Lexedit
Wróć do analizy orzeczenia
Pełny tekst orzeczenia

VII SA/Wa 2817/25

Oryginalna, niezmieniona treść orzeczenia. Jeżeli chcesz przeczytać analizę (zagadnienia prawne, podstawa prawna, argumentacja, rozstrzygnięcie), wróć do strony orzeczenia.

VII SA/Wa 2817/25 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2026-06-02
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2025-11-18
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Andrzej Nogal /przewodniczący/
Mirosław Montowski
Wojciech Białogłowski /sprawozdawca/
Symbol z opisem
6014 Rozbiórka budowli lub innego obiektu budowlanego, dokonanie oceny stanu technicznego obiektu, doprowadzenie obiektu do s
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono decyzję I i II instancji
Powołane przepisy
Dz.U. 2026 poz 143
art. 145 par. 1 pkt 1 lit a i c
Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Andrzej Nogal Sędziowie: sędzia WSA Mirosław Montowski asesor WSA Wojciech Białogłowski (sprawozdawca) Protokolant: sekretarz sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 2 czerwca 2026 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 12 września 2025 r., znak: DOR.7100.168.2025.INO w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia 15 maja 2025 r., znak: WOP.7718.54.2024.KK; 2. zasądza od Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz P. M. kwotę 680 (sześćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Uzasadnienie
I
1. W dniu 27 października 2025 r. (data stempla pocztowego) P.M. (dalej: skarżący) – zastępowany przez pełnomocnika procesowego w osobie radcy prawnego – do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł za pośrednictwem Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego skargę na decyzję tego organu z 12 września 2025 r. (znak: DOR.7100.168.2025.INO).
2. Skarga została wniesiona w związku z następującym stanem faktycznym:
2.1. Zawiadomieniem z [...] marca 2000 r. (znak: [...]) Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w [...], na podstawie art. 61 § 1 i 4 i art. 79 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 1980 r. Nr 9, poz. 26, ze zm.; dalej: k.p.a.), zawiadomił o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w przedmiocie sprawdzenia legalności zabudowy działki ew. nr [...] położonej w [...]w gminie [...].
2.2. Postanowieniem z [...] października 2006 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 48 ust. 2 i 3 i art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016, ze zm.; dalej: p.b.) oraz art. 123 k.p.a.:
– w punkcie 1 – wstrzymał roboty budowlane przy budowie obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,15 m ˣ 7,15 m + 3,15 m ˣ 5,30 m + taras, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na terenie działki ew. nr [...] położonej w [...] w gminie [...];
– w punkcie 2 – nałożył na skarżącego obowiązek przedłożenia do 15 grudnia 2006 r. zaświadczenia od Wójta Gminy [...] zaświadczenia o zgodności obiektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego albo decyzji o warunkach zabudowy, czterech egzemplarzy projektu budowlanego oraz oświadczenia o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane.
2.3. Decyzją z [...] grudnia 2006 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z art. 48 ust. 4 i art. 83 ust. 1 p.b. oraz art. 104 k.p.a., nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,15 m ˣ 7,15 m + 3,15 m ˣ 5,30 m + taras, wzniesionego w 1994 r. bez wymaganego pozwolenia na terenie działki ew. nr [...] położonej w [...] w gminie [...] z powodu niewykonania punktu 2 postanowienia organu powiatowego z [...] października 2006 r.
2.4. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
2.5. Decyzją z 8 marca 2007 r. (znak: WOP/WM/7144/35/07) Pomorski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 p.b., uchylił decyzję z [...] grudnia 2006 r. i przekazał organowi powiatowemu sprawę do ponownego rozpatrzenia.
2.6. Decyzją z [...] marca 2007 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.; dalej: d.p.b.) w związku z art. 103 ust. 2 p.b. oraz art. 104 k.p.a., nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,15 m ˣ 7,15 m + 3,15 m ˣ 5,30 m + taras, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na terenie działki ew. nr [...] położonej w [...] w gminie [...].
2.7. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
2.8. Decyzją z 8 grudnia 2008 r. (znak: WOP/WM/KK/7144/35/07) organ wojewódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 80 ust. 2 pkt 2, art. 83 ust. 2 i art. 103 ust. 2 p.b. oraz art. 37 ust. 1 pkt 1 d.p.b., utrzymał w mocy decyzję z [...] marca 2007 r.
2.9. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
2.10. Prawomocnym wyrokiem z 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II SA/Gd 62/09) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku uchylił decyzję organu wojewódzkiego z 8 grudnia 2009 r. oraz decyzję organu powiatowego z [...] marca 2007 r.
2.11. Zawiadomieniem z [...]marca 2020 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie w terminie siedmiu dni od daty doręczenia tego zawiadomienia.
2.12. Pismem z 26 marca 2020 r. skarżący wniósł o przełożenie terminu na trzydziesty dzień po zakończeniu stanu epidemii.
2.13. Zawiadomieniem z [...] marca 2021 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., zawiadomił o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i wypowiedzenia się w sprawie w terminie do 17 września 2021 r.
2.14. Decyzją z [...] września 2022 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 37 ust. 1 pkt 1 d.p.b. w związku z art. 103 ust. 2 p.b. oraz art. 104 k.p.a., nakazał skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,15 m ˣ 7,15 m + 3,15 m ˣ 5,30 m + taras, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na terenie działki ew. nr [...] z obrębu w [...] w gminie [...].
2.15. Pismem z 18 października 2022 r. skarżący złożył wniosek o uchylenie decyzji z 1 września 2022 r. w trybie art. 155 k.p.a.
2.16. Pismem z 7 listopada 2022 r. skarżący skorygował swój wniosek, jako podstawę prawną żądania wskazując art. 154 § 1 k.p.a.
2.17. Postanowieniem (tak w oryginale – uwaga WSA) z [...] marca 2024 r. (znak: [...]) organ powiatowy, na podstawie art. 104, art. 154 i art. 123 k.p.a., odmówił zmiany swojej decyzji z [...] września 2022 r.
2.18. Na powyższe postanowienie skarżący wniósł zażalenie, w którym jednocześnie sformułował wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji z 1 września 2022 r. w trybie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. z uwagi na to, że organ powiatowy zaniechał pouczenia skarżącego o możliwości zastosowania w sprawie uproszczonej procedury legalizacyjnej na zasadzie art. 49f p.b.
2.19. Decyzją z 21 czerwca 2024 r. (znak: WOP.7721.79.2024.KK) organ wojewódzki, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 w związku z art. 104, art. 123, art. 144 i art. 154 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 i art. 83 ust. 2 p.b., uchylił postanowienie z 27 marca 2024 r. oraz odmówił zmiany decyzji z [...] września 2022 r.
2.20. Na powyższą decyzję skarżący wniósł skargę do sądu administracyjnego.
2.21. Zawiadomieniem z 19 sierpnia 2024 r. (znak: WOP.7718.54.2024.KK) organ wojewódzki, na podstawie art. 61, art. 156 § 1 oraz art. 157 § 1 i 2 k.p.a., zawiadomił o wszczęciu postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego z [...] września 2022 r.
2.22. Postanowieniem z 19 sierpnia 2024 r. (znak: WOP.7718.54.2024.KK) organ wojewódzki, na podstawie art. 101 § 1 i 3, art. 123 § 1, art. 156 § 1 i art. 157 § 1 i 2 w związku z art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 p.b., zawiesił z urzędu postępowanie.
2.23. Prawomocnym wyrokiem z 22 stycznia 2025 r. (sygn. akt II SA/Gd 889/24) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku oddalił skargę na decyzję z 21 czerwca 2024 r.
2.24. Pismem z 20 marca 2025 r. skarżący wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz rozwinął swój wniosek, zawarty w zażaleniu na postanowienie z 27 marca 2024 r., zarzucając decyzji z [...] września 2022 r. rażące naruszenie art. 49f p.b. w związku z art. 8 i art. 9 k.p.a.
2.25. Postanowieniem z 18 kwietnia 2025 r. (znak: WOP.7718.54.2024.KK) organ wojewódzki, na podstawie art. 97 § 2 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 p.b., podjął z urzędu zawieszone postępowanie.
2.26. Decyzją z 15 maja 2025 r. (znak: WOP.7718.54.2024.KK) organ wojewódzki, na podstawie art. 156 i art. 157 § 1 w związku z art. 158 § 1 k.p.a. oraz art. 80 ust. 2 pkt 2 p.b., odmówił stwierdzenia nieważności decyzji organu powiatowego z 1 września 2022 r., wskazując że uproszczone postępowanie legalizacyjne jest wszczynane na wniosek, a organ powiatowy nie był zaś obowiązany do pouczenia skarżącego o możliwości zawnioskowania o uproszczone postępowanie legalizacyjne, co oznacza, że w sprawie skarżącego nie doszło do uchybienia w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.
2.27. Od powyższej decyzji skarżący wniósł odwołanie.
2.28. Decyzją z 12 września 2025 r. (znak: DOR.7100.168.2024.INO) Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego, na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., utrzymał w mocy decyzję organu wojewódzkiego, podzielając argumentację prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.
3. Na decyzję organu naczelnego z 12 września 2025 r. skarżący wniósł skargę, w której zarzucił temu rozstrzygnięciu obrazę:
1) art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 49f p.b. "poprzez błędną ocenę, że decyzja rozbiórkowa nie została wydana z rażącym naruszeniem prawa, mimo braku rozważenia możliwości zastosowania art. 49f ustawy Prawo budowlane";
2) art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. "poprzez zaniechanie poinformowania strony o możliwości skorzystania z uproszczonego postępowania legalizacyjnego, co miało wpływ na zakres uprawnień strony i uniemożliwiło jej skuteczną obronę przed wydaniem decyzji rozbiórkowej";
3) art. 32 w związku z art. 25 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471, ze zm.) "poprzez błędne przyjęcie, że art. 49f Prawa budowlanego w brzmieniu wprowadzonym tą ustawą nie można stosować do postępowań wszczętych przed wejściem w życie tej ustawy".
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu wojewódzkiego, a także o zasądzenie od organu naczelnego zwrotu kosztów postępowania sądowego według norm przepisanych.
4. W odpowiedzi na powyższą skargę, zawartej w piśmie procesowym z 17 listopada 2025 r., Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego wniósł o jej oddalenie.
II
Na rozprawę w dniu 2 czerwca 2026 r. stawił się pełnomocnik skarżącego, który poparł skargę. Natomiast w imieniu organu nie stawił się nikt.
III
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
1. W myśl art. 184 zdanie pierwsze Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej sądy administracyjne sprawują, w zakresie określonym w ustawie, kontrolę działalności administracji publicznej. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej: p.p.s.a.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Oznacza to, że kontrola ta sprowadza się do zbadania, czy organ administracji wydając zaskarżony akt nie naruszył prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Ocena ta dokonywana jest, co do zasady, na podstawie materiału dowodowego zebranego w toku postępowania administracyjnego. Zaznaczyć należy, że na zasadzie art. 133 § 1 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka na podstawie akt sprawy. Stosownie zaś do art. 134 p.p.s.a., badając legalność zaskarżonego aktu, sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
2. Rozpoznając sprawę w ramach wskazanych wyżej kryteriów, Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek nie wszystkie podniesione w niej zarzuty okazały się uzasadnione.
2.1. Na wstępie należy zwrócić uwagę, że Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie (zob. zwłaszcza wyrok pełnego składu z 14 czerwca 2006 r., sygn. akt K 53/05, OTK ZU 2006, seria A, nr 6, poz. 66) stwierdzał wielokrotnie, iż z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej wynika ogólny wymóg, aby wszelkie postępowania prowadzone przez organy władzy publicznej w celu rozstrzygnięcia spraw indywidualnych – a zatem nie tylko postępowania przed sądami objęte zakresem normowania art. 45 ust. 1 Konstytucji – odpowiadały standardom sprawiedliwości proceduralnej. W szczególności regulacje prawne takich postępowań muszą zapewnić wszechstronne i staranne zbadanie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, gwarantować wszystkim stronom i uczestnikom postępowania prawo do wysłuchania, tj. prawo przedstawiania i obrony swoich racji, a jednocześnie umożliwiać sprawne rozpatrzenie sprawy w rozsądnym terminie. Jako istotny element sprawiedliwości proceduralnej Trybunał wymieniał także m.in. obowiązek uzasadniania swoich rozstrzygnięć przez organy władzy publicznej, jak również – wywodzone z art. 78 Konstytucji – prawo do zaskarżania przez strony i uczestników postępowania rozstrzygnięć wydanych w pierwszej instancji. Trybunał zaznaczał, że zasada sprawiedliwej procedury nie tylko wymaga, by organ przedstawił motywy swego rozstrzygnięcia, lecz także by rozstrzygnięcie to było weryfikowalne (zob. wyrok z 22 września 2009 r., sygn. akt P 46/07, OTK ZU 2009, seria A, nr 8, poz. 126).
W wyroku z 18 grudnia 2007 r., sygn. akt SK 54/05 (OTK ZU 2007, seria A, nr 11, poz. 158) Trybunał Konstytucyjny szerzej wypowiedział się o "prawie do dobrej administracji". Stwierdził mianowicie, że na organach administracji publicznej spoczywa bezwzględny obowiązek respektowania zasady praworządności, z którego wynika m.in. nakaz wydawania rozstrzygnięć, a w zakresie postępowania dowodowego – nakaz podejmowania czynności zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy, na podstawie i w granicach prawa. Jako źródło normatywne tych obowiązków Trybunał wskazał art. 7 oraz art. 2 Konstytucji. Administracja pełni bowiem wobec jednostki rolę służebną. Brak takiej pomocy, skutkujący pozbawieniem możliwości dochodzenia uprawnień przez strony postępowania, jest wysoce naganny i nie może prowadzić do naruszenia konstytucyjnie chronionej godności, na której straży stoi także administracja publiczna. Prawo do dobrej administracji gwarantuje także Kodeks Dobrej Administracji (w tym przypadku w szczególności jego art. 17 i art. 22) przyjęty przez Parlament Europejski w dniu 6 września 2001 r.
W wyroku z 6 grudnia 2011 r., sygn. akt SK 3/11 (OTK ZU 2011, seria A, nr 10, poz. 113) Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zastosowanie w art. 78 Konstytucji – obejmującym swym zakresem także postępowanie administracyjne – ogólnego pojęcia "zaskarżenie, pozwala na objęcie jego zakresem różnych, specyficznych dla danej procedury, środków prawnych, których cechą wspólną jest umożliwienie stronie uruchomienia weryfikacji podjętego w pierwszej instancji orzeczenia bądź decyzji". Z kolei w wyroku z 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt SK 30/10 (OTK ZU 2012, seria A, nr 4, poz. 39) podkreślił, że "[a]rt. 78 Konstytucji, który statuuje prawo do zaskarżania orzeczeń i decyzji wydanych w pierwszej instancji, ma zastosowanie nie tylko w ramach procedur sądowych, ale i procedur administracyjnych. W tym ostatnim wypadku podstawą do sformułowania zasady sprawiedliwości proceduralnej jest art. 78 w związku z art. 2, art. 7 i art. 31 ust. 3 Konstytucji. Zasada zaufania wywodzona z art. 2 Konstytucji oznacza, że jednostka ma prawo oczekiwać od władzy, której zachowanie się ocenia, czytelności, przejrzystości, poszanowania zasad systemowych gwarantujących ochronę praw człowieka. Zasada legalizmu wyrażona w art. 7 Konstytucji wymaga, by organ prowadzący postępowanie administracyjne działał na podstawie prawa i w jego granicach. Z kolei art. 31 ust. 3 Konstytucji wymienia warunki, przy spełnieniu których zasada sprawiedliwości proceduralnej może zostać ograniczona".
W wyroku z 23 listopada 2022 r., sygn. akt SK 113/20 (OTK ZU 2022, seria A, poz. 70) Trybunał Konstytucyjny natomiast – oparłszy się dodatkowo na ustaleniach poczynionych w doktrynie – przyjął, że prawo do dobrej administracji (w ujęciu procesowym) jawi się jako szczególny przejaw prawa do rzetelnej (sprawiedliwej) procedury (w tym przypadku chodzi o postępowanie administracyjne), która nie jest objęta zakresem gwarancji z art. 45 ust. 1 Konstytucji. Źródłem tego prawa jest przede wszystkim art. 2 Konstytucji, choć – jak zauważono w dotychczasowym orzecznictwie – można je wywodzić z zasady demokratycznego państwa prawa w powiązaniu z: zasadą praworządności (art. 7 Konstytucji), wyrażoną w preambule zasadą sprawności i rzetelności działań instytucji publicznych oraz art. 78 Konstytucji zawierającym szczególną gwarancję "sprawiedliwości proceduralnej" odnoszącej się do wszystkich typów postępowań, więc wykraczającej poza zakres postępowań toczących się przed sądami.
W ocenie Trybunału niezależnie od tego, w którym z przepisów Konstytucji odnajduje się najsilniejsze zakotwiczenie prawa do dobrej administracji, należy uznać, że art. 2, oraz co najmniej art. 7 i art. 78 Konstytucji wykładane w sposób holistyczny, tworzą podstawę do rekonstrukcji konstytucyjnego prawa do dobrej administracji (w ujęciu procesowym).
Reasumując, orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego daje podstawę do uznania, że przepisy Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej tworzą wystarczająco silną podstawę do wyodrębnienia samodzielnego (odrębnego od innych praw i wolności) prawa podmiotowego o charakterze procesowym, które można nazwać prawem do rzetelnej (sprawiedliwej) procedury administracyjnej lub szerzej – zgodnie z upowszechniającą się konwencją – prawem do dobrej administracji, odpowiadające ogólnemu wymogowi due process of law. Prawo to stanowi odpowiednik prawa do rzetelnego (sprawiedliwego) procesu sądowego, choć treść tych praw nie jest tożsama z racji odmiennych pól regulacji. Podobnie jak w przypadku prawa do sądu, tak i w przypadku postępowań administracyjnych, istotę sprawiedliwej (rzetelnej) procedury sprowadzić można do:
– po pierwsze – możności bycia wysłuchanym (uprawnienia stron do przedstawienia swojego stanowiska);
– po drugie – ujawniania w czytelny sposób motywów rozstrzygnięcia, w celu uniknięcia dowolności czy wręcz arbitralności w działaniu organu;
– po trzecie – zapewnienia przewidywalności dla uczestnika postępowania, przez odpowiednią spójność i wewnętrzną logikę mechanizmów, którym jest poddany.
Podobnie w doktrynie (por. L. Kieres, Pojęcie prawa do dobrej administracji w przepisach prawnych, [w:] Prawo do dobrej administracji, "Biuletyn Biura Informacji Rady Europy" 2003, nr 4, s. 25) wśród elementów prawa do dobrej administracji wymienia się w szczególności:
– prawo każdej osoby do dostępu do akt jej dotyczących;
– prawo do wymagania, aby działania organów cechowały się proporcjonalnością;
– prawo do załatwienia sprawy w rozsądnym terminie;
– prawo do bycia wysłuchanym, zanim zostanie zastosowany niekorzystny indywidulany środek prawny;
– prawo każdej osoby do załatwienia jej sprawy bezstronnie, sprawiedliwie i obiektywnie.
Powyższe ustalenia mają istotne znaczenie przy wykładni przepisów w postępowaniu dotyczącym nakazu rozbiórki samowoli budowlanej w kontekście możliwości uruchomienia uproszczonego postępowania legalizacyjnego, zwłaszcza przez pryzmat art. 37 ust. 1 Konstytucji, zgodnie z którym wszyscy znajdujący się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej korzystają z wolności i praw zapewnionych w Konstytucji.
2.2. Przedmiotem kontroli sądowej w rozpoznawanej sprawie była decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 12 września 2025 r. (znak: DOR.7100.168.2024.INO), utrzymująca w mocy decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z 15 maja 2025 r. (znak: WOP.7718.54.2024.KK), odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z [...] września 2022 r. (znak: [...]), nakazującej skarżącemu rozbiórkę obiektu budowlanego nietrwale związanego z gruntem o konstrukcji drewnianej pełniącego funkcję rekreacji indywidualnej o wymiarach 3,15 m ˣ 7,15 m + 3,15 m ˣ 5,30 m + taras, wzniesionego bez wymaganego pozwolenia na terenie działki ew. nr [...] z obrębu w [...] w gminie [...].
2.3. Należy zwrócić uwagę, że zaskarżona decyzja została wydana w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji. Tryb, w którym organ rozpoznaje wniosek o stwierdzenie nieważności ostatecznej decyzji administracyjnej, jest trybem nadzwyczajnym i stanowi wyjątek od wyrażonej w art. 16 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r. poz. 572, ze zm.; obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2025 r. poz. 1691; dalej: k.p.a.) ogólnej zasady trwałości decyzji, która służy realizacji takich wartości jak pewność prawa, zaufanie do państwa, czy ochrona praw nabytych. Organ administracji publicznej orzekający w tym trybie, posiada jedynie uprawnienia kasacyjne, tzn. rozstrzyga tylko i wyłącznie w kwestii istnienia bądź nieistnienia – co należy podkreślić – w dacie wydania kontrolowanej w trybie stwierdzenia nieważności decyzji przesłanek określonych enumeratywnie w art. 156 § 1 k.p.a. Nie rozstrzyga on natomiast o istocie sprawy będącej przedmiotem postępowania prowadzonego w trybie zwykłym. Przedmiotem postępowania nadzorczego jest bowiem decyzja, a nie sprawa. W postępowaniu nadzorczym są rozpoznawane kwestie prawne, a organ nadzoru działa wyłącznie jako organ kasacyjny.
Skarżący swój wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji oparł na przesłance wymienionej w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej stwierdza nieważność decyzji, która wydana została bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Aby móc uwzględnić wniosek i stwierdzić nieważność ostatecznej decyzji administracyjnej, organ zobligowany jest ustalić w sposób jednoznaczny, że przesłanka ta faktycznie zaistniała bądź decyzja obarczona jest inną kwalifikowaną wadą prawną, wymienioną w art. 156 § 1 k.p.a.
2.4. W utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. zachodzi wówczas, gdy treść decyzji pozostaje w wyraźnej i oczywistej sprzeczności z treścią prawa oraz gdy charakter tego naruszenia powoduje, że decyzja nie może być akceptowana, jako akt wydany przez organ praworządnego państwa. Rażące naruszenie prawa występuje wówczas, gdy proste zestawienie treści przepisu z treścią rozstrzygnięcia wskazuje na ich jednoznaczną niezgodność. Przy rażącym naruszeniu prawa chodzi niewątpliwie o tego rodzaju wady, które powodują konieczność eliminacji decyzji z obrotu prawnego z racji istnienia w nich wad o szczególnie dużym ciężarze gatunkowym. Wady te powstają w wyniku naruszenia prawa w toku czynności zmierzających do wydania decyzji lub w wyniku załatwienia sprawy wydaniem decyzji (por. wyrok NSA z 15 maja 2024 r., sygn. akt II OSK 1970/21, CBOSA). Skutki, które wywołuje decyzja uznana za rażąco naruszającą prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności – gospodarcze lub społeczne efekty naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organy praworządnego państwa (por. wyrok NSA z 8 lutego 2013 r., sygn. akt I OSK 1683/11, CBOSA).
2.5. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy stwierdzić, że przy wydaniu decyzji z 1 września 2022 r. o nakazie rozbiórki doszło do naruszenia prawa polegającego przede wszystkim na braku pouczenia skarżącego o możliwości wszczęcia uproszczonego postępowania legalizacyjnego w trybie określonym w art. 49f z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (Dz. U. z 2021 r. poz. 2351, ze zm.; obowiązujący tekst jednolity: Dz. U. z 2026 r. poz. 524; dalej: p.b.), dodanym przez art. 1 pkt 37 ustawy z dnia 13 lutego 2020 r. o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 471, ze zm.; dalej: ustawa z 2020 r.), a charakter tego naruszenia był rażący. Jednocześnie Sąd zwraca uwagę, że w świetle art. 32 ustawy z 2020 r., stanowiącego lex specialis atque intertemporalis względem art. 49f ust. 5 p.b., w stosunku do obiektów budowlanych, do których przed dniem wejścia w życie ustawy z 2020 r. (czyli 19 września 2020 r.) wydano tylko decyzję o nakazie rozbiórki, nie można wszcząć uproszczonego postępowania legalizacyjnego, o którym mowa w art. 49f ust. 1 p.b. Innymi słowy, w odniesieniu do należącego do skarżącego obiektu budowlanego – jako wzniesionego w warunkach samowoli budowlanej w 1994 r. – jedynym prawnym ograniczeniem uruchomienia uproszczonego postępowania legalizacyjnego byłaby pozostająca w obrocie prawnym decyzja o nakazie rozbiórki (tak też prawomocny wyrok WSA w Gdańsku z 18 października 2023 r., sygn. akt II SA/Gd 348/23, Legalis). Tymczasem przed 19 września 2020 r.:
a) decyzja organu powiatowego z [...] grudnia 2006 r. (znak: [...]) o nakazie rozbiórki została uchylona przez organ wojewódzki decyzją z 8 marca 2007 r. (znak: WOP/WM/7144/35/07),
b) kolejna decyzja organu powiatowego z [...] marca 2007 r. (znak: [...] )o nakazie rozbiórki oraz utrzymująca ją w mocy decyzja organu wojewódzkiego z 8 grudnia 2008 r. (znak: WOP/WM/KK/7144/35/07) zostały uchylone prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sąd Administracyjny w Gdańsku z 8 lipca 2009 r. (sygn. akt II SA/Gd 62/09).
Przyjęcie innej interpretacji, tj. założenie, że wystarczy sam fakt wydania przed dniem wejścia w życie ustawy z 2020 r. decyzji o nakazie rozbiórki, mimo jej późniejszego – też przed tą datą – wyeliminowania z obrotu prawnego (np. poprzez uchylenie albo stwierdzenie nieważności), nie ma racjonalnego uzasadnienia w demokratycznym państwie prawnym. Oczywiste jest bowiem to, że skutek prawny aktu administracyjnego – o ile ustawa, na podstawie której tenże akt jest wydawany, wyraźnie nie stanowi inaczej – rozpoczyna się dopiero z dniem, w którym ów akt staje się ostateczny.
2.6. W postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. organ nie ustala na nowo stanu faktycznego sprawy, a ocenia, czy w związku ze stanem faktycznym ustalonym w postępowaniu zwykłym organ nie dopuścił się rażącego naruszenia prawa.
W rozpoznawanej sprawie nie jest kwestionowane, iż sporny obiekt budowlany został wybudowany przed 1994 r., jak też to, że stanowił on samowolę budowlaną. Z akt sprawy wynika ponadto, że postępowanie administracyjne w przedmiocie legalności tego budynku zostało wszczęte 23 marca 2000 r., a czas jego trwania był uzależniony od uchylania kolejnych decyzji rozbiórkowych zarówno przez organ odwoławczy, jak też przez sąd administracyjny.
W postępowaniu jurysdykcyjnym prawidłowo przyjęto, że decyzja stanowiąca przedmiot wniosku o stwierdzenie nieważności (czyli decyzja organu powiatowego z [...] września 2022 r.) – stosownie do art. 101 ust. 2 p.b. – powinna była zostać oparta na art. 37 ust. 1 ustawy z dnia 24 października 1974 r. – Prawo budowlane (Dz. U. Nr 38, poz. 229, ze zm.; dalej: d.p.b.), zgodnie z którym obiekty budowlane lub ich części będące w budowie lub wybudowane niezgodnie z przepisami obowiązującymi w okresie ich budowy, podlegają przymusowej rozbiórce albo przejęciu na własność Państwa bez odszkodowania i w stanie wolnym od obciążeń, gdy terenowy organ administracji państwowej stopnia powiatowego stwierdzi, że obiekt budowlany lub jego część: znajduje się na terenie, który zgodnie z przepisami o planowaniu przestrzennym nie jest przeznaczony pod zabudowę albo przeznaczony jest pod innego rodzaju zabudowę (pkt 1) lub powoduje bądź w razie wybudowania spowodowałby niebezpieczeństwo dla ludzi lub mienia albo niedopuszczalne pogorszenie warunków zdrowotnych lub użytkowych dla otoczenia (pkt 2).
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że działka skarżącego została zabudowana w sposób niezgodny z prawem obowiązującym w dacie zakończenia budowy (skarżący nie posiadał pozwolenia na budowę) i niezgodność ta trwała przez cały okres postępowania w sprawie rozbiórki.
Tych okoliczności skarżący ani we wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji organu powiatowego z [...] września 2022 r., ani w skardze stanowiącej przedmiot kontroli sądowej w niniejszej sprawie nie kwestionował. Skarżący wskazał natomiast, że organ nie miał podstaw do orzeczenia wobec niego nakazu rozbiórki, albowiem na mocy ustawy z 2020 r. dodany został do p.b. art. 49f, który zobowiązuje organy nadzoru budowlanego, w stosunku do starszych budowli zastosowanie określonego w tym przepisie trybu uproszczonej legalizacji. Zgodnie z tym przepisem, w przypadku stwierdzenia budowy obiektu budowlanego lub jego części bez wymaganej decyzji o pozwoleniu na budowę albo bez wymaganego zgłoszenia albo pomimo wniesienia sprzeciwu do tego zgłoszenia, jeżeli od zakończenia budowy upłynęło co najmniej 20 lat, organ nadzoru budowlanego wszczyna uproszczone postępowanie legalizacyjne. Artykuł 49g p.b. stanowi zaś, jaki dokumenty należy złożyć, aby zalegalizować samowolę budowlaną.
Wskazany wyżej art. 49f p.b. – jak już była o tym mowa w punkcie 2.5 tej części niniejszego uzasadnienia – wszedł w życie z dniem 19 września 2020 r. Co prawda, zgodnie z art. 25 ustawy z 2020 r. do spraw uregulowanych p.b., wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy z 2020 r., przepisy p.b. stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, niemniej jednak zgodnie z art. 32 ustawy z 2020 r. ustawodawca dopuścił zastosowanie procedury uproszczonej legalizacji także wobec samowoli budowlanych w sprawach, odnośnie do których postępowania administracyjne wszczęto pod rządami przepisów sprzed nowelizacji, ale pod warunkiem, że nie orzeczono w sprawach nakazu rozbiórki. Innymi słowy, dopuszczalne jest wszczęcie uproszczonego postępowania legalizacyjnego jeżeli do dnia wejścia w życie ustawy z 2020 r. nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki. Takie też stanowisko zdecydowanie dominuje w najnowszym orzecznictwie sądów administracyjnych. Tytułem przykładu: Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku 26 października 2023 r., sygn. akt II OSK 1363/22 (CBOSA) zwrócił uwagę, że uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w art. 49f p.b., jest postępowaniem szczególnym i odrębnym względem zwykłych postępowań legalizacyjnych przewidzianych w art. 48 p.b. oraz art. 37 i art. 40 d.p.b.
Należy jednocześnie zwrócić uwagę, co jest istotne w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, na intencję ustawodawcy, którą kierował się przy wprowadzaniu do systemu prawa instytucji uproszczonej procedury legalizacyjnej. W uzasadnieniu do rządowego projektu z 23 grudnia 2019 r. ustawy o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz niektórych innych ustaw (Sejm RP IX kad., druk sejmowy nr 121) dostrzeżono, że wobec dotychczas obowiązujących w prawie budowlanym regulacji właściciele zwykle nie podejmują próby legalizacji samowolnie zrealizowanych obiektów budowlanych z obawy przed wysokimi opłatami legalizacyjnymi, a także obawiając się wydania przez organ nadzoru budowlanego decyzji o rozbiórce – przede wszystkim ze względu na ich niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W rezultacie, dążąc do usunięcia barier w sprawach legalizacji starych samowoli budowlanych, których realizacja została zakończona przynajmniej 20 lat temu, wprowadzono uproszczone postępowanie legalizacyjne, w ramach którego zrezygnowano z opłat legalizacyjnych oraz wymogu zgodności obiektu budowlanego z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W ocenie projektodawcy nowa procedura powinna zachęcić właścicieli do legalizacji starych samowoli budowlanych, co pozwoli uregulować stan prawny takich obiektów i zwiększyć ich bezpieczeństwo, gdyż zalegalizowane obiekty podlegają okresowym kontrolom wynikającym z rozdziału 6 p.b. W konsekwencji zaproponowano wprowadzenie wyżej wymienionego uproszczonego postępowania legalizacyjnego w odniesieniu do samowoli budowlanych starszych niż 20 lat, które ułatwiałoby legalizację takich samowoli. Okres 20 lat jest tu wskazany nieprzypadkowo, gdyż zaczerpnięty jest z instytucji zasiedzenia, kiedy to posiadacz samoistny nieruchomości w dobrej wierze nabywa własność tej nieruchomości, niejako "legalizując" jej posiadanie.
Wobec powyższego stwierdzić należy, że skoro celem ustawodawcy było uregulowanie stanu prawnego "starych" nieruchomości, to powinnością organów nadzoru budowlanego jest takie prowadzenie postępowania w sprawie samowoli budowlanej starszej niż 20 lat, aby inwestor miał szansę na jej skuteczną legalizację, pod warunkiem woli inwestora do zalegalizowania takiej samowoli i spełnienia wymogów określonych w ustawie.
Jak wspomniano, w przypadku ponad dwudziestoletnich samowoli budowlanych, istnieje możliwość wszczęcia postępowania uproszczonego z art. 49f p.b. niezależnie od innych toczących się postępowań legalizacyjnych, jednakże stosownie do art. 49f ust. 2 p.b. w przypadku obiektów budowlanych, o których mowa w art. 103 ust. 2 p.b., uproszczone postępowanie legalizacyjne, o którym mowa w ust. 1, prowadzi się na żądanie właściciela lub zarządcy tego obiektu budowlanego. Organ powiatowy nie miał przy tym możliwości wszczęcia z urzędu postępowania w trybie art. 49f p.b.; powołany przepis stanowi bowiem, że wszczęcie postępowania następuje na wniosek zainteresowanego, co należy rozumieć jako wolę właściciela doprowadzenia budynku do stanu zgodnego z prawem. W przypadku zaś, gdy właściciel takiego wniosku nie złożył, mimo że spełnia wszystkie przesłanki, aby jego budynek został objęty uproszczoną procedurą legalizacyjną, a zatem przede wszystkim w sprawach, w których do dnia wejścia w życie ustawy z 2020 r. nie wydano decyzji o nakazie rozbiórki, a z zachowania takiego właściciela wynika wola skorzystania z uproszczonej procedury legalizacyjnej, organ:
a) mając na uwadze określne w k.p.a. zasady, w tym przede wszystkim zasadę zaufania obywatela do organów państwa (art. 8 k.p.a.), zasadę informowania stron (art 9 k.p.a.), a także zasadę uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.),
b) kierując się również konstytucyjnym prawem jednostki do dobrej administracji, wywodzonym z zasady demokratycznego państwa prawnego zawartej w art. 2 Konstytucji
– winien takiego właściciela poinformować o przysługujących mu środkach prawnych, w szczególności w sytuacji korzystnej dla niego zmiany stanu prawnego.
Z tych też względów – w ocenie Sądu – nie jest prawidłowe stanowisko organu, zajęte w zaskarżonej decyzji, zgodnie z którym, w okolicznościach tej konkretnej sprawy, brak poinformowania skarżącego, w trakcie postępowania w sprawie samowoli budowlanej prowadzonego na podstawie przepisów d.p.b., o możliwości złożenia wniosku w trybie art. 49f p.b., nie stanowiło rażącego naruszenia prawa – w szczególności, gdy (co jest Sądowi z urzędu wiadome w związku ze sprawami o sygn. akt VII SA/Wa 252/25, VII SA/Wa 253/25 i VII SA/Wa 254/25) w stosunku do części innych działek w [...], których sytuacja faktyczna i prawna była identyczna jak działki skarżącego, organ powiatowy przeprowadził postępowanie legalizacyjne w trybie uproszczonym na zasadzie art. 49f p.b. (informując wcześniej strony w tamtych postępowaniach o możliwości złożenia stosownego wniosku), mimo że również równolegle toczyło się postępowanie o samowolę budowlaną od pierwszej dekady obecnego stulecia, zaś skarżący takiej możliwości został pozbawiony.
2.7. W ocenie Sądu decyzja organu powiatowego z [...] września 2022 r. nakazująca skarżącemu rozbiórkę była pokłosiem postępowania administracyjnego, które zostało przeprowadzone z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu przepisów postępowania można mówić wówczas, gdy w sposób niebudzący wątpliwości, a więc oczywisty, nie zastosowano by ich w trakcie prowadzonego postępowania lub zastosowano by je nieprawidłowo (por. wyrok NSA z 13 września 2007 r., sygn. akt II OSK 1212/06, CBOSA) i tylko wówczas, gdy takie naruszenie miało wpływ na treść rozstrzygnięcia kończącego postępowanie administracyjne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Brak bowiem stworzenia skarżącemu możliwości, do wyrażenia swojej woli odnośnie do możliwości skorzystania z procedury uproszczonej legalizacji samowoli budowlanej, w sytuacji, gdy wszedł w życie przepis, który taką możliwość przewidywał i został uchwalony w celu uregulowania stanu prawnego właśnie takich obiektów budowlanych, jak obiekt należący do skarżącego, stanowi rażące naruszenie art. 8 k.p.a., zgodnie z którym organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania, jak też art. 9 k.p.a. zgodnie z którym organy administracji publicznej są obowiązane do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Organy czuwają nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. Z wywodzonych z art. 8 § 1 oraz art. 9 k.p.a. zasad wynikają obowiązki organów administracji, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, a także czuwania nad tym, aby strony i inni uczestnicy nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa i w tym celu udzielają im niezbędnych wskazówek (wyrok NSA z 16 grudnia 2022 r., sygn. akt III OSK 1856/21, CBOSA). Zdaniem Sądu naruszona została również w niniejszej sprawie zasada uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli (art. 7 k.p.a.). Jak wspomniano celem wprowadzenia do systemu prawnego instytucji uproszczonej legalizacji "starych" samowoli budowlanych było uregulowanie ich stanu prawnego, co niewątpliwie stanowi o interesie społecznym, zaś za słusznym interesem strony przemawia możliwość skorzystania z tej procedury. Należy mieć na względzie, że nakaz rozbiórki obiektu budowlanego jest najdalej idącą, najbardziej dolegliwą sankcją za naruszenie przepisów prawa budowlanego, należy zatem wcześniej rozważyć wszystkie inne możliwości przewidziane przez przepisy pozwalające na legalizację obiektu.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 49f p.b. oraz w związku z art. 7, art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. z uwzględnieniem art. 2 Konstytucji.
2.8. W tym stanie rzeczy – na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a. – orzeczono, jak w punkcie 1 sentencji.
3. Stosownie do art. 153 p.p.s.a., ponownie rozpoznając sprawę, organ wojewódzki weźmie pod uwagę wykładnię przepisów przedstawioną w niniejszym uzasadnieniu, mając na uwadze, że przepisy p.b. po nowelizacji ustawą z 2020 r. dają stronie możliwość wyboru procedury legalizacyjnej w zakresie wybudowanego w warunkach samowoli budynku rekreacji indywidualnej. Strona postępowania dotyczącego samowoli budowlanej, które do dnia wejścia w życie art. 49f p.b. nie zakończyło się pozostającą w obrocie decyzją o nakazie rozbiórki, powinna dostać możliwość wyboru, czy jej wolą jest kontynuowanie postępowania legalizacyjnego na podstawie przepisów d.p.b., czy też prowadzenie uproszczonego postępowania legalizacyjnego na podstawie art. 49f p.b.
4. Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania w punkcie 2 sentencji wynika z art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2026 r. poz. 118) i obejmuje zwrot: uiszczonego wpisu sądowego od skargi (200 zł) oraz wynagrodzenia dla pełnomocnika procesowego (480 zł).