VII SA/Wa 2391/23

VII SA/Wa 2391/23 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2024-04-04
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2023-10-05
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Justyna Wtulich-Gruszczyńska /sprawozdawca/
Mirosław Montowski /przewodniczący/
Renata Nawrot
Symbol z opisem
6144 Szkoły i placówki oświatowo-wychowawcze
Skarżony organ
Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego
Treść wyniku
Oddalono skargę
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Mirosław Montowski Sędziowie: sędzia WSA Renata Nawrot asesor WSA Justyna Wtulich-Gruszczyńska (spr.) Protokolant: ref. staż. Oliwia Nawrocka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 kwietnia 2024 r. sprawy ze skargi Stowarzyszenia [...] z siedzibą w G. na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 sierpnia 2023 r. znak DSA-WP.810.21.2023.AW w przedmiocie uchylenia postanowień statutu oddala skargę
Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r., znak DSA-WP.810.21.2023.AW Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dalej jako: "Minister", "MKiDN", "organ II instancji", "organ odwoławczy" po rozpatrzeniu odwołania Stowarzyszenia na rzecz [...] "[...]" z siedzibą
w G., dalej jako: "Stowarzyszenie", "skarżący", "strona" utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...], dalej jako: "Dyrektor [...]" z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w sprawie postanowień Statutu Liceum [...] im. T. K. w K.
Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym
i prawnym.
Decyzją z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] Dyrektor [...] uchylił następujące postanowienia Statutu Liceum [...] im. T. K. w K., dalej jako: "L[...] w K.", tj.: § 17 ust. 2, § 17 ust. 4, § 22 ust. 6, § 28 ust. 2, § 35 ust. 2 pkt 7, § 35 ust. 4, § 38 ust. 3 pkt 12, § 38 ust. 3 pkt 13, § 39 ust. 1 pkt 4, § 39 ust. 2, § 39 ust. 3, § 46 ust. 8, § 46 ust. 9, § 46 ust. 14, § 46 ust. 21, § 46 ust. 45, § 51 ust. 3. Organ po dokonanej analizie Statutu, stwierdził o niezgodności z prawem ww. zapisów Statutu.
Odnośnie zapisu § 17 ust. 2: "Dla uczniów nieuczestniczących w lekcjach religii mogą być organizowane lekcje etyki, jednak dla grupy uczniów liczącej nie mniej niż 10 osób. " organ wskazał, że z przepisu § 3 ust. 2 w zw. z § 2 ust. 1-3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 983) wynika obowiązek po stronie szkoły zorganizowania lekcji etyki dla grupy nie mniejszej niż siedmiu uczniów danej klasy lub oddziału. W związku z powyższym zapis Statutu Szkoły przewidujący obowiązek zorganizowania ww. zajęć dla grupy uczniów liczącej nie mniej niż 10 osób jest niezgodny z przepisami powołanego wyżej rozporządzenia.
Odnośnie zapisu § 17 ust. 4 statutu: "Rodzice uczniów klas pierwszych na początku roku szkolnego deklarują pisemnie, czy ich dziecko będzie uczęszczało na zajęcia religii. (...). Organ wskazał, że zajęcia z religii nie są obowiązkowe i aby wziąć w nich udział należy złożyć oświadczenie o chęci uczestnictwa, w formie pisemnej (§ 1 ust. 1 i ust. 2 rozporządzenia Edukacji w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach). Powyższe rozporządzenie nie przewiduje jednak wymogu złożenia pisemnego oświadczenia w zakresu braku zgody na uczęszczanie na zajęcia z religii lub etyki. W związku z powyższym obowiązek szkoły dotyczy wyłącznie uzyskania od rodzica bądź pełnoletniego ucznia oświadczenia o treści, z której wynika chęć uczestnictwa w ww. zajęciach.
Odnośnie zapisu "§ 22 ust. 6; § 28 ust. 2: "Z uwagi na współczesne zagrożenia bezpieczeństwa uczniów i pracowników ZSP2 wprowadza się powszechny obowiązek używania kart zbliżeniowych będących integralną częścią systemu kontroli dostępu do placówek oświatowych "KD EXTRA". Regulamin używania kart zbliżeniowych reguluje odrębne zarządzenie. "
" W L[...] obowiązują następujące regulaminy (wspólne dla wszystkich typów szkół w Zespole (...) ".
Oceniając powyższy zapis statutu organ wskazał, że statut szkoły nie powinien zawierać wykazu regulaminów jako katalogu zamkniętego. Regulamin stanowi akt wewnętrzny szkoły, wprowadzany zarządzeniem wydawanym przez dyrektora szkoły, co jednocześnie oznacza, że jego treść nie powinna być poddawana pod głosowanie rady pedagogicznej. Prawidłowa redakcja zapisu dotyczącego obowiązywania regulaminu korzystania z kart zbliżeniowych powinna brzmieć np. następująco: "Szczegółowe zasady korzystania z kart zbliżeniowych określa regulamin". W związku z powyższym przedmiotowy zapis Statutu L[...] w K. należy przeredagować w sposób niebudzący wątpliwości interpretacyjnych.
Dodatkowo organ wskazał, że regulamin nie stanowi prawa i nie ma na celu wprowadzania dodatkowych obowiązków wobec uczniów, sam w sobie jest jedynie dokumentem zawierającym treści stricte techniczne, które nie muszą znajdować się w statucie szkoły. Co więcej, wskazane jest aby tego typu treści o charakterze instrukcyjnym, wyodrębnić w osobnym dokumencie. Zatem nie jest uchybieniem odsyłanie w treści statutu szkoły do regulaminu będącego odrębnym dokumentem, w którym umieszcza się treści o charakterze techniczno-instrukcyjnym.
Oceniając zgodność z przepisami prawa § 35 ust. 2 pkt 7: "(...) Tryb usprawiedliwiania nieobecności ustala wychowawca klasy w porozumieniu z rodzicami i uczniami" organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 99 pkt 2 ustawy – P.o. w statucie szkoły należy szczegółowo określić obowiązki ucznia również w zakresie dotyczącym usprawiedliwiania nieobecności na zajęciach edukacyjnych. W związku z tym wszelkie ustalenia dotyczące zasad usprawiedliwiania nieobecności muszą znajdować się w statucie szkoły, umieszczenie informacji w powyższym zakresie poza statutem szkoły czy też przyjęcie innego sposobu jest niezgodne z przywołanym przepisem ustawy.
Odnośnie zapisu § 35 ust. 4 Statutu: "Dyrekcja nie ponosi odpowiedzialności za ewentualne straty materialne powstałe w wyniku posiadania przez uczniów na terenie szkoły lub korzystania z urządzeń wymienionych w pkt. 3 oraz środków pieniężnych i innych przedmiotów wartościowych. Zgłoszenie kradzieży do właściwych organów ścigania ciąży na rodzicach ucznia poszkodowanego."
Dokonując oceny zgodności z prawem treści ww. zapisu Statutu organ stwierdził, że w pełni popiera stanowisko Stowarzyszenia w zakresie obowiązku zgłoszenia przez dyrektora szkoły czynu zabronionego dokonanego na terenie szkoły. Powyższy obowiązek wynika z przepisów kodeksu karnego, kodeksu cywilnego i ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich. Zatem uchylanie się od ww. obowiązku oraz pośrednie "delegowanie" go na rodziców ucznia poprzez zapis w tym zakresie w Statucie Szkoły jest niezgodne z obowiązującymi przepisami. W związku z powyższym organ uchylił przedmiotowy zapis Statutu L[...].
Przechodząc do oceny kolejnego zapisu Statutu § 38 ust. 3 pkt 12; "Powodem skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły może być wykroczenie spowodowane przez niego na terenie szkoły lub poza nią w czasie zajęć szkolnych i pozalekcyjnych, a w szczególności: rażące niestosowanie się do Statutu, lekceważenie obowiązków szkolnych (...) organ stwierdził, że dyrektor szkoły nie posiada zupełnej dowolności we wskazaniu przypadków mających prowadzić do skreślenia ucznia z listy uczniów. Skreślenie następuje w formie decyzji dyrektora szkoły, na podstawie uchwały rady pedagogicznej, po zasięgnięciu opinii samorządu uczniowskiego. Wymienione powyżej w Statucie L[...] w K. sytuacje, w opinii organu, są określone w sposób bardzo ogólny, szeroki, nieprecyzyjny. Organ podkreślił, że skreślenie z listy uczniów powinno być stosowane wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, po wykorzystaniu wszystkich możliwych oddziaływań wychowawczych, w tym zapewnieniu ze strony szkoły pomocy psychologiczno-pedagogicznej. Ponadto, statut szkoły powinien szczegółowo określać przypadki, w których rozważa się skreślenie ucznia z listy uczniów oraz szczegółową procedurę i tryb postępowania w takich sytuacjach. Ubocznie organ wskazał, że skoro popełnienie przez ucznia "wykroczenia" miałoby stanowić powód skreślenia go z listy uczniów szkoły, to tym bardziej w takiej sytuacji należałoby uwzględnić popełnienie "przestępstwa" jako przyczynę skreślenia.
Oceniając zapis § 38 ust 3 pkt 13 Statutu: "Powodem skreślenia ucznia z listy uczniów szkoły może być wykroczenie spowodowane przez niego na terenie szkoły lub poza nią w czasie zajęć szkolnych i pozalekcyjnych, a w szczególności: jeżeli uczeń drugoroczny ma na I okres więcej niż 5 ocen niedostatecznych".
Dokonując kontroli tego zapisu organ wskazał, że zgodnie z treścią art. 44zk ust. 6 ustawy- P.o., uczeń nie otrzymuje promocji do klasy programowo wyższej jeżeli uprzednio nie zdał egzaminu poprawkowego. Następnie rada pedagogiczna może jeden raz w ciągu cyklu kształcenia w danym typie szkoły artystycznej promować do klasy programowo wyższej ucznia, który nie zdał egzaminu poprawkowego z jednych obowiązkowych zajęć edukacyjnych ogólnokształcących, pod warunkiem że te zajęcia są realizowane w klasie programowo wyższej (art. 44zk ust. 7). Należy zaznaczyć, że powyższe dotyczy wyłącznie zajęć ogólnokształcących. W pozostałych przypadkach uczeń, który nie otrzymał promocji do klasy programowo wyższej podlega skreśleniu z listy uczniów, chyba że rada pedagogiczna wyrazi zgodę na powtarzanie danej klasy (art. 44 zk ust. 8).
W związku z powyższym, organ stwierdził, że zapis § 38 ust. 3 pkt 13 Statutu L[...] w K. jest nieprecyzyjny i zbyt ogólny, nie uwzględnia ustawowego obowiązku przeprowadzania egzaminów poprawkowych. W związku z powyższym organ uchylił ww. zapis w Statucie.
Odnosząc się do zapisu § 39 ust. 1 pkt 4, § 39 ust. 2, § 39 ust. 3 — przepisy dotyczące trybu przyjmowania i rozpatrywania skarg Organ podzielił stanowisko Stowarzyszenia, zgodnie z którym procedura skargowa opisana w Statucie L[...] w K. może zniechęcać uczniów i ich rodziców do wnoszenia skarg. Zarówno rodzice ucznia, jak i uczniowie pełnoletni mogą składać skargi, gdy dotyczą one naruszeń praw ucznia (98 ust. 1 pkt. 17 ustawy - P.o.) zgodnie z procedurą określoną Kodeksie postępowania administracyjnego. Organ zaznaczył, że osoba składająca skargę nie może ponosić, nawet pośrednio, negatywnych konsekwencji z powodu zgłoszenia skargi. Z tego względu ww. zapisy Statutu L[...] w K. należy uregulować w sposób zgodny z przepisami KPA w tym zakresie.
Oceniając zapis § 46 ust. 8, § 46 ust. 9: "Pisemne prace kontrolne, sprawdzone i ocenione przez nauczyciela, uczeń otrzymuje do wglądu na zajęciach w terminie nie dłuższym niż dwa tygodnie od jej napisania (oprócz uzasadnionych przypadków zaakceptowanych przez dyrektora); Sprawdzone i ocenione pisemne prace kontrolne rodzice otrzymują do wglądu w szkole na własne żądanie" oragn wskazał, że zgodnie z art. 44e ust. 4 ustawy – P.o. sprawdzone i ocenione pisemne prace ucznia są udostępniane uczniowi i jego rodzicom. Szczegółowe zasady i sposób udostępniania ww. prac powinien określać statut szkoły. W ocenie organu pojęcie "udostępnianie" należy interpretować szerzej niż pojęcie "wgląd", zapewniając w ten sposób możliwość zapoznania się z pracą zarówno podczas zajęć, ale także możliwość wielokrotnego dostępu do swojej pracy w dowolnej chwili. Zapis w statucie szkoły dotyczący umożliwienia "wglądu" do prac ucznia wyłącznie na terenie szkoły, czy też tylko podczas trwających zajęć, w sposób znaczny ogranicza uczniowi i jego rodzicom uzyskiwanie bieżącej informacji o aktualnej wiedzy ucznia, postępach w nauce, czy trudnościach edukacyjnych. W opinii organu istnieje możliwość udostępnienia uczniowi jego pracy np. poprzez wykonanie zdjęcia. Natomiast w przypadku udostępnienia oryginału pracy, istnieje ryzyko jej zagubienia, co w takiej sytuacji powodowałoby konieczność napisania jej przez ucznia ponownie.
Odnośnie § 46 ust. 14 Statutu: "Szczegółowe kryteria oceniania z poszczególnych przedmiotów określone są w WE" organ wskazał, że przepis art. 98 ust. 8 ustawy - P.o. jednoznacznie wskazuje, że w statucie szkoły należy określić szczegółowe warunki i sposób oceniania wewnątrzszkolnego uczniów, o którym mowa w art. 44b ustawy. W związku z tym, to statut szkoły powinien określać szczegółowe zasady oceniania uczniów i nie jest zasadne tworzenie odrębnego dokumentu w tym zakresie.
Odnośnie § 46 ust. 21 Statutu: " Uczeń, który opuścił więcej niż 50% zajęć edukacyjnych przypadających w danym semestrze jest nieklasyfikowany z tych zajęć edukacyjnych".
Organ wyjaśnił, że właściwą podstawą prawną regulującą nieklasyfikowanie ucznia w szkole artystycznej jest art. 44zia ustawy – P.o. Zgodnie z powyższym przepisem uczeń szkoły artystycznej może nie być klasyfikowany z jednego, kilku albo wszystkich zajęć edukacyjnych, jeżeli brak jest podstaw do ustalenia śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej z powodu nieobecności ucznia na tych zajęciach przekraczającej połowę czasu przeznaczonego na te zajęcia w okresie, za który przeprowadzana jest klasyfikacja. Z powyższego przepisu wynika zatem, że nieklasyfikowanie ucznia musi wynikać ww. frekwencji oraz braku podstaw do ustalenia śródrocznej lub rocznej oceny klasyfikacyjnej. Mając powyższe na uwadze, w ocenie organu wskazany zapis Statutu L[...] w K. należy doprecyzować w sposób zgodny z art. 44zia ustawy – P.o.
Oceniając zapis § 46 ust. 45 Statutu: " Obowiązkiem ucznia jest posiadanie dzienniczka ucznia. O jego braku nauczyciel informuje wychowawcę klasy" organ stwierdził, że dyrekcja szkoły może wprowadzić obowiązek posiadania przez ucznia dzienniczka szkolnego. Wprawdzie ww. zapis Statutu L[...] w K. jest zgodny z obowiązującymi przepisami, jednakże nie ma podstaw aby w dalszym ciągu regulować tę kwestię w Statucie Szkoły z uwagi na korzystanie przez szkołę z dziennika elektronicznego, który zastępuje dzienniki w wersjach papierowych.
Oceniając zapis § 51 ust. 3 Statutu: "Szczegółowe kwestie dotyczące organizacji przeglądu plastycznego z rysunku, malarstwa i rzeźby, określają komunikaty [...] " organ wyjaśnił, że organizacja przeglądów plastycznych nie podlega regulacji statutowej, gdyż nie stanowi prawa wewnętrznego szkoły. Przegląd plastyczny jest formą konkursu odbywającego się na zasadach określonych w rozporządzeniu MKiDN z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów dla uczniów publicznych szkół i placówek artystycznych. W związku z powyższym nie jest zasadne aby tę kwestię regulować w statucie szkoły.
W odniesieniu do zapisów Statutu zawartych w § 17 ust. 3, § 35 ust. 2 pkt 1, § 35 ust. 2 pkt 5, § 35 ust. 5, 6, 7, § 38 ust. 5 i § 41 ust. 6 organ I instancji stwierdził, że były one zgodne z obowiązującymi przepisami prawa.
Od powyższej decyzji, w ustawowym terminie, odwołanie złożyło Stowarzyszenie na rzecz [...] "[...]" z siedzibą w G..
MKiDN decyzją z dnia 9 sierpnia 2023 r., znak: DSA-WP.810.21.2023.AW, utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w sprawie postanowień Statutu Liceum [...] im. T. K. w K.
W uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia MKiDN wyjaśnił, że stosownie do treści art. 114 ustawy z 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe, dalej jako: "ustawy-P.o." dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, może uchylić statut publicznej szkoły artystycznej albo niektóre jego postanowienia, jedynie w przypadku, jeżeli były one sprzeczne z prawem.
Organ odwoławczy przychylił się do rozstrzygnięcia Dyrektora [...] odnośnie stwierdzonej niezgodności z prawem postanowień § 17 ust. 2 i 4, § 22 ust. 6, § 28 ust. 2, § 35 ust. 2 pkt 7 i ust. 4, § 38 ust. 3 pkt 12 i 13, § 39 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i 3, § 46 ust. 8,9, 14, 21,45 oraz § 51 ust. 3 Statutu Liceum.
MKiDN podzielił także stanowisko Dyrektora [...], który nie dopatrzył się sprzeczności z przepisami prawa poniższych postanowień Statutu, a zatem słusznie ich nie uchylił.
Odnośnie przepisu § 17 ust. 3 Statutu Liceum, zgodnie z którym "Uczniowie nieobjęci nauką religii lub etyki, których rodzice świadomie z niej rezygnują, mają zapewnioną opiekę na terenie zespołu - uczniowie ci mają obowiązek przebywania w tym czasie w czytelni pod nadzorem bibliotekarza, a jeżeli zajęcia religii lub etyki wypadną na pierwszej lub ostatniej lekcji, zwalniani są do domu", organ wskazał, że wobec treści wynikającej z art. 44 ust. 1 i 2 ustawy P.o. szkoły podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej, a także opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły i jej rozwoju organizacyjnego. Odnosząc się do argumentacji wskazanej przez stronę Odwołującą się organ II instancji stwierdził, iż do szkół artystycznych, którą jest Liceum [...] w K., nie miały zastosowania wskazane w odwołaniu przepisy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 sierpnia 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego (Dz. U. z 2017 r. poz. 1603). Zgodnie bowiem z art. 53 ust. 5 w związku z art. 47 ust. 1 pkt 5 ustawy – P.o. organizacja roku szkolnego w szkołach i placówkach artystycznych określana jest w drodze rozporządzenia przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Zagadnienia te zostały zatem uregulowane w przepisach rozporządzenia MKiDN z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz. U. poz. 2199 z późn. zm.). Przepis § 5 ust. 1 tego rozporządzenia zawiera regulację dotyczącą obowiązku szkoły artystycznej realizującej kształcenie ogólne do zorganizowania zajęć wychowawczo-opiekuńczych w dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Regulacja ta nie miała więc zastosowania do sytuacji określonej w § 17 ust. 3 Statutu Liceum. W postanowieniu Statutu Liceum określono bowiem kwestię opieki nad uczniem w czasie przerwy między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi w dniu, w którym prowadzone były w szkole obowiązkowe zajęcia dydaktyczno-wychowawcze.
Zgodnie z § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r., poz. 1604) uczniowie obowiązani są spędzać przerwy w zajęciach pod nadzorem nauczyciela. Szkoła zatem określiła w § 17 ust. 3 Statutu sposób umożliwiający uczniom nieuczestniczącym w zajęciach religii lub etyki spędzania przerwy między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi pod nadzorem nauczyciela-bibliotekarza.
W ocenie organu odwoławczego, Dyrektor [...] prawidłowo uznał postanowienie Statutu L[...] za zgodne z prawem i nie uchylił go.
Odnośnie przepisów § 35 ust. 5, 6 i 7, które stanowiły, że:
- "Uczniowie zobowiązani są do dbania o schludny wygląd i noszenie odpowiedniego do okoliczności ubioru codziennego oraz galowego. Jako ubiór codzienny rozumie się skromny i schludny strój o stonowanych kolorach, obuwie na niskim obcasie";
- "Jako ubiór galowy rozumie się:
1) w przypadku dziewcząt - białą bluzkę, ciemną spódnicę, ciemną sukienkę, stosowne obuwie;
2) w przypadku chłopców - białą koszulę, krawat, garnitur, stosowne obuwie";
- "Zabrania się noszenia: wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów, noszenia pirsingu."
Organ odwoławczy podzielił stanowisko wyrażone w decyzji Dyrektora [...] w tej kwestii. Wskazał, że podstawę prawną uregulowania w statucie publicznej szkoły zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły stanowił art. 100 ust. 6 ustawy – P.o. W przepisie tym ustawodawca nie zawarł wytycznych dla organów szkoły odnośnie tego uregulowania. Zagadnienie ubioru ucznia oraz jego wyglądu na terenie szkoły niewątpliwie pozostawało w ścisłym związku z zadaniem wychowawczym szkoły (m. in. art. 44 ust. 1), jak również w związku z utrzymywaniem bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach. W ocenie MKiDN, słusznie Dyrektor [...] nie stwierdził niezgodności przedmiotowych postanowień statutu z prawem i podjął prawidłowe rozstrzygnięcie w tej kwestii.
Co do przepisów § 38 ust. 5 i 6 zgodnie z którymi:
- "Od decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów L[...] służy odwołanie rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia do Kuratorium Oświaty w P. - Wydziału Nadzoru Pedagogicznego w K., w terminie 14 dni od dnia jej skutecznego doręczenia, za pośrednictwem dyrektora L[...]";
- "W przypadku odwołania się rodziców lub prawnych opiekunów ucznia od decyzji o skreśleniu z listy uczniów, dyrektor szkoły może: (...)".
Organ II instancji podzielił stanowisko Strony Odwołującej, że niewłaściwą techniką prawodawczą było powtarzanie w aktach niższego rzędu regulacji zawartych w aktach wyższego rzędu. Organ odwoławczy, uznał, że rzeczywiście w § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) wyrażono zasadę, iż "w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych". Organ zauważył, że przywołana powyżej regulacja określająca zasady techniki prawodawczej ma charakter przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188), w której ustawodawca nie zobowiązał expressis verbis podmiotów, których nie dotyczą przepisy ustawy do stosowania przepisów wykonawczych. Zdaniem organu, zasady w nim zawarte można w odniesieniu do aktów wydawanych przez organy szkoły traktować jedynie jako swoiste wytyczne. Słusznie zatem, w ocenie MKiDN, Dyrektor [...], nie stwierdził niezgodności tych postanowień Statutu z prawem i ich nie uchylił.
Odnośnie przepisu § 41 ust. 6, zgodnie z którym "dla zwiększenia bezpieczeństwa rygorystycznie przestrzegany jest zakaz opuszczania terenu Zespołu przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy L[...]", organ wskazał, że przepisy § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, określają zasady spędzania przez uczniów przerw między zajęciami dydaktyczno-wychowawczymi. Przedmiotowe postanowienie Statutu umożliwia więc zapewnienie skutecznej realizacji tych uregulowań i nie jest z nimi sprzeczne. W ocenie organu odwoławczego, słusznie więc Organ I instancji nie stwierdził ich niezgodności z prawem i ich nie uchylił.
Skargę na decyzję MKiDN z dnia 9 sierpnia 2023 r., znak DSA-WP.810.21.2023.AW, wniosło Stowarzyszenie na rzecz [...] "[...]" z siedzibą w G. Skarżące Stowarzyszenie wniosło o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie od organu na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Stowarzyszenie poinformowało, że szczegółowe uzasadnienie skargi zostanie przedstawione w odrębnym piśmie.
Pismem z 2 kwietnia 2024 r. Stowarzyszenie uzupełniło i uzasadniło wniesioną skargę. W uzupełnieniu skargi Stowarzyszenie zakwestionowało nieuchylenie postanowienia § 17 ust. 3 Statutu. Wskazało, że przepis § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach nie nakłada na uczniów nieuczęszczających na religię obowiązku uczestnictwa w zajęciach opiekuńczo-wychowawczych. Z istnienia "zapewnienia" opieki lub zajęć wychowawczych nie można wywodzić, iż uczniowie są zobowiązani z tych oferowanych zajęć korzystać. W ocenie Skarżącego Stowarzyszenia wątpliwa wydaje się wykładnia dokonana przez organ § 14 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny proponowana przez organ odwoławczy, a sprowadzająca się do przyjęcia, że tzw. "okienko" powstałe wobec nieuczestniczenia przez ucznia w lekcji religii lub etyki jest "przerwą w zajęciach" w rozumieniu tego przepisu. W zestawieniu z treścią § 3 ust. 3 Rozporządzenia z 14 kwietnia 1992 r. prowadziłoby to do zaistnienia pewnego rodzaju sprzeczności – w czasie "przerwy w zajęciach" uczeń miałby być zobowiązany do uczestniczenia w "zajęciach wychowawczych" lub opiekuńczych organizowanych przez szkołę.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuchylenia przez organy § 35 ust. 5-7 Statutu Liceum Skarżące wskazało, że przepisy art. 99 pkt 3 oraz art. 100 ust. 6 ustawy – P.o. dają podstawy do normowania w statucie szkoły jedynie zasad "ubierania się" uczniów, nie zaś zasad szerzej rozumianego "wyglądu" uczniów. Brak jest więc podstaw do regulowania w statucie szkoły kwestii związanych z makijażem, malowaniem paznokci, czy też noszeniem piercingu. Stowarzyszenie podniosło także, że nie odniesiono się do nieuzasadnionego zróżnicowania dopuszczalnego ubioru w zależności od płci (w ramach ubioru galowego nie jest dopuszczalne w przypadku dziewcząt założenie spodni).
Odnosząc się do nieuchylenia § 38 ust. 5-6 Statutu Liceum Stowarzyszenie wskazało, że o ile ma rację Minister, wskazując iż "przywołana powyżej regulacja określająca zasady techniki prawodawczej ma charakter przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (...), w której ustawodawca nie zobowiązał expresiss verbis podmiotów, których nie dotyczą przepisy ustawy do stosowania przepisów wykonawczych", tak zauważyć należy, że przepisy upoważniające do ustalenia zasad techniki prawodawczej (art. 14 ust. 4 pkt 1 ustawy) w ogóle nie regulują kręgu adresatów tychże zasad. Stowarzyszenie wskazało na treść § 133 Rozporządzenia w sprawie "zasad techniki prawodawczej" zgodnie z którym " [u] uchwały Rady Ministrów są wydawane na podstawie Konstytucji RP lub ustawy, a uchwały innych podmiotów oraz zarządzenia- na podstawie ustawy". Powyższe powinno prowadzić do wniosku, że wymogi określone w § 137 ww. Rozporządzenia, a dotyczące niepowtarzania w uchwale przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych mają zastosowanie także do statutów szkół.
Stowarzyszenie podniosło, że całkowicie nieuzasadnione jest przyznanie w zakwestionowanych postanowieniach statutu Liceum uprawnienia do wniesienia odwołania "rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia". Rodzice (opiekunowie) nie są bowiem stronami postępowania, a w przypadku ucznia pełnoletniego z zasady także go nie reprezentują.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia przez organy orzekające § 41 ust. 6 Statutu Stowarzyszenie podniosło, że należy zwrócić uwagę na sygnalizowaną już konieczność uwzględnienia przy wykładni § 14 ust. 1 Rozporządzenia w sprawie bezpieczeństwa i higieny względów celowościowych. To sami uczniowie (w przypadku uczniów pełnoletnich) bądź też rodzice lub opiekunowie (w przypadku uczniów niepełnoletnich) są dysponentami dobra prawnego jakim jest bezpieczeństwo ucznia. Stowarzyszenie podniosło konieczność zastosowania celowościowej i prokonstytucyjnej wykładni przepisu § 14 ust. 1 ww. Rozporządzenia. Skarżące podniosło, że ustanowienie zakazu opuszczania terenu szkoły przez uczniów ( w szczególności pełnoletnich) byłoby nieproporcjonalnym i konstytucyjnie nieuzasadnionym ograniczeniem wolności poruszania się oraz wyboru miejsca pobytu wynikającego z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP.
W odpowiedzi na skargę MKiDN podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje :
Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2022 r., poz. 2492), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi
i między tymi organami a organami administracji rządowej. Przy czym kontrola
ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą
w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych
w skardze - w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu.
Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem tak rozumianej kontroli w niniejszej sprawie jest decyzja MKiDN z dnia 9 sierpnia 2023 r., znak DSA-WP.810.21.2023.AW którą organ utrzymał w mocy decyzję Dyrektora [...] z dnia [...] marca 2023 r. nr [...] w sprawie postanowień Statutu Liceum [...] im. T. K. w K.
Dyrektor [...] decyzją z dnia [...] marca 2023 r. uchylił postanowienia § 17 ust. 2 i 4, § 22 ust, 6, § 28 ust. 2, § 35 ust. 2 pkt 7 oraz ust. 4, § 38 ust. 3 pkt 12 i 13, § 39 ust. 1 pkt 4, ust. 2 i 3, § 46 ust. 8, 9, 14, 21 i 45 oraz § 51 ust. 3 Statutu Liceum, uznając, iż są one sprzeczne z prawem. Organ nie stwierdził natomiast niezgodności z prawem postanowień § 17 ust. 3, § 35 ust. 2 pkt 1 i 5 oraz ust. 5, 6, 7, § 38 ust. 5 oraz § 41 ust. 6 Statutu Liceum. Stanowisko to podzielił w zaskarżonej decyzji organ II instancji utrzymując w mocy decyzję organu I instancji.
Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2023, poz. 775 ze zm.) dalej jako: k.p.a. oraz ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. – Prawo oświatowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 900), dalej jako: P.o.
Zgodnie z art. 114 ustawy P.o. kurator oświaty, a w przypadku szkół i placówek artystycznych - dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1 tej ustawy, może uchylić statut publicznego przedszkola, publicznej szkoły lub placówki albo niektóre jego postanowienia, jeżeli są sprzeczne z prawem.
W niniejszej sprawie kwestia sporną jest to, czy organ dokonując kontroli postanowień statutu Liceum [...] im. T. K. w K. wskazanych w decyzji prawidłowo nie uchylił części postanowień, gdyż nie dopatrzył się ich sprzeczności z przepisami prawa.
Odnosząc się do przepisu § 17 ust. 3 Statutu Liceum wskazać należy, że zgodnie z art. 44 ust. 1 i 2 ustawy – P.o. szkoły podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej, a także opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły i jej rozwoju organizacyjnego. Działania te dotyczą między innymi efektów w zakresie kształcenia, wychowania i opieki, organizacji procesów kształcenia, wychowania i opieki, a także zarządzania szkołą. Jednym bowiem z podstawowych założeń systemu oświaty, które jest realizowane przez szkołę, w tym także przez szkołę artystyczną, jest "utrzymywanie bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach" (art. 1 pkt 14 ustawy -P.o.).
Stosownie do treści § 3 ust. 3 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach (Dz. U. z 2020 r. poz. 983) szkoła ma obowiązek zapewnienia w czasie trwania lekcji religii lub etyki opieki lub zajęć wychowawczych uczniom, którzy nie korzystają z nauki religii lub etyki w szkole.
W niniejszej sprawie w § 17 ust. 3 Statutu zapewniono uczniom nieobjętym nauką religii lub etyki opiekę na terenie szkoły. Uczniowie mają obowiązek przebywania w tym czasie w czytelni pod nadzorem bibliotekarza. Jeżeli natomiast zajęcia religii lub etyki wypadają na pierwszej lub ostatniej lekcji są zwalniani do domu.
Stosownie do § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604) uczniowie obowiązani są spędzać przerwy w zajęciach pod nadzorem nauczyciela. Za taką przerwę należy bowiem uznać przerwę pomiędzy obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi, w dniu w którym w szkole są prowadzone obowiązkowe zajęcia dydaktyczno-wychowawcze.
Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że w uregulowaniu § 17 ust. 3 Statutu nie ma zapisu dotyczącego obowiązku uczestniczenia przez uczniów tej szkoły w zajęciach opiekuńczo-wychowawczych. Wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia z zapewnionej w tym czasie opieki nad uczniami przez szkołę w postaci przebywania w czytelni pod nadzorem bibliotekarza nie można wywieść obowiązku uczestniczenia uczniów w zajęciach opiekuńczo – wychowawczych. Wykładnia dokonana przez organ § 14 ust. 1 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach (Dz. U. z 2020 r. poz. 1604) zgodnie z którą uczniowie obowiązani są spędzać przerwy w zajęciach pod nadzorem nauczyciela jest prawidłowa. Przerwa wobec nieuczestniczenia przez ucznia w lekcji religii lub etyki jest "przerwą w zajęciach" w rozumieniu tego przepisu.
Zgodnie z § 5 ust. 1 rozporządzenia MKiDN z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w publicznych szkołach i placówkach artystycznych (Dz. U. poz. 2199 z późn. zm.) szkoła artystyczna realizująca kształcenie ogólne ma obowiązek do zorganizowania zajęć wychowawczo-opiekuńczych ale w dodatkowe dni wolne od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. Stwierdzić zatem należy, że regulacja ta nie ma więc zastosowania do sytuacji określonej w § 17 ust. 3 Statutu Liceum, gdyż sytuacja ta dotyczy przerwy w zajęciach a nie dodatkowych dni wolnych od zajęć dydaktyczno-wychowawczych. W omawianym postanowieniu Statutu Liceum określono bowiem kwestię opieki nad uczniem w czasie przerwy między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi w dniu, w którym prowadzone są w szkole obowiązkowe zajęcia dydaktyczno- wychowawcze.
W ocenie Sądu, prawidłowo zatem szkoła zgodnie z wskazanymi powyżej przepisami prawa określiła w § 17 ust. 3 Statutu sposób umożliwiający uczniom nieuczestniczącym w zajęciach religii lub etyki spędzania przerwy między obowiązkowymi zajęciami edukacyjnymi pod nadzorem nauczyciela - bibliotekarza. Obowiązek przebywania przez uczniów nieuczestniczących w zajęciach religii lub etyki w czytelni jest formą zapewnienia przez szkołę opieki i nadzoru nad uczniami oczekującymi na kolejne zajęcia lekcyjne. Właściwym działaniem ze strony szkoły jest zwolnienie ww. uczniów jeżeli zajęcia religii lub etyki wypadną na pierwszej lub ostatniej lekcji. Słusznie zatem organy stwierdziły, że przedmiotowe postanowienie Statutu L[...] jest zgodne z prawem.
Dokonując kontroli zapisów statutu Liceum w zakresie § 35 ust. 2 pkt 1, zgodnie z którym "Podstawowym obowiązkiem ucznia jest pogłębianie swojej wiedzy poprzez systematyczną naukę i udział w zajęciach edukacyjno- wychowawczych. W związku z tym każdy uczeń ma obowiązek: godnego, kulturalnego zachowania się w szkole i poza nią;" należy wskazać, że zgodnie z § 13 ust. 1 rozporządzenia MKiDN
z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w publicznych szkołach artystycznych roczna i końcowa ocena klasyfikacyjna zachowania uwzględnia następujące podstawowe obszary:
1) wywiązywanie się z obowiązków ucznia;
2) postępowanie zgodne z dobrem społeczności szkolnej;
3) dbałość o honor i tradycje szkoły artystycznej;
4) dbałość o piękno mowy ojczystej;
5) dbałość o bezpieczeństwo i zdrowie własne oraz innych osób;
6) godne, kulturalne zachowanie się w szkole artystycznej i poza nią;
7) okazywanie szacunku innym osobom.
W związku z powyższym prawidłowo organy stwierdziły, że ocena zachowania ucznia nie ogranicza się tylko do jego postawy wyłącznie na terenie szkoły, ale także poza nią. Zatem w sytuacji niewłaściwego zachowania ucznia mającego miejsce również poza terenem szkoły, kadra pedagogiczna ma prawo uwzględnić ten fakt podczas dokonywania śródrocznej oraz rocznej oceny z zachowania.
Odnosząc się z kolei do zapisu § 35 ust. 2 pkt 5, dotyczącego obowiązku ucznia w zakresie troszczenia się o mienie szkoły, jak trafnie podniosły organy nie ma przeszkód prawnych aby powielać lub parafrazować w statucie szkoły treści zawarte w innych aktach prawnych, pod warunkiem, że nie są one sprzeczne z obowiązującymi przepisami prawa. Zatem pomimo tego, że kwestia odpowiedzialności cywilnej w zakresie wyrządzonych szkód została uregulowana w kodeksie cywilnym, dopuszczalne jest także umieszczenie ww. treści w statucie szkoły. W ocenie Sądu, zapis taki nie jest sprzeczny z przepisami prawa.
Dokonując oceny zgodności z prawem przepisów § 35 ust. 5, 6 i 7, które stanowią, że:
- "Uczniowie zobowiązani są do dbania o schludny wygląd i noszenie odpowiedniego do okoliczności ubioru codziennego oraz galowego. Jako ubiór codzienny rozumie się skromny i schludny strój o stonowanych kolorach, obuwie na niskim obcasie";
- "Jako ubiór galowy rozumie się:
w przypadku dziewcząt - białą bluzkę, ciemną spódnicę, ciemną sukienkę, stosowne obuwie;
w przypadku chłopców - białą koszulę, krawat, garnitur, stosowne obuwie";
- "Zabrania się noszenia: wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci (za wyjątkiem lakieru bezbarwnego) i tipsów, noszenia pirsingu"
wskazać należy, że podstawę prawną uregulowania w statucie publicznej szkoły zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły stanowi art. 100 ust. 6 ustawy – P.o.
Według ustawy - P.o. (art. 99 i 100) statut szkolny może wprowadzać obowiązki w zakresie przestrzegania zasad ubierania się na terenie szkoły lub noszenia w niej jednolitego stroju. Co oznacza, że szkoła ma prawo ingerować w strój, jaki na jej terenie noszą uczniowie. Ustawa – P.o. w art. 100 ust. 5 wprost wskazuje jedynie, że w szkołach, w których nie wprowadzono jednolitego stroju (tzw. mundurków) statut szkoły powinien określać zasady ubierania się uczniów na terenie szkoły.
Zgodnie z treścią art. 100 ust. 6 ustawy - P.o. w szkołach, w których nie wprowadzono obowiązku noszenia przez uczniów jednolitego stroju, oraz w szkołach, o których mowa w ust. 5, statut szkoły określa zasady ubierania się uczniów na terenie szkoły. Zaznaczyć należy, że w przepisie tym ustawodawca nie zawarł wytycznych dla organów szkoły odnośnie uregulowania tej kwestii. Zagadnienie ubioru ucznia oraz jego wyglądu na terenie szkoły niewątpliwie pozostaje w ścisłym związku z zadaniem wychowawczym szkoły (m. in. art. 44 ust. 1), jak również w związku z utrzymywaniem bezpiecznych i higienicznych warunków nauki, wychowania i opieki w szkołach.
Podkreślić należy, że liceum sztuk plastycznych jest szkołą zawodową kształcącą w zawodzie plastyk, a zatem szkoła powinna, realizując zadania dydaktyczno-wychowawcze, kształtować także kompetencje społeczne istotne dla przyszłego funkcjonowania ucznia w ramach działalności zawodowej, w tym także na przykład w sytuacji wystąpień publicznych czy udziału w wydarzeniach uroczystych. Ustawodawca powierzając organom szkoły realizację zadań dydaktyczno-wychowawczych, a także zobowiązując do określenia zasad ubierania się uczniów na terenie szkoły, pozostawił organom szkoły oraz współpracującym z nimi organom społecznym odpowiednie uregulowanie tych kwestii.
Zdaniem Sądu, umieszczanie w statutach pewnych odmienności w regułach dotyczących ubioru (wyglądu) dziewcząt i chłopców jest zasadne. Skoro dyrektor szkoły może wprowadzić obowiązek noszenia przez uczniów jednolitego stroju na terenie szkoły, co w praktyce pociąga za sobą ustanowienie wersji damskiej i męskiej stroju, to w przypadku braku jednolitego stroju tym bardziej można zastrzec pewne minimalne odrębności dotyczące wyglądu dziewcząt i chłopców (np. w zakresie ubioru galowego dziewcząt na który składa się biała bluzka, ciemna spódnica, ciemna sukienka, stosowne obuwie). Zwłaszcza, że szkoła może uznawać reguły dotyczące ubioru za istotny aspekt działalności wychowawczej i zewnętrzny przejaw ogólnego poziomu szkoły.
Odnosząc się do zarzutu skargi dotyczącego kwestii związanych z makijażem, malowaniem paznokci, czy też noszeniem piercingu podkreślić należy, że obowiązki ucznia wymienione w art. 99 ustawy – Prawo oświatowe to katalog otwarty, co umożliwia umieszczenie w statucie także i innych wymagań. Skoro szkoły maja swobodę w ustalaniu swoich zasad to różne zakazy (np. farbowania włosów, wyzywającego makijażu, pomalowanych na kolorowo paznokci, noszenia piercingu) należy uznać za zgodne z ustawą. Nie ma bowiem przepisów prawa które zakazują takich praktyk. Jeżeli zatem do statutu szkoły wprowadzono takie zakazy to uczniowie są zobowiązani do ich przestrzegania.
W ocenie Sądu, opisane w ww. zapisie statutu zasady ubioru czy też wymienione zakazy wbrew zarzutom skarżącego Stowarzyszenia nie mają na celu ograniczania praw uczniów, a ich wprowadzenie stanowi istotny element działalności wychowawczej szkoły.
Prawidłowo zatem organy stwierdziły, że brak jest podstaw do stwierdzenia niezgodności przedmiotowych postanowień statutu z prawem.
Odnosząc się do przepisów § 38 ust. 5 i 6 zgodnie z którymi:
Ust. 5 "Od decyzji o skreśleniu ucznia z listy uczniów L[...] służy odwołanie rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia do Kuratorium Oświaty w P. - Wydziału Nadzoru Pedagogicznego w K., w terminie 14 dni od dnia jej skutecznego doręczenia, za pośrednictwem dyrektora L[...]";
Ust. 6 "W przypadku odwołania się rodziców lub prawnych opiekunów ucznia od decyzji o skreśleniu z listy uczniów, dyrektor szkoły może: (...)".
W ocenie Sądu, rację ma skarżące Stowarzyszenie, że niewłaściwą techniką prawodawczą jest powtarzanie w aktach niższego rzędu regulacji zawartych w aktach wyższego rzędu.
Stosownie bowiem do treści § 137 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283) zasadą jest, że
"w uchwale i zarządzeniu nie powtarza się przepisów ustaw oraz przepisów innych aktów normatywnych".
Niemniej jednak, ustawodawca w art. 114 ustawy - P.o. umocował dyrektora specjalistycznej jednostki nadzoru, o której mowa w art. 53 ust. 1, do uchylenia statutu publicznej szkoły artystycznej albo niektórych jego postanowień, jedynie w przypadku jeżeli są one sprzeczne z prawem. Należy zauważyć, iż przywołana powyżej regulacja określająca zasady techniki prawodawczej ma charakter przepisów wykonawczych do ustawy z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów (Dz. U. z 2022 r. poz. 1188), w której ustawodawca nie zobowiązał expressis verbis podmiotów, których nie dotyczą przepisy ustawy, do stosowania przepisów wykonawczych.
Słusznie zatem organy uznały, że zasady w nim zawarte można traktować jedynie jako swoiste wytyczne w odniesieniu do aktów wydawanych przez organy szkoły. Z tego względu, w ocenie Sądu, zasadnie organy stwierdziły, że nie występuje niezgodność przedmiotowych postanowień Statutu z prawem, która uzasadniałaby ich uchylenie.
Odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia dotyczącego nieuzasadnionego przyznania w zakwestionowanych postanowieniach statutu uprawnienia do wniesienia odwołania "rodzicom lub prawnym opiekunom ucznia" wskazać należy, że zarzut ten jest bezpodstawny.
Stosownie do treści art. 98 § 1 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. 2023 poz. 2809 t.j.) rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską. Jeżeli dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską obojga rodziców, każde z nich może działać samodzielnie jako przedstawiciel ustawowy dziecka.
Dziecko pozostaje pod władzą rodzicielską aż do pełnoletności (art. 92 k.r.i.o.). Z chwilą uzyskania pełnoletniości władza wygasa ex lege.
Stosownie do treści art. 95 k.r.i.o. władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw. Zgodnie z art. 96 § 1 k.r.i.o. rodzice wychowują dziecko pozostające pod ich władzą rodzicielską i kierują nim.
Z treści powyższych przepisów bezsprzecznie wynika, że w imieniu małoletniego dziecka podejmuje czynności rodzic jako jego przedstawiciel ustawowy. Prawidłowo zatem zapis statutu uprawnienia do wniesienia odwołania "rodziców lub prawnych opiekunów ucznia". Wbrew twierdzeniom Skarżącego także w przypadku ucznia pełnoletniego pomimo tego, że władza rodzicielska wygasa nie oznacza to braku możliwości reprezentowania pełnoletniego ucznia przez rodzica lub opiekuna prawnego.
W ocenie Sądu, zasadnie zatem organy stwierdziły, że nie występuje niezgodność przedmiotowych postanowień Statutu z prawem, która uzasadniałaby ich uchylenie.
Oceniając zgodność z prawem przepisu § 41 ust. 6 statutu, zgodnie z którym "dla zwiększenia bezpieczeństwa rygorystycznie przestrzegany jest zakaz opuszczania terenu Zespołu przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy L[...]" wskazać należy, że zgodnie z art. 68 ust. 1 pkt 3 ustawy – P.o. dyrektor szkoły sprawuje opiekę nad uczniami, a więc na nim spoczywa obowiązek zapewnienia uczniom bezpiecznych warunków rozwoju i nauki w trakcie przebywania na terenie szkoły. Zatem za bezpieczeństwo uczniów w czasie organizacji zajęć dydaktyczno-wychowawczych odpowiada dyrektor szkoły, a odpowiedzialność ta dotyczy również przerw między zajęciami. Każdy uczeń, również pełnoletni, uczęszczając do szkoły, akceptuje przestrzeganie zasad określonych w statucie szkoły, które są wiążące dla całej społeczności szkolnej.
Zgodnie z art. 44 ust. 1 i 2 ustawy – P.o. szkoły podejmują niezbędne działania w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej, a także opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły i jej rozwoju organizacyjnego.
Stosownie do treści § 14 ust. 1 i 2 rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach, dyrektor szkoły ma obowiązek umożliwić uczniom spędzanie przerw na świeżym powietrzu, jeżeli pozwalają na to warunki atmosferyczne. Powyższe dotyczy sytuacji wychodzenia uczniów na teren szkolny pod opieką nauczycieli dyżurujących.
Odnosząc się do zarzutu Stowarzyszenia dotyczącego nieuzasadnionego ograniczenia wolności poruszania się ucznia oraz wyboru miejsca pobytu przez ucznia poprzez zakaz opuszczania terenu szkoły przez uczniów tak długo, jak trwają zajęcia edukacyjno-wychowawcze dla danej klasy L[...]" stwierdzić należy, że jest on bezzasadny.
Przede wszystkim podkreślić należy, że zakaz ten ma na celu zapewnienia bezpieczeństwa przebywającym na terenie szkoły uczniom. Dyrektor ma obowiązek zadbać o bezpieczeństwo młodzieży zarówno podczas zajęć, jak i przerw między tymi zajęciami na terenie danej szkoły. To na dyrektorze szkoły spoczywa obowiązek zapewnienia uczniom bezpiecznych warunków rozwoju i nauki w trakcie przebywania na terenie szkoły.
Nie można jednak zakazywać wychodzenia na boisko lub plac szkolny, skoro ustawa o bhp w szkole wskazuje, że powinno się umożliwić uczniom przebywanie w czasie przerw na świeżym powietrzu. W niniejszej sprawie taki zakaz nie został sformułowany.
Przedmiotowy zapis Statutu L[...] nie ogranicza uczniom takiego prawa w związku z czym należy uznać, że jest zgody z obowiązującymi przepisami. Przedmiotowe postanowienie Statutu umożliwia więc zapewnienie skutecznej realizacji tych uregulowań i nie jest z nimi sprzeczne. Słusznie więc Organy
nie stwierdziły jego niezgodności z prawem i go nie uchyliły. Zaznaczyć należy, że zapis jest wiążący dla całej społeczności szkolnej w tym również uczniów pełnoletnich.
Reasumując, Sąd podzielił stanowisko organów co do niezgodności z prawem postanowień § 17 ust. 2 i 4, § 22 ust. 6, § 28 ust. 2, § 35 ust. 2 pkt 7 i ust. 4, § 38 ust. 3 pkt 12 i 13, § 39 ust. 1 pkt 4 oraz ust. 2 i 3, § 46 ust. 8,9, 14, 21,45 oraz § 51 ust. 3 Statutu Liceum. W ocenie Sądu, prawidłowo także organy stwierdziły, że w odniesieniu do zapisów statutu L[...] w K. zawartych w § 17 ust. 3, § 35 ust. 2 pkt 1, § 35 ust. 2 pkt 5, § 35 ust. 5, 6, 7, § 38 ust. 5 i § 41 ust. 6 brak jest podstaw do stwierdzenia ich niezgodności z obowiązującymi przepisami prawa.
Zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom Stowarzyszenia, postępowanie przed organami przeprowadzone zostało zgodnie z ogólnymi zasadami procedury administracyjnej.
W świetle powyższych okoliczności wniesiona skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw i z tych względów, na podstawie art. 151 P.p.s.a, Sąd orzekł jak w sentencji.