VII GC 439/24

VII GC 439/24 UZASADNIENIE Powód domagał się solidarnie od pozwanych odszkodowania na zasadzie art. 299 § 1 ksh . Pozwany J. Z. nie wniósł środka zaskarżenia od nakazu zapłaty. Pozwany K. S. wnosił o oddalenie powództwa. Zarzucał brak wymagalności roszczenia. Na rozprawie powołał się na brak szkody powoda oraz na podział obowiązków w zarządzie spółki. Sąd ustalił następujący stan faktyczny: Prawomocnym nakazem zapłaty w elektronicznym postępowaniu upominawczym z 18 września 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachód w Lublinie zasądził od (...) Spółki z o.o. w K. na rzecz powoda łącznie 9116,12 zł, w tym: 8364,44 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od 22 lipca 2019 r.; 751,68 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 22 lipca 2019 r. oraz 1314 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Postanowieniem z 10 grudnia 2019 r. tenże sąd nadał powyższemu tytułowi egzekucyjnemu klauzulę wykonalności na rzecz powoda ( dowód: wydruk pozwu k. 12-13; wydruk nakazu zapłaty i postanowienia k. 19; wydruk wyciągu z rejestru funduszy inwestycyjnych wraz z KRS k. 14-17) Powód reprezentowany przez adwokata wszczął postępowanie egzekucyjne, które zostało umorzone przez komornika z uwagi na bezskuteczność egzekucji postanowieniem z 9 sierpnia 2020 r. Koszty bezskutecznej egzekucji wyniosły 230,44 zł a koszty zastępstwa adwokackiego 900 zł. ( dowód: postanowienie komornika k. 20) Pozwany K. S. był członkiem zarządu spółki od momentu jej zawiązania 3 października 2013 r. do momentu jej rozwiązania bez przeprowadzania likwidacji postanowieniem sądu rejestrowego z 28 września 2020 r. (dowód: pismo sądu rejestrowego, odpis KRS, k. 21-25) Pismem z 12 kwietnia 2021 r. skierowanym na adres pozwanego ujawniony w aktach rejestrowych spółki powód wezwał go do zapłaty. ( dowód: wezwanie do zapłaty z dowodem nadania k. 26-29) Sąd zważył, co następuje: Podstawą prawną żądania jest art. 299 § 1 ksh , zgodnie z którym jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania. Powołany przepis prawa stanowi podstawę odpowiedzialności odszkodowawczej członków zarządu spółki, którzy sprawowali mandat w dacie istnienia zobowiązania. Odpowiedzialność ta obejmuje szkodę wierzyciela, która polega na zmniejszeniu się potencjału majątkowego spółki, wskutek czego nie został on zaspokojony w swojej pretensji. Z przepisu wynika, że wierzyciela pozywającego członków zarządu spółki z o.o. obciąża jedynie ciężar wykazania bezskuteczności egzekucji oraz zasiadania przez pozwanego w zarządzie spółki po powstaniu podstawy zobowiązania. Przepis ten wprowadza bowiem domniemanie winy członków zarządu w niezłożeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oraz związku przyczynowego pomiędzy sposobem przez nich zarządzania spółką, a szkodą wierzyciela. Powód wykazał istnienie zobowiązania spółki i bezskuteczność egzekucji, jak również fakt zasiadania pozwanego w zarządzie spółki w dacie powstania zobowiązania. Zgodnie z art. 299 § 2 ksh członek zarządu może się uwolnić od odpowiedzialności, o której mowa w § 1, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym samym czasie wydano postanowienie o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo o zatwierdzeniu układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewydania postanowienia o otwarciu postępowania restrukturyzacyjnego albo niezatwierdzenia układu w postępowaniu w przedmiocie zatwierdzenia układu wierzyciel nie poniósł szkody. Wewnętrzny podział obowiązków nie zwalnia członka zarządu od odpowiedzialności, ponieważ nie świadczy o braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości oznacza taką sytuację faktyczną, która rzeczywiście i obiektywnie uniemożliwia członkowi zarządu uzyskanie wiedzy o finansach spółki. Do takiej sytuacji zaliczyć można choć nie zawsze np. ciężką chorobę zarządcy. Wewnętrzny podział obowiązków nie przeszkadza członkowi zarządu w zapoznaniu się z księgami rachunkowymi ani też nie zwalnia z obowiązku ich znajomości, a tym bardziej ze złożenia we właściwym terminie wniosku o ogłoszenie upadłości stosownie do art. 21 ust. 2 Prawa upadłościowego . Z tej przyczyny odnośny zarzut pozwanego zgłoszony na rozprawie jest chybiony. Nieskuteczny jest zarzut braku szkody powoda pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. Przedmiotowa przesłanka uwalniająca pozwanego członka zarządu od odpowiedzialności nie zaistniała nawet w świetle samych jego twierdzeń. Jak trafnie wywodzi Sąd (...) brak doznania szkody przez wierzyciela mimo niezgłoszenia w terminie wniosku o ogłoszenie jej upadłości oznacza, że majątek wierzyciela spółki nie doznaje negatywnych następstw wskutek tego zaniechania członka zarządu. Wbrew stanowisku pozwanego ta przesłanka uwalniająca od odpowiedzialności nie wystąpi w sytuacji zaciągnięcia zobowiązania przez spółkę w sytuacji braku majątku. W takim przypadku szkoda wierzyciela rozumiana jako obniżenie się potencjału majątkowego spółki nadal istnieje i co więcej, ulega zwiększeniu, ponieważ ów potencjał wciąż maleje na skutek rosnącego zadłużenia, choćby tylko w postaci narastających odsetek za opóźnienie od już zaciągniętych zobowiązań. Inne rozumienie art. 299 § 2 ksh , jak wskazuje trafnie Sąd Najwyższy, prowadziłoby do nieakceptowalnych sytuacji, w których niewypłacalna spółka mogłaby trwać w obrocie i zaciągać poprzez swój zarząd kolejne zobowiązania. Pod pojęciem braku szkody uwalniającym członka zarządu od odpowiedzialności rozumie się zatem tylko takie sytuacje, w których niepłacenie długów przez spółkę z o.o. nie powoduje szkody w majątku wierzyciela. Pojęcie szkody należy odnosić do stanu pogorszenia możliwości zaspokojenia wierzyciela wskutek niezłożenia we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości. Członek zarządu nie będzie zatem odpowiadał na skutek braku w majątku wierzyciela jedynie wówczas, gdy złożenie wniosku o ogłoszenie upadłości w czasie najbardziej nawet właściwym nie doprowadziłoby do zaspokojenia wierzyciela choćby w części. Jeżeli ten czas właściwy upłynął przed datą zaciągnięcia zobowiązania, ta przesłanka uwalniająca członka zarządu od odpowiedzialności nie wystąpi. Z przestawionych przyczyn odnośny zarzut pozwanego jest chybiony. Jego wnioski dowodowe i twierdzenia przedstawione na rozprawie i tak zresztą podlegały pominięciu z racji ich zgłoszenia po upływie dodatkowego terminu wyznaczonego pozwanemu zarządzeniem z 16 sierpnia 2024 r. Obowiązek odszkodowawczy wynikający z art. 299 § 1 ksh obejmuje nie tylko należność główną przysługującą wierzycielowi wobec spółki, ale także odsetki od wymagalnej wierzytelności pieniężnej2. Przedmiotowa odpowiedzialność obejmuje oprócz należności głównej i odsetek także zasądzone w tytule wykonawczym wydanym przeciwko spółce koszty procesu i koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucji.3 Z powyższych przyczyn na roszczenie powoda złożyły się następujące kwoty: 9116,12 zł tytułem należności głównej zasądzonej nakazem zapłaty, 1817,63 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie skapitalizowanych na 21 lipca 2021 r.; 2444,44 zł tytułem kosztów procesu oraz postępowania egzekucyjnego (z tych ostatnich 230,44 zł tytułem wydatków i 900 zł tytułem kosztów zastępstwa przez adwokata). Co do nieskapitalizowanych odsetek za opóźnienie to roszczenie podlegało uwzględnieniu na podstawie art. 481 § 1 i 2 kc , ale jedynie za okres od 7 września 2024 r. Zgodnie z art. 455 kc jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Termin zapłaty odszkodowania na podstawie art. 299 § 1 ksh nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, co oznacza że odszkodowanie powinno być zapłacone niezwłocznie po otrzymaniu wezwania przez dłużnika. Pozwany został wezwany do zapłaty dopiero z chwilą doręczenia mu pozwu, co postawiło dochodzoną wierzytelność w stan wymagalności niezwłocznie - najwcześniej dwa tygodnie po tym zdarzeniu. Powód nie wykazał, by adres na który kierował wezwanie do pozwanego w 2021 r. był adresem aktualnym, zaś pozwany podniósł stosowny zarzut. Z tej przyczyny Sąd oddalił powództwo o zapłatę nieskapitalizowanych odsetek za okres wcześniejszy wobec braku wymagalności roszczenia. Powód chodził odszkodowania od obu pozwanych solidarnie, co uzasadnia zamieszczenie stosownej wzmianki o nakazie zapłaty wydanym względem drugiego pozwanego. O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 kpc . Powód wygrał proces co do całej należności głównej, co oznacza, że pozwany winien zwrócić mu całość poniesionych kosztów procesu. Na koszty te złożyły się następujące kwoty: 3600 zł tytułem zastępstwa procesowego; 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa; 750 zł tytułem opłaty od pozwu; 3600,21 zł tytułem wynagrodzenia kuratora; 472,77 zł tytułem kosztów doręczeń komorniczych. Wobec solidarnej odpowiedzialności pozwanego z drugim pozwanym za część tych kosztów na zasadzie art. 105 § 2 kpc Sąd zamieścił stosowną wzmiankę w wyroku. O odsetkach od kosztów procesu Sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 1 kpc . SSR Robert Fonfara ZARZĄDZENIE 1. 
        Odnotować (przedłożenie akt po częściowym uzupełnieniu braków formalnych 29.11.24, usprawiedliwiona nieobecność referenta 12.11.24-20.12.24); 2. 
        Odnotować w kontrolce uzasadnień; 3. 
        Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego poprzez portal informacyjny; 4. 
        Odpis pełnomocnictwa złożony z pismem pozwanego z 27 listopada 2024 r. doręczyć pełnomocnikowi powoda poprzez pocztę tradycyjną; 5. 
        Zwrócić powodowi 1149,79 zł tytułem niewykorzystanej zaliczki; 6. 
        Kalendarz 21 dni od doręczenia z punktu 3. SSR Robert Fonfara 1 Uzasadnienie uchwały z 1 grudnia 2017 r., III CZP 65/17. 2 Wyrok Sądu Najwyższego z 16 października 1998 r., III CKN 650/97. 3 Tak trafnie Sąd Najwyższy w uchwale z 7 grudnia 2006 r., III CZP 118/06, oraz w wyroku z 8 marca 2007 r., III CSK 352/06.