VII SA/Wa 613/25

VII SA/Wa 613/25 - Postanowienie WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2025-09-16
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-03-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Szczepan Borowski /przewodniczący sprawozdawca/
Symbol z opisem
6019 Inne, o symbolu podstawowym 601
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Odrzucono skargę o wznowienie postępowania sądowego
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Asesor WSA Szczepan Borowski (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 16 września 2025 r. sprawy ze skargi H. M. o wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2024 r. sygn. akt VII SA/Wa 242/23 wydanego w sprawie ze skargi H. M. na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 16 listopada 2022 r. nr 1849/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego postanawia: odrzucić skargę.
Uzasadnienie
W piśmie z 2 stycznia 2023 r. H. M. (dalej także jako skarżąca) złożyła skargę na postanowienie Mazowieckiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 16 listopada 2022 r. nr 1849/22 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie ustalenia legalności i zgodności obiektów budowlanych zlokalizowanych na terenie działki nr ewidencyjny [...] w miejscowości A. przy ul. [...].
W piśmie z 5 stycznia 2024 r. skarżąca wniosła o wyłączenie sędziów wyznaczonych do rozpoznania jej sprawy.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 16 stycznia 2024 r. oddalił wniosek skarżącej o wyłączenie wskazanych przez nią sędziów, a następnie wyrokiem z 18 stycznia 2024 r. oddalił skargę (sygn. akt VII SA/Wa 242/23).
Odpis tego wyroku wraz z uzasadnieniem został doręczony skarżącej w dniu 7 czerwca 2024 r.
W dniu 12 sierpnia 2024 r. do Sądu wpłynęła opinia wyznaczonego skarżącej w ramach prawa pomocy pełnomocnika – adw. A. D. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Odpis tej opinii został doręczony skarżącej 11 listopada 2024 r.
Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 18 września 2024 r. oddalił zażalenie skarżącej na postanowienie tutejszego Sądu z 16 stycznia 2024 r. o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziów.
W piśmie z 13 grudnia 2024 r. skarżąca wniosła o wznowienie postępowania sądowego zakończonego prawomocnym wyrokiem WSA w Warszawie z 18 stycznia 2024 r.
W skardze wskazała, że Sąd nie rozpoznał jej wniosku z 30 sierpnia 2024 r. o zmianę pełnomocnika z urzędu. W jej ocenie to Sąd, a nie organ samorządu zawodowego adwokatów decyduje o zmianie pełnomocnika przyznanego w ramach prawa pomocy. Wobec tego skarżąca stwierdziła, że wnosi o wznowienie postępowania zakończonego "bezprawnym wyrokiem", "z powodu bezprawnej opinii" adwokata A. D.
Ponadto skarżąca wskazała, że wyrok został wydany przez "nieumocowanych" sędziów oraz asesora.
Pełnomocnik skarżącej w piśmie z 21 maja 2025 r., na wezwanie Sądu, wskazał, że podstawą do uwzględnienia skargi i wznowienia postępowania sądowego jest art. 271 pkt 1 i pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej jako: p.p.s.a); wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z 18 stycznia 2024 r.; wskazał, że skarżąca dowiedziała się o podstawie wznowienia z chwilą otrzymania w trybie art. 177 § 4 p.p.s.a. opinii poprzedniego pełnomocnika o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej czyli 11 listopada 2024 r.
Pełnomocnik skarżącej wskazał, że w sprawie doszło do wydania orzeczenia przez sędziów, co do których został złożony wniosek o wyłączenie i do czasu wydania wyroku wniosek ten nie został prawomocnie rozstrzygnięty albowiem postanowienie o oddaleniu wniosku skarżącej o wyłączenie sędziów stało się prawomocne dopiero w dniu 18 września 2024 r.
Zdaniem strony skarżącej była ona niewłaściwie reprezentowana. Pełnomocnik skarżącej wskazał, że jego mocodawczyni, z uwagi na treść art. 175 § 1 p.p.s.a. nie mogła samodzielnie sporządzić skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w związku z czym wystąpiła o ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, który nie konsultując z nią swoich działań, nie udzielił jej należytej pomocy prawnej. Pełnomocnik ten nie znalazł także podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej, mimo, że w sprawie doszło do naruszenia art. 20 § 3 p.p.s.a.
W pismach z 21 maja 2025 r. skarżąca podtrzymała swój wniosek o wznowienie postępowania i uchylenie prawomocnego wyroku z 18 stycznia 2025 r., a także wniosła o zmianę pełnomocnika z urzędu (adw. P. W.).
W piśmie z 3 czerwca 2025 r. (stanowiącego wykonanie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału VII) skarżąca została poinformowana o braku możliwości zmiany przez Sąd pełnomocnika wyznaczonego w ramach prawa pomocy, gdyż osobę pełnomocnika wyznacza właściwy organ samorządu zawodowego adwokatów.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje.
Postępowanie w przedmiocie wznowienia postępowania uregulowane w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie jest zwykłym postępowaniem sądowym. Ma ono charakter nadzwyczajny, gdyż może doprowadzić do wzruszenia prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 271 p.p.s.a. w przypadkach przewidzianych w dziale niniejszym można żądać wznowienia postępowania, które zostało zakończone prawomocnym orzeczeniem. Ze względu na wyjątkowy charakter tego postępowania muszą być zachowane wymogi określone w dziale VII ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Po wniesieniu skargi o wznowienie postępowania Sąd dokonuje jej kontroli z punktu widzenia zachowania warunków formalnych określonych w art. 279 p.p.s.a. Stanowią je: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia, wskazanie jednej z podstaw wznowienia wymienionych w art. 271 – 273 p.p.s.a., uzasadnienie podstawy wznowienia, a także okoliczności stwierdzające zachowanie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania. Stosownie do art. 280 § 1 p.p.s.a., sąd bada na posiedzeniu niejawnym, czy skarga jest wniesiona w terminie i czy opiera się na ustawowej podstawie wznowienia. W braku jednego z tych wymagań, sąd skargę odrzuci, w przeciwnym razie wyznaczy rozprawę.
W ocenie Sądu skarga o wznowienie postępowania w niniejszej sprawie została złożona w terminie. W myśl art. 277 p.p.s.a. skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie trzymiesięcznym. Termin ten liczy się od dnia, w którym strona dowiedziała się o podstawie wznowienia. Należy zaakceptować stanowisko skarżącej, że o przyczynie, która w jej ocenie stanowi przesłankę wznowieniową w myśl art. 271 pkt 1 i 2 p.p.s.a. dowiedziała się w dniu doręczenia jej odpisu opinii adw. A. D. o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Co prawda o wydaniu przez Sąd wyroku oddalającego skargę skarżąca dowiedziała się 5 marca 2024 r. kiedy Sąd doręczył jej odpis sentencji orzeczenia wydanego na posiedzeniu niejawnym (w tym samym dniu powzięła także wiedzę, że orzeczenie zostało wydane przez sędziów, o których wyłączenie wnosiła), ale do dnia doręczenia jej odpisu wspomnianej opinii miała prawo sądzić, że pełnomocnik wyznaczony w ramach prawa pomocy sporządzi w jej imieniu skargę kasacyjną.
Po ponownej analizie przesłanek wznowieniowych wskazanych przez stronę skarżącą Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie brak jest ustawowej podstawy wznowienia postępowania sądowego w sprawie oznaczonej sygn. akt VII SA/Wa 242/23.
Badanie pod kątem dopuszczalności wznowienia nie jest badaniem zasadności skargi o wznowienie. Celem tego badania jest stwierdzenie, czy spełnione zostały warunki, które umożliwiają rozpatrzenie samej skargi o wznowienie postępowania. Podstawą tej oceny są w zasadzie twierdzenia zawarte w skardze. Uznać zatem należy, że na wstępnym etapie sąd administracyjny odrzuca skargę o wznowienie postępowania, która nie opiera się na jednej z podstaw wznowienia opisanych w przepisach działu VII p.p.s.a. Podkreślić przy tym należy, że samo sformułowanie podstawy wznowienia w sposób odpowiadający przepisom art. 271 - 273 p.p.s.a. nie oznacza, że skarga opiera się na ustawowej podstawie wznowienia, jeżeli już z samego uzasadnienia skargi wynika, że podnoszona podstawa nie zachodzi. Taka skarga, jako nieoparta na ustawowej przesłance wznowienia, podlega odrzuceniu (por. postanowienie SN z 14 stycznia 1999 r., sygn. akt II UKN 417/98, uchwała SN z 21 lutego 1969 r., sygn. akt III PZP 63/68, wyrok NSA z 19 kwietnia 2005 r., sygn. akt GSK 1242/04, postanowienia NSA z 11 września 2012 r., sygn. akt I OSK 1206/12; z 25 listopada 2020 r., sygn. akt I GSK 431/20 oraz z 29 lipca 2025 r., sygn. akt II GSK 792/25 ).
Zgodnie z art. 271 pkt 1 p.p.s.a., który to przepis został wskazany przez stronę skarżącą jako podstawa wznowienia postępowania, można żądać wznowienia postępowania jeżeli w składzie sądu uczestniczyła osoba nieuprawniona albo jeżeli orzekał sędzia wyłączony z mocy ustawy, a strona przed uprawomocnieniem się orzeczenia nie mogła domagać się wyłączenia.
W niniejszej sprawie skarżąca została poinformowana o składzie Sądu wyznaczonego do rozpoznania jej sprawy. Miała zatem możliwość złożenia wniosku o wyłączenie sędziów i co więcej z możliwości tej skorzystała. Sąd jeszcze przed wydaniem wyroku rozpoznał wniosek skarżącej o wyłączenie sędziów. W takiej sytuacji nie zachodzi przesłanka wznowieniowa określona w art. 271 pkt 1 p.p.s.a (por. postanowienie NSA z 8 września 2023 r., sygn. akt I FSK 842/23). Niezależnie od powyższego, odnosząc się do argumentów skarżącej, która dopatruje się uzasadnienia dla wskazanej przesłanki w okoliczności wydania orzeczenia w jej sprawie przez sędziów objętych wnioskiem o wyłączenie, który nie został załatwiony prawomocnie, gdyż w dniu orzekania nie zostało rozpoznane jej zażalenie od postanowienia oddalającego wniosek o wyłączenie, wskazać należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że czynności podejmowane nawet wbrew zakazowi wyrażonemu w art. 20 § 3 p.p.s.a., nie powodują nieważności postępowania, a co zatem idzie nie stanowią przesłanki do wznowienia, o której stanowi art. 271 pkt 1 p.p.s.a. Mają jedynie charakter uchybień procesowych, które mogą być uznane za wpływające na wynik sprawy, jeżeli wniosek o wyłączenie zostanie uwzględniony albo uwzględnione byłoby zażalenie na postanowienie o oddaleniu wniosku (podobnie NSA w wyroku z 9 marca 2011 r., sygn. akt I OSK 664/10).
Oczywiście pozbawiony usprawiedliwionych podstaw jest także zarzut pozbawienia skarżącej możliwości działania w sprawie. Zgodnie z art. 271 p.p.s.a. można żądać wznowienia postępowania z powodu nieważności jeżeli strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej albo nie była należycie reprezentowana lub jeżeli wskutek naruszenia przepisów prawa była pozbawiona możności działania; nie można jednak żądać wznowienia, jeżeli przed uprawomocnieniem się orzeczenia niemożność działania ustała lub brak reprezentacji był podniesiony w drodze zarzutu albo strona potwierdziła dokonane czynności procesowe. Wskazać należy, że kwestionowany wyrok został wydany w postępowaniu uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym. Odpis sentencji wyroku wraz ze stosownym pouczeniem został skarżącej doręczony. Następnie na jej wniosek Sąd sporządził uzasadnienie wyroku, a odpis wyroku wraz z uzasadnieniem został jej doręczony. Następnie skarżącej ustanowiono pełnomocnika, który złożył opinię o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej. Odpis tej opinii został doręczony skarżącej. Sąd stwierdza, że możliwość sporządzenia przez zawodowego pełnomocnika opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej nie pozbawia strony skarżącej prawa do skorzystania z przysługującego jej trybu odwoławczego. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej przez stronę, zgodnie z art. 177 § 4 p.p.s.a., biegnie od dnia doręczenia odpisu opinii, o czym skarżąca została pouczona. Zaznaczyć należy, że sporządzona przez pełnomocnika opinia podlega kontroli sądu i w razie stwierdzenia, że nie została sporządzona z zachowaniem zasad należytej staranności, skarżącemu zostaje przyznany inny pełnomocnik. Mając na uwadze powyższe skarżąca nie została pozbawiona prawa do sądu i to mimo, że w niniejszej sprawie Sąd nie dopatrzył się niestaranności w opinii sporządzonej przez adw. A. D.
Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga o wznowienie postępowania sądowego nie została oparta na ustawowej podstawie wznowienia i z tej przyczyny – działając na podstawie art. 280 p.p.s.a. ją odrzucił.