VII U 118/22
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuDecyzją z 24 listopada 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w W. ustalił kapitał początkowy J. P. na kwotę 64 606,08 zł, nie uwzględniając okresu zatrudnienia od 1 listopada 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. w spółce cywilnej (...) z powodu braku zgłoszenia do ubezpieczenia. J. P. odwołała się od tej decyzji, domagając się ponownego ustalenia kapitału początkowego, wskazując na nieuwzględnienie okresów pracy w spółce cywilnej oraz okresów pobierania zasiłków dla bezrobotnych, a także na zaniżoną podstawę wymiaru składek. ZUS w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie, wskazując na potrzebę przedłożenia oryginałów dokumentów. W toku postępowania sądowego dopuszczono dowody z opinii biegłego z zakresu księgowości, który sporządził kilka opinii uzupełniających. Sąd ustalił, że J. P. była zatrudniona w spółce cywilnej (...) od 1 października 1991 r. do 30 czerwca 1993 r., a od stycznia 1992 r. jej wynagrodzenie wynosiło 2 370 000 zł miesięcznie, co zostało uwzględnione w związku z tzw. "ubruttowieniem" wynagrodzenia po wprowadzeniu podatku dochodowego od osób fizycznych. Sąd uwzględnił również wyroki Sądu Pracy przywracające J. P. do pracy i zasądzające odszkodowanie. W ocenie Sądu, odwołanie było zasadne. Zmienił zaskarżoną decyzję ZUS, nakazując uwzględnienie okresu zatrudnienia w spółce cywilnej (...) od 1 stycznia 1992 r. do 30 czerwca 1993 r. z wynagrodzeniem miesięcznym 2 370 000 zł przy obliczaniu kapitału początkowego. Postępowanie w pozostałym zakresie umorzono na podstawie art. 477(13) § 1 KPC, ponieważ ZUS decyzją z 25 lipca 2025 r. częściowo uwzględnił roszczenie ubezpieczonej, przeliczając kapitał początkowy.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaUstalanie kapitału początkowego w przypadkach nieuwzględnienia okresów zatrudnienia z powodu błędów formalnych pracodawcy lub specyfiki okresu transformacji gospodarczej.
Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących kapitału początkowego i okresu transformacji gospodarczej w Polsce.
Zagadnienia prawne (2)
Czy okres zatrudnienia w spółce cywilnej, w której ubezpieczona nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego przez pracodawcę, powinien zostać uwzględniony przy obliczaniu kapitału początkowego?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, jeśli istnieją inne dowody potwierdzające zatrudnienie i wynagrodzenie, a brak zgłoszenia wynikał z błędów pracodawcy lub specyfiki okresu.
Uzasadnienie
Sąd uznał, że świadectwo pracy i umowa o pracę są wystarczającymi dowodami potwierdzającymi zatrudnienie i wynagrodzenie, nawet jeśli formalne zgłoszenie do ubezpieczenia nie nastąpiło. Podkreślono, że w latach 90. zdarzały się problemy z prawidłowym zgłaszaniem pracowników, a wyroki sądowe potwierdzające stosunek pracy i zasądzające odszkodowanie za okres pozostawania bez pracy dodatkowo przemawiały za uwzględnieniem tego okresu.
Jak należy ustalić wysokość wynagrodzenia za okres zatrudnienia w spółce cywilnej w latach 1992-1993, uwzględniając "ubruttowienie" po wprowadzeniu podatku dochodowego od osób fizycznych?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Należy uwzględnić kwotę wynagrodzenia po "ubruttowieniu", która była wyższa niż pierwotnie zadeklarowana przez ZUS.
Uzasadnienie
Sąd oparł się na dowodach przedstawionych przez ubezpieczoną, w tym na umowie o pracę i wyrokach sądowych, które wskazywały na wyższe wynagrodzenie, a także na przepisach dotyczących "ubruttowienia" wynagrodzeń po wprowadzeniu podatku dochodowego od osób fizycznych.
Strony
| Nazwa | Typ | Rola |
|---|---|---|
| J. P. | osoba_fizyczna | odwołująca |
| Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. | instytucja | organ rentowy |
Przepisy (11)
Główne
ustawa emerytalna art. 173 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 r., którzy przed wejściem w życie ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne.
ustawa emerytalna art. 174 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Wartość kapitału początkowego ustala się według zasad określonych w art. 174, z uwzględnieniem ust. 2-12.
ustawa emerytalna art. 174 § 2
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy okresy składkowe i nieskładkowe.
ustawa emerytalna art. 174 § 3
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r.
ustawa emerytalna art. 15 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Podstawę wymiaru emerytury (także kapitału początkowego) stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych.
ustawa emerytalna art. 15 § 2a
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Jeżeli nie można ustalić podstawy wymiaru składek w stosunku pracy, przyjmuje się kwotę minimalnego wynagrodzenia.
ustawa emerytalna art. 175 § 1
Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
Postępowanie w sprawie ustalenia kapitału początkowego przebiega według zasad dotyczących ustalenia prawa do świadczeń.
KPC art. 477 § 14
Kodeks postępowania cywilnego
Sąd zmienia zaskarżoną decyzję, nakazując uwzględnienie określonych okresów i wynagrodzeń przy obliczaniu kapitału początkowego.
KPC art. 477 § 13
Kodeks postępowania cywilnego
Zmiana przez organ rentowy zaskarżonej decyzji przed rozstrzygnięciem sprawy przez sąd powoduje umorzenie postępowania w całości lub w części.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe art. 22 § 1
Środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub inny dokument.
u.p.d.o.f. art. 55 § 1
Ustawa z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych
Zakłady pracy podwyższały pracownikom wynagrodzenie należne za styczeń 1992 r. w związku z wprowadzeniem podatku dochodowego od osób fizycznych.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Okres zatrudnienia w spółce cywilnej powinien zostać uwzględniony przy obliczaniu kapitału początkowego pomimo braku formalnego zgłoszenia do ubezpieczenia. • Wynagrodzenie z okresu zatrudnienia w spółce cywilnej powinno zostać ustalone z uwzględnieniem "ubruttowienia" po wprowadzeniu podatku dochodowego od osób fizycznych. • Wyroki sądowe potwierdzające stosunek pracy i zasądzające odszkodowanie stanowią dowód zatrudnienia.
Godne uwagi sformułowania
"ubruttowienie" wynagrodzenia • brak zgłoszenia do ubezpieczenia społecznego • świadectwo pracy i umowa o pracę jako dowody zatrudnienia
Skład orzekający
Magdalena Pytel
przewodnicząca
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Ustalanie kapitału początkowego w przypadkach nieuwzględnienia okresów zatrudnienia z powodu błędów formalnych pracodawcy lub specyfiki okresu transformacji gospodarczej."
Ograniczenia: Dotyczy specyficznych przepisów dotyczących kapitału początkowego i okresu transformacji gospodarczej w Polsce.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa pokazuje, jak ważne jest skrupulatne zbieranie dokumentacji pracowniczej i jak sądy podchodzą do uwzględniania okresów zatrudnienia z lat 90., nawet przy błędach formalnych.
“Czy ZUS może odmówić uwzględnienia lat pracy przez brak formalnego zgłoszenia? Sąd wyjaśnia.”
Dane finansowe
WPS: 64 606,08 PLN
wynagrodzenie: 2 370 000 PLN
Sektor
ubezpieczenia społeczne
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.