VII SA/Wa 1389/21

Wojewódzki Sąd Administracyjny w WarszawieWarszawa2021-12-09
NSAbudowlaneWysokawsa
pozwolenie na budowęplan miejscowyochrona przyrodyrzeźba terenustrefa ekologicznapostępowanie nieważnościowek.p.a.prawo budowlaneteren zieleniinwestycja budowlana

WSA w Warszawie uchylił decyzję GINB, uznając, że organy nie zbadały wystarczająco dokładnie zgodności projektu budowy ścieżki i placu zabaw z planem miejscowym, który chroni naturalną rzeźbę terenu.

Prokurator Regionalny zaskarżył decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego, która utrzymała w mocy odmowę stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę ścieżki terenowej z placem zabaw. Skarżący zarzucił rażące naruszenie planu miejscowego, który chroni naturalną rzeźbę terenu w strefach ekologicznych. WSA uchylił decyzję GINB, stwierdzając, że organy nie zbadały wystarczająco dogłębnie, czy projekt budowlany nie narusza zakazów dotyczących przekształcania terenu, co mogło stanowić rażące naruszenie prawa.

Sprawa dotyczyła skargi Prokuratora Regionalnego na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego (GINB), która utrzymała w mocy decyzję Wojewody odmawiającą stwierdzenia nieważności pozwolenia na budowę ścieżki terenowej z placem zabaw i obiektami małej architektury. Prokurator zarzucił rażące naruszenie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez niezastosowanie go, gdyż inwestycja miała naruszać przepisy Prawa budowlanego oraz zapisy miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w szczególności dotyczące ochrony naturalnej rzeźby terenu w strefach ekologicznych (ZP, ESOCH, SOK 2, K1). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uchylił zaskarżoną decyzję GINB. Sąd uznał, że postępowanie przed organami zostało przeprowadzone z naruszeniem zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 77 § 1 k.p.a.) w związku z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. i art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Sąd stwierdził, że organy nie dokonały dogłębnej analizy projektu zagospodarowania terenu w porównaniu z projektem budowlanym i zapisami planu miejscowego. Plan ten wprowadza zakazy dotyczące przekształcania i niszczenia naturalnej rzeźby terenu, a także nakazy zachowania jego pierwotnego ukształtowania ze względu na walory przyrodnicze i ekologiczne. Sąd wskazał, że projekt budowlany sugerował ingerencję w rzeźbę terenu (kształtowanie terenu, spadki, podbudowy), co mogło być sprzeczne z zakazami planu, a organy nie wyjaśniły tej kwestii wystarczająco. W konsekwencji, sąd uznał, że nie można było jednoznacznie stwierdzić braku rażącego naruszenia prawa, co uzasadniało uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Asystent AI do analizy prawnej

Przeanalizuj tę sprawę w kontekście orzecznictwa, przepisów i doktryny. Uzyskaj pogłębioną analizę, projekt pisma lub odpowiedź na pytanie prawne.

Analiza orzecznictwa Badanie przepisów Odpowiedzi na pytania Drafting pism
Wypróbuj Asystenta AI

Zagadnienia prawne (3)

Odpowiedź sądu

Tak, jeśli organy nie zbadały wystarczająco dogłębnie zgodności projektu z planem miejscowym i jego zakazami dotyczącymi ingerencji w rzeźbę terenu.

Uzasadnienie

Sąd uznał, że organy nie zbadały wystarczająco, czy projekt budowlany nie narusza zakazów planu miejscowego dotyczących ochrony naturalnej rzeźby terenu w strefach ekologicznych. Wątpliwości co do ingerencji w teren i jej zgodności z planem wymagały wyjaśnienia w ponownym postępowaniu.

Rozstrzygnięcie

Decyzja

uchylono_decyzję

Przepisy (18)

Główne

k.p.a. art. 156 § 1 pkt 2

Kodeks postępowania administracyjnego

Rażące naruszenie prawa, które uzasadnia stwierdzenie nieważności decyzji, wymaga oceny oczywistości naruszenia, charakteru przepisu i skutków decyzji.

Prawo budowlane art. 35 § 1 pkt 1

Prawo budowlane

Zgodność projektu budowlanego z przepisami, w tym z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.

p.p.s.a. art. 145 § 1 pkt 1 lit c

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Podstawa do uchylenia zaskarżonej decyzji w przypadku naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Pomocnicze

k.p.a. art. 138 § 1 pkt 1

Kodeks postępowania administracyjnego

k.p.a. art. 7

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek działania na podstawie przepisów prawa i dążenia do prawdy obiektywnej.

k.p.a. art. 77 § 1

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego.

k.p.a. art. 80

Kodeks postępowania administracyjnego

Obowiązek oceny materiału dowodowego.

k.p.a. art. 107 § 3

Kodeks postępowania administracyjnego

Prawo budowlane art. 32 § 4 pkt 2

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 33 § 2 pkt 2

Prawo budowlane

Prawo budowlane art. 20 § 4

Prawo budowlane

u.p.z.p. art. 6 § 1 pkt 4

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

Prawo do zagospodarowania terenu zgodnie z planem, z poszanowaniem interesu publicznego i osób trzecich.

u.p.z.p. art. 6 § 2 pkt 1

Ustawa o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym

u.o.p. art. 2 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 5 § 2

Ustawa o ochronie przyrody

u.o.p. art. 23 § 1

Ustawa o ochronie przyrody

Cele ochrony przyrody w obszarze chronionego krajobrazu.

u.o.p. art. 6 § 1 pkt 4

Ustawa o ochronie przyrody

p.p.s.a. art. 16

Ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi

Zasada trwałości decyzji ostatecznych.

Argumenty

Skuteczne argumenty

Niewystarczająca analiza zgodności projektu budowlanego z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Potencjalne naruszenie zakazów dotyczących ochrony naturalnej rzeźby terenu w strefach ekologicznych. Naruszenie zasad postępowania administracyjnego (art. 7, 77 k.p.a.) przez organy niższych instancji.

Godne uwagi sformułowania

nie można było jednoznacznie stwierdzić, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja. podstawowym celem planu było zachowanie naturalnej, zasadniczej rzeźby terenu, a więc jego pierwotnego ukształtowania z uwagi na walory przyrodnicze, ochronę środowiska i aspekty ekologiczne.

Skład orzekający

Jolanta Augustyniak-Pęczkowska

przewodniczący sprawozdawca

Marta Kołtun-Kulik

członek

Izabela Ostrowska

członek

Informacje dodatkowe

Wartość precedensowa

Siła: Wysoka

Powoływalne dla: "Interpretacja przepisów dotyczących ochrony rzeźby terenu w planach miejscowych, zasady prowadzenia postępowań w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, oraz wymogi dotyczące zgodności inwestycji budowlanych z planami miejscowymi w obszarach chronionych."

Ograniczenia: Orzeczenie dotyczy specyficznych zapisów planu miejscowego dla konkretnej lokalizacji, ale jego zasady interpretacyjne mogą mieć szersze zastosowanie.

Wartość merytoryczna

Ocena: 7/10

Sprawa dotyczy konfliktu między rozwojem infrastruktury rekreacyjnej a ochroną cennych przyrodniczo terenów zielonych, co jest aktualnym tematem w planowaniu przestrzennym.

Czy plac zabaw zniszczył unikalny krajobraz? Sąd bada zgodność inwestycji z planem ochrony przyrody.

Sektor

nieruchomości

Asystent AI dla prawników

Twój asystent do analizy prawnej

Zadaj pytanie prawne, zleć analizę orzecznictwa i przepisów, lub poproś o projekt pisma — AI przeszuka ponad 1,4 mln orzeczeń i aktualne akty prawne.

Analiza orzecznictwa i przepisów
Drafting pism i dokumentów
Odpowiedzi na pytania prawne
Pogłębiona analiza z doktryny

Powiązane tematy

Pełny tekst orzeczenia

Oryginał, niezmieniony
VII SA/Wa 1389/21 - Wyrok WSA w Warszawie
Data orzeczenia
2021-12-09
orzeczenie nieprawomocne
Data wpływu
2021-07-12
Sąd
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie
Sędziowie
Izabela Ostrowska
Jolanta Augustyniak-Pęczkowska /przewodniczący sprawozdawca/
Marta Kołtun-Kulik
Symbol z opisem
6010 Pozwolenie na budowę, użytkowanie obiektu lub jego części,  wykonywanie robót budowlanych innych niż budowa obiektu, prz
Hasła tematyczne
Administracyjne postępowanie
Sygn. powiązane
II OSK 830/22 - Wyrok NSA z 2023-07-26
Skarżony organ
Inspektor Nadzoru Budowlanego
Treść wyniku
Uchylono zaskarżoną decyzję
Powołane przepisy
Dz.U. 2021 poz 735
art. 156 par. 1 pkt 2
Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego - tekst jedn.
Dz.U. 2013 poz 1409
art. 35 ust. 1 pkt 1
Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane - tekst jednolity
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Augustyniak- Pęczkowska (spr.), Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik, Sędzia WSA Izabela Ostrowska, , Protokolant sek. sądowy Grażyna Dmitruk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 grudnia 2021 r. sprawy ze skargi Prokuratora Regionalnego w [...] na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...]maja 2021 r. znak [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji uchyla zaskarżoną decyzję
Uzasadnienie
Główny Inspektor Nadzoru Budowlanego (GINB) decyzją z [...] maja 2021 r. [...], na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania Prokuratora Regionalnego w L. – utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. [...] odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] września 2020 r., nr [...] zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej T. sp. z o.o. pozwolenia na budowę ścieżki terenowej z placem zabaw i obiektami małej architektury na działkach nr ew. [...], [...], [...] obr. [...] ark. [...], nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w L..
Po przedstawieniu zasad postępowania nieważnościowego i wyjaśnieniu pojęcia rażącego naruszenia prawa (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) organ wskazał, że inwestor złożył oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane, nie doszło zatem do kwalifikowanego naruszenia art. 32 ust. 4 pkt 2 i art. 33 ust. 2 pkt 2 Prawa budowlanego.
Z załączników graficznych do Uchwały Rady Miasta L. z 17 listopada 2005 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L. - Część III (dalej – plan) wynika, że inwestycja leży na terenie o symbolu ZP, w Strefie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH", w Strefie ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego historycznych obszarów osadniczych wzdłuż doliny rzeki C. - SOK 2 oraz Strefie ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru - K 1.
Zgodnie z § 38 ust. 1, 2, 3 pkt 1, 3 i 4 planu podstawowym przeznaczeniem terenów zieleni publicznej - ZP są grunty pod parki, skwery i zieleńce (ust. 1). Tereny, o których mowa w ust. 1 tworzą w obszarze miast system terenów biologicznie czynnych, wspomagający podstawowy układ ekologiczny miasta, podlegający specjalnym rygorom (ust. 2). Na terenach, o których mowa w ust. 1 ustala się zakaz przekształcenia powierzchni terenu w szczególności poprzez niszczenie naturalnej rzeźby (ust. 3 pkt 1); zakaz lokalizacji obiektów nie związanych z podstawową funkcją terenu (ust. 3 pkt 3). Ochronę przed zmianą użytkowania i zagospodarowania pod inne funkcje (ust. 3 pkt 4).
Zgodnie z § 59 ust. 2 planu w Strefie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH" ochroną objęto suche doliny i inne formy zieleni wskazujące ciągłość przestrzenną, oznaczone na rysunku planu granicami systemu.
W § 59 ust. 3 pkt 3 planu w granicach "ESOCH" obowiązuje zakaz zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu, tworzenia nasypów ziemnych sytuowanych poprzecznie do osi suchych dolin. Zasady gospodarowania na tym obszarze podporządkowano funkcjom, dla których został on ustanowiony tzn. funkcjom ekologicznym i ochrony środowiska. Funkcją uzupełniająca jest rekreacja z dopuszczeniem wszelkich form terenowych urządzeń rekreacyjnych - ścieżki rowerowe, zadaszenia turystyczne, boiska do gier małych itp. (ust. 4).
Stosownie do § 60 ust. 6 pkt 1 i 2 planu w graniach strefy SOK 2 wymagane jest: 1) zachowanie zasadniczego ukształtowania terenu. Dopuszczalne zmiany obejmować mogą przypadki rekultywacji gruntów zdegradowanych oraz niezbędne deniwelacje wynikające z potrzeb użytkowania zgodnie z ustaleniami planu w tym także prowadzenia nowych dróg o ile nie sa sprzeczne z celami ustanowienia strefy; 2) ochrona przed zabudową dna i wyznaczonych w planie stoków dolin i wąwozów, a szczególnie doliny [...].
W § 73 ust. 4 pkt 1 lit. a, c i d, w strefie ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru [...] - K1 dla terenów zieleni ogólnodostępnej o charakterze parkowym - ZP w kształtowaniu kompozycyjno - krajobrazowym terenów parkowych plan ustala w maksymalnym stopniu zachowanie naturalnej rzeźby terenu, bez prawa niwelowania, przekształcania i niszczenia zboczy dolin oraz realizacji obiektów kubaturowych (lit. a); w zagospodarowaniu terenów parkowych przewiduje obszary dla różnych form wypoczynku z uwzględnieniem terenowych urządzeń sportowo - rekreacyjnych takich jak: korty tenisowe, boiska do różnych gier, ścieżki zdrowia, place zabaw dla dzieci, tor saneczkowy miejsca do jazdy na wrotkach, rolkach deskorolkach itp., miejsca rekreacji biernej tj. rozległych muraw, łąk kwiatowych, ścieżek spacerowych, wkomponowania terenów przewidzianych do objęcia ochroną prawną w formie rezerwatu florystyczno - krajobrazowego [...] w ogólnodostępny system terenów rekreacyjnych poprzez system ścieżek dydaktycznych (lit. b): przebieg ścieżek rowerowych i pieszych jako niezależnych dwóch ciągów komunikacyjnych realizowanych w dnach doliny, które stanowić będą powiązania wewnętrzne między poszczególnymi obszarami w obrębie strefy jak również z terenami sąsiednimi (lit. d).
Odnosząc się do zarzutów odwołania co do niezgodności inwestycji z planem wprowadzającym m.in. "zakaz przekształcania powierzchni terenu poprzez niszczenie naturalnej rzeźby", "zakaz zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu", "zachowanie zasadniczego ukształtowania terenu" i "zachowanie naturalnej rzeźby terenu" organ wskazał, że nie wynika z nich zakaz prowadzenia wszelkich robót budowlanych czy prac ziemnych - o czym świadczy np. § 73 ust. 4 pkt 1 lit. c i d - lecz zakaz prowadzenia robót, które ponadprzeciętnie oddziałują na rzeźbę terenu. Nie można ich utożsamiać z ingerencją w grunt. Art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy z 27 marca 2003 r., o planowaniu i zagospodarowania przestrzennym (Dz. U. z 2020 r., poz. 293) stanowi, że każdy ma prawo do zagospodarowania terenu, do którego ma tytuł prawny, zgodnie z warunkami ustanowionymi w planie zagospodarowania przestrzennego, jeżeli nie narusza to chronionego prawem interesu publicznego oraz osób trzecich. Wszelkie ograniczenia muszą wyraźnie wynikać z przepisów prawa, a ich rozszerzająca interpretacja jest niedopuszczalna. Plan dopuszcza lokalizację placów zabaw, ścieżek rowerowych i pieszych (§ 73 ust 4 pkt 1 lit. d).
Plan nie definiuje pojęcia "prace ziemne trwale zniekształcające rzeźbę terenu", czy "zmiany markoprzekształceń rzeźby terenu", wymaga zatem wykładni, z uwzględnieniem ochrony przyrody i praw właścicieli nieruchomości. Prace budowlane skutkują różnego rodzaju ingerencją w teren, jednak prac trwale zniekształcających rzeźbę terenu nie można automatycznie utożsamiać z jakąkolwiek ingerencją w grunt, gdyż należałoby uznać, że plan zakazuje zabudowy terenów ZP.
Z projektu zagospodarowania terenu wynika, że projektuje się ścieżkę terenową o nawierzchni z kruszywa naturalnego z podbudową zasadniczą z kruszywa łamanego /wg proj. drogowego/ prowadzoną po naturalnie ukształtowanym terenie. Obok plac zabaw z urządzeniami i elementami małej architektury tj. ławki, śmietniki, tablice informacyjne. Nawierzchnia piaskownicy pod urządzenia rekreacyjne ma składać się z warstwy piasku i być oddzielona geowłókniną separacyjną, pod nią warstwą odsączającą z kruszywa.
Organ wskazał m.in., że zaprojektowano ścieżkę terenową żwirową o przekroju jednostronnym i spadku 2%, pochyleniu poprzecznym jednostronnym 2%, obramowaną kostką granitową na ławie betonowej. Zaprojektowano wygrodzenia U-11a. Przekrój B-B szerokość nawierzchni ścieżki 2,15 m. Pochylenie poprzeczne jednostronne 2%. Nawierzchnia obramowana od strony północnej krawężnikiem betonowym 15x30 cm na podsypce cementowo-piaskowej 1:4 i ławie betonowej z oporem z betonu C12/15. Od zieleńca ścieżka obramowana obrzeżem betonowym 6x20 cm posadowionym na podsypce cementowo - piaskowej C3. (...) Konstrukcja ścieżki; 8 cm nawierzchni żwirowej , 17 cm podbudowy z kruszywa łamanego, 10 cm warstwy odsączającej z piasku średnioziarnistego Ścieżkę dostosowano do terenu. Zaprojektowano cztery profile podłużne z podziałem na odcinki o spadkach do 8%.
Według GINB, zakres ww. robót nie pozwala na przyjęcie, że dojdzie do trwałego zniekształcenia naturalnej rzeźby terenu. W orzecznictwie przyjmuje się, że o uszkadzaniu lub przekształcaniu obszaru bądź o zniekształcaniu terenu można mówić w przypadku: niwelacji wzgórza, wykopaniu stawu, zmianie biegu rzeki, wycięciu lasu. Nie można kwalifikować jako uszkodzenia, przekształcenia i zniekształcenia terenu prac takich jak wykopy pod fundamenty (zob. wyrok WSA w Warszawie z 29 września 2008 r., sygn. IV SA/Wa 952/08, wyrok WSA w Rzeszowie z 5 marca 2019 r., sygn. II SA/Rz 1405/18; wyrok WSA w Łodzi z 13 stycznia 2011 r. sygn. II SA/Łd 1228/10).
Wymienione zakazy nie wykluczają realizacji inwestycji. Roboty nie wykraczają poza prace określone w § 73 ust 4 pkt 1 lit c i d. Nadto, na terenie ZP wrysowano linie KR, które zgodnie z § 2 ust. 4 pkt 5 planu stanowią ścieżki rowerowe towarzyszące innym funkcjom.
Odnośnie zarzutu, że ingerencji w grunt będą wymagały fundamenty pod urządzenia małej architektury organ stwierdził, że roboty będą ingerować w grunt poprzez zmianę ukształtowania terenu, niwelacje, betonowanie powierzchni, niemniej plan zakazuje tylko "trwałego zniekształcenia terenu", a np. betonowanie powierzchni, w sytuacji dopuszczenia realizacji ścieżek terenowych i placów zabaw, nie świadczy, że dojdzie do "trwałego zniekształcenia terenu". Zakaz "wykonywania prac ziemnych trwale zniekształcających rzeźbę terenu" nie może być utożsamiany z zakazem wykonania ww. inwestycji. Plan dopuszcza zabudowę rekreacyjno - sportową i wykonywanie prac ziemnych, nie zniekształcających teren.
Budowa nie narusza zatem rażąco art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie.
Organ dodał, że projekt budowlany sporządziły osoby uprawnione, które złożyły stosowne oświadczenia (art. 20 ust. 4 Prawa budowlanego).
W konsekwencji za bezzasadne uznał zarzuty naruszenia art. 7, 77 k.p.a. art. 107 § 3 k.p.a. i 80 k.p.a., jak i nie stwierdził żeby decyzja była obarczona pozostałymi wadami wymienionymi w art. 156 § 1 k.p.a.
Skargę na powyższą decyzję złożył Prokurator Regionalny w L. zarzucając naruszenie:
- przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie - art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie podczas, gdy doszło do rażącego naruszenia art. 35 Prawo budowlane oraz § 38 pkt 3.1 w zw. z § 38 pkt 1, § 59, § 60, § 73 planu;
- przepisów postępowania, mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie - art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., poprzez brak analizy stanu faktycznego sprawy i wszechstronnej oceny materiału dowodowego, które doprowadziło do błędnego ustalenia, że badana decyzja odpowiada prawu.
Prokurator wniósł o stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej.
Po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy skarżący stwierdził, że organ błędnie ocenił przesłanki z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz wskazał rangę naruszenia planu w świetle art. 35 Prawo budowlane i pojęcie rażącego naruszenia prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., powołując się na orzecznictwo.
Dalej podkreślił, że ograniczenia w realizacji inwestycji wprowadza § 59 planu, który wyznacza Strefę Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych ESOCH. Strefa ta określa, m.in. zakaz zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu. Zasady gospodarowania w tej strefie podporządkowano funkcjom, dla których ten obszar został ustanowiony, tj. funkcjom ekologicznym i ochrony środowiska. Dopuszczono sytuowanie urządzeń rekreacyjnych, ścieżek rowerowych, zadaszeń turystycznych, boisk do małych gier.
Obowiązek zachowania zasadniczego ukształtowania terenu wprowadza też § 60 planu stanowiąc, że w celu ochrony i harmonijnego kształtowania krajobrazu kulturowego obszarów osadniczych związanych z dorzeczem rzeki C. - utworzono strefę SOK 2. Dopuszczono zmianę w przypadku rekultywacji gruntów zdegradowanych oraz niezbędne deniwelacje wynikające z potrzeb użytkowania zgodnie z ustaleniami planu.
W § 73 plan ustanawia strefy ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru [...] – KI, w celu zachowania i ochrony najbardziej wartościowych walorów przyrodniczych i krajobrazowych tego terenu. Dla terenów zieleni ogólnodostępnej o charakterze parkowym ZP ustalono obowiązek zachowania naturalnej rzeźby terenu, bez prawa niwelowania, przekształcania i niszczenia zboczy dolin. Ustalono przebieg ścieżek rowerowych i pieszych jako niezależnych dwóch ciągów.
Organ niesłusznie zatem wskazał, że inwestycja jest zgodna z planem, który zakłada w tym miejscu lokowanie urządzeń sportowo-rekreacyjnych i stąd wywiódł dopuszczalność ingerencji w grunt, powołując się m.in. na § 38 ust. 4 planu.
Stanowisko organu wynika z błędnej wykładni pojęć "zakaz przekształcania powierzchni terenu poprzez niszczenie naturalnej rzeźby", "zakaz zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu", nakaz "zachowania zasadniczego ukształtowania terenu" oraz "zachowania naturalnej rzeźby terenu" i zachwiania przedmiotów ochrony prawnej, w konsekwencji zdeprecjonowania dóbr ochrony przyrody na rzecz praw właścicieli okolicznych nieruchomości.
Dla prawidłowej interpretacji ww. pojęć należało odnieść się do art. 6 ust. 1 pkt 4 o ochronie przyrody oraz zasad określonych w art. 23 ust. 1 tej ustawy. W pojęciu chronionego krajobrazu podano cele, którym ta forma ochrony powinna służyć. Może to być zaspokajanie potrzeb wypoczynku i turystyki, jak i pełnienie funkcji korytarzy ekologicznych w znaczeniu art. 5 pkt 2 u.o.p. W art. 23 ust. 1 u.o.p. skonkretyzowano cele ochrony przyrody określone w art. 2 ust. 2 u.o.p. Jak wskazuje się w doktrynie "krajobraz obejmowany ochroną na obszarze chronionego krajobrazu powinien wyróżniać się zróżnicowaniem ekosystemów. O spełnieniu tego warunku będzie można mówić, gdy na stosunkowo małym obszarze wystąpi duże zróżnicowanie rzeźby terenu, wód, warunków klimatycznych oraz świata roślinnego i zwierzęcego" (Krzysztof Gruszecki, Komentarz do art. 23 ustawy o ochronie przyrody, LEX/el. 2017).
Zakazy w tym zakresie ograniczono do określonych przypadków wskazując przedmiot ochrony, który nie powinien doznać uszczerbku wskutek działań człowieka, poprzez zabudowę, czy też wykonywanie prac ze swojej istoty ingerujących w rzeźbę terenu.
W ocenie Prokuratora, zakres tej ingerencji spowoduje trwałe zniekształcenie rzeźby terenu. W przypadku, gdy teren nie jest przystosowany do realizacji inwestycji (nie można prowadzić jej bez uprzedniego podniesienia, czy obniżenia terenu, zmiany jego rzeźby) nie jest ona możliwa. Dostosowanie terenu do realizacji inwestycji (podniesienie terenu, obniżenie, zmiana rzeźby) powoduje złamanie zakazu. Prace ziemne trwałe zniekształcą rzeźbę terenu. Zaburzą przebieg naturalnej jej granicy, czego skutkiem jest też utrata cech morfologicznych rzeźby (tj. zmiana struktury gruntu i jego właściwości fizycznych w wyniku nadsypywania materiału, zniszczenie warstwy gleby i przerwanie procesów glebotwórczych).
Prace związane np. z posadowieniem ławy betonowej, podsypki cementowo - piaskowej, budową boisk - spowodują trwałe zniszczenie rzeźby terenu sprzecznie z planem, którego głównym celem jest jego zachowanie i ochrona siedliska przyrodniczego. Tym samym pobieżnie oceniono stan faktyczny, co doprowadziło do wydania błędnej decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:
Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm. – dalej p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla je w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Kontroli Sądu w niniejszej sprawie została poddana decyzja Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z [...] maja 2021 r. utrzymująca w mocy decyzję Wojewody [...] z [...] lutego 2021 r. odmawiającą stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta L. z [...] września 2020 r. zatwierdzającej projekt budowlany i udzielającej pozwolenia na budowę ścieżki terenowej z placem zabaw i obiektami małej architektury na działkach nr ew. [...], [...], [...] obr. [...] ark. 4[...] nr ew. [...] obręb [...] ark[ [...] przy ul. [...] w L..
W świetle wskazanych na wstępie kryteriów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana co najmniej przedwcześnie. Postępowanie zostało przeprowadzone z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego, o których mowa w art. 7, 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego. Organ nie dokonał bowiem dogłębnej analizy projektu zagospodarowania terenu w porównaniu z projektem budowlanym zatwierdzonym badaną w postępowaniu nieważnościowym decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] września 2020 r., w kontekście zapisów obowiązującej na tym terenie Uchwały Rady Miasta L. z 17 listopada 2005 r. Nr [...] w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta L. - Część III (plan), a więc nie mógł jednoznacznie stwierdzić, że nie doszło do rażącego naruszenia art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego.
Przypomnieć należy, że postępowanie w tej sprawie toczyło się w trybie stwierdzenia nieważności decyzji, którego przedmiotem nie jest powtórne rozstrzygnięcie sprawy załatwionej decyzją merytoryczną. Nie dokonuje się w nim uzupełniających ustaleń faktycznych, niemniej organ ma obowiązek – z zachowanie podstawowych zasad postepowania administracyjnego - kompleksowego poszukiwania oraz oceny uchybień i wadliwości zastosowania prawa pod kątem przesłanek wskazanych w art. 156 § 1 pkt 1-7 k.p.a. Postępowanie prowadzone, na podstawie art. 156 § 1 k.p.a., stanowi bowiem odstępstwo od zasady trwałości decyzji ostatecznych wyrażonej w art. 16 k.p.a., dlatego przesłanki nieważności powinny być interpretowane wąsko.
Dodać przy tym trzeba, że - jak konsekwentnie podkreśla się w orzecznictwie -o rażącym naruszeniu prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. decydują łącznie trzy przesłanki: oczywistość naruszenia prawa, charakter naruszonego przepisu oraz racje ekonomiczne lub gospodarcze - skutki, które wywołuje decyzja (por. wyrok NSA z 27 października 2015 r. II OSK 397/14, LEX nr 1987244). Oczywistość naruszenia prawa polega na jasnej sprzeczności pomiędzy treścią rozstrzygnięcia, a przepisem prawa stanowiącym jego podstawę prawną. Skutki, które wywołuje decyzja rażąco naruszająca prawo, to skutki niemożliwe do zaakceptowania z punktu widzenia wymagań praworządności - skutki gospodarcze lub społeczne, skutki naruszenia, których wystąpienie powoduje, że nie jest możliwe zaakceptowanie decyzji jako aktu wydanego przez organ praworządnego państwa (zob. wyrok NSA: z 9 sierpnia 2016 r., sygn. akt II OSK 2868/14; z 2 marca 2011 r., sygn. akt II OSK 2226/10; z 11 maja 1994 r., sygn. akt III SA 1705/93).
W kontekście przedstawionej argumentacji należy mieć na uwadze, że inwestycja zatwierdzona decyzją Prezydenta Miasta L. z [...] września 2020 r. została przewidziana do realizacji na działkach nr ew. [...], [...], [...] obr. [...] ark. [...], nr ew. [...] obr. [...] przy ul. [...] w L. i obejmowała budowę ścieżki terenowej z placem zabaw i obiektami małej architektury. Z akt sprawy wynika, że nieruchomości inwestycyjne położone są na terenie oznaczonym w planie symbolem ZP oraz w Strefie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH", w Strefie ochrony i kształtowania krajobrazu kulturowego historycznych obszarów osadniczych wzdłuż doliny rzeki C. - SOK 2 oraz Strefie ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru - K 1.
Jak niewadliwie ustaliły organy, na opisanych terenach obowiązują określone przez prawodawcę miejscowego rygory. Na terenach zieleni publicznej - ZP plan wskazuje jako przeznaczenie podstawowe: grunty pod parki, skwery i zieleńce (§ 38 ust. 1), które tworzą w obszarze miast system terenów biologicznie czynnych, wspomagający podstawowy układ ekologiczny miasta, podlegający specjalnym rygorom (ust. 2). Na tych terenach plan zakazuje m.in. przekształcania powierzchni terenu w szczególności poprzez niszczenie naturalnej rzeźby (ust. 3 pkt 1).
W Strefie Ekologicznego Systemu Obszarów Chronionych "ESOCH" ochroną plan obejmuje suche doliny i inne formy zieleni wskazujące ciągłość przestrzenną, oznaczone na rysunku planu granicami systemu (§ 59 ust. 2). W granicach tego sytemu plan zakazuje zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu, tworzenia nasypów ziemnych sytuowanych poprzecznie do osi suchych dolin (§ 59 ust. 3 pkt 3). Został on ustanowiony do pełnienia funkcji ekologicznych i ochrony środowiska. Uzupełniającą funkcję stanowi rekreacja z wszelkimi form terenowych urządzeń rekreacyjnych - ścieżki rowerowe, zadaszenia turystyczne, boiska do gier małych itp. (ust. 4).
W graniach strefy SOK 2 Stosownie plan wymaga zachowania zasadniczego ukształtowania terenu. Wprawdzie dopuszcza zmiany, że tylko w przypadku rekultywacji gruntów zdegradowanych oraz niezbędnych deniwelacje wynikających z potrzeb użytkowania zgodnie z ustaleniami planu (...). Chroni przed zabudową dna i wyznaczonych w planie stoków dolin i wąwozów, a szczególnie doliny C. (§ 60 ust. 6 pkt 1 i 2).
W strefie ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych obszaru [...] - K1 dla terenów zieleni ogólnodostępnej o charakterze parkowym - ZP w kształtowaniu kompozycyjno - krajobrazowym terenów parkowych plan ustala w maksymalnym stopniu zachowanie naturalnej rzeźby terenu, bez prawa niwelowania, przekształcania i niszczenia zboczy dolin oraz realizacji obiektów kubaturowych; w zagospodarowaniu terenów parkowych przewiduje obszary dla różnych form wypoczynku z uwzględnieniem terenowych urządzeń sportowo - rekreacyjnych takich jak: korty tenisowe, boiska do różnych gier, ścieżki zdrowia, place zabaw dla dzieci, tor saneczkowy miejsca do jazdy na wrotkach, rolkach deskorolkach itp., miejsca rekreacji biernej tj. rozległych muraw, łąk kwiatowych, ścieżek spacerowych, wkomponowania terenów przewidzianych do objęcia ochroną prawną w formie rezerwatu florystyczno - krajobrazowego [...] w ogólnodostępny system terenów rekreacyjnych poprzez system ścieżek dydaktycznych: przebieg ścieżek rowerowych i pieszych jako niezależnych dwóch ciągów komunikacyjnych realizowanych w dnach doliny, które stanowić będą powiązania wewnętrzne między poszczególnymi obszarami w obrębie strefy jak i terenami sąsiednimi (§ 73 ust. 4 pkt 1 lit. a, c i d).
W powołanych zapisach planu prawodawca miejscowy określił zatem warunki dla wymienionych inwestycji, wprowadzając zakazy: "przekształcania powierzchni terenu poprzez niszczenie naturalnej rzeźby", "zmiany makroprzekształceń rzeźby terenu" oraz nakazy: "zachowania zasadniczego ukształtowania terenu" oraz "zachowania naturalnej rzeźby terenu", od spełniania których uzależniona jest realizacja inwestycji. Wobec treści ww. nakazów i zakazów jest oczywiste, że podstawowym celem planu było zachowanie naturalnej, zasadniczej rzeźby terenu, a więc jego pierwotnego ukształtowania z uwagi na walory przyrodnicze, ochronę środowiska i aspekty ekologiczne.
W świetle powołanych regulacji planu zauważyć należy, że z Projektu zagospodarowania terenu (pkt 3 pt. Projektowane zagospodarowanie terenu) wynika, że ścieżka terenowa ma być prowadzona po naturalnie ukształtowanym terenie, natomiast:
- w Projekcie budowlanym. Informacja BIOZ. TOM I w pkt 2 pt. Zakres robót wskazano, że zakres robót obejmuje m.in. ukształtowanie terenu;
- w Projekcie budowlanym. Projekt. Drogowy. TOM II w pkt. 6. 1 wskazano m.in, że teren przeznaczony pod budowę ścieżki terenowej posiada znaczne spadki, a (tylko) od strony ul. [...] stanowi częściowo wypłaszczony teren zielony. Przy czym w pkt 7.5 zaznaczono, że ścieżka będzie dopasowana wysokościowo do istniejącego terenu – niemniej jednocześnie wskazano, że zaprojektowano cztery profile podłużne z podziałem na odcinki o spadkach nieprzekraczających 8%, co wskazywałoby, że – wbrew pkt 3 Projektu zagospodarowania terenu dojdzie jednak do ingerencji w rzeźbę terenu.
Powyższe wątpliwości winny być zatem jednoznacznie wyjaśnione w ponownym postępowaniu, od wyniku których i ich oceny - w kontekście art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.- będzie zależało, czy ww. decyzja narusza art. 35 ust. 1 pkt 1 Prawa budowlanego i w jakim stopniu.
Z podanych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c p.p.s.a., uchylił zaskarżoną decyzję.

Potrzebujesz pomocy prawnej?

Asystent AI przeanalizuje Twoje pytanie w oparciu o orzecznictwo, przepisy i doktrynę — jak rozmowa z ekspertem.

Zadaj pytanie Asystentowi AI