2012 r. złożyły wniosek o przyznanie świadczeń, o których mowa w tym przepisie. Nie może mieć zastosowania w sytuacji faktycznej odwołującej, mimo braku publikacji wyroku TK.
Pomocnicze
ustawa emerytalna art. 114 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawa prawna do ponownego ustalenia emerytury w związku z orzeczeniem TK.
KPC art. 477 § 14 § 2
Kodeks postępowania cywilnego
Podstawa prawna do zmiany zaskarżonej decyzji.
ustawa emerytalna art. 133 § ust. 1 pkt 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Określa termin, od którego wypłaca się świadczenia po ponownym ustaleniu ich wysokości.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Nieopublikowany wyrok TK SK 140/20, stwierdzający niezgodność art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej z Konstytucją, powinien być uwzględniany w postępowaniu. • Art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej stanowi 'pułapkę legislacyjną' dla osób, które nabyły prawo do emerytury przed jego wejściem w życie. • Sądy mają kompetencję do odmowy zastosowania przepisu uznanego za niekonstytucyjny przez TK, nawet jeśli wyrok nie został opublikowany.
Odrzucone argumenty
Wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie został opublikowany w Dzienniku Ustaw, co uniemożliwia jego zastosowanie. • Brak podstaw do uchylenia lub zmiany decyzji organu rentowego na podstawie nieopublikowanego wyroku TK.
Godne uwagi sformułowania
samo wydanie wyroku przez Trybunał Konstytucyjny nie jest przesłanką do uchylenia lub zmiany decyzji • wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 4 czerwca 2024 r. nie został ogłoszony w Dzienniku Ustaw • nie samo orzeczenie Trybunał Konstytucyjny, ale dopiero jego publikacja we właściwym dzienniku urzędowym wywołuje skutek derogujący dany przepis z systemu prawa • od utraty mocy obowiązującej przepisu należy odróżniać utratę domniemania konstytucyjności wadliwej regulacji • Domniemanie to stanowi jedno z domniemań interpretacyjnych, mające charakter domniemania wzruszalnego. • Obalenie domniemania konstytucyjności danego przepisu stanowi asumpt do uwzględniania przede wszystkim przez sądy powszechne i administracyjne wskazówek zawartych w uzasadnieniu orzeczenia TK • nieopublikowanego wyroku TK, w szczególności rozważań zawartych w jego uzasadnieniu, nie powinno się uwzględniać w konkretnym przypadku • nie tylko wobec kobiet - emerytek z rocznika 1953 przepis art. 25 ust. 1b ustawy stał się 'swoistą pułapką' • niepublikowany wyrok Trybunału Konstytucyjnego, stwierdzający niezgodność z Konstytucją określonego przepisu uchyla domniemanie jego zgodności z Konstytucją z chwilą ogłoszenia wyroku przez Trybunał w toku postępowania. • nieuprawnione zaniechanie władzy wykonawczej w publikacji przedmiotowego orzeczenia, w ocenie Sądu Okręgowego nie może wpływać na brak możliwości jego zastosowania.
Skład orzekający
Magdalena Pytel
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Wysoka
Powoływalne dla: "Uzasadnienie stosowania nieopublikowanych wyroków TK przez sądy powszechne, interpretacja art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej jako 'pułapki legislacyjnej'."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznej sytuacji prawnej związanej z wyrokiem TK SK 140/20 i brakiem jego publikacji.
Wartość merytoryczna
Ocena: 8/10
Sprawa dotyczy ważnego zagadnienia prawnego związanego z niezastosowaniem się organu rentowego do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z powodu braku publikacji, co ma istotne znaczenie praktyczne dla wielu ubezpieczonych.
“Sąd zmusił ZUS do przeliczenia emerytury mimo braku publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego!”
Sektor
praca
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka polskie orzecznictwo i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Powiązane przepisy
Powiązane tematy
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.