Pełny tekst orzeczenia VII AGa 957/24

Sygn. akt VII AGa 957/24 WYROK W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 27 kwietnia 2026 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie VII Wydział Gospodarczy i Własności Intelektualnej w składzie: Przewodniczący: sędzia Przemysław Feliga po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2026 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy Telewizji (...) sp. z o.o. w H. przeciwko Przewodniczącemu Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z odwołania od decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji nr (...) z 31 marca 2023 r. na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 lipca 2024 r., sygn. akt XX GC 725/23 1. oddala apelację; 2. zasądza od powódki na rzecz pozwanego 2700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) za koszty procesu w instancji odwoławczej wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie po upływie tygodnia od dnia doręczenia wyroku zobowiązanemu do dnia zapłaty. Przemysław Feliga Sygn. akt VII AGa 957/24 UZASDNIENIE Decyzją nr (...) z 31 marca 2023 r. Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji stwierdził naruszenie przez spółkę Telewizja (...) Sp. z o.o. z siedzibą w H. art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji , poprzez rozpowszechnienie w dniu 8 maja 2022 roku, o godz. 21:50 filmu pt. (...) z oznaczeniem wiekowym „od lat 16” (punkt 1) oraz nałożył na nadawcę karę pieniężną w łącznej wysokości 20.000 zł (punkt 2). W uzasadnieniu decyzji Przewodniczący KRRiT wskazał, że nadawca wyemitował film pt. (...) z oznaczeniem wiekowym 16+, wskazując, że zastosowana kategoria wiekowa była właściwa. Organ wskazał, że w filmie występują szczegółowe sceny walki a także brutalne sceny przemocy. Zdaniem organu film nie był odpowiedni dla widzów poniżej 18 roku życia ze względu na brutalność i długość scen walki, okaleczania oraz zabijania. Kompetencje pozwalające na właściwą interpretację i zrozumienie wybranej przez twórców konwencji artystycznej są charakterystyczne dla widzów dorosłych. Nadto wskazał, że przejawy patologii (przemocy fizycznej) są aprobowane i usprawiedliwiane, a odbiorca utożsamia się z postacią, która zabija 75 osób. Sama zaś agresja fizyczna pokazana jest w długich scenach w sposób obrazowy i brutalny, który nie pozostawia żadnych niedomówień. Zdaniem organu oznakowanie oraz pora emisji zostały przez nadawcę dobrane w sposób niewłaściwy, co naruszało art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji . Z uwagi na powyższe, organ nałożył na nadawcę karę w wysokości 20.000 zł, przy czym jej górna granica mogła wynosić 493.005 zł (Decyzja k. 51 – 60) Odwołanie od powyższej decyzji złożyła Telewizja (...) sp. z o.o., zaskarżając je w całości i wnosząc o jej uchylenie w całości oraz obciążenie organu kosztami postępowania. Skarżąca spółka podniosła zarzut błędnego ustalenia stanu faktycznego skutkującego przyjęciem, iż sporny film mógł mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich, w sytuacji gdy: 1.
nie zawierał scen wymienionych w opisie kategorii IV zawartej w Załączniku nr (...) do rozporządzenia KRRiT z dnia 13 kwietnia 2022 roku; 2.
powszechnie przyjęta przez polskich nadawców certyfikacja wiekowa dla ww. filmu to 16+, a tym samym powód nie może ponosić odpowiedzialności za przyjęcie powszechnie stosowanej certyfikacji, gdyż stanowiłoby to przejaw naruszenia zasad konkurencji na rynku nadawców; 3.
film zgodnie z recenzjami krytyków kina stanowi film z pogranicza komedii slapsticowej, kina neo-noir i neo-westernu i wskazana konwencja nie została wzięta pod uwagę przez pozwanego; 4.
ocena pozwane stanowi jego subiektywne przekonanie w oderwaniu od innych filmów zawierających sceny przemocy np. filmu (...) , który jest dozwolony od lat 12. Powód podnosił, że pozwany nie dokonał całościowej oceny przekazu i ocenił go według subiektywnych kryteriów, a pozwany zwracał ocenę jedynie na pojedyncze sceny przemocy, które niejako w ocenie organu mają wyczerpywać fabułę filmu. Zdaniem powoda konwencja filmu pozwala na przyjęcie, że przemoc ukazana w filmie jest przesadzona i nierealistyczna. Nie można także pomijać artystycznych walorów filmu takich jak gra światłem, bardzo dobre zdjęcia, artystyczne kadry, baletowa wręcz choreografia (odwołanie k. 11 – 14v). Wyrokiem sądu okręgowego z 19 lipca 2024 r., XX GC 725/23, oddalono odwołanie i rozstrzygnięto o kosztach procesu. Wyżej wymieniony wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne: Telewizja (...) sp. z o.o. z siedzibą w H. prowadzi działalność gospodarczą polegająca m.in. na nadawaniu programów telewizyjnych ogólnodostępnych. W dniu 8 maja 2022 r. o godz. 21:53 Telewizja (...) sp. z o.o. jako nadawca programu telewizyjnego (...) wyemitowała film pt. (...) (...) (...) ” z oznaczeniem wiekowym „od lat 16”, trwającą do godziny 00:19:25. Wyemitowany film przedstawiła historię płatnego zabójcy, na którego polują inni zabójcy z uwagi na to, że złamał on panujące w tym środowisku zasady. Film rozpoczyna się sceną ucieczki rannego bohatera, za którego zabicie ustalono nagrodę „za jego głowę”. W 10 minucie nagrania rozpoczyna się scena w której główny bohater walczy z innym zabójcą. Scena przedstawiona jest w sposób realistyczny, słychać chrzęst wykręcanych rąk. Bohater wpycha w usta ogłuszonego człowieka książkę, w którą uderza i ją wyrywa z ust, a następnie łamie przy jej użyciu kark tej osoby. Scena jest realistyczna, a główny bohater w jej wyniku doznaje obrażeń, co potwierdza kolejna scena, w której bohater jest zszywany (od 12:52 minuty nagrania). Następnie bohater ucieka, goniony przez kolejną grupę zabójców. Od około 18 minuty nagrania rozpoczyna się scena w, której bohater odpiera ataki zabójców, w której zabija on te osoby, strzelając do nich, walcząc w ręcz, przy użyciu broni białej, w tym widoczne jest wbijanie noży w ciała napastników. Bohater przy tym wielokrotnie wbija noże w ciało przeciwnika, w tym nóż wbijany jest w głowę. W dalszej części widzimy walkę przy użyciu siekier/toporków i noży. Bohater przy tym wbija nóż w głowę przeciwnika i wielokrotnie w niego uderza, a następnie wbija nóż w oko kolejnej osoby. Przy tym widzimy ww. ujęcie w zbliżeniu, widoczna jest krew. Scenę kończy dobicie przez bohatera umierającej osoby, za pomocą siekiery, która wbija się w głowę. Scena przedstawione są w sposób realistyczny, słychać chrzęst wykręcanych kończyn, widoczna jest krew. W dalszym zakresie ranny bohater ucieka i od 23:15 minuty nagrania rozpoczyna się scena walki z kolejnymi zabójcami w stajni, gdzie widzimy jak bohater zasłania się koniem przed napastnikiem, następnie wykorzystuje zwierzę do zabicia napastnika poprzez uderzenie tylnymi kończynami konia w tą osobę. Podobnie ginie kolejny napastnik. Dalej bohater obwiązuje skórzaną uzdę do szyi napastnik i rusza galopem ciągną tą osobę, która uderza w bok stajni. Bohater kontynuuje ucieczkę konno, strzelając do poruszających się na motorach napastników, który zabija strzelając do nich. W tym ciała wpadają na inne samochody. Od 26 minuty nagrania bohater udaje się do (...) . W innej scenie widoczna jest scena w hotelu, a następnie na dachu. W kolejnej scenie bohater przybywa do M. , którą to scenę przeplata scena z X. oraz scena w której przy pomocy japońskich mieczy zabijane są kolejne osoby, które miały złamać zasady panujące w świecie zabójców. Sceny zabójstw są przy tym realistyczne widoczna jest krew, w tym jej rozbryzgi, a także widzimy przebijanie mieczem dłoni, z których wypływa krew. Dalej bohater prowadzi rozmowę z kolejną osobą związaną z syndykatem zabójców, która wskazuje, że W. H. złamał zasady panujące w tej grupie i musi za nie zapłacić. W 1:10:57 nagrania osoba do której przyszedł W. H. z uwagi na odmowę przekazania psa i nie mogąc go otrzymać, zabija zwierzę, strzelając do niego, w tym słyszymy skomlenie rannego zwierzęcia. Następnie od 1:11:20 nagrania rozpoczyna się scena, w której W. H. i jego towarzyszka przy wykorzystaniu psów zabiją szereg osób. W scenie widzimy realistyczne zabójstwa przy użyciu broni palnej (strzały w głowę z widocznymi rozbryzgami krwi, ugryzienia przez psy, słyszymy jęki postrzelonych i ugryzionych ludzi). Scena podróży W. H. przez pustynię, przerywana jest sceną zabójstw dokonywanych przez osoby, które „wymierzają sprawiedliwość ” w świecie zabójców. Scena jest realistyczna, widzimy krew, w tym podrzynanie gardła. Po dotarciu przez W. do poszukiwanej przez niego osoby, bohater chcąc wrócić do organizacji zabójców, potwierdza wierność organizacji, obcinając sobie palec. Scena jest realistyczna widzimy moment obcięcia palca, krew a także słyszymy jęk bohatera, któremu następnie przypalana jest rana. Po powrocie W. do X. , od 1:31:32 nagrania rozpoczyna się scena walki z napastnikami poruszającymi się na motorach, w tym widzimy scenę zabójstwa przy pomocy kasku motocyklowego, broni palnej, japońskich mieczy, widzimy krew, realistyczne wypadki motocyklowe. Kolejną scena rozpoczyna rozmowa W. z innym zabójcą, który wyraża podziw dla W. , wskazują, że „jest jego fanem”. Po rozmowie z kierownikiem hotelu, bohater zrywa umowę z radą najwyższą zabójców, co skutkuje koniecznością odparcia ataku na hotel. Od 1:59:00 nagrania widzimy sceny zabójstw, widzimy krew i słyszymy jęki. Następnie W. walczy w „szklanej sali”, widzimy jak przy pomocy miecza zabija człowieka podcinając mu gardło, widzimy rozbryzgi krwi. Ostatecznie widzimy scenę walki przy użyciu mieczy, a przeciwnik ostatecznie zostaje przebity mieczem, widoczna jest krew oraz jęki przeciwnika. Film kończy się zdradą W. , jego upadkiem z dachu i ucieczką. W recenzjach do ww. filmu wskazywano na rewelacyjne sceny pojedynków, podkreślano że bohater jest przekonujący w scenach walki i widać jego ból i cierpienie. Wskazywano także, że nie przekracza on granic absurdu. Na platformach S. , player.pl, vod.tvp.pl, canalplus.pl, polsatboxgo.pl, upflix.pl film (...) występuje z oznaczeniem wiekowym „od lat 16”. Sąd okręgowy oddalił odwołanie w całości. Wyjaśniono, że odwołanie od decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji jest odpowiednikiem pozwu i pełni funkcję zbliżoną do powództwa. W związku z tym wniesienie odwołania od decyzji tego organu administracji publicznej wszczyna postępowanie sądowe wchodzące w skład postępowania cywilnego, do którego z mocy art. 56 ust. 2 stawy o radiofonii i telewizji stosuje się odpowiednio przepisy art. 479 (

28) -479 (

35) k.p.c. , dotyczące postępowania odrębnego w sprawach z zakresu przeciwdziałania praktykom monopolistycznym. Celem wszczętego złożeniem odwołania procesu jest rozstrzygnięcie o istnieniu normy przytoczonej w decyzji organu administracji publicznej. Sąd rozpoznaje sprawę na nowo, zarówno co do zasadności nałożonej kary pieniężnej, jak i jej wysokości, w granicach zaskarżenia. Rozpoznanie sprawy na nowo następuje zgodnie z zasadą kontradyktoryjności. Jednocześnie charakter postępowania administracyjnego wyklucza możliwość oparcia orzeczenia sądu gospodarczego na ustaleniach organu administracyjnego. Celem postępowania sądowego nie jest także przeprowadzenie kontroli postępowania administracyjnego, ale merytoryczne rozstrzygnięcie sprawy, której przedmiotem jest spór między stronami powstały po wydaniu decyzji przez Przewodniczącego KRRiT. Sąd okręgowy wyjaśnił, że w wydanej decyzji Przewodniczący Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji stwierdził, że rozpowszechnienie przez spółkę Telewizja (...) sp. z o.o. w programie TV (...) w dniu 8 maja 2022 r. o godz. 21:50 filmu pt. (...) z oznaczeniem wiekowym „od lat 16” naruszyło art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji . Telewizja (...) Sp. z o.o. rozpowszechniła bowiem film pt. (...) przed godzina 23:00, który zawierał treści nieodpowiednia dla osób małoletnich. Natomiast stosownie do art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji audycje lub inne przekazy, zawierające sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich, inne niż te, o których mowa w ust. 4 , mogą być rozpowszechniane wyłącznie w godzinach od 23 do 6. Z kolei w myśl ust. 5a nadawcy są obowiązani do kwalifikowania i oznaczania audycji lub innych przekazów, o których mowa w ust. 5 . Sąd I instancji podał, że Krajowa Rad Radiofonii i Telewizji w drodze rozporządzenia określiła m.in. cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania, rozpowszechniania i sposób zapowiadania audycji lub innych przekazów, o których mowa w ust. 5. Stosownie do § 2 rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z dnia 13 kwietnia 2022 r. w sprawie kwalifikowania, rozpowszechniania i sposobu zapowiadania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na rozwój małoletnich (Dz. U. poz. 938) cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 ustawy, określa załącznik nr 3 do rozporządzenia. W pkt 4 Załącznika nr 3 do rozporządzenia w zakresie kategorii IV – małoletni od lat 16 – wyjaśniono, że u małoletnich od 16 roku życia następuje stopniowa integracja funkcji psychicznych oraz umiejętności poznawczych, kształtuje się większa samodzielność w myśleniu i działaniu, relatywnie większa umiejętność kontrolowania emocji oraz przewidywania konsekwencji własnych zachowań. Jednocześnie wzrasta motywacja do poznania siebie i projektowania swojego dorosłego życia. Zwiększa się gotowość do analizy i rozumienia zachowań innych osób w różnych sytuacjach społecznych. Małoletni w tym wieku łatwo wchodzą w relacje społeczne o charakterze przyjacielskim, osobistym i intymnym, także zgodnie z wzorami lansowanymi przez środki społecznego przekazu i media społecznościowe. Jednocześnie małoletnich w tym wieku nadal jednak cechuje relatywnie duża wrażliwość i labilność emocjonalna, tendencja do przeceniania poziomu własnej dojrzałości, do impulsywnego podejmowania ważnych życiowo decyzji bez całościowego zrozumienia ich następstw krótko i długoterminowych oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw życiowych. Relatywnie łatwo i szybko przypisują innym osobom określone cechy i motywacje, bez pełnej analizy ich zachowania. Biorą jednak pod uwagę intencje i motywacje czynów innych osób podczas ich oceny moralnej wtedy, gdy czują się do tego zmotywowani (np. podobieństwem sytuacji życiowej bohatera przekazu do swojej własnej). Cechuje ich także krytyczny stosunek do autorytetów oraz potrzeba podkreślania własnej autonomii, dojrzałości, niezależności. Z tych względów wskazano, że audycje lub inne przekazy adresowane do małoletnich w tej kategorii wiekowej nie powinny zawierać scen lub treści: 1.
zawierających formy społecznego usprawiedliwiania przemocy, w szczególności agresji słownej, wulgarności, uprzedzeń lub negatywnych stereotypów społecznych, dyskryminacji lub wskazujących na możliwość ich relatywnej lub nawet pozytywnej oceny (np. gdy są one skuteczne przy osiąganiu celów bohatera) lub 2.
pokazujących obrazy seksu lub przemocy (w tym agresji fizycznej lub łamania norm moralnych) jako źródła lub wyznacznika sukcesu życiowego bohatera lub ujmujących zachowania seksualne lub przemocowe jako formę nagrody lub oznakę sprytu życiowego, lub 3.
ukazujących obrazy aktywności seksualnej w oderwaniu od uczuć wyższych (np. seks z przypadkową osobą, seks dla osiągnięcia korzyści materialnych lub społecznych, seks dla rozładowania napięcia emocjonalnego) lub stanowiących patologiczne wzorce zachowań seksualnych (np. seks pod wpływem substancji psychoaktywnych), lub 4.
pokazujących obrazy agresji fizycznej w sposób naturalistyczny i brutalny, lub 5.
prezentujących - w sposób aprobatywny - patologiczny obraz wzorca osobowego, który polega na szukaniu wyłącznie egoistycznych przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z przedmiotowym wykorzystywaniem innych osób dla własnych celów, lub 6.
promujących lub usprawiedliwiających zachowania bohatera wskazujące na zażywanie substancji psychoaktywnych lub zachowania ryzykowne bądź inne zachowania zagrażające jego życiu lub zdrowiu, lub 7.
promujących lub usprawiedliwiających zachowania bohatera, który nakłania innych do zażywania substancji psychoaktywnych lub innych zachowań ryzykownych, w szczególności gdy bohater ten jest przedstawiany jako atrakcyjny fizycznie lub społecznie, a jego negatywne zachowanie nie spotyka się z karą lub potępieniem otoczenia, lub 8.
usprawiedliwiających przemoc wobec zwierząt lub akty wandalizmu, lub 9.
zawierających treści wymienione w załączniku nr 3 do rozporządzenia tj. treści: 1)
prezentujące obrazy naturalistycznego seksu lub patologicznych form życia seksualnego (np. połączone z przemocą i przymusem), z wyłączeniem scen lub treści, o których mowa w art. 18 ust. 4 ustawy, lub 2)
przedstawiające nieuzasadnioną (np. obroną konieczną, aktywnością sportową) przemoc, z wyłączeniem scen lub treści, o których mowa w art. 18 ust. 4 ustawy, lub 3)
promujące jednoznacznie patologiczne zachowania bohatera wobec innych ludzi bądź zwierząt, lub 4)
zawierające społeczne usprawiedliwianie wulgarności oraz nagromadzenie wyrazów, wyrażeń i zwrotów powszechnie uznawanych za obraźliwe, lub 5)
usprawiedliwiające lub pokazujące w kontekście aprobatywnym przejawy społecznej patologii (np. przemocy, w szczególności fizycznej, psychicznej, werbalnej lub seksualnej, uzależnień od substancji psychoaktywnych). Sąd I instancji przyjął, że powyższe regulacje określają łącznie wzorzec normatywny audycji, której treść podlega ocenie sądu pod kątem przesłanek szczegółowo opisanych przez ustawodawcę. Ocena określonych treści z uwagi na opisaną normatywnie zawartość audycji, nie wymaga przy tym wiadomości specjalnych. W sytuacji stwierdzenia, że zostały spełnione normatywne kryteria kwalifikacji audycji, jako tą, która spełnia warunki określone w § 2 rozporządzenia oraz załączniku nr 3 do niego, to należy przyjąć, że audycja zawierająca sceny lub treści ujęte w tych normach może mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój małoletnich (art. 18 ust. 5 ab initio ustawy). To ustawodawca wszak przesądził, że ukazanie takich, a nie innych scen lub treści w audycji, może oddziaływać ujemnie na właściwy rozwój dzieci, które ukończyły 12 rok życia, lecz nie osiągnęły 18 lat (por. Wyrok SA w Warszawie z 25.05.2022 r., VII AGa 1003/21, LEX nr 3452778). Sąd okręgowy zważył, że ustawowy zakaz rozpowszechniania w chronionym czasie emisyjnym (pomiędzy godziną 6 a 23) audycji lub innych przekazów telewizyjnych, które mogą zagrażać fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepełnoletnich został ustanowiony wyłącznie ze względu na wiek i prawnie chronione dobra tych odbiorców, co następuje przez wskazanie prawnie sprecyzowanych treści lub form przekazów telewizyjnych, które mogą potencjalnie zagrażać temu rozwojowi niepełnoletnich. Powołane wyżej regulacje wyrażają zatem stanowisko ustawodawcy (rodzaj domniemania prawnego), że nadawanie audycji telewizyjnych o prawnie określonych cechach, które ze względu na określone treści lub formę tych przekazów mogą potencjalnie zagrażać fizycznemu, psychicznemu lub moralnemu rozwojowi niepełnoletnich, wymusza ich emisję wyłącznie w reglamentowanym czasie antenowym (pomiędzy godzinami 23 a 6 rano) (por. wyrok SN z 9.03.2004 r., III SK 16/04, LEX nr 1615925). Sąd okręgowy podkreślił, że zasada dobra dziecka, o której mowa w Konstytucji RP , ma za zadanie zapewnić ochronę dziecka przed przemocą, okrucieństwem, wyzyskiem i demoralizacją. W nauce prawa wskazuje się, że demoralizacja należy do najgroźniejszych przejawów patologii dziecka. Ochrona dziecka przed demoralizującym wpływem środków masowego przekazu może więc stanowić podstawę do ograniczenia wolności wypowiedzi czy wolności gospodarczej. Dostawcy usług medialnych jako podmioty pełniące doniosłe funkcje w społeczeństwie demokratycznym, wywierające znaczący wpływ na kształtowanie się poglądów, postaw, nawyków i obyczajów jednostek, co też wpływa na ich rolę w społeczeństwie, która nie może ograniczać się do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania zysku (por. wyrok SN z 18.10.2019 r., I NSK 60/18, LEX nr 2729320). Sąd I instancji wyjaśnił, że wbrew stanowisku powoda zawierał on sceny wskazane w Załączniku nr 4 punkt 1 i 4 jak i w Załączniku nr 3 punkt 2 i 3 do ww. rozporządzenia. Zarówno sam film jak i jego poszczególne sceny nie są przedstawione w sposób nierealistyczny. Wprost przeciwnie sam bohater często utyka, odnosi obrażenia, jest zmęczony, w tym opatruje także odniesione rany. Istotny jest sam kontekst opowiedzianej historii, w której to główny bohater jest płatnym zabójca, a cały film dotyczy konfliktu wewnątrz organizacji płatnych zabójców. Sam przy tym bohater jest pokazany w pozytywnym świetle, a widz nie jako może się z nim solidaryzować. W żadnym wypadku nie można przyjąć, że jego czyny (a dokonuje one przecież wielokrotnie morderstw), nie są w żaden sposób potępione, w tym nie ponosi on z tego tytułu żadnej kary. Jedyna kara jaka może go spotkać, to śmierć z rąk samej organizacji przestępczej. Jego zachowanie jawi się jako akceptowane. Przemoc jakiej dopuszcza się bohater jest usprawiedliwiona, tym, że organizacja przestępcza wydała na niego „wyrok śmierci”. Ponadto inni zabójcy czują respekt a nawet podziw w stosunku do W. . Przemoc w filmie zostaje więc przedstawiona jako aprobowany (de facto jedyny słuszny) środek służący osiągnięciu celów bohatera. Zdaniem sądu okręgowego nie można zasadnie twierdzić, że w filmie brak brutalnych obrazów agresji fizycznej. Już od pierwszych scen główny bohater w różny sposób przy wykorzystaniu własnych rąk, książki, noży, siekier, mieczy czy broni palnej, a także zwierząt w brutalny sposób zabija swoich oponentów. W tym część scen kręcona jest ze zbliżeniem na ofiarę (np. wbicie noża w oko, dobicie ofiary rzuconą siekierą), a w większości scen widoczne są rozbryzgi krwi, chrzęst wykręcanych rąk, jęki ofiar. Sceny zabójstw nie są nierealistyczne bo trudno przyjąć, że wbicie noża w głowę, oko czy przebicie mieczem lub oddanie strzału w głowę nie doprowadzi do śmierci przeciwnika. Sceny nie zostały także nakręcone aby rozbawić widza, a jeśli taki był zamysł reżyserów to nie jest on widoczny dla przeciętnego widza. Po wtóre w ramach środków służących uśmiercaniu bohater lub jego towarzysz wykorzystują zwierzęta (konie i psy). Nawet przy tym w recenzji przedstawionej przez powoda psy określone są jako „krwiożercze” – por. k. 27v. Trudno jest przy tym nie ocenić zachowania bohatera w kontekście zjawiska patologicznego tj. zachowania jednostki mającego destrukcyjny wpływ na społeczeństwo lub jego elementy oraz niezgodnego z wartościami uznawanymi w danym kręgu kulturowym. W żadnym wypadku nie tylko w kulturze europejskiej ale i globalnej nie ocenimy pozytywnie zawodu płatnego zabójcy, ani w żadnym wypadku nie przyjmiemy za społecznie akceptowane dokonywania zabójstw jako środka do uzyskania pożądanych celów. Przemoc w formie akceptowanej może zaś dotyczyć takich sytuacji jak działania wojenne, obrona konieczna, sport. W takim kontekście przemoc w filmie nie została przedstawiona. Trudno jest także przyjąć za akceptowane wykorzystanie zwierząt jako broni czy jako tarczy (bohater zasłania się koniem przed napastnikiem). Owszem w ramach służb mundurowanych szkoli się psy ale nie po to aby zrobić z nich zabójców. Sama przy tym nieuzasadniona przemoc wobec zwierzęcia także została w filmie pokazana, gdzie bez żadnego powodu, jedna z postaci strzela do psa. Mając na uwadze powyższe globalna ocena dzieła nie dawała podstaw do przyjęcia, że decyzja została wydana po pobieżnym zapoznaniu się z audycją. Sam film przy tym niewątpliwie może negatywnie wpływać na prawidłowy rozwój psychiczny i moralny małoletnich, albowiem promuje on przemoc, ukazują ją w sposób naturalistyczny i brutalny. Sam przy tym bohater pomimo tego, że dopuszcza się przestępstw jest przedstawiony w pozytywnym świetle, a nawet jest traktowany jako wzór dla innych zabójców. Film w żadnym zakresie nie przedstawia więc pozytywnych czy choćby neutralnych wzorców dla małoletnich, które to osoby jak wynika z preambuły do rozporządzenia nie są jednostkami w pełni ukształtowanymi pod względem psychicznym. Osoby w wieku od 16 do 18 lat dążą do pewnych uproszczeń, są impulsywne i tym samym przekaz jaki niesie ze sobą film (...) nie wpłynie pozytywnie na rozwój kształtujących się postaw życiowych i moralnych. Bez znaczenia przy tym dla odpowiedzialności powoda jest to, że małoletni mogą mieć dostęp do danego filmu za pośrednictwem platform streamingowych. Tego rodzaju przesłanka zwalniająca nie została wprowadzona przez ustawodawcę. Niewątpliwie w tym zakresie większa rola spoczywa na rodzicach, co jednak nie wpływa na obowiązki nadawcy telewizyjnego jakie nakładają na niego przepisy prawa. Sąd I instancji wskazał, że wzgląd na walory artystyczne dzieła, czy gatunek filmowy nie uzasadniały zwolnienia powoda z odpowiedzialności za wyemitowanie filmy o nieprawidłowej porze. Jak wskazuje się w orzecznictwie rozpowszechnianie audycji, nawet ze względu na ich wysoką wartością artystyczną, dokumentalną, informacyjną lub wagą historyczną, nie może naruszać normy z art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji . Także tego rodzaju utwory muszą być emitowane w czasie reglamentowanym (por. wyrok SN z 9.03.2004 r., III SK 16/04, LEX nr 1615925). Sąd okręgowy wyjaśnił, że wskazywanie na przyjmowaną powszechnie przez polskich nadawców certyfikacja wiekowa dla ww. filmu jako filmu dozwolonego dla osób powyżej 16 roku życia, nie świadczy o braku naruszenia ustawy. Jak już wskazano ustalenie tego czy doszło do naruszenia art. 18 ust. 5 ustawy jest dokonywane ostatecznie przez Sąd. Sąd zaś nie zna przy tym motywów jakimi kierowali się wskazywani przez powoda nadawcy, a po wtóre nie są one dla Sądu wiążące. Sąd I instancji wskazał, że odwołanie się do faktu certyfikacji wiekowej filmu (...) , który ma być filmem dozwolonym od lat 12, nie mogło mieć znaczenia w sprawie. To nie ten film był przedmiotem oceny Sądu, a po wtóre opieranie się jedynie na wydruku k. 40 bez zapoznania się z filmem nie mogło być wystarczające. Być może po zapoznaniu się z także i z tym filmem mogłoby dojść do uznania, że doszło do błędnej certyfikacji wiekowej. Sąd okręgowy nie zgodził się z tezą powoda, że wydanie decyzji naruszało zasady konkurencji na rynku stacji telewizyjnych. Strony postępowanie nie pozostaje ze sobą w stosunku konkurencji, natomiast fakt wydania decyzji o ile jest ona zgodna z prawem, a nie wątpliwie powyższe potwierdziło postępowanie dowodowe, nie może być traktowane jako naruszające zasady konkurencji. Mie wynika z żadnych dowodów aby pozwany w sposób odmienny traktował podmioty funkcjonujące na rynku medialnym. Sąd I instancji uznał audycję stanowiącą przedmiot postępowania jednoznacznie jako naruszającą art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji . Sąd okręgowy wyjaśnił, że brak było podstaw do zastosowania art. 189f § 1 pkt 1 i 2 k.p.a. i odstąpienia od nałożenia kary oraz poprzestaniu na pouczeniu, mając na uwadze charakter naruszonych dóbr i okoliczność, że waga naruszenia prawa nie była znikoma. Naruszenie dotyczyło bowiem bardzo ważnych wartości, tj. ochrony małoletnich przed szkodliwymi treściami. Zgodnie z art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji , jeżeli nadawca narusza obowiązek wynikający z wymienionych przepisów ustawy Przewodniczący Krajowej Rady wydaje decyzję nakładającą na nadawcę karę pieniężną w wysokości do 50% rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością przeznaczoną do nadawania programu, a w przypadku gdy nadawca nie uiszcza opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością, karę pieniężną w wysokości do 10% przychodu nadawcy, osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, uwzględniając zakres i stopień szkodliwości naruszenia, dotychczasową działalność nadawcy oraz jego możliwości finansowe. Według sądu okręgowego wymierzona przez Przewodniczącego KRRiT kara uwzględnia wszystkie opisane wyżej przesłanki. Oceniając stopień szkodliwości naruszenia wzięto prawidłowo pod uwagę, iż dopuszczenie emitowanych treści mogło mieć wpływ na małoletnich odbiorców, uwzględniono również dotychczasową działalność nadawcy i okoliczności uprzedniego naruszania przez niego przepisów ustawy k. 58, a także jego dobrą sytuację finansową. Nadawca uiszcza opłatę za prawo do dysponowania częstotliwością na (...) , która wynosi 986.010 zł (okoliczność ta nie była kwestionowana w toku postępowania), a w myśl art. 53 ust. 1 ustawy o radiofonii i telewizji kara pieniężna za naruszenie obowiązku wynikającego m.in. z art. 18 ust. 5 ustawy o radiofonii i telewizji może być nałożona w wysokości do 50% rocznej opłaty za prawo do dysponowania częstotliwością przeznaczoną do rozpowszechniania programu drogą rozsiewczą naziemną, co w niniejszej sprawie stanowi kwotę 493.005 zł. Zdaniem Sądu okręgowego kara w wysokości 20.000 zł jest karą adekwatną, jak i została ustalona w sposób uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy. Taka kara jest także karą niewielką albowiem stanowi ona 4.05 % kary maksymalnej jaką powód mógłby zostać obciążony. W sprawie nie zachodziły żadne okoliczności, które dalsze zmniejszenie kary by uzasadniały. Apelacją z 28 sierpnia 2024 r. powód zaskarżył przedmiotowy wyrok w całości, zarzucając naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. oraz błędy w ustaleniach faktycznych na płaszczyznach wskazanych w apelacji, wnosząc o zmianę zaskarżonego wyroku i uchylenie decyzji, oraz o rozstrzygnięcie o kosztach procesu za I i II instancję. W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie kosztów procesu za II instancję. Sąd apelacyjny zważył, co następuje: Apelacja jest nieuzasadniona. Sąd apelacyjny podziela ustalenia faktyczne sądu I instancji i przyjmuje je za własne oraz akceptuje rozważania prawne sądu okręgowego. Nie są zasadne zarzuty co do błędów w ustaleniach faktycznych. Według 368 § 1 1 k.p.c. w zarzutach co do podstawy faktycznej rozstrzygnięcia należy wskazać fakty ustalone przez sąd pierwszej instancji niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy lub istotne dla rozstrzygnięcia fakty nieustalone przez sąd pierwszej instancji. Zdaniem powoda błąd w ustaleniach faktycznych polegał na tym, że film „ W. (...) zawiera sceny wskazane w załączniku nr 3 pkt 2 i 3 oraz w załączniku nr 4 pkt 4 podpunkt 1 i 4 rozporządzenia, podczas gdy z uwagi na gatunek wskazane w przedmiotowym filmie nie występują i nie mogą występować. Niesłuszność tego twierdzenia wynika z braku rekonstrukcji faktów, na której powołuje się powód, a co za tym idzie, nie można zarzucać, że sąd nie ustaliwszy faktu ustalił go błędnie. W ocenie apelanta sąd okręgowy błędnie ustalił, że film (...) może mieć negatywny wpływ na prawidłowy, fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich, podczas gdy osoby powyżej 16 roku życia są osobami u progu dorosłości, którym przepis prawa przyznają szereg praw, zbliżonych do praw osób pełnoletnich. Abstrahując, że sąd okręgowy takich faktów nie ustalił (a zatem nie mógł ich ustalić błędnie), to ów zarzut dotyczy oceny jurydycznej dokonanej przez sąd okręgowy, a ta nie mieści się w zarzutach z podstawy art. 368 § 1 1 k.p.c. Nie jest zasadny zarzut naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Według tego przepisu sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. A zatem jest to norma odwołująca się do dowodu i dlatego strona skarżąca, chcąc doprowadzić do podważenia dokonanej przez sąd pierwszej instancji oceny dowodów, powinna wskazać, którego dowodu zarzut ten dotyczy oraz na czym polegały konkretne naruszenia kryteriów oceny wymienionych w art. 233 § 1 k.p.c. , a następnie wykazać, że gdyby sąd nie naruszył przepisu, to dokonałby odmiennych ustaleń faktycznych, które skutkowałyby rozstrzygnięciem zgodnie z żądaniem powództwa albo przeciwko takiemu żądaniu. Przepis ten ma zatem na względzie ocenę dowodów, nie zaś ocenę jurydyczną określonych faktów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów ( art. 233 § 1 k.p.c. ) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Żaden z zarzutów wymienionych z petitum apelacji w powiązaniu z jej uzasadnieniem nie spełnia tych wymagań. Według apelanta naruszenie art. 233 § 1 k.p.c. miało polegać na „braku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego”. Jednakże zarzut zaniechania przeprowadzenia wszechstronnej oceny materiału dowodowego sam w sobie nie stanowi o naruszeniu tego przepisu (tak wyrok SN z 25 listopada 2003 r., II CK 293/02). Ponadto, apelant twierdzi, że sąd I instancji nie dokonał „całościowej oceny filmu W. (...) ”, lecz nie wskazuje, jakie elementy składające się na ewaluację treści tej audycji zostały pominięte. W uzasadnieniu apelacji powód twierdzi bowiem, że sąd I instancji, tak jak organ regulacyjny, popełnił zasadniczy błąd polegający na nieuwzględnieniu gatunku audycji. Rzecz jasna tak sformułowany zarzut nie dotyczy oceny wiarygodności dowodów, gdyż apelant nie podważa oceny dowodów dokonanej przez sąd I instancji, lecz oceny prawnej, niemieszczącej się w zarzucie z art. 233 § 1 k.p.c. Zdaniem apelanta sąd I instancji postawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wnioski stojące w sprzeczności z zasadami logicznego rozumowania i przyjęcie, że audycja zawiera sceny wskazane w załączniku nr 3 pkt 2 i 3 oraz załączniku nr 4 pkt 1 i 4 rozporządzenia. U podstaw tych twierdzeń zawartych w motywach apelacji wynika, że według powoda sama audycja jest nierealistyczna, bowiem ze względu na gatunek audycji, nie jest możliwe, aby odnosiła się ona do scen realistycznych. Jako przykład powód podaje: „nie jest możliwe, by jedna osoba walczyła przeciwko przeważającym liczebnie, doskonale wyszkolonym przeciwnikom, był posługiwała się biegle różnymi rodzajami broni, by była ekspertem od sztuk walki, by zabijała przy użyciu przedmiotów kompletnie do tego nieprzeznaczonych”, co prowadzi do wniosku, że sceny w audycji są przerysowane, zmierzające do absurdu, przesadzone i nieprawdopodobne”. Pogląd ten nie zasługuje na aprobatę. Co istotne, rozważania apelanta w tej części również nie mieszczą się w formule z art. 233 § 1 k.p.c. , gdyż dotyczą oceny jurydycznej prawidłowo ustalonych faktów, niekwestionowanych przez apelanta. Sąd apelacyjny wskazuje, że w apelacji w ogóle nie dążono do eliminacji z ustaleń faktycznych słowa „realistyczny”, jako elementu jurydycznie ocennego, a nie faktu. Z tej przyczyny zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. , koncentrujące się na ujęciu w podstawie faktycznej słowa „realistyczny” nie mogły być w ogóle uwzględnione. Nie ma to jednak żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy co do istoty, gdyż – w zakresie wskazanym w apelacji – ocena prawna dotyczy tego, czy obrazy pokazujące agresję zostały ujęte w sposób naturalistyczny i brutalny. A ta ocena została dokonana przez sąd okręgowy prawidłowo. U podstaw wydania przez Przewodniczącego KRRiT zaskarżonej decyzji legł fakt, że treść audycji zawierała zarówno treści w opisie kategorii IV rozporządzenia, tj. „formy społecznego usprawiedliwiania przemocy” oraz „pokazujące obrazy agresji fizycznej w sposób naturalistyczny i brutalny”, a także wskazane w załączniku nr 3, tj. przedstawiające nieuzasadnioną przemoc z wyłączeniem scen lub treści, o których mowa w art. 18 ust. 4 ustawy” oraz „promujące jednoznaczne patologiczne zachowania bohatera wobec innych ludzi”. Zgodnie z art. 18 ust. 5 ustawy audycje zawierające sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój małoletnich, inne niż te, o których mowa w ust. 4, mogą być rozpowszechniane wyłącznie w godzinach od 23 do 6. Przepis ten w ustępie 4 - bezwzględnie zabrania nadawania audycji lub innych przekazów zagrażających fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepełnoletnich, w szczególności zawierających treści pornograficzne lub w sposób nieuzasadniony i nadmiernie eksponujące przemoc. Szczegółowe zasady kwalifikowania, rozpowszechniania i sposób zapowiadania audycji lub innych przekazów, o których mowa w art. 18 ust. 5 ustawy określa Krajowa Rada Radiofonii i Telewizji w drodze rozporządzenia (art. 18 ust. 5 ustawy). Z kolei według art. 18 ust. 5a ustawy (w brzmieniu obowiązującym przed 1 listopada 2021 r.), nadawcy są zobowiązani do oznaczania audycji lub innych przekazów, o których mowa w ust. 5, odpowiednim symbolem graficznym przez cały czas ich emisji telewizyjnej lub zapowiedzią słowną, informującą o zagrożeniach wynikających z treści emisji radiowej. Regulację z art. 18 ust. 5 ustawy, w zakresie dotyczącym tego, jak należy oceniać, czy audycja zawiera sceny bądź treści, które mogą mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój małoletnich, uzupełnia § 2 rozporządzenia, które w tej części odsyłają do załącznika nr 3 pkt I do rozporządzenia. Według tego przepisu audycje lub inne przekazy zakwalifikowane, zgodnie z załącznikiem nr 3 pkt I do rozporządzenia, jako zawierające sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich - mogą być rozpowszechniane wyłącznie w godzinach od 23 00 do 6 00 . Ustanowiony w § 2 Rozporządzenia zakaz ma zatem charakter względny. Jego relatywność przejawia się w tym, że audycje i inne przekazy zawierające sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich, nie mogą być rozpowszechniane w godzinach od 6:00 do 23:00. Załącznik nr 3 do rozporządzenia charakteryzuje poszczególne kategorie wiekowe i opisuje audycje lub inne przekazy z punktu widzenia czterech elementów, ważnych dla rozwoju małoletnich: 1. prezentowanej wizji świata; 2. ocen moralnych; 3. wywoływanych emocji; 4. wzorów zachowań. W pkt I tego załącznika określono cechy oraz szczegółowe warunki kwalifikowania audycji lub innych przekazów zawierających sceny lub treści mogące mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich, o których mowa w § 2 rozporządzenia. W preambule wyjaśniono, że u małoletnich od 16 do 18 roku życia następuje stopniowa integracja funkcji psychicznych, kształtuje się większa samodzielność, tendencje do poznania siebie i projektowanie swojego dorosłego życia. Jednakże małoletnich w tym wieku nadal cechuje duża wrażliwość i labilność emocjonalna, tendencja do przeceniania poziomu własnej dojrzałości, do podejmowania ważnych życiowo decyzji bez zrozumienia ich następstw i konsekwencji oraz do uproszczonego rozstrzygania skomplikowanych spraw egzystencjonalnych. Dlatego małoletni poniżej lat 18 nie powinni oglądać audycji lub innych przekazów zawierających sceny lub treści: (1) pokazujące jednostronnie przywileje życia dorosłych przy równoczesnym pomijaniu obowiązków, pracy, zobowiązań, i ważnych życiowo decyzji przy pomijaniu ich konsekwencji, zawierające społeczne usprawiedliwianie agresji, wulgarności, uprzedzeń i negatywnych stereotypów społecznych, pokazywanie seksu, agresji i łamania norm moralnych jako źródła sukcesu życiowego; (2) prezentujące wadliwy obraz natury ludzkiej polegający na szukaniu tylko egoistycznych przyjemności, dążeniu do sukcesu za wszelką cenę z wykorzystywaniem innych osób dla własnych celów, usprawiedliwiające przemoc, traktujące seks jako źródło dominacji; (3) prezentujące obrazy naturalistycznego seksu zwłaszcza połączonego z przemocą i przymusem, patologicznych form życia seksualnego, a także obrazy agresji, zwłaszcza przedstawionej w sposób naturalistyczny i brutalny; (4) prezentujące postacie atrakcyjne (np. pod względem urody, bogactwa, sukcesu), a postępujące w sposób moralnie naganny, agresywny, nieuczciwy i wulgarny, bez żadnej oceny niewłaściwości takiego zachowania oraz nagradzanie przejawów społecznej patologii. Sąd apelacyjny w pełni podziela zapatrywanie wyrażone w wyroku SN z 9 marca 2004 r., III SK 16/04, że prawidłowe odczytanie regulacji prowadzi do wniosku, iż ustawowy zakaz rozpowszechniania w chronionym czasie emisyjnym (pomiędzy godziną 6 a 23) audycji lub innych przekazów telewizyjnych, które mogą zagrażać fizycznemu, psychicznemu i moralnemu rozwojowi niepełnoletnich został ustanowiony wyłącznie ze względu na wiek i prawnie chronione dobra tych odbiorców, co następuje przez wskazanie prawnie sprecyzowanych treści lub form przekazów telewizyjnych, które mogą potencjalnie zagrażać temu rozwojowi niepełnoletnich. Powołane wyżej regulacje wyrażają zatem stanowisko ustawodawcy (rodzaj domniemania prawnego), że nadawanie audycji telewizyjnych o prawnie określonych cechach, które ze względu na określone treści lub formę tych przekazów mogą potencjalnie zagrażać fizycznemu, psychicznemu lub moralnemu rozwojowi niepełnoletnich, wymusza ich emisję wyłącznie w reglamentowanym czasie antenowym (pomiędzy godzinami 23 a 6 rano). Z punktu widzenia wyliczonych w zaskarżonej decyzji zakazów ustawowych nie ma znaczenia to, że sporna audycja – według apelanta – jest kinem gatunkowym, z pogranicza kina slapstickowego, nero – noire i neo-westernów, czy też że definiuje ona i wyznacza nowe standardy dla gatunku akcji, zachowując ogólną zasadę rządzącą filmem i w jego konwencji by poszczególne sceny nie łączyły się w serię nieprawdopodobieństw. W rozumieniu art. 18 ust. 5 ustawy gatunek audycji i jej konwencja nie mają znaczenia prawnego. Przepis wprowadza odpowiedzialność nadawcy za treść scen audycji a nie ze względu na jej gatunek. Podkreślić zatem trzeba, że wbrew sugestiom apelanta, Przewodniczący KRRiT nie wydał zaskarżonej z tej przyczyny, że „budowa świata W. jest nierealistyczna, nieco fantastyczna”, czy też że wszechświat wymyślony na potrzeby filmu jest abstrakcyjny (przywołany przez apelanta Hotel (...) , jako sanktuarium zabójców, sama złożona sieć zabójców, ich Wysoki Stół), tak samo jak sceny walk, lecz to, że treść scen audycji objęta była ustawowymi zakazami ich pokazywania przez nadawcę osobom w określonym wieku we wskazanym czasie bez odpowiedniej kwalifikacji wiekowej. Sąd apelacyjny zwrócił uwagę, że w uzasadnieniu apelacji apelant posługuje się – w zakresie rozważań prawnych – słowem „realistyczny”. W rozumieniu pkt 4 Załącznika nr 3 pkt 4 do rozporządzenia Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji z 23 czerwca 2015 r. w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi (Dz.U. z 2005 r. Nr 130, poz. 1089) w zakresie kategorii IV przez słowo „naturalistyczny” należy rozumieć uwydatnienie czegoś nieprzyjemnego, brutalnego (zob. słownik: www.sjp.pwn.pl). Termin ten nie stanowi synonimu słowa „realistyczny” (wierne, zgodne z obserwacją odtwarzanie rzeczywistości w utworze literackim, w dziele sztuk, zob. słownik: www.sjp.pwn.pl). Ze stosunku logicznego treści obu nazw wynika, że fakt ujęty w sposób „realistyczny” może być „naturalistyczny”, lecz nie musi.. Ustawodawca zakazał zaś audycji obrazujących agresję fizyczną w sposób naturalistyczny i brutalny, a nie realistyczny i brutalny. Jest to istotne, gdyż przekłada się na tezy apelanta. Przy ocenie odpowiedzialności nadawcy nie ma znaczenia to, czy treść audycji jest rzeczywista, czy też nierealistyczna, lecz to, czy audycje lub inne przekazy adresowane do małoletnich w określonej kategorii wiekowej zawierają sceny lub treści, które mogą być subsumowane w ramach przytoczonej przez sąd okręgowy normy prawa materialnego, jako pokazujące obrazy agresji w sposób naturalistyczny lub brutalny. Oczywistym jest wszak, że sceny lub treści naturalistyczne lub brutalne zakazane przez ustawodawcę mogą występować także w przypadku audycji, której treść jest przerysowana, przesadzona, nieprawdopodobna lub zmierzająca do absurdu. Użycie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku słowa „realistyczne”, nie jest odnoszone do tego, czy tak „naprawdę” poddany fragment audycji jest rzeczywisty, lecz to, czy w odbiorze adresata audycji fragmenty audycji– ze względu na ich treść – są naturalistyczne i brutalne. Tytułem przykładu, jeżeli sąd okręgowy ustalił, że w audycji jest scena podróży W. przez pustynię, która przerywana jest sceną zabójstw dokonywanych przez osoby „wymierzające sprawiedliwość” w świecie zabójców, a ukazuje „krew”, w tym „podrzynanie gardła”, to nie sposób nie uznać, że takie elementy treści audycji są naturalistyczne, niezależnie od tego, że są umiejscowione w świecie surrealistyczny, a takie jej elementy jak „krew”, „podrzynanie gardła” są realistyczne. Innym przykładem jest scena, w której W. H. i jego towarzyszka przy wykorzystaniu psów zabiją szereg osób. Jak wynika z ustaleń faktycznych w analizowanej scenie są ujęte zabójstwa ludzi przy użyciu broni palnej, w tym strzały w głowę z widocznymi rozbryzgami krwi, ugryzienia przez psy, słyszymy jęki postrzelonych i ugryzionych ludzi. W takim przypadku, nie sposób nie uznać, że „strzały w głowę”, „rozbryzgi krwi”, „ugryzienia przez psy”, „jęki postrzelonych i ugryzionych ludzi” nie są naturalistyczne lub brutalne, mimo że osadzone są we fragmencie audycji, której scena w rzeczywistości nie jest nawet prawdopodobna. Nieprawidłowo bowiem apelant uważa, że wyłącza bezprawność treści audycji to, że sceny te są „nierealne, niemożliwe do odwzorowania w realnym życiu”. Nie chodzi wszak o to, że sceny audycji są niemożliwe do ziszczenia w rzeczywistości, lecz o to, czy treść scen audycji – zgodnie z ustawą - pokazuje obrazy agresji fizycznej w sposób naturalistyczny i brutalny. Nie jest zasadny zarzut apelanta, że audycja (...) nie może mieć negatywnego wpływu na prawidłowy rozwój fizyczny, psychiczny lub moralny małoletnich, gdyż osoby powyżej 16 roku życia są osobami u progu dorosłości, którym przepisy prawa przyznają szereg praw zbliżonych do praw osób pełnoletnich. Przepisy art. 18 ust. 5 ustawy z 29 grudnia 1992 r. o radiofonii i telewizji (Dz.U. z 2017 r. poz. 1414 ze zm.), § 2 rozporządzenia z 23 czerwca 2005 r. Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji w sprawie kwalifikowania audycji lub innych przekazów mogących mieć negatywny wpływ na prawidłowy fizyczny, psychiczny lub moralny rozwój małoletnich oraz audycji lub innych przekazów przeznaczonych dla danej kategorii wiekowej małoletnich, stosowania wzorów symboli graficznych i formuł zapowiedzi (t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 311), i załącznika nr 3 pkt I do tego rozporządzenia, określają łącznie wzorzec normatywny audycji, której treść podlega ocenie sądu pod kątem przesłanek szczegółowo opisanych przez ustawodawcę. Ów wzorzec normatywny kwalifikuje określone treści z uwagi na opisaną normatywnie zawartość audycji. Stwierdzenie zatem, że audycja zawiera treść, która została normatywnie określona przez ustawodawcę, nie wymaga wiadomości specjalnych. Oceny takiej dokonuje sąd z urzędu z uwagi na to, że przesłanki te mieszczą się w prawie materialnym. Obalenie domniemania prawnego następuje przez wykazanie, że audycja nie zawiera treści objętych normatywnym zakazem względnym (tak wyrok SA w Warszawie z 25 maja 2022 r., VII AGa 1003/21). Art. 18 ust. 5 ustawy dotyczy sytuacji, w których „zagrożenie jest możliwe” (jest prawdopodobne!) (a nie że zagrożenie musi wystąpić) i właśnie z tej przyczyny nie obowiązuje bezwzględny zakaz emisji tego typu audycji lub innego przekazu, lecz jedynie zakaz ich emisji w porze określonej w tym przepisie. Z kolei załącznik nr 3 pkt I rozporządzenia formułuje dyrektywę postępowania, która w praktyce służyć powinna ułatwieniu oraz ujednoliceniu stosowanych w tym zakresie kryteriów ocen (por. wyrok SN z 9 marca 2004 r., III SK 1/04). Jeżeli zatem sąd stwierdza, że zostały spełnione normatywne kryteria kwalifikacji audycji, jako tej, która spełnia warunki określone w § 2 rozporządzenia oraz w załączniku nr 3 pkt 2 i 3 oraz załączniku nr 4 pkt 4 podpunkt 1 i 4 rozporządzenia, to należy przyjąć, że audycja zawierająca sceny lub treści ujęte w tych normach może mieć negatywny wpływ na prawidłowy rozwój małoletnich (art. 18 ust. 5 ab initio ustawy). To ustawodawca wszak przesądził, że ukazanie takich, a nie innych scen lub treści w audycji, może oddziaływać ujemnie na właściwy rozwój dzieci, które ukończyły 16 rok życia, lecz nie osiągnęły 18 lat. Mając na uwadze powyższe sąd apelacyjny – na podstawie art. 385 KPC – apelację jako bezzasadną oddalił. O kosztach procesu w postępowaniu apelacyjnym sąd II instancji orzekł na podstawie art. 98 § 1 i 3 KPC w zw. z art. 99 KPC w zw. z art. 108 § 1 KPC zasądzając na rzecz pozwanego koszty zastępstwa procesowego na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z art. 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018r, poz. 265-t.j.). Przemysław Feliga