VII SA/Wa 2391/23
Podsumowanie
Przejdź do pełnego tekstuWojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznał skargę Stowarzyszenia na decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, która utrzymała w mocy decyzję Dyrektora uchylającą szereg postanowień statutu Liceum im. T. K. w K. jako niezgodne z prawem. Sąd, analizując poszczególne zakwestionowane przez Dyrektora zapisy, w większości podzielił jego stanowisko. Dotyczyło to m.in. niezgodności z przepisami dotyczącymi organizacji lekcji religii i etyki, obowiązku zgłaszania czynów zabronionych przez dyrektora szkoły, ogólności zapisów dotyczących skreślenia ucznia z listy, nieprecyzyjności zasad dotyczących egzaminów poprawkowych, czy też nieprawidłowej procedury skargowej. Sąd uznał również za niezgodne z prawem zapisy dotyczące udostępniania prac uczniom, kryteriów oceniania, nieklasyfikowania ucznia z powodu nieobecności oraz organizacji przeglądów plastycznych. Jednocześnie Sąd uznał, że niektóre postanowienia statutu, które Dyrektor uznał za zgodne z prawem, rzeczywiście nie naruszały przepisów. Dotyczyło to m.in. zasad organizacji opieki nad uczniami nieuczestniczącymi w lekcjach religii lub etyki podczas przerw, zasad ubierania się i wyglądu uczniów (w tym rozróżnienia ze względu na płeć), powtarzania w statucie procedury odwoławczej od decyzji o skreśleniu, czy też zakazu opuszczania terenu szkoły podczas zajęć. Sąd podkreślił, że szkoły mają pewną swobodę w kształtowaniu swoich statutów, o ile nie naruszają przepisów prawa, a zadania wychowawcze szkoły mogą uzasadniać pewne regulacje dotyczące wyglądu i zachowania uczniów. Ostatecznie Sąd oddalił skargę Stowarzyszenia, uznając, że postępowanie organów było prawidłowe, a zaskarżona decyzja zgodna z prawem.
Przeanalizuj tę sprawę w pełnym kontekście orzecznictwa.
Analiza orzecznictwa · odpowiedzi na pytania · badanie przepisów · drafting pism.
Wartość praktyczna
Siła precedensu: ŚredniaInterpretacja przepisów Prawa oświatowego dotyczących treści statutu szkoły, w szczególności w zakresie zasad organizacji nauki religii/etyki, odpowiedzialności za szkody, procedury skargowej, zasad oceniania, wyglądu uczniów oraz opieki nad nimi.
Dotyczy specyfiki szkół artystycznych w zakresie organizacji roku szkolnego i niektórych przepisów oświatowych. Niektóre kwestie (np. zasady ubierania się) mogą być interpretowane różnie w zależności od kontekstu szkoły.
Zagadnienia prawne (8)
Czy postanowienia statutu szkoły artystycznej mogą być sprzeczne z przepisami prawa oświatowego i innych ustaw?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, dyrektor specjalistycznej jednostki nadzoru może uchylić statut lub jego postanowienia, jeżeli są sprzeczne z prawem.
Uzasadnienie
Ustawa Prawo oświatowe w art. 114 wprost upoważnia do uchylenia statutu lub jego postanowień w przypadku stwierdzenia sprzeczności z prawem.
Czy zapisy statutu dotyczące organizacji lekcji religii/etyki, w tym wymóg minimalnej liczby uczniów i sposób deklarowania uczestnictwa, są zgodne z przepisami?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, zapisy statutu dotyczące minimalnej liczby uczniów do organizacji lekcji etyki (10 zamiast 7) oraz wymóg pisemnego oświadczenia o braku chęci uczestnictwa w lekcjach religii były niezgodne z przepisami rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej.
Uzasadnienie
Rozporządzenie określa minimalną liczbę uczniów (7) dla etyki i wymaga jedynie oświadczenia o chęci uczestnictwa w religii, a nie o braku zgody.
Czy statut szkoły może nakładać na dyrektora obowiązek zgłaszania czynów zabronionych popełnionych na terenie szkoły?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, statut nie może uchylać obowiązku dyrektora wynikającego z przepisów prawa (np. kodeksu karnego) do zgłoszenia czynu zabronionego, przerzucając ten obowiązek na rodziców.
Uzasadnienie
Przepisy prawa cywilnego i karnego nakładają obowiązek zgłoszenia czynu zabronionego na dyrektora, a statut nie może tego ograniczać.
Czy zapisy statutu dotyczące skreślenia ucznia z listy uczniów mogą być ogólne i nieprecyzyjne?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Nie, statut powinien szczegółowo określać przypadki i procedurę skreślenia ucznia, a ogólne sformułowania dotyczące niestosowania się do statutu czy lekceważenia obowiązków są zbyt szerokie.
Uzasadnienie
Skreślenie jest środkiem ostatecznym, wymagającym precyzyjnego określenia przesłanek i procedury, z uwzględnieniem działań wychowawczych.
Czy statut szkoły może regulować zasady ubierania się uczniów, w tym wygląd i makijaż?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, statut może określać zasady ubierania się uczniów, w tym pewne ograniczenia dotyczące wyglądu, jeśli służy to celom wychowawczym i nie narusza przepisów prawa.
Uzasadnienie
Ustawa Prawo oświatowe daje szkołom swobodę w ustalaniu zasad ubierania się, a zadania wychowawcze mogą uzasadniać takie regulacje.
Czy zapisy statutu dotyczące opieki nad uczniami podczas przerw między lekcjami, gdy nie uczestniczą oni w religii lub etyce, są zgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, zapewnienie opieki nad uczniami w czytelni pod nadzorem bibliotekarza podczas przerw jest zgodne z przepisami dotyczącymi bezpieczeństwa i higieny oraz obowiązkiem szkoły zapewnienia opieki.
Uzasadnienie
Przepisy prawa wymagają zapewnienia nadzoru nad uczniami podczas przerw, a zapis statutu realizuje ten obowiązek.
Czy powtarzanie w statucie szkoły procedur odwoławczych zawartych w aktach wyższego rzędu jest niezgodne z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Powtarzanie przepisów aktów wyższego rzędu w statucie jest niewłaściwą techniką prawodawczą, ale nie stanowi podstawy do uchylenia postanowienia statutu, jeśli samo w sobie nie jest sprzeczne z prawem.
Uzasadnienie
Zasady techniki prawodawczej traktuje się jako wytyczne dla aktów niższego rzędu, a nie bezwzględny zakaz powtarzania.
Czy zakaz opuszczania terenu szkoły przez uczniów podczas trwania zajęć jest zgodny z prawem?Ratio decidendi
Odpowiedź sądu
Tak, taki zakaz, mający na celu zapewnienie bezpieczeństwa, jest zgodny z prawem, o ile nie ogranicza możliwości korzystania z boiska czy placu szkolnego w czasie przerw.
Uzasadnienie
Dyrektor szkoły ma obowiązek zapewnić bezpieczeństwo uczniom, a zakaz ten służy realizacji tego celu.
Przepisy (29)
Główne
P.o. art. 114
Ustawa - Prawo oświatowe
Umożliwia uchylenie statutu lub jego postanowień, jeśli są sprzeczne z prawem.
P.o. art. 100 § ust. 6
Ustawa - Prawo oświatowe
Statut szkoły określa zasady ubierania się uczniów na terenie szkoły.
Pomocnicze
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach art. 3 § ust. 2
Określa obowiązek organizacji lekcji etyki dla grupy nie mniejszej niż siedmiu uczniów.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 14 kwietnia 1992 r. w sprawie warunków i sposobu organizowania nauki religii w publicznych przedszkolach i szkołach art. 1 § ust. 1 i 2
Reguluje kwestię składania oświadczeń o chęci uczestnictwa w lekcjach religii.
P.o. art. 99 § pkt 2
Ustawa - Prawo oświatowe
Nakłada obowiązek szczegółowego określenia w statucie zasad usprawiedliwiania nieobecności ucznia.
k.k.
Kodeks karny
Podstawa obowiązku zgłaszania czynów zabronionych.
k.c.
Kodeks cywilny
Podstawa odpowiedzialności cywilnej za szkody.
Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich
Podstawa obowiązku zgłaszania czynów zabronionych.
P.o. art. 44zk § ust. 6, 7, 8
Ustawa - Prawo oświatowe
Reguluje zasady promocji ucznia do klasy wyższej i możliwość powtarzania klasy.
P.o. art. 98 § ust. 1 pkt. 17
Ustawa - Prawo oświatowe
Określa prawo ucznia do składania skarg dotyczących naruszeń jego praw.
k.p.a.
Kodeks postępowania administracyjnego
Reguluje procedurę składania i rozpatrywania skarg.
P.o. art. 44e § ust. 4
Ustawa - Prawo oświatowe
Nakłada obowiązek udostępniania sprawdzonych prac pisemnych uczniom i rodzicom.
P.o. art. 98 § ust. 8
Ustawa - Prawo oświatowe
Nakłada obowiązek określenia w statucie szczegółowych zasad oceniania wewnątrzszkolnego.
P.o. art. 44zia
Ustawa - Prawo oświatowe
Reguluje zasady nieklasyfikowania ucznia w szkole artystycznej z powodu nieobecności.
P.o. art. 98 § ust. 1 pkt. 17
Ustawa - Prawo oświatowe
Określa obowiązek ucznia posiadania dzienniczka szkolnego.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie organizacji oraz sposobu przeprowadzania konkursów dla uczniów publicznych szkół i placówek artystycznych
Reguluje organizację konkursów dla uczniów szkół artystycznych.
P.o. art. 44 § ust. 1 i 2
Ustawa - Prawo oświatowe
Określa zadania szkoły w zakresie tworzenia warunków do rozwoju uczniów i zapewnienia opieki.
Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z dnia 31 grudnia 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny w publicznych i niepublicznych szkołach i placówkach § 1
Nakłada obowiązek sprawowania nadzoru nad uczniami podczas przerw w zajęciach.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 20 listopada 2017 r. w sprawie organizacji roku szkolnego w publicznych szkołach i placówkach artystycznych § 1
Reguluje organizację roku szkolnego w szkołach artystycznych, w tym zajęć wychowawczo-opiekuńczych w dni wolne.
Rozporządzenie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 28 sierpnia 2019 r. w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w publicznych szkołach artystycznych § 13
Określa obszary oceny zachowania ucznia.
P.o. art. 99
Ustawa - Prawo oświatowe
Katalog otwarty obowiązków ucznia, dopuszczający inne wymagania niż wymienione.
Rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" § 137
Zasada niepowtarzania przepisów ustaw i innych aktów normatywnych w uchwałach i zarządzeniach.
Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r. o Radzie Ministrów
Podstawa prawna dla przepisów wykonawczych dotyczących zasad techniki prawodawczej.
P.o. art. 68 § ust. 1 pkt. 3
Ustawa - Prawo oświatowe
Obowiązek dyrektora szkoły sprawowania opieki nad uczniami i zapewnienia im bezpiecznych warunków.
Konstytucja RP art. 52 § ust. 1
Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej
Prawo do wolności poruszania się i wyboru miejsca pobytu.
k.r.o. art. 98 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rodzice są przedstawicielami ustawowymi dziecka.
k.r.o. art. 92
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Władza rodzicielska trwa do pełnoletności.
k.r.o. art. 95
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Zakres władzy rodzicielskiej obejmuje pieczę nad osobą i majątkiem dziecka oraz wychowanie.
k.r.o. art. 96 § § 1
Ustawa z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy
Rodzice wychowują dziecko i kierują nim.
Argumenty
Skuteczne argumenty
Niezgodność wielu postanowień statutu z przepisami prawa oświatowego i innych ustaw. • Prawidłowa ocena organów administracji co do konieczności uchylenia zakwestionowanych zapisów statutu. • Zgodność z prawem postanowień statutu dotyczących zasad ubierania się, opieki nad uczniami podczas przerw oraz zakazu opuszczania terenu szkoły.
Odrzucone argumenty
Argumenty Stowarzyszenia kwestionujące zgodność z prawem postanowień statutu, które Sąd uznał za prawidłowe. • Zarzuty dotyczące naruszenia zasad techniki prawodawczej przez powtarzanie przepisów wyższego rzędu w statucie.
Godne uwagi sformułowania
statut szkoły nie powinien zawierać wykazu regulaminów jako katalogu zamkniętego • nie jest uchybieniem odsyłanie w treści statutu szkoły do regulaminu będącego odrębnym dokumentem • uchylanie się od ww. obowiązku oraz pośrednie "delegowanie" go na rodziców ucznia poprzez zapis w tym zakresie w Statucie Szkoły jest niezgodne z obowiązującymi przepisami • dyrektor szkoły nie posiada zupełnej dowolności we wskazaniu przypadków mających prowadzić do skreślenia ucznia z listy uczniów • skreślenie z listy uczniów powinno być stosowane wyłącznie w sytuacjach wyjątkowych, po wykorzystaniu wszystkich możliwych oddziaływań wychowawczych • nie jest zasadne tworzenie odrębnego dokumentu w zakresie szczegółowych kryteriów oceniania • nie jest zasadne aby tę kwestię regulować w statucie szkoły • nie można wywieść obowiązku uczestniczenia uczniów z oferowanych zajęć opiekuńczo-wychowawczych • właściwą podstawą prawną regulującą nieklasyfikowanie ucznia w szkole artystycznej jest art. 44zia ustawy – P.o. • nie ma podstaw aby w dalszym ciągu regulować tę kwestię w Statucie Szkoły z uwagi na korzystanie przez szkołę z dziennika elektronicznego • nie można zakazywać wychodzenia na boisko lub plac szkolny, skoro ustawa o bhp w szkole wskazuje, że powinno się umożliwić uczniom przebywanie w czasie przerw na świeżym powietrzu.
Skład orzekający
Justyna Wtulich-Gruszczyńska
sprawozdawca
Mirosław Montowski
przewodniczący
Renata Nawrot
członek
Informacje dodatkowe
Wartość precedensowa
Siła: Średnia
Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów Prawa oświatowego dotyczących treści statutu szkoły, w szczególności w zakresie zasad organizacji nauki religii/etyki, odpowiedzialności za szkody, procedury skargowej, zasad oceniania, wyglądu uczniów oraz opieki nad nimi."
Ograniczenia: Dotyczy specyfiki szkół artystycznych w zakresie organizacji roku szkolnego i niektórych przepisów oświatowych. Niektóre kwestie (np. zasady ubierania się) mogą być interpretowane różnie w zależności od kontekstu szkoły.
Wartość merytoryczna
Ocena: 6/10
Sprawa dotyczy szczegółowych zapisów w statucie szkoły, co może być interesujące dla prawników zajmujących się prawem oświatowym oraz dla dyrektorów szkół. Pokazuje, jak sądy interpretują przepisy w kontekście konkretnych regulacji szkolnych.
“Czy statut szkoły może zawierać dowolne zapisy? WSA analizuje granice regulacji szkolnych.”
Twój asystent do analizy prawnej.
Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.
- Analiza orzecznictwa i przepisów
- Drafting pism i dokumentów
- Odpowiedzi na pytania prawne
- Pogłębiona analiza z doktryny
Pełny tekst orzeczenia
Oryginalna treść postanowienia (niezmieniona). Otwiera się jako osobna strona.